UNUTULMA PROTOKOLÜ

UNUTULMA PROTOKOLÜ 

Otuz yaşındaki Deniz'in işi, insanların dijital itibarını yönetmekti.

Ünlülerin, şirketlerin, fenomenlerin internette haklarında çıkan haberleri takip ediyor, krizleri büyümeden çözüyordu.

Bir sabah sisteminde bir bildirim belirdi.

Bu kişi hakkında hiçbir veri bulunamadı.

İsim sıradandı. Fotoğrafı vardı.

Telefon numarası adresi vardı.

Ama internette tek bir izi yoktu.

Ne eski bir okul fotoğrafı.

Ne bir sosyal medya hesabı.

Ne bir haber, ne bir yorum. 

Ne de yıllar önce unutulmuş bir forum mesajı. Sanki o kişi, internetin hiç var olmadığı bir dünyada yaşamıştı.

Merakı ağır bastı.

Dosyayı kapatması gerekirken araştırmaya başladı. Gerçek hayatta herkes bu kişiyi tanıyordu. Komşuları onunla sohbet etmişti. Esnaf ona veresiye yazmıştı. Çalıştığı şirket maaşını yatırıyordu.

Ama dijital dünyada yoktu.

Deniz bunu bir tesadüf sandı.

Sonra ikinci dosya geldi.

Yine aynı durum.

Üçüncü, dördüncü. Birileri, dünyanın ortasında yaşayan insanları dijital tarihten tek tek siliyordu. Fakat ilginç olan onları hatırlayan insanların sayısı da her geçen gün azalıyordu.

Deniz bir akşam eski dosyaları kontrol etmek istedi.

Bilgisayarındaki ilk dosya bir türlü açılmıyordu. 

Ekranda sıradaki kişi sensin yazan bir cümle vardı. 

Deniz panikle telefonunu açtı.

Sosyal medya hesapları, mesajları duruyordu.

Ama arkadaş listesindeki bazı insanlar onu hiç tanımadıklarını yazıyordu. Daha dün birlikte kahve içtiği insanlar.

Bugün onun adını ilk kez duyuyormuş gibiydi.

O gece, "İnsan gerçekten yaşadığı için mi vardır? Yoksa başkalarının hafızasında kaldığı sürece mi?" diye düşündü.

Deniz gece boyunca uyuyamadı.

Sabah uyandığında yaptığı ilk şey telefonuna bakmak oldu.

Her şey normal görünüyordu. Bildirimler, e-postalar, haberler.

Fakat bir ayrıntı dikkatini çekti.

Doğum gününde çekilmiş bir fotoğraf albümü eksikti.

Belki yanlışlıkla silmişimdir, diyerek bulut yedeklemesine girdi orada da yoktu.

Eski bir arkadaşını aradı.

"Geçen yıl doğum günümde çektiğimiz fotoğraflar sende var mı?" diye sorduğunda telefondaki sessizlik Deniz'i huzursuz etti.

"Deniz, biz hiç doğum gününü birlikte kutlamadık ki," dedi arkadaşı. 

Deniz'in sinirleri bozulmuştu. Gülmeye çalışarak:

"Şaka yapıyorsun." dedi. 

"Hayır. Hatta geçen yıl seni neredeyse hiç görmedim." 

Telefon kapandığında Deniz titriyordu. Bilgisayarını açıp şirketin arşiv sistemine girdi.

Kendi personel dosyasını açtı.

Fotoğrafı, kimlik bilgileri vardı.

Ama işe giriş tarihinin bulunduğu satır boştu.

Sanki biri sadece bazı bilgileri değil, yaşanmış anıları da dikkatlice törpülüyordu. O sırada şirketin bilgi işlem müdürü yanına gelerek Deniz, iyi misin? Diye sordu. Size bir şey soracağım dedi Deniz. Ben burada kaç yıldır çalışıyorum?

Adam hiç düşünmeden üç ay diye cevap verdi.

Deniz'in yüzü bembeyaz olmuştu. "Hayır ben beş yıldır buradayım." dedi. 

Müdür kaşlarını çatarak,

"Emin misin? Seni ilk kez baharda işe aldık." dedi. 

Deniz masasındaki çekmeceyi açtı içinden beş yıl önce aldığı başarı plaketini çıkarmak istedi.

Çekmece bomboştu. Oysa dün oradaydı. Öğle arasında binadan çıkarak kalabalığın arasında yürümeye başladı herkes normal görünüyordu. Kimse telaşlı ya da bir şeylerin değiştiğini fark etmiyordu. Sadece Deniz.

Sokağın köşesindeki elektronik reklam ekranında, "İnternette kaybolan ilk şey veriler değildir." yazıyordu. Deniz durmuş bakıyor anlamaya çalışıyordu. 

Ekran bir saniye sonra normal reklamlara döndü.

Çevresindeki insanlar yürümeye devam ediyordu. Hiçbiri o cümleyi görmemiş gibiydi.

Bunun sadece kendi başına gelen bir olay olmadığını hissetti. Birileri insanların geçmişini silmiyordu.

Onların gerçekliğini yeniden yazıyordu. 

Deniz haftalar süren araştırmanın sonunda bütün izlerin aynı şirkete çıktığını fark etti. Şirketin adı Arşiv'di.

Dışarıdan bakıldığında sıradan bir veri güvenliği firmasıydı. Büyük şirketlerin dijital kayıtlarını koruyor, eski verileri depoluyor, yapay zekâ sistemleri geliştiriyordu. Ama gerçek bambaşkaydı. Arşiv'in geliştirdiği yeni sistem, internetteki bilgileri silmek için değil, insanların hangi bilgileri hatırlayacağını belirlemek için tasarlanmıştı.

Çünkü günümüzde insanlar, geçmişlerini kendi anılarından çok telefonlarına, mesajlarına, fotoğraflarına ve sosyal medya hesaplarına emanet ediyordu.

Bir fotoğraf kaybolduğunda, ona bağlı anılar da zamanla silikleşiyordu. Bir mesaj zinciri yok olduğunda, insanlar o konuşmayı hiç yapmamış gibi hissetmeye başlıyordu.

Arşiv bunu biliyordu ve bunu bir deneye dönüştürmüştü.

Deniz'in dosyası da bu deney için seçilmişti. Önce fotoğrafları silindi. Sonra e-postaları, eski haberler. Ardından insanların telefonlarında onunla ilgili kayıtlar sessizce değiştirildi.

Hiç kimsenin hafızası sihirli şekilde silinmemişti.

Sadece onları hatırlatacak bütün dijital izler ortadan kaldırılmıştı.

İnsan zihni ise boşlukları kendi kendine doldurmuştu.

Deniz gerçeği öğrendiğinde şirket ona bir teklif sundu.

Her şeyi eski hâline getirebiliriz.

Ama karşılığında bu projeyi unutacaksın.

Deniz uzun süre düşündü ve sonra bilgisayarın başına geçti.

Sistemin merkezine geri yükleme iptal diye bir komut yazdı. Şirket yöneticileri şaşkınlıkla ona bakarak:

"Neden?" dediler. 

Deniz sakin bir sesle:

"Çünkü bugün bana yapılan, yarın herkese yapılabilir. Sorun benim unutulmam değil... İnsanların, bir gün kendi geçmişlerinin gerçekten yaşanıp yaşanmadığını bile anlayamayacak olması." 

O gece Arşiv'in bütün belgelerini dünyanın dört bir yanındaki gazetecilere gönderdi.

Sabah olduğunda haber siteleri aynı manşeti atmıştı. 

Dijital geçmişiniz sandığınız kadar size ait değil.

Aylar sonra Arşiv kapatıldı.

Yöneticileri yargılandı.

Yeni yasalar çıkarıldı.

İnsanlar yıllar sonra yeniden eski fotoğraflarını, mektuplarını ve basılı albümlerini saklamaya başladı.

Deniz ise hiçbir röportaj vermemeye çabaladı. 

Bir gün bir gazeteci ona:

"Size tek bir soru sormak istiyorum. Bu olay size ne öğretti?" dedi. 

Deniz ise yüzünde hafif bir gülümsemeyle: "Teknoloji hafızamızı güçlendirdiğini söylüyor. Belki de fark etmeden onu kiraya verdik."  dedi. 

Gazeteci teşekkür ederek not defterini kapattı.

Bu cümle ertesi gün manşet olmadı ama yıllar sonra, dijital dünyaya güvenin yeniden tartışıldığı her yerde aynı söz yeniden hatırlandı.

Deniz eve döndüğünde bilgisayarını kapattı. Masasının çekmecesinden eski bir fotoğraf albümü çıkardı. Sayfaları tek tek çevirdi. Bazı yüzleri artık hatırlamıyordu. Fotoğraflardan birinin arkasına kurşun kalemle, "Bir gün beni unutursanız, en azından bunun kendi kararınız olduğundan emin olun." yazdı. Ve albümü kapattı. Çünkü bazı hikâyeler, kahramanları unutulsa bile yaşamaya devam eder.

       DİLEK SARIKAYA

Menajer :ilayda Can & Dilara sarıkaya