BİR KAHVENİN KIRK YIL HATIRI

Bu makaleyi sesli dinleyebilirsiniz...

Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardı eskiden. Mahalle kahvelerinin sıcak sohbetlerini, unutulmaz müdavimlerini ve dostluklarını mizah ve nostaljiyle anlatan bir çocukluk hatırası. Çünkü bazı kahveler içilir, bazıları ömür boyu unutulmaz.

19 Kasım 2026 - 07:46
19 Kasım 2026 - 07:46 ⏱ 7 dk Okuma Süresi
 0  24
BİR KAHVENİN KIRK YIL HATIRI

Mahallemizin kahvesi vardı bir zamanlar. Öyle şimdiki gibi her köşe başında, camında kocaman harflerle latte, mocha, cappuccino yazan, kahvenin yanına bir de yabancı dil sözlüğü veren yerlerden değildi. Bizim kahvemiz bildiğin kahveydi. Cezvede pişer, fincana dökülür, yanında da mutlaka bir bardak su ikram edilirdi. Şimdilerde kahvenin ismini söyleyebilmek için dilimizi üç kere dolandırıyoruz. O zamanlar ise kahveciye gidip sadece “Bir orta yap!” demek yeterliydi.

Bizim mahallenin kahvecisi Rıza Amca'ydı. Sabah dükkânını açtığında önce sandalyeleri dışarı çıkarır, sonra eski radyosunu açar, en son da kahve kokusunu sokağa salardı. O koku yok mu, insanı evinden çıkarıp kahvehaneye kadar sürüklerdi. Üstelik kahve içmeye gitmeyenler bile o kokunun hatırına kapının önünde bir süre oyalanırdı.

Bir gün rahmetli dedem beni de yanına alıp Rıza Amca'nın kahvesine götürdü. Daha on yaşındaydım. Dedem iki kahve söyledi. Benimkini sütlü istedi. Rıza Amca gözlüğünün üzerinden bana bakıp:

“Ula, bu yaşta kahveye mi başladın? Sen büyüyünce bizi sollarsın!” dedi.

Dedem hemen araya girdi:

“Çocuğun hatırı var Rıza, sütlü yap da gönlü olsun.”

İşte o gün öğrendim ki kahvenin kırk yıl hatırı varsa, çocuğun da bir ömürlük nazı vardı.

Kahvehane dediğin, mahallenin haber ajansıydı. Televizyon yokken bile herkes her şeyi bilirdi. Hatta bazen henüz yaşanmamış olayların bile haberi çıkardı. Birinin evinin önünden geçen yabancı bir araba, beş dakika içinde bütün mahallede damat adayı olarak tanıtılırdı.

“Dün akşam sizin sokağa bir araba gelmiş.”

“Kimindi?”

“Belli değil ama iki kere tur attı.”

“Kesin kız istemeye geldiler!”

Oysa adam yanlış sokağa girmiş, geri dönmeye çalışıyormuş. Bizim mahallede yanlış sokağa girmek bile insanın hayatını değiştirebilirdi.

Bir de kahvenin müdavimleri vardı. Bunlardan biri de Şakir Dayı'ydı. Her sabah gelir, aynı masaya oturur, aynı gazeteyi okur, aynı çayı içerdi. Kahve içmezdi ama kahvehanenin demirbaşıydı. Rıza Amca bir gün dayanamadı:

“Şakir, sen buraya kahve içmeye mi geliyorsun, yoksa dükkânı denetlemeye mi?”

Şakir Dayı hiç istifini bozmadı.

“Benim gelişim başka. İnsan biraz da toplumun nabzını tutmalı.”

Rıza Amca güldü.

“Sen önce kendi tansiyonunu tut da toplum sonra gelir!”

Kahvehanede tavla oynayanların ayrı bir dünyası vardı. Zarlar masaya öyle bir vurulurdu ki yan dükkândaki manifaturacı bile hangi sayının geldiğini anlardı. Bir de kaybedenlerin bahaneleri vardı.

“Zar yamuk!”

“Pul kayıyor!”

“Senin elin uğurlu değil!”

Bir keresinde Nuri Usta tavlada yenilince pulları masaya bırakıp ayağa kalktı.

“Ben bugün oynamayacağım. Şanssızım.”

Karşısındaki Cemil:

“Sen yirmi yıldır şanssızsın Nuri, bir ara da beceriksiz olduğunu düşün!” deyince kahvehane kahkahaya boğulmuştu.

Ama asıl mesele kahvenin kendisiydi. Çünkü eskiden bir fincan kahvenin bahanesiyle nice dostluk kurulurdu. Bir küslük varsa iki kahve söylenir, mesele konuşulurdu. Birinin başı sıkışsa kahvehanede haber salınır, herkes elinden geldiğince yardım ederdi. Borç isteyenin cebine para konur, iş arayanın adı bir başkasına ulaştırılırdı.

Şimdi düşününce, o kahvelerin çoğu soğurdu da muhabbet hiç soğumazdı.

Bir gün mahallede büyük bir olay yaşandı. Rıza Amca'nın kahvehanesine yeni bir müşteri gelmişti. Üstelik adam oldukça şık giyinmiş, elinde deri bir çanta taşıyordu. Herkes merakla onu süzmeye başladı.

Adam oturdu, menü istedi.

Rıza Amca şaşırdı.

“Ne menüsü evladım?”

“İçecek menüsü.”

“Bizde kahve var, çay var, bir de su var. İstersen bir de muhabbet açarız.”

Adam gülümsedi.

“Peki, filtre kahveniz var mı?”

Rıza Amca bir an düşündü. Sonra arkasını dönüp mutfağa seslendi:

“Hatice! Şu kahveyi bir güzel filtrele, misafirimiz süzülmüş istiyor!”

Kahvehanede kopan kahkahayı anlatamam. Adam da gülmeye başladı. Sonunda Türk kahvesi içti. Fincanı bitirince de:

“Ellerinize sağlık, çok güzeldi.” dedi.

Rıza Amca göğsünü kabarttı.

“Evladım, bizde kahve sadece içilmez, hatırı da içilir!”

O gün adamla Rıza Amca dost oldu. Sonraki günlerde de uğradı. Bir süre sonra kahvehanenin müdavimlerinden biri hâline geldi. Hatta bir gün yanında üç arkadaşını getirdi.

Rıza Amca hemen sordu:

“Ne içersiniz?”

Adam arkadaşlarına dönüp:

“Burada ne içerseniz için, kırk yıl hatırı var.” dedi.

İşte o günden sonra mahallede kahve ısmarlamak bir gelenek hâline geldi. Kim kime kahve ısmarlasa, diğeri hemen aynı cümleyi söylerdi:

“Borcumu yaz Rıza, kırk yıl sonra öderim!”

Rıza Amca da defterini gösterirdi:

“Senin kırk yılın doldu evladım. Önce geçen seneki kahveleri kapat!”

Yıllar geçti. Mahalle değişti, dükkânlar değişti, insanlar değişti. Rıza Amca'nın kahvehanesi de bir gün kapandı. Yerine ışıklı tabelası, yüksek sandalyeleri ve isimlerini telaffuz etmekte zorlandığımız kahveleri olan bir işletme açıldı.

Bir gün yolum düştü, içeri girdim. Genç bir garson yanıma geldi.

“Ne alırsınız?”

“Bir Türk kahvesi alayım, orta olsun.”

“Yanında ne istersiniz?”

“Bir bardak su yeter.”

Garson siparişi getirdi. Kahveyi içtim, fincanı kapattım. Biraz da eski günleri düşündüm. Sonra garsona sordum:

“Evladım, falıma da bakıyor musunuz?”

Genç şaşkınlıkla yüzüme baktı.

“Bizde öyle bir hizmet yok efendim.”

“Peki, kırk yıl hatırını veriyor musunuz?”

Bu defa iyice şaşırdı.

“Nasıl yani?”

Gülümsedim.

“Boş ver evladım. Siz kahveyi yapın, hatırını biz eskilerden öğreniriz.”

Dışarı çıktığımda bir an çocukluğum geldi gözümün önüne. Dedemin elinden tuttuğum o gün, Rıza Amca'nın kahvesinde içtiğim sütlü kahve, Şakir Dayı'nın bitmeyen sohbetleri, tavlada zarları suçlayan Nuri Usta...

Hepsi birer fincanın içinde saklı kalmış gibiydi.

Şimdi kahveler daha süslü, fincanlar daha gösterişli, mekânlar daha modern. Fakat insan bazen bir fincan kahvenin içinde kırk yıllık bir dostluğu, bir dedenin nasihatini, eski bir mahallenin sesini arıyor.

Eskiden bir kahve içmek için kapı çalınırdı, şimdi kahve içmek için rezervasyon yapılıyor. Eskiden kahvenin yanına bir dost otururdu, şimdi masaya telefon bırakılıyor. Eskiden biri “Bir kahve içelim.” dediğinde aslında “Biraz da seninle dertleşelim.” demek isterdi.

Şimdi anlıyorum ki kırk yıl hatır, kahvenin tadından değil, o kahveyi kiminle içtiğinden geliyormuş.

Yalnız bir şeyi de söylemeden geçemeyeceğim: Kırk yıl hatır bırakmak güzel de bazıları o kahveyi içtikten sonra kırk yıl boyunca kapını çalmıyor. Sonra da karşılaşınca “Ne haber, bir kahveni içelim!” diyor.

İşte onlara da diyecek tek sözüm var:

“Azizim, kahvenin hatırı kırk yıl olabilir ama benim hafızam da o kadar kuvvetli. Önce eski fincanların hesabını kapatalım, sonra yenisini söyleriz!”

Çünkü dostluk dediğin, yalnızca kahve içmekle değil, o fincanın ardından da birbirini unutmamakla güzeldir.

Tepkiniz Nedir?

like

dislike

love

funny

angry

sad

wow

Zeynep Kıvanç Gür Zeynep Kıvanç Gür, 1986 Bartın Amasra doğumlu yazar ve şairdir. 3 çocuk annesi olan yazar, İstanbul'da yaşamaktadır. Geçmişte elinden alınan eğitim haklarını açık öğretimden geri almak için mücadele etmekte ve eğitimi için elinden gelenin en iyisini yapmaktadır. Yazarın çeşitli sitelerde birçok edebi yazısı yayınlanmakta ve edebiyat dünyasını zenginleştirmektedir. Edebiyat dünyasına kattığı şiirleri ve yazıları ile Fikir İzleri'ne katılım sağlamaktadır. 3 adet yayınevinden çıkan eseri bulunmaktadır. Birbirinden farklı ve güzel konularla kalemini zenginleştiren yazar, edebiyata duyduğu derin tutkusuyla yaşamını sürdürmektedir. Basılı olan eserleri; Mavi Elbiseli Gazze, Dört Duvar Arasındaki Beşinci Adım ve Kırık Zamanlar Günlüğü'dür