Tefekkür ile Tevekkül Arasında: Düşüncenin Sorumluluğu, Teslimiyetin Huzuru

Tefekkür ile Tevekkül Arasında: Düşüncenin Sorumluluğu, Teslimiyetin Huzuru

— Sosyolog Halil Karanfiloğlu

İnsan, düşündüğü kadar derindir; teslim olduğu kadar huzurlu. Hayatın içinde çoğu zaman ya sadece düşünüyor ya da sadece bırakıyoruz. Oysa insanın iç yolculuğu, bu iki hâlin dengede buluştuğu yerde başlar: Tefekkür ve tevekkül.

Tefekkür; sadece düşünmek değildir. O, fark ederek düşünmektir. Yaşadığın bir olayı dışarıdan izler gibi incelemek, nedenlerini görmek, kendi payını fark etmek… Bir anlamda zihnin aynasında kendine bakmaktır. Sosyolojik açıdan bakıldığında tefekkür, bireyin toplumsal rollerden sıyrılıp öz benliğiyle temas kurduğu nadir anlardan biridir. Çünkü insan çoğu zaman çevresinin beklentileriyle düşünür; ama tefekkür ettiğinde, kendi hakikatine yaklaşır.

Tevekkül ise yanlış anlaşılan bir kavramdır. Çoğu kişi tevekkülü “bırakmak” zanneder. Oysa tevekkül, elinden geleni yaptıktan sonra sonucu kabullenmektir. Yani sorumluluğu terk etmek değil, sonucu zorlamamaktır. Bu yönüyle tevekkül, insanın kontrol yanılsamasını bırakmasıdır.

Kuantum düşünce yaklaşımı bu iki kavramı farklı bir dille ama benzer bir özle anlatır. Düşünce, bir frekanstır. Ne düşündüğün, neye odaklandığın; hayatına hangi ihtimallerin yaklaşacağını belirler. Tefekkür burada devreye girer: Düşüncelerini fark etmeden onları değiştiremezsin. İçinde sürekli kaygı, korku, eksiklik konuşuyorsa, sen o frekansı yayıyorsundur.

Ama sadece düşünmek yetmez. İşte burada tevekkül devreye girer. Çünkü zihnin sürekli kontrol etme ihtiyacı, süreci kilitler. Kuantum bakış açısında bu, “direnç” olarak ifade edilir. Direnç varsa akış yoktur. Tevekkül, o direnci bırakmaktır.

Günlük hayattan basit bir örnekle bakalım. Bir anne düşünelim. Çocuğunun geleceği için sürekli kaygılanıyor, en iyi okullar, en iyi şartlar için çabalıyor. Bu çaba kıymetlidir; bu tefekkürün ve sorumluluğun bir parçasıdır. Ancak bu anne gece yatağa yattığında hâlâ “ya olmazsa, ya başaramazsa” düşünceleriyle uyuyorsa, burada tefekkür yerini kaygıya bırakmış demektir. Ve bu kaygı, çocuğa da geçer.

Eğer aynı anne elinden geleni yaptıktan sonra “ben görevimi yaptım, artık hayırlısı” diyebiliyorsa, işte orada tevekkül başlar. Bu cümle sadece bir inanç değil, aynı zamanda bir frekans değişimidir. Kaygıdan güvene geçiştir.

Toplum olarak en büyük çelişkilerimizden biri de burada ortaya çıkar. Ya sadece düşünüp yoruluyoruz ya da hiç düşünmeden kader diyerek sorumluluktan kaçıyoruz. Oysa insanın olgunluğu, bu ikisini birlikte taşıyabilmesidir. Düşünmek ama boğulmamak… Çabalamak ama takılı kalmamak…

Tefekkür seni uyandırır. Tevekkül seni rahatlatır.

Tefekkür yönünü gösterir. Tevekkül yolunu açar.

Kuantum düşünce diliyle söyleyecek olursak:

Tefekkür frekansını seçmektir, tevekkül o frekansa güvenmektir.

Sonuçta hayat, sadece yaptıklarımızdan değil; yaptıklarımızı hangi bilinçle yaptığımızdan şekillenir. İçinde farkındalık varsa yolun açılır. İçinde güven varsa o yol seni yormaz.

Ve belki de en sade haliyle şu cümlede buluşur her şey:

Düşün, fark et, elinden geleni yap…

Sonra bırak, çünkü hayat seninle birlikte akmak ister.