Kürşat ve Türklük Ateşi

Bu makaleyi sesli dinleyebilirsiniz...

Göktürk Devleti, Çin hakimiyetine girdikten sonra yaşanan esaret yıllarında pek çok kez bağımsızlık isyanı çıkmıştır.

18 Kasım 2026 - 07:10
18 Kasım 2026 - 07:10 ⏱ 5 dk Okuma Süresi
 0  44
Kürşat ve Türklük Ateşi

M.S. 552 yılında Bumin Kağan tarafından Ötüken merkez olmak üzere kurulan I. Göktürk Devleti, maalesef ki 630 yılına gelindiğinde yıkılmıştır. Bu hazin sona sebep olarak ise devlet adamlarının yetersizliği ve kurnaz Çin politikası gösterilmiş, bu durum Orhun Abideleri’nde şöyle anlatılmıştır:

“Çin kavminin sözü tatlı, ipeklisi yumuşak imiş. Tatlı sözü, yumuşak ipeklisi ile uzak kavimleri aldatıp yaklaştırır imiş. Sonra da fesat bilgisini orada yayarmış. İyi, bilge kişiyi yürütmez imiş. Onun tatlı sözüne, ipeklisine kapılan çok Türk kavmi öldü… Çin kavmi hilekâr ve kurnaz olduğu için, küçük kardeşle büyük kardeşi birbirine düşürdüğü için, beylerle kavim arasına nifak gitmesi yüzünden Türk bodunu; devletini ve kağanını kaybedivermiş.”

Göktürk Devleti yıkılıp Çin hâkimiyetine girildikten sonra yaşanan esaret yıllarında pek çok kez bağımsızlık isyanı çıkmıştır. Çin olanca gücüyle asimilasyon politikası uygulamaya çalışırken Türkler hiçbir kültürel unsurundan vazgeçmeyerek varlıklarının yegâne amacı olan hürriyetlerini kazanmak uğruna durmaksızın mücadele etmişlerdir. Fakat zamanla dillerini ve inançlarını korumak yeterli gelmemiş, hür bir devletten yoksun olmalarından ötürü çektikleri azap her geçen gün daha da haysiyet kırıcı bir hâl almaya başlamıştır.

Doğu Göktürk Hakanı Çuluk Han’ın oğlu olan Kürşat, bu dönemde bağımsızlık ateşiyle yanıp tutuşan binlerce Türk gencinden yalnızca bir tanesidir. Babası Çinli eşi tarafından zehirlenerek öldürülmüş, amcası İl Kağan Çin ordusunca mağlup edilip esir alındıktan sonra vefat etmiştir. Asimilasyon politikası gereği Çin sarayına muhafız olarak atanan Kürşat, bu süreçte halkını özgürlüğe kavuşturabilmek için amansız bir mücadeleye girişmiştir. Askerleri ile uzun uzun istişare ederek bir baskın planı hazırlamıştır.

Çin İmparatoru T’ai-tsung’un her gece kılık değiştirip şehirde dolaştığından haberdar olan Kürşat, saldırı için bu kısa gezintilerden daha uygun bir zaman olamayacağını düşünmüştür. Hedefi, İmparator’u rehin alıp önce sarayı, ardından da başkenti ele geçirmek ve yeğeni Ho-lo-ko’yu kağan ilan ederek Göktürk Devleti’ni yeniden kurmaktır. Ancak planın hayata geçirileceği gece büyük bir fırtına patlak verir. Bardaktan boşanırcasına yağan yağmur, İmparator’u dışarı çıkmaktan vazgeçirir. Fakat Kürşat hiçbir şekilde kararından dönmez. Çünkü olası bir erteleme sebebiyle baskının öğrenilmesinden ve esir tutulan Türklerin sırf bu nedenle kılıçtan geçirilmesinden korkar. Nitekim tüm aksilikleri göze alarak derhâl hücum emri verir ve ardından 40 çerisiyle beraber Çin sarayını basar (639).

Saatler süren çarpışmalar sonucunda Kürşat ve arkadaşları onlarca Çin askerini öldürüp dört savunma hattını da kırmayı başarırlar. Tam İmparator’a ulaşacakları sırada ise Çinli komutan Sun Wu-k’ai atağa geçerek saldırıyı püskürtür. Düşmanın sayısı gitgide arttığı için Kürşat geri çekilmek zorunda kalır. Askerleriyle birlikte sarayın ahırından aldıkları atlara binip Ötüken’e doğru dörtnala sürerken Çin birlikleri peşlerinden gider ve maalesef Wei Nehri’nde onları yakalayıp öldürürler.

Kanlarının son damlasına kadar mücadele eden bu istiklal savaşçıları, hayatlarını kaybetmelerine rağmen bağımsızlık isyanının ateşini yakarak Türk tarihine adlarını altın harflerle yazdırırlar. İsyan başarılı olamasa bile geride kalan Türklere büyük bir cesaret verir. Halk, küçük topluluklar hâlinde Çin’e saldırmaya devam eder. Keza durmaksızın süren akınlar sayesinde Çin bir hayli yıpratılır.

682 yılına gelindiğinde ise binlerce askerden oluşan büyük bir ordu toplayan Kutluk Kağan, önce Çin ile ittifak yapan Oğuzları, ardından da pek çok Çin eyaletini mağlup ederek nihayet II. Göktürk Devleti’ni kurar. Akabinde kendisine İlteriş unvanı verilir. Bağımsızlık mücadelesinde önemli katkıları olan ünlü devlet adamı Tonyukuk da vezir olarak atanır. O dönemki 50 yıllık esaretin ardından bir daha tarihin hiçbir evresinde dünya genelinde bağımsız bir Türk Devleti’nin olmadığı bir zaman dilimi yaşanmamıştır.

Tepkiniz Nedir?

like

dislike

love

funny

angry

sad

wow

busrabulut 2017'den beri içerik yazarlığı yapıyorum. Bugüne kadar 40 küsür platformda yazılarımla yer aldım. 2024 yılında ise "Ulu Bilge" isminde bir öykü kitabı çıkarttım.