Aceleci Değilsin, Belki de Sinir Sistemin Yoruldu

     Hiç durup bir nefes alma ihtiyacı hissettiniz mi? Çorbanız hâlâ sıcakken siz çoktan bitirmiş oluyor veya çok lezzetli bir balığı daha çiğnemeden yutuyorsunuz. Karşınızdaki konuşmasını bitirmeden cevap veriyor veya markette kasanın yavaş ilerlemesine tahammül edemiyorsunuz. Bu noktada kendinizi "sabırsız biri" olarak tanımlıyor olabilirsiniz ama belki de sorun sabırsız biri olmanız değildir.

     İnsan vücudu, milyonlarca yıllık evrimi boyunca tehlikelere karşı hayatta kalacak şekilde kendini geliştirmiştir. Doğada bir yırtıcıyla karşılaşan ya da beslenmek için avıyla savaşması gereken atalarımız için saniyeler çok kıymetliydi. Böyle anlarda sempatik sinir sistemi devreye girer; kalp hızlı atar, solunum hızlanır, kaslar gerilir ve vücut kaçmaya ya da savaşmaya hazırlanır. Bu mekanizma yaşamı sürdürmemizi sağlayan en önemli savunma sistemlerinden biridir.

     Günümüzde bizi kovalayan bir yırtıcı olmayabilir fakat bunun yerine bitmek bilmeyen bildirimler, sınavlar, ekonomik kaygılar, sosyal baskılar, herkese ve her şeye yetişme hissi vardır. Kimi zaman bir insan olduğumuzu unutup tıpkı bir robot gibi hareket eder, bedenimizin sınırlarını bilemeyebiliriz. Beynimiz bu baskılar karşısında kendini bir tehditle karşı karşıya kalmış gibi hissedebilir. Aynı zamanda uzun süreli fiziksel veya psikolojik şiddete maruz kalan insanlarda, bu şiddet unsuru ortadan kalksa bile sinir sisteminin yüksek uyarılmışlık halinde kalabildiğini gösteren bilimsel çalışmalar bulunmaktadır. (Sapolsky, 2017) Bu nedenle, bazı insanlar yalnızca hızlı yürümekle kalmaz; hızlı yer, hızlı düşünür, hızlı konuşur hatta dinlenirken bile hızlı davranırlar. Çünkü dinlenme hali alarm durumundaki sinir sistemi için tehlikeye açık hale gelmek demektir. Elbette hızlı davranan herkes bu alarm durumunu yaşamıyor olabilir. Yaşam koşulları, alışkanlıklar, kişilik özellikleri gibi farklı etkenler de bu davranışı şekillendirebilir.

     Kendimize bazen şu soruyu sormamız gerekiyor: Gerçekten yetişmem gereken bir şey mi var yoksa sadece uzun zamandır alarm veren sinir sistemim mi bana acele etmem gerektiğini söylüyor?

     Dinlenmek yalnızca yatağa uzanıp bedenin yorgunluğunu atması değildir. Gerçek dinlenme bazı anlarda biraz durup sakinleşmek, sinir sistemine yavaşlamayı hatırlatabilmektir. Modern yaşamdaki insanın en büyük ihtiyacı biraz daha fazla zaman değil; sinir sistemine yeniden yavaşlamayı öğretebileceği güvenli anlar yaratmaktır. (Harvard Health Publishing)