GEÇMİŞİN İZİNİ TAŞIYAN SAYFALAR

Geçmişin İzini Taşıyan Sayfalar

 Bir eseri ilk elinize aldığınızda dikkatinizi çeken ilk şey kapağı veya ilk cümleleridir. Oysa yayıncılık dünyasında bir metni satır satır incelerken, o kelimelerin hangi yoldan gelerek önüme ulaştığını düşünmeden edemem. Masamda duran sade bir kâğıt parçası, aslında insanlık tarihinin en uzun soluklu hikâyesini barındırır. Çocuklar ellerindeki defterin ya da kitabın değerini pek düşünmez; onlar için kâğıt, üzerine yazı yazılan sıradan bir nesnedir. Fakat bir metni yayına hazırlayan dikkatli bir göz, o sayfanın arkasındaki derin emeği hemen fark eder.

İnsanlık, hafızasını kaybetmemek için çok eski zamanlardan beri bir arayış içindeydi. Yeryüzünün kalbinde, dağların arasında mağara duvarlarına sığınan ilk insanlar, gördükleri hayvanları ve doğanın renklerini taşa kazıdılar. Su aktı, geçti; rüzgâr esti, geçti ama taş yerinde kaldı. Ne var ki taş ağır bir yüktü. Bilginin, hikâyenin ve tecrübenin dağları aşıp kuşaktan kuşağa geçmesi için daha hafif bir yola ihtiyaç vardı. 

İşte o an doğa cömertliğini gösterdi. Çiçekler, bitkiler, ormandaki ağaç kabukları ve kauçuk bir araya geldi. İnsanlar bunları berrak sularla buluşturup sabırla ezdiler ve bir hamur hâline getirdiler. Kuruyan o incecik tabaka kâğıt oldu. Yazının kalıcı olması için yine tabiatın sunduğu imkânlar kullanıldı; eski zamanlarda ceviz kabuğu, nar kabuğu ya da çeşitli meyve özleri kaynatılarak doğal mürekkepler elde edildi. Böylece bitkilerden üretilen mürekkep, yine doğadan gelen kâğıtla buluştu.

 Matbaanın icadıyla birlikte bu ince yapraklar çoğaldı ve bilginin sınırlarını genişletti. Bugün masamda duran bir dosyayı okurken, o kâğıdın ve mürekkebin taşıdığı binlerce yıllık tarihi hissediyorum. O yapraklar fiziksel olarak ağırdır; belki gramla ölçülür ama bir insanın bütün ömrünü, bir milletin hafızasını ve evrenin sesini üzerinde taşır. Eğer o sessiz sayfalar olmasaydı, ne geçmişin izi kalırdı ne de bugünün hikâyesi yarına ulaşırdı.