TREN

Bir zamanlar yolculuklar yalnızca bir yerden başka bir yere gitmek değildi; insanın geçmişine, çocukluğuna ve hatıralarına da uzanırdı.

İstasyonun saati sabahın altısını gösteriyordu. Hava henüz aydınlanmamış, gecenin karanlığı peronun üzerine ince bir örtü gibi çökmüştü. Rayların üzerinde biriken çiğ damlaları, istasyon lambalarının sarı ışığında parlıyordu. Uzaklardan gelen tren düdüğü, sessizliği usulca böldü.

Hasan, elindeki eski deri bavulu yere bırakarak bekleme salonundaki tahta banka oturdu. Bavulun sapı yıllar içinde aşınmış, köşeleri çizilmişti. Ama Hasan için o bavulun maddi bir değeri yoktu. İçinde birkaç parça giysi, annesinden kalma bir mendil ve sararmış fotoğraflar vardı. Asıl taşıdığı şey, kimsenin göremediği hatıralardı.

Yirmi beş yıl olmuştu bu istasyondan ayrılalı.

O zamanlar on dokuz yaşındaydı. Bir elinde küçük bir valiz, diğer elinde babasının yazdığı birkaç satırlık mektup vardı. Büyük şehre çalışmaya gidiyordu. Köyde kalırsa hayatının değişmeyeceğine inanmış, annesinin gözyaşlarına aldırmadan trene binmişti. Annesi arkasından el sallarken babası yalnızca:

“Yolun açık olsun oğlum. İnsan nereye giderse gitsin, geldiği yeri unutmasın.” demişti.

Hasan o gün babasının sözlerini pek önemsememişti. Gençti. Önünde uzun bir hayat, gerçekleştireceği hayaller vardı. Şehir onu bekliyordu.

Tren hareket ettiğinde annesinin küçülen siluetine bakmış, gözlerini kaçırmıştı. Çünkü ağladığını kimsenin görmesini istemiyordu.

O günden sonra hayat, bir tren gibi hızla akıp gitmişti.

Önce iş, sonra evlilik, ardından çocuklar... Büyük şehirde bir düzen kurmuştu. Yıllar birbirini kovalarken köyüne gitmek için hep bir sebep bulmuştu. İşler yoğundu, çocukların okulu vardı, izin alamıyordu. Annesi her telefon konuşmasında aynı şeyi söylerdi:

“Ne zaman geleceksin oğlum? Bahçedeki erikler bu yıl çok güzel oldu.”

Hasan da her defasında aynı cevabı verirdi:

“İlk fırsatta anne. Söz, geleceğim.”

Ama o fırsat bir türlü gelmezdi.

Bir sabah annesinin hastaneye kaldırıldığı haberini aldığında ilk kez zamanın kendisine sormadan ilerlediğini anlamıştı. Apar topar köye gitmiş, fakat annesinin elini son kez tutmaya yetişememişti.

Babası da ondan birkaç yıl sonra göçüp gitmişti.

Hasan, o günden beri kendisini affedemiyordu.

Şimdi, yirmi beş yıl sonra, aynı istasyonda oturmuş, çocukluğunun geçtiği köye gitmek için tren bekliyordu.

Perona giren trenin sesiyle düşüncelerinden sıyrıldı. Kırmızı bereli bir çocuk, annesinin elini tutarak koşuyordu. Birkaç adım gerilerinde yaşlı bir adam, elindeki bastonla ağır ağır ilerliyordu. Genç bir çift birbirlerine gülümseyerek biletlerine bakıyordu.

Hasan, bütün bu insanları izlerken bir zamanlar kendisinin de böyle genç olduğunu düşündü.

Trene bindiğinde cam kenarındaki koltuğa yerleşti. Bavulunu üst rafa koydu. Karşısındaki koltukta oturan yaşlı kadın, ona gülümseyerek selam verdi.

“Memlekete mi gidiyorsunuz evladım?”

Hasan başını salladı.

“Evet, yıllar sonra.”

Kadın camdan dışarı baktı.

“İnsan memleketine gidince çocukluğunu da görür sanıyor. Oysa ne çocukluk aynı kalıyor ne de insanlar.”

Hasan gülümsedi.

“Çok doğru söylediniz.”

Tren ağır ağır hareket etti.

İstasyon geride kalırken Hasan’ın gözleri doldu. Bir zamanlar annesinin kendisine el salladığı noktaya baktı. Şimdi orada başka insanlar vardı. Belki bir anne yine oğlunu uğurluyor, belki bir baba kızının arkasından dua ediyordu.

Rayların çıkardığı düzenli ses, Hasan’ı yıllar öncesine götürdü.

Çocukken babasıyla tren istasyonuna gelirlerdi. Babası onu omuzlarına alır, trenin gelişini birlikte izlerlerdi. Hasan her seferinde makinistin yerinde olmayı hayal ederdi.

“Ben büyüyünce tren kullanacağım baba!”

Babası kahkahalarla gülerdi.

“Öyle mi? O zaman bizi de gezdirirsin.”

“İlk sizi gezdireceğim!”

Oysa şimdi babası yoktu. Annesi de...

Hasan başını cama yasladı. Dışarıda tarlalar, küçük köy evleri, ağaçlar ve uzayıp giden yollar görünüyordu. Bazı istasyonların tabelaları değişmiş, bazıları terk edilmişti. Ama trenin sesi aynıydı.

Bir ara küçük bir istasyonda durdular. Peronda simit satan yaşlı bir adam vardı.

“Çay, simit! Sıcak simit!”

Hasan’ın yüzünde istemsiz bir tebessüm oluştu.

Eskiden annesi yolculuk öncesinde ona mutlaka iki simit alırdı. Birini hemen yer, diğerini yolun yarısında yemek üzere saklardı. Çantasına da küçük bir şişe ayran koyardı.

Annesinin sesi kulaklarında çınladı:

“Yavaş ye oğlum, boğazına kaçar.”

Bir simit aldı. İlk lokmasını ısırdığında gözleri doldu. İnsan bazı tatları yalnızca damağında değil, hatıralarında da saklıyordu.

Yol uzadıkça içindeki heyecan arttı. Köye yaklaştıklarını anladığında kalbi daha hızlı atmaya başladı.

Acaba evleri duruyor muydu?

Bahçedeki ceviz ağacı ne olmuştu?

Çocukken altında oyun oynadığı dut ağacı hâlâ ayakta mıydı?

Ve en önemlisi, insanın doğduğu yer, insanı hâlâ tanır mıydı?

Tren son istasyona ulaştığında Hasan bavulunu aldı ve perona indi. İstasyon eskisinden küçüktü sanki. Bilet gişesinin camı yenilenmiş, bekleme salonundaki eski sobanın yerini kalorifer almıştı. Yalnızca duvardaki saat hâlâ aynı yerde duruyordu.

İstasyondan köye doğru yürümeye başladı.

Yol boyunca tanıdık yüzler aradı. Birkaç dükkân kapanmış, eskiden kahvenin bulunduğu yere yeni bir market açılmıştı. Köy meydanındaki çeşme hâlâ akıyordu. Çocukken arkadaşlarıyla su içtikleri taş yalak, yılların yorgunluğuyla biraz aşınmıştı.

Evin kapısına geldiğinde durdu.

Bahçe kapısının boyası dökülmüş, duvarların bazı yerleri çatlamıştı. Ama annesinin diktiği sardunyalar hâlâ pencerenin önündeydi. Demek ki birileri sulamıştı.

Kapıyı açtı.

Bahçeye girdiğinde ceviz ağacını gördü. Yaşlanmış, dalları eğilmişti. Gövdesine yaklaştı ve elini ağacın kabuğuna koydu.

“Ben geldim anne...”

Sesi titredi.

Kapının önünde bir kadın belirdi. Komşuları Emine Hanım’dı. Hasan’ı görünce önce şaşırdı, sonra yüzü aydınlandı.

“Hasan! Sen misin evladım?”

Hasan kadının elini öptü.

“Benim Emine teyze.”

“Ah be oğlum, nerelerde kaldın? Anan seni ne çok bekledi!”

Hasan cevap veremedi.

Emine Hanım onu içeri davet etti. Bir süre oturup geçmişten konuştular. Kadın, annesinin son günlerinde bile oğlunun geleceğini umduğunu anlattı.

“Başucunda senin çocukluk fotoğrafın vardı. Her gün eline alırdı. ‘Hasan’ım gelse de bir kez görsem.’ derdi.”

Hasan gözlerini kapattı.

O an, yıllardır kendisine söylediği bütün bahaneler anlamını yitirdi. İnsan bazen hayatı kazanmak için öyle çok koşuyordu ki hayatın kendisini beklediği yerleri unutuyordu.

Akşamüzeri bahçeye çıktı. Eski tahta sandalyeye oturdu. Güneş, dağların arkasına doğru inerken gökyüzü turuncuya boyanmıştı.

Cebinden annesinin mendilini çıkardı. Mendilin köşesine küçük harflerle kendi adı işlenmişti. Çocukken annesi bu mendille yüzünü siler, terini alırdı.

Uzaklardan bir tren düdüğü duyuldu.

Hasan başını kaldırdı.

Tren yine geçiyordu. Birileri bir yerlere gidiyor, birileri birilerine kavuşmak için yol alıyordu. Belki bir genç ilk kez evinden ayrılıyor, belki yaşlı bir kadın yıllardır görmediği oğluna gidiyordu.

Hasan derin bir nefes aldı.

Artık biliyordu ki trenler yalnızca insanları taşımazdı. Bazen özlemleri, pişmanlıkları, yarım kalmış vedaları da taşırdı.

O gece annesinin odasında yattı. Yastığa başını koyduğunda evin sessizliğini dinledi. Duvar saati tıkırdıyordu. Pencerenin önündeki perde hafifçe kıpırdıyordu.

Sabah olduğunda köyde kalmaya karar verdi.

Şehirdeki işini bırakmak kolay olmayacaktı. Ama artık hayatın ertelenmeyecek kadar kısa olduğunu anlamıştı.

Ertesi gün istasyona gidip dönüş biletini iptal ettirdi.

Gişedeki görevli şaşkınlıkla sordu:

“Bir sorun mu var beyefendi?”

Hasan gülümsedi.

“Yok. Bu kez acelem yok. Biraz kalacağım.”

İstasyondan ayrılırken raylara son bir kez baktı.

Bir zamanlar bu raylar onu evinden uzaklaştırmıştı. Şimdi aynı raylar ona evinin yolunu göstermişti.

Ve Hasan, hayatında ilk kez bir yere geç kalmadığını hissetti.

Çünkü bazı yolculuklar varılacak yere ulaşınca değil, insan kendine döndüğünde tamamlanırdı.

Tren yine gidiyordu. Ama Hasan artık hiçbir yere yetişmek zorunda değildi.