SÂLÂH ÜNSALER’DEN ALMANCA BİR ŞİİR EVRENİ: TRANSPARENTE SCHWELLE

SÂLÂH ÜNSALER’DEN ALMANCA BİR ŞİİR EVRENİ: TRANSPARENTE SCHWELLE

Sâlâh Ünsaler’in Transparente Schwelle adlı şiir kitabı, aşkın, özlemin, ayrılığın, doğanın, ölümün ve insanın kendi varoluşuna doğru yaptığı içsel yolculuğun şiirsel bir izdüşümü olarak karşımıza çıkıyor. Eserin merkezinde, adından da anlaşılacağı üzere, varlıkla yokluk, gerçeklikle düş, bedenle ruh, aşk ile ayrılık arasındaki o görünmez ve “şeffaf eşik” bulunuyor.

Boğaziçi’nin masalsı atmosferi, kitabın şiirlerinde yalnızca bir mekân değil, başlı başına yaşayan bir karakter olarak beliriyor. Deniz, martılar, ay ışığı, güller, tekneler, yalılar, ufuk ve gece; şairin duygu dünyasının temel imgelerine dönüşüyor. Çocukluğunu Boğaziçi’nde geçiren Ünsaler’in kendisini “Boğaz’ın çocuğu” olarak tanımlaması, şiirlerindeki bu güçlü İstanbul ve Boğaziçi duyarlılığının arka planını da açıklıyor.

Kitabın ilk bölümünde aşkın daha duyusal ve romantik yüzü öne çıkarken ilerleyen şiirlerde bu aşk, giderek daha derin bir varoluş sorgulamasına dönüşüyor. “Aşk”, “özlem”, “ayrılık” ve “ölüm” gibi insanlığın kadim meseleleri; deniz, gül, ay, yıldız ve sonsuzluk imgeleriyle yeniden yorumlanıyor. “Liebe und Trennung”, “Geschmack der Ewigkeit”, “Was von dir übrig ist” ve “Meer der Liebe” gibi şiirlerde sevmenin, kaybetmenin ve geride kalan hatıranın insan ruhunda bıraktığı izler dikkat çekiyor.

Ancak Transparente Schwelle yalnızca bir aşk şiirleri toplamı değil. Kitabın ikinci yarısında şiir, insanın kendisini ve evrendeki yerini sorguladığı daha felsefi ve mistik bir alana açılıyor. “Ich und die Rose”, “Finden”, “Leere und Stille”, “Göttliche Bewusstsein”, “Hira Höhle oder Bodhi Baum” ve “Sein oder Nicht Sein” gibi şiirlerde benlik, bilinç, hiçlik, sonsuzluk ve ilahi olanla ilişki sorgulanıyor. Böylece şair, okuru dış dünyadan kendi iç dünyasına doğru bir yolculuğa davet ediyor.

Ünsaler’in şiir evreninde gül özellikle güçlü bir sembol olarak öne çıkıyor. Bazen aşkın, bazen güzelliğin, bazen de insanın kendi özünü bulma çabasının karşılığı olan gül; kitabın farklı bölümlerinde yeniden ve farklı anlam katmanlarıyla karşımıza çıkıyor. “Die Rose verwelkt, doch ihr Duft bleibt in den Händen” düşüncesiyle somutlaşan bu yaklaşımda, geçip giden zamanın ve kaybolan insanların geride bıraktığı izler şiirin kalıcı belleğine dönüşüyor.

Eserde doğu ve batı düşünce dünyalarının izleri de bir araya geliyor. Hira Mağarası, Bodhi ağacı, Zen ve Haiku gibi farklı kültürel ve düşünsel referanslar, şairin şiirini yalnızca bireysel aşkla sınırlamayıp daha evrensel bir arayışa taşıyor. Kitabın sonunda yer alan Haiku şiirleri ise anlık olanı yakalayarak onu sonsuzluk duygusuyla buluşturuyor. Şairin kendi ifadesiyle Haiku, “an’dan sonsuzluk, sonsuzluktan an” yaratabilen bir şiir biçimi olarak eserde ayrı bir yer tutuyor.

Sâlâh Ünsaler’in mimarlık eğitimi almış olması ve aynı zamanda şiir, öykü, deneme ve resimle ilgilenmesi de eserin görsel dünyasında kendisini hissettiriyor. Stuttgart Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi mezunu olan Ünsaler, yağlıboya çalışmalarında özellikle sürrealist üsluba yönelirken şiirlerinde de gerçeklikle düş arasındaki sınırları esneten bir anlatım kuruyor.

Transparente Schwelle, aynı zamanda şairin Türkçe şiirlerinin Almancaya taşındığı özel bir çalışma. Yazar, şiirlerini Almancaya aktarırken Türkçe özgün metinlerin oluşturduğu atmosferi mümkün olduğunca korumayı amaçladığını belirtiyor. Böylece kitap, yalnızca bir dil değişiminin değil, şiirin farklı bir kültürel coğrafyada yeniden hayat bulmasının da örneğini oluşturuyor.

Sidera Yayınevi tarafından yayımlanan Transparente Schwelle, okuru Boğaziçi’nin maviliğinden aşkın sıcaklığına, ayrılığın hüznünden varoluşun sessizliğine, oradan da insanın kendi içindeki sonsuzluğa uzanan şiirsel bir yolculuğa çağırıyor.

Çünkü bazı yolculuklarda gidilecek yer bir kıyı değildir.

İnsan, bazen kendisine ulaşmak için şeffaf bir eşikten geçer.