Bazı türküler vardır,

tek bir yüreğin değil,

bir milletin suskunluğunu anlatır.

Çanakkale Türküsü,

bir cephede kalan gençliğin,

yarım kalan sevdaların,

anasına kavuşamayan oğulların sesidir.

Bu türküde sadece ölüm yoktur;

bekleyiş vardır,

umut vardır,

ve geri dönmeyecek olanların sessizliği…

Her dizesinde bir annenin duası,

her ezgisinde toprağa düşen bir can saklıdır.

O yüzden bu türkü söylendiğinde

insanın sesi değil,

yüreği titrer.

Bu hikâye,

bir destanı anlatmaz yalnızca;

bedelini ömürlerle ödemiş

bir vatanın hatırlatmasıdır.

1914 sonbaharında bir sabah, Seyfullah güneşin ilk ışıklarıyla birlikte Çanakkale Sultanisinin avlusunda tek başına yürüyordu. Güneşin ilk ışıkları taş duvarların arasından süzülüyor, avlunun zeminine altın sarısı lekeler bırakıyordu. Sabah serinliği henüz dağılmamıştı ama havada başka bir ağırlık vardı. Yaklaşan bir şeyin sessizliği…

Kalbi hem heyecan hem de korku ile doluydu. Sokaklardan geçen askerlerin ayak sesleri, nal seslerine karışıyor; marşlar rüzgarla birlikte okulun avlusuna kadar ulaşıyordu. Seyfullah her adımda duruyor, dinliyordu ve kulağında durmadan aynı türkü çınlıyordu.

“Çanakkale içinde aynalı çarşı…”

Sözler küçük kalbine ağır geliyordu. Henüz on bir yaşındaydı. Ama gözlerinde, çocukluğuna sığmayacak kadar büyük bir gölge vardı. Küçücük bedeninde, koca bir ülkenin kaygısını taşıyordu sanki.

Durdu.

Başını kaldırıp gökyüzüne baktı. Bulutlar ağır ağır ilerliyordu.

İçinde bir şey düğümlendi.

Kalemi eline aldı.

Masaya oturdu, titreyen parmaklarıyla annesine mektup yazmaya başladı.

Kardeşlerine…Evine…

“Anneciğim, kısa zaman önce sokaklardan askerler geçmeye başladı. Kimileri at sırtında, kimileri develerle. Top arabaları mekkareler onlara eşlik ediyor. Savaş çıkacağını söylediler. İngiliz ve Fransız gemilerinin boğazda dolaştığını duyduk. Yakında İstanbul’a gideceğiz, ama ben bunu göremeyeceğim. Oysa görmek isterdim. Sonunda size kavuşacağımı biliyorum.”

Kalemi yavaşça indirdi, elleri titrerken derin bir nefes aldı. Etraf sessizleşmişti; rüzgar eski taş duvarların üzerinden esiyor, savaşın yaklaşan ayazını hissettiriyordu.

Mektubun sonuna geldi:

“Babamın ve siz anneciğimin ellerinden öperim. Kardeşlerime selam ederim.

 Oğlunuz Seyfullah.”

Mektubu zarfa yerleştirdi, masanın üstüne bıraktı. Gözleri uzaklarda askerlerin yürüdüğü çarşıya takıldı. O an, türkü bir kez daha yankılandı kulaklarında. Her notasında hem gurur hem de korku.

Her kelimede bir annenin yüreği, bir çocuğun masumiyeti ve bir ülkenin kaderi…

O türkü artık yalnızca ezgi değildi.

Savaşın, ayrılığın ve gençliğin yarım kalışının sesiydi.

ÇANAKKALE TÜRKÜSÜ (ANONİM)

Çanakkale Türküsü, savaşın acılarını ve

kahramanlıklarını anlatan etkileyici sözlere sahiptir.

İşte türkünün en bilinen dizeleri:

Çanakkale içinde vurdular beni

Ölmeden mezara koydular beni

Of gençliğim eyvah

Mest-i figân oldum, keyfi düşlere daldım. 

Avare oldum , divane oldum sinene vardım, 

Ben nefesinin yüreğime dokunduğu yerde kaldım.

Ben o derin maviyi gözlerin sandım, 

Dalarım içinde yüzerim sandım. 

Gönül vurgunuydu ben anlamadım, 

Ben o dalgalarla boğuştuğum yerde kaldım.

Ben o martıların uçuşunu umudum sandım, 

Kalbimin kanat seslerinin melodisine aldandım. 

Peşlerine takıldım, uçarım sandım, 

Ben o göklerde savrulduğum  yerde kaldım. 

Şakıyan bülbülü sesin zannettim, 

Güllerin rengine bürünüp geldim. 

Bir nebzecik bakışa  ömrüm  adadım, 

Ben nefesinin yüreğime dokunduğu yerde kaldım. 

    BÜYÜK BALKABAĞI SOYGUNU ​

Sonbaharın o kavgacı rüzgârı kasabanın bacalarından ıslıklar çalarak inerken, takvimler felaketin habercisi olan 31 Ekim’i gösteriyordu. Kasaba halkı için bu tarih, sıradan bir gün değildi bu, ortalıkta korsan kıyafetli çocukların dolaştığı ve evlerin kapılarında kaloni rekorlarının kırıldığı o acımasız Halloween gecesiydi. ​Gülten Teyze, nam-ı değer "Balkabağı Kraliçesi", sabahın kör şafağında, üzerinde pembe pelüş tulumu ve ayağında fosforlu yeşil ev terlikleriyle bahçeye fırladı. Amacı belliydi. Bu yıl da o devasa, turuncu ve gözleri felaketle bakan balkabağını yetiştirip yerel gazeteye kapak olmak, kıskanç komşusu Nermin Hanım’ı çatlatmaktı. Bahçenin en kuytu köşesine, gözü gibi baktığı devasa turuncu canavarın yanına vardığında olduğu yerde kaskatı kesildi. ​Balkabağının yerinde yeller esiyordu. Ortada sadece koparılmış, salyalı gibi duran kalın bir sap ve üzerine ​“Şekerler enflasyona uğradı. Takas yapıldı. Elveda turuncu dostum. Maskeli Bilo” yazan bir not bırakılmıştı. ​​Gülten Teyze’nin bahçeden yükselen, camları zangırdatan o efsanevi tiz çığlığı, belediye hoparlörünün sabah anonsunu bile susturdu. "Balkabağımı çaldılar! Hırsız var! Şerif, beni bağlayın!" ​Kasabanın diğer ucunda ise işler şimdiden kontrolden çıkmıştı. Beş yaşındaki Can, insanlık tarihinin en büyük gizli operasyonuna imza atmanın gururuyla ortalıkta salınıyordu. Üzerinde babasının amele tulumu, yüzünde kedi kumuyla karışmış kömür karası lekeler vardı. Ama asıl olay başındaydı. Gülten Teyze'nin o devasa balkabağını kafasına ters bir şekilde geçirmişti. Balkabağının oyulmamış o kalın duvarı, Can'ın burnuyla alnının tam ortasında sıkışıp kalmıştı. Can, önünü hiç ama hiç göremiyor; her adımda ya bir çöp kutusuna tosluyor ya da rüzgârda sallanan sarhoş bir vantilatör gibi sağa sola savrularak yürüyordu. ​ Can, sesinin balkabağının içinden yankılanıp teneke kutu gibi çıkmasından habersizce.​"Şeker verin bana!" diye bağırdı. ​Şerif Hulusi Bey, karakolun önünde jöleli çöreğini mideye indirirken duyduğu gürültüyle ayağa fırlayarak dışarı çıktı. Karşısında, iki küçük insan bacağı üzerinde yürüyen, turuncu, mutant bir dev balkabağı duruyordu. ​"Hey sen! Yürüyen sebze! Dur orada!" diye kükredi Şerif, tabancasına uzanmaya çalışırken eli yanlışlıkla donut kutusuna girdi. ​Can, sesin geldiği yöne doğru aniden bir hamle yaptı ama kafasındaki seksen kilo gelen balkabağının merkezkaç kuvvetine yenik düştü. "Eyvah!" diyecek zamanı bile bulamadan, caddenin ortasındaki süs havuzunun içine, kafasındaki dev balkabağıyla beraber gümbürtüyle uçtu. ​Havuzdan metrelerce yüksekliğe su fışkırdı. Balkabağı suyun yüzeyinde dev bir şamandıra gibi yüzerken, içinden sırılsıklam ve öksüren Can çıktı. Kafasındaki balkabağı suyun etkisiyle ağırlaşmış, zavallı çocuğun sadece burnu ve nefes almaya çalışan çenesi dışarıda kalmıştı. ​O sırada Gülten Teyze, elindeki budama makasıyla bir kibrit çöpü gibi hızla olay yerine ulaştı. Kendi çocuğu,gözü gibi baktığı balkabağının havuzda yüzdüğünü görünce gözleri pinpon topu gibi büyüdü. "Yavrumun kafasında yüzüyorlar!" diye feryat ederek havuza atladı. ​Balkabağını sudan hırsla çekip çıkardığında. Su, kabuğun erimesine değil altındaki gizli bir kapağın açılmasına neden olduğunu fark etti . Gülten Teyze’nin çektiği kapakla birlikte, dev kabaktan dışarıya binlerce renkli şeker, çikolata ve konfeti fışkırdı! ​Meğer o dev balkabağı gerçekte bir sebze değil, belediyenin geçen yıldan depolarda unuttuğu, içi sürpriz hediyeler ve şekerlerle dolu dev bir parti kutusuydu. Can, balkabağını yerinden oynatmak isterken altındaki gizli mandalı patlatmış, kasabanın en büyük tatlı partisini kendi elleriyle başlatmıştı. ​Şerif Hulusi, havuzun kenarına çömelip yüzünden damlayan suları silerken kahkahayla gülüyordu. "Gülten Hanım, görünen o ki sizin balkabağı meğer tatlı düşkünü bir kutu olarak çıkmış! Can da bu işin kazara açılış törenini yaptı." ​Gülten Teyze, elindeki renkli şekerlere, sonra da sırılsıklam haldeki Can’a baktı. Yüzündeki o korkunç öfke bulutu yavaşça dağılırken yerini hınzır bir sırıtışa bıraktı. ​Madem öyle dedi Gülten Teyze, elindeki budama makasını havaya kaldırarak, "Bu Halloween gecesinde kimse şekersiz kalmayacak!" ​O gece kasaba meydanı, hayatının en absürt ve en neşeli partisine sahne oldu. Şerif Hulusi havuzdan topladığı jöleli şekerleri çocuklara fırlatırken, kafasındaki balkabağından kurtulan Can, yüzündeki çikolata lekeleriyle kahkahalar atarak koşturuyordu. Gülten Teyze ise boşalan dev kutunun üzerine çıkıp kasaba halkına konser verdi. Kasaba tarihine "Büyük Balkabağı Soygunu" olarak geçen o gece, herkesin dilinde yıllarca kahkahalarla anılan en tatlı kabus olarak kaldı.

             DİLEK SARIKAYA

Menajer:, İlayda Can & Dilara sarıkaya

Dağın tepesinde, ahşap bir ayaklık üzerinde duran eski pirinç dürbünün yanına gelen Zeynep, köyde yaşayan meraklı bir kızdı. Yanındaki Emre ise onun çocukluk arkadaşıydı. İki genç tepeden aşağıya baktıklarında, küçük evleri ve dar sokaklarıyla sessizce duran çorak bir köy gördüler. Zeynep merceğe eğildiğinde, ilk gözüne çarpan şey sokakta öylece oturan, günü çabasızca tüketen insanlar oldu. Pirinç gövdeli bu dürbün, yani onların deyimiyle "Gözcü", uzağı gösteren sıradan bir nesne değildi. İnsanlara yeni bir bakış açısı katmak, ufuklarını genişletmek ve onları harekete geçirmek isteyen bir ruha sahipti. Dünyanın her yerini görüp topladığı yeni fikirleri insanların zihnine taşımak, Gözcü’nün en büyük çabasıydı.

 Zeynep başını merçekten kaldırıp Emre’ye döndü. "Bak Emre, aşağıdakiler sadece vakit öldürüyor. Hiçbir şey için gayret göstermiyorlar," dedi.

Emre dürbüne yaklaşıp köye baktı. "Köydekiler böyle yaşamaya alışmış Zeynep. Değişmek için adım atmak onlara zor geliyor," diye karşılık verdi.

 "Ama adım atmadan hiçbir şey değişmez ki," dedi Zeynep. "Gözcü’nün mücadelesi de tam olarak bu. İnsan ancak kendi çabasının karşılığını alır. Gayret yoksa ilerleme de olmaz. Bugünümüz dünün aynısıysa, zamanı boşa harcamışız demektir."

 Emre dürbünün soğuk metal gövdesine elini koydu. "Haklısın ama bu dürbün sesini onlara nasıl duyuracak? Sadece durduğu yerden bakarak bunu nasıl başarabilir?"

"Onlara geniş bir ufuk sunarak," dedi Zeynep gözleri parlayarak. "Gözcü dünyanın her tarafını görüyor; insanlara yeni yollar gösterip düşünmelerini sağlıyor. Tek bir insan bile bunu fark edip çabalamaya başladığında Gözcü mutlu oluyor. Onun tek dayanağı, hiç bitmeyen umudu."

"Peki biz ne yapabiliriz?" diye sordu Emre. "Sadece buradan izlemek yetmez değil mi?"

 "Yetmez elbette," dedi Zeynep kararlılıkla. "Önce kendimizden başlayacağız. Aşağı indiğimizde durmak yok; dürbünün bize sunduğu o geniş dünyayı ve yeni fikirleri insanlara taşıyacağız."

Emre hafifçe gülümsedi. "O zaman köylülerin de bakış açısı değişebilir. Gözcü’nün çabası da nihayet karşılığını bulur."

Doğa, gökyüzü, toprak ve insan aynı yaşamın birer parçasıydı. Hayatta var olan her şey hareket etmek ve çabalamak zorundaydı; bir tohum bile toprağı yarıp güneşe ulaşmak için mücadele ederdi. İnsanın da durağan kalmaması, kendi hayatını kurmak için çalışması gerekiyordu.

İki genç kararlılıkla tepeden aşağı, köye doğru yürümeye başladı. Köy meydanına vardıklarında Zeynep ve Emre, Gözcü’nün merceğinden gördükleri o geniş dünyayı, toprağın nasıl işlenebileceğini ve hayatı değiştirecek yeni fikirleri anlatmaya başladılar.İlk başta meydanda oturan yaşlılar şüpheyle başlarını salladı, gençler ise duyduklarına inanmak istemedi. Yıllardır süregelen alışkanlıkları kırmak kolay değildi. Fakat Zeynep ve Emre’nin gözlerindeki kararlılığı gördükçe, köylülerin merakı uyanmaya başladı. Kahvehanede oturanlardan biri ayağa kalktı, bir diğeri sorulara katıldı. Çok geçmeden, o sessiz meydanda canlı bir konuşma başladı; insanlar ilk kez dünün aynısını yaşamaktan vazgeçip yarın için ne yapabileceklerini konuşmaya başladılar.

Ahşap ayaklı eski dürbünün sessiz mücadelesi, tepeden köye uzanan bir köprü kurmuştu. Çabalamanın, çalışmanın ve umudu diri tutmanın ne kadar değerli olduğunu anlayan köylülerle birlikte, o çorak köy ilk kez canlı bir gayretle hayata gözlerini açtı.

Gökyüzünde süzülür sonsuzluğa.

Zincirlerin kırıldığı o ilk nefesi,

Özgürlüğün fısıltısı her tüyünde.

​Bir fidandır filizlenen toprakta,

Kök salar derine, boy verir güneşe.

Her tomurcukta yanan bir umut ışıkta,

Karanlığı delen en saf ateşle.

​Mavinin enginliği, denizin dalgası,

Dur durak bilmez, kimseye boyun eğmez.

Her damlasında bir isyan rüyası,

Kıyılara vurur, köleliği dinlemez.

​Bir düşün peşinde koşan adımlar,

Yasakların duvarını yıkan yürekler.

Asırlardır süregelen o fısıltılar,

Adaletle özgürlüğü dileyen dilekler.

​Bazen bir çığlık, bazen sessiz bir dua,

Gönüllerde yanan, hiç sönmez bir ateş.

Hürriyet dediğin, ruhun tek rüyası,

Ufukta doğan en parlak güneş.

​Sinan Bayram

​Var edildiğim günden beri onları görmezden geldim. Kızdım, bağırdım, dövdüm, sürekli örseledim. Onları görmezden geldikçe ben acı çektim ama fark edemedim. Uslu dursunlar, söz dinlesinler, sussunlar istedim. Onları anlamaya çalışmadım. Bir kere bile ne istediklerini sormadım. Benim adım Ay Hatun. Ben, ışığını kendinden bile saklayan Ay Hatun'dum. Herkese ışık olurken kendi karanlığımda kayboldum. "Mum dibine ışık vermezmiş" derler, doğruymuş. Herkes ışığımdan bir parça çalarken günden güne eksildiğimi göremedim.

​Ta ki cadılarımla konuşmaya başlayana kadar... Artık sadece Ay Hatun değilim; ben de ay cadılarından biriyim. Onları yeni tanımaya başladım. Birinin adı Sevgi'ymiş. Tam bir sevgi arsızı... Sevgisini cömertçe sergiliyor ve sürekli ilgi görmek istiyor. Meğer bütün taşkınlığı sevgisindenmiş. Diğeri Şefkat; meğer benim yaramazlık zannettiklerim onun merhametinin ayak sesleriymiş. Ufacık tefecik biri var ki gözleri felfecir okuyor, muzip bir gülümsemesi var. Beynimin içindeki sinir uçlarına basıp basıp kaçıyor. Niyeti yaramazlık yapmak değil, benimle oyun oynamakmış meğer. Sürekli öfkeli olanın adı Nefret'miş, her şeye öfkeleniyor. Birisi de var ki kimseyi beğenmiyor; onun adı da Kibir. Öfkeyle Kibir hep kol kola geziyor. Biri burnu havada yürürken diğeri kafa göz dağıtıyor, "Allah ne verdiyse" diyerek karşısına çıkan herkesi yerin dibine sokuyor. Aslında ikisi de beni korumak istiyor. Bir de Hayal var. Sevimli, cilveli, davetkâr bir hâli var. Öyle cüretkâr, öyle utanmaz istekleri var ki dinlerken yüzüm kızarıyor. Allah'tan, istekleri gerçekleşmediğinde kızmıyor ama asla istemekten de vazgeçmiyor. Mazeretlerimi kabul edip anlayışla karşılarken bile yeni hayaller kurmaya devam ediyor.

​Daha ismini öğrenemediğim çok cadı var. Onları dinlemeye başladığımdan beri daha sakin ve ılımlı davranıyorlar. Görmezden gelmediğimde benimle uzlaşmayı kabul ediyorlar. Artık biliyorum, o cadıların hepsi benim... Onları mutlu ettiğim sürece ben iyiyim. Birlikte ışığımız daha parlak ve gerçek. Birlikte dans ettiğimizde parlıyoruz ve göz alıcı bir hâle geliyoruz. Ben cadılarım sayesinde Ay Hatun oldum. Onlardan aldığım ışığı evrene dağıtıyorum. Artık beni ben yapan bütün parçalarımı tanıyorum ve bütün cadılıklarına rağmen sevgiyle bağrıma basıyorum. Şimdi tatlı cadılarımın önünde saygıyla eğiliyorum ve bugüne kadar onları görmezden geldiğim için özür diliyorum.

Bugün biraz kızgınım, biraz kırgın, biraz da kendime. Neye daha çok üzüldüğümü bilmiyorum. Beklediğime mi, inandığıma mı, yoksa bir kez daha inanabilecek kadar kendimden vazgeçtiğime mi?

İnsan bazen verilen sözlerin tutulmamasına değil, o sözlere inanırken içinde yeniden yeşeren umuda üzülüyor.

Kızgınlığım geçer, hüznüm de diner elbet. Ama insanın kendine kırgınlığı kolay geçmiyor.

Ne kimseye sitem edecek gücüm kaldı ne de kendimi savunacak bir cümlem.

Bugün biraz susmak, biraz uzaklaşmak istiyorum. Çünkü gerçekten yoruldum. Hem de en çok, bir çıkış ararken kendimi yeniden aynı yerde bulmaktan.

Velhasıl, nasip dediğin başkasının iki dudağı arasında değilmiş. İnsan bazen bunu da yaşayarak öğreniyormuş.

Herkes kendi ekmeğini yesin, kendi nasibini yaşasın. Kimsenin lokmasında gözümüz, kimsenin vaadinde umudumuz kalmasın.

Bize de nasibimiz düşsün. Ama kimsenin elinden değil, Rabbimizin dilediği yerden.

Çocuk yetiştirmek, toplumun geleceğini inşa etmektir. Ancak çoğu zaman çocuklarımıza nasıl davranmaları gerektiğini anlatırken onların ne hissettiğini, ne düşündüğünü ve neye ihtiyaç duyduğunu dinlemeyi unutuyoruz.

Oysa çocuklar yalnızca öğütlere değil, anlaşılmaya da ihtiyaç duyar. Her davranışın ardında bir duygu, her sessizliğin içinde anlatılmayı bekleyen bir hikâye olabilir. Bir çocuğu dinlemek, onun her söylediğini kabul etmek değil; düşüncelerine değer vermek, duygularını anlamak ve kendisini ifade etmesine fırsat tanımaktır.

Sürekli konuşan ama çocuğunu dinlemeyen bir yetişkin, farkında olmadan onunla arasına görünmez duvarlar örebilir. Çocuğuna söz hakkı veren, sorularını önemseyen ve hatalarını anlayışla karşılayan bir anne baba ise güvenin temelini atar.

Unutmayalım ki çocuklar, yalnızca söylediklerimizle değil, davranışlarımızla da büyür. Onlara saygıyı öğretmek istiyorsak önce onları dinlemeli; sevgiyi anlatmak istiyorsak önce sevgimizi hissettirmeliyiz.

Çünkü çocuk yetiştirmek bir sorumluluk, çocuk dinlemek ise bu sorumluluğun en kıymetli parçasıdır.

Geleceğin güçlü, özgüvenli ve vicdanlı bireylerini yetiştirmek istiyorsak çocuklarımıza yalnızca yol göstermeyelim; onların sesine de kulak verelim. Zira bazen bir çocuğun hayatını değiştiren şey, verilen uzun bir öğüt değil, onu gerçekten dinleyen bir çift göz ve anlayışla söylenmiş tek bir cümledir.

Mehmet GÖKSELLİ

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen

Çöllerin Mecnun’u, gönlümün sultanı…

Bu mektubu sana hangi kelimeyle başlasam eksik, hangi cümleyle bitirsem yarım kalacak, bilmiyorum. Zira ben seni anlatmaya kalksam kelimelerim susar, kalemim titrer, kâğıdım gözyaşlarımla ıslanır. Senin adını her andığımda içimde bir kuş kanatlanır da göğsümün duvarlarına çarpar. Ne gökyüzüne ulaşabilir ne de kafesine sığabilir. İşte benim yüreğim de öyle Kays’ım…

Sana varamayan, sensizliğe sığamayan bir kuş misali çırpınıp durur.

Bugün senin haberini aldım.

Dediler ki: "Kays, Leyla’nın aşkından aklını yitirmiş."

Dediler ki: "Çöllere düşmüş, dağlara taşlara seslenir olmuş. İnsanların arasından çekilmiş, kendini rüzgâra, kumlara, yıldızlara bırakmış." Dediler ki: "Artık ona Kays demiyorlar; Mecnun diyorlar. Leyla’nın aşkıyla deliye dönmüş, Leyla’nın adıyla nefes alıp Leyla’nın hasretiyle tükenirmiş." 

Ah Kays’ım, ah benim güzel yürekli sevdiğim...

Senin aşkından Mecnun olduğunu duyduğumda bir yanım sana koşmak istedi, bir yanım olduğum yere yığılıp kaldı. İçimde bir şeyler kırıldı. Sanki birileri gelip kalbimin ortasına koca bir taş bıraktı. Nefes alamadım. Gözlerim doldu, dudaklarım titredi. Adını söylemek istedim, sesim çıkmadı. Çünkü senin çöllere düştüğün yerde ben, dört duvar arasında bir esir gibi kaldım.

Söyle bana Kays’ım, sen çöllere düşerken benim yüreğim hangi çöle düştü sanıyorsun?

Senin ayaklarına kumlar dolmuş, benim gözlerime yaşlar. Sen geceleri yıldızlarla konuşur olmuşsun, ben geceleri yastığıma başımı koyduğumda senin hayalinle dertleşir olmuşum. Sen dağlara Leyla diye seslenirmişsin, ben içimden adını geçirirken duvarların bile beni duyacağından korkarmışım.

Senin sesin çöllerde yankılanıyormuş, benim sesim kendi içimde boğuluyormuş Kays’ım.

Biz ikimiz de aynı aşkın içinde yanarken aramıza neden bu kadar dünya girdi?

Hatırlar mısın, bir zamanlar adımı söylediğinde yüzünde beliren o mahcup tebessümü?

Gözlerimin içine bakarken kelimelerini nasıl unuttuğunu?

Birbirimize söyleyemediğimiz ne çok sözümüz, kavuşamadığımız ne çok hayalimiz vardı. O günlerde bilmiyorduk ki bazı sevdalar insanın ömrüne sığmayacak kadar büyük, bazı ayrılıklar da insanın yüreğine sığmayacak kadar ağır olurmuş.

Ben seni severken bir gün adının çöllere yazılacağını bilmiyordum Kays’ım.

Sen beni severken bir gün insanların sana acıyarak bakacağını, aşkımızı bir delilik sanacaklarını biliyor muydun?

Şimdi onlar sana Mecnun diyorlar. Belki de senin aklını kaybettiğini düşünüyorlar.

Oysa ben biliyorum Kays…

Sen aklını kaybetmedin. Sen yalnızca dünyanın aklına sığdıramadığı bir sevdayı yüreğine sığdırmaya çalıştın. Onların bir ömürde anlayamayacağı şeyi sen bir bakışta anladın. Onların bin kelimeyle anlatamadığını sen benim adımı söyleyerek anlattın.

Sen deli değilsin sevdiğim.

Sen, aşkın karşısında insanın ne kadar çaresiz kalabileceğinin canlı bir hikâyesisin.

Ben o hikâyenin öteki yarısıyım.

Lakin bilmeni isterim ki senin adını Mecnun’a çıkaran bu aşkın içinde yalnız sen yanmadın. Ben de yandım Kays’ım. Hem de kimsenin görmediği, kimsenin bilmediği bir yangınla…

Senin gözyaşların toprağa düştü, benimkiler içime. Sen derdini dağlara anlattın, ben susmayı öğrendim. Senin feryadını çöller işitti, benim feryadımı yalnız geceler duydu. Senin hasretin dillere destan oldu, benim hasretim kendi göğsümün içinde sessizce büyüdü.

Bazen düşünüyorum da sevdiğim, acaba hangimizin imtihanı daha ağır?

Sen beni göremediğin için mi böyle oldun, ben sana gelemiyorum diye mi böyleyim?

Sen benim yokluğumla mı yanıyorsun, ben senin yokluğuna bir de senin acını eklediğim için mi tükeniyorum?

Keşke bir kere olsun karşına çıkabilsem. Keşke o uçsuz bucaksız çöllerde yürüyüp seni bulabilsem.

Keşke rüzgârın dağıttığı saçlarına dokunabilsem de gözlerinin içine bakarak şöyle diyebilsem:

“Ben buradayım Kays’ım. Senin uğruna adını çöllere yazdığın Leyla, senin uğruna gecelerini ağlayarak geçiren Leyla, senin sesini duymadan her gün biraz daha eksilen Leyla burada. Bak, ellerim boş ama yüreğim seninle dolu. Bak, sana getirecek bir dünyam yok ama sana verecek bir ömrüm var.”

Sonra başını göğsüme yaslasan… Hiç konuşmasak.

Ne insanların bizi ayıran sözleri kalsa aramızda ne ailelerin duvarları ne de dünyanın bitmek bilmeyen hükümleri…

Sen gözlerini kapatsan, ben saçlarını okşasam. Yıllardır içimizde biriktirdiğimiz bütün o sözler, bütün o sitemler, bütün o gözyaşları sessizce aksa aramızdan.

Sana “Beni neden böyle sevdin?” diye sormazdım Kays’ım.

Çünkü cevabını biliyorum. Sen beni yalnız yüzüm güzel diye sevmedin. Sen bende herkesin göremediği bir şey gördün. Belki bir bakışta kendini buldun, belki bir gülüşte ömrünü bıraktın. Belki de kalbin benim kalbime değdiği o ilk anda anladın; bazı insanlar insanın hayatına misafir olarak girer ama bir daha hiç çıkmazmış.

Senin kalbine misafir olmadım ben Kays’ım. Ben oraya yerleştim. Bir daha çıkmamak üzere…

Fakat şimdi düşünüyorum da keşke aşkımız yalnız kalbimizde kalsaydı. Keşke birileri onu öğrenip aramıza girmeseydi. Keşke sevmenin de bir izne, kavuşmanın da bir hükme bağlandığı bu dünyada doğmasaydık. Keşke insanlar birbirini severken önce soyunu sopunu, malını mülkünü, adını sanını değil de yüreğini sorabilseydi.

Belki o zaman sen hâlâ Kays olurdun.

Belki ben hâlâ Leyla…

Belki bir gün bir ağacın altında oturup birbirimizin ellerini tutarak yaşlanırdık. Sen bana şiirler okurdun, ben sana susarak eşlik ederdim. Akşam olunca birlikte eve döner, sabah olduğunda birbirimizin yüzünü görerek güne başlardık. Senin adını fısıldamak için geceleri beklemez, seni özlemek için uzaklara bakmazdım.

Ah, Kays’ım…

İnsan en çok da hiç yaşanmamış güzel günlerin yasını tutarmış. Ben şimdi seninle yaşayamadığım günlerin yasını tutuyorum. Hiç birlikte yürüyemediğimiz yolların, hiç beraber seyredemediğimiz gün batımlarının, hiç başımı yaslayamadığım omzunun hasretiyle yanıyorum.

Seninle yaşlanmayı hayal etmiştim ben. Saçlarımıza aklar düştüğünde bile birbirimize ilk günkü gibi bakmayı, ellerimiz titrediğinde birbirimizin elini tutmayı, gözlerimiz eskisi kadar iyi görmediğinde bile birbirimizi kalbimizle tanımayı…

Şimdi sen çöllerde yaşlanıyorsun, ben hasretimde. Senin yüzüne güneş vuruyor, benim içime ayrılık. Senin saçlarına rüzgâr dokunuyor, benim saçlarımın arasından yalnız zaman geçiyor.

Söyle sevdiğim, bizim suçumuz neydi? Birbirimizi sevmek mi?

Bir insanın adını kendi adından daha çok anmak mı?

Bir bakışın içine koca bir ömür sığdırmak mı? Yoksa Allah’ın bize verdiği şu kalpleri, birbirimizden başka kimseye ait hissetmemek mi?

Bilmiyorum Kays’ım. Bildiğim tek şey, seni sevmekten hiç pişman olmadığım. Bu sevda bana acıyı öğretti, sabretmeyi öğretti, susmanın bazen haykırmaktan daha çok can yaktığını öğretti. Bana insanın birine kavuşamasa da onu yüreğinde taşıyabileceğini gösterdi.

Ama bütün bunları öğrenmek için seni kaybetmem şart mıydı?

Senin çöllere düşmen, benim sensizliğe mahkûm olmam şart mıydı?

Bazen korkuyorum Kays’ım. Bir gün seni bulduğumda beni tanımamandan korkuyorum. Gözlerindeki o eski ışığın sönmüş olmasından, yüzümdeki çizgileri yabancı bulmandan, sesimi duysan bile artık içinin titrememesinden korkuyorum. Çünkü ben seni hâlâ ilk günkü Kays olarak hatırlıyorum. Gözlerimin içine bakarken utanan, elimi tutmaya kıyamayan, adımı söylerken bile kalbini ele veren o güzel yürekli adam olarak…

Ya sen beni unuttuysan?

Ya çöllerin sessizliği sana benim sesimden daha yakın geldiyse?

Ya geceleri yıldızlara anlattığın Leyla, gündüzleri hatırlamak istemediğin bir hatıraya dönüştüyse?

Hayır, hayır…

Bunu düşünmek bile canımı yakıyor. Sonra kendime kızıyorum. Seni tanıyorum diyorum. Benim Kays’ım unutmaz. Çünkü sen bir yüzü değil, bir ömrü sevdin. Bir gülüşü değil, o gülüşün ardındaki ruhu sevdin. Senin sevdan gelip geçici bir heves olsaydı çoktan dinerdi. Oysa sen, yokluğumda bile beni var etmeye devam ediyorsun.

Benim adımı anarak yaşıyorsun. Benim adımı anarak acı çekiyorsun. Benim adımı anarak dünyaya meydan okuyorsun. Belki de bu yüzden seni affedemiyorum Kays’ım.

Beni böylesine sevdiğin için değil…

Kendini benden mahrum bıraktığın için.

Senin o güzel gözlerinin çöllerde yıpranmasına, ellerinin taşlara değmesine, ayaklarının dikenlerle kanamasına razı gelemiyorum. Sen benim için yanarken ben senin acını dindiremiyorsam, bu sevdanın neresinde duracağımı bilemiyorum. Sana koşmak istiyorum ama yollar kapalı. Sesini duymak istiyorum ama aramızda dağlar var. Sana dokunmak istiyorum ama ellerim yalnızlığın soğuk duvarlarına uzanıyor.

Keşke aşk yalnızca sevmek olsaydı.

Keşke sevmek, sevdiğinin acısını azaltmaya yetseydi.

Keşke bir insanın kalbi, başka bir insanın yarasına merhem olabilseydi. O zaman sana bütün kalbimi açardım Kays’ım. İçimdeki her şeyi önüne sererdim. Biriktirdiğim gözyaşlarını, susturduğum çığlıkları, geceler boyu sakladığım hayallerimi sana verirdim. Sen de benim ellerimi tutardın. İkimiz de birbirimizin yaralarını görürdük. Belki iyileşemezdik ama en azından acımızı paylaşırdık. Çünkü insan bazen iyileşmek istemez sevdiğim. Yalnızca acısının anlaşıldığını bilmek ister.

Ben senin acını anlıyorum Kays’ım. Sen de benimkini anla. Benim suskunluğumu sevgisizlik sanma. Sana gelemeyişimi seni istemeyişimle karıştırma. Bazen insanın kalbi bir yere koşarken ayakları başka bir yerde esir kalır. Benim kalbim seninle, ayaklarım ise beni senden uzak tutan dünyanın içinde.

İnan bana, her gece kalbimin peşinden gitmeye çalışıyorum. Gözlerimi kapatınca çöllerine geliyorum. Seni uzaktan görüyorum. Bir kayanın üzerine oturmuş, başını ellerinin arasına almışsın. Dudakların kıpırdıyor. Adımı söylüyorsun. Yanına geliyorum ama sen beni görmüyorsun. Omzuna dokunuyorum, elimi tutmuyorsun. Sana “Kays!” diye sesleniyorum, dönüp bakmıyorsun.

Sonra uyanıyorum. Anlıyorum ki insanın en büyük çaresizliği, rüyasında bile kavuşamadığı birini gerçekte beklemesidir. Yine de bekliyorum sevdiğim.

Beni bekle demeye hakkım var mı, bilmiyorum. Seni daha fazla acıya mahkûm etmeye gönlüm razı değil. Fakat Kays'ı unut demek de dilime varmıyor. Çünkü ben seni unutmayı hiç öğrenemedim. Öğrenmek için de bir gayret göstermedim. Bazı isimler vardır ki insan onları unutursa kendi varlığından bir parça eksilir. Sen benim eksilmeyen yanım, Kays’ım.

Bana ne derlerse desinler, ben seni kalbimin en kuytu yerinde saklıyorum. Kimsenin görmediği, kimsenin dokunamadığı, kimsenin hüküm veremediği bir yerde…

Orada hâlâ elimi tutuyorsun. Orada hâlâ bana gülümsüyorsun. Orada hâlâ bir gün kavuşacağımıza inanıyoruz.

Belki bu dünya bize kavuşmayı çok gördü. Belki insanların koyduğu sınırlar, bizim çizdiğimiz hayallerden daha güçlü çıktı. Belki de kader, bize aynı hikâyenin iki ayrı ucunda durmayı yazdı. Ama bir şeyi unutma Kays’ım: Bizi ayıran mesafeler, birbirimizi sevdiğimiz gerçeğini değiştiremez.

Sen çöllerde benim adımla dolaşırken ben bu dünyanın içinde senin adını kalbimde taşıyorum. Senin Mecnun oluşun, benim Leyla oluşumdan ayrı değil. Senin hikâyen benimle başladıysa benim acım da seninle anlam buldu.

İnsanlar bizim hikâyemizi anlatırken seni Mecnun, beni Leyla diye anacaklar belki. Çocuklar adımızı duyacak, şairler bizi şiirlerine yazacak, âşıklar birbirlerine bizi örnek gösterecek. Yıllar geçecek, yüzler değişecek, şehirler kurulup yıkılacak. Ama bir yerlerde bir insan sevdiğine kavuşamadığında bizim adımızı hatırlayacak. İşte o zaman, belki de ilk kez gerçekten kavuşacağız. Çünkü biz yalnızca birbirimizi sevmedik Kays’ım. Biz, kavuşamayan bütün sevdaların hatırası olduk. Birbirine elini uzatıp da dokunamayanların, aynı gökyüzüne bakıp ayrı yerlerde ağlayanların, sevdasını içinde büyütüp dünyaya anlatamayanların sesi olduk.

Yine de ben bütün bunların arasında yalnızca senin Leyla’n olmak isterdim. Bir hikâyenin adı olmak değil…

Bir adamın ömrü olmak isterdim. Bir şiirde anılmak değil…

Bir akşam seninle aynı sofraya oturmak, aynı ekmeği bölüşmek, aynı pencereden yağmuru seyretmek isterdim.

Senin Mecnun oluşunu değil, benimle huzur buluşunu görmek isterdim.

Biliyor musun Kays’ım, bazen sana kızıyorum. Bütün dünyayı karşına alıp çöllere düştüğün için, kendini bu kadar tükettiğin için, beni böylesine çaresiz bıraktığın için sana kızıyorum. Sonra birden yüzün geliyor gözlerimin önüne. O mahcup tebessümün, adımı söylerken titreyen sesin, bana bakarken saklamaya çalıştığın sevgin…

Bütün kızgınlığım bir damla gözyaşına dönüşüyor. Çünkü ben sana kızarken bile seni seviyorum. Sana sitem ederken bile seni özlüyorum. Sana gelmeyeceğimi söylerken bile içimde bir yer, yolunu gözlüyor.

İnsan kalbine söz geçirebilir mi Kays’ım?

Ben geçiremedim. Belki sen de geçiremedin. Belki bizim bütün hikâyemiz, iki kalbin de kendi sahibine itaat etmemesinden ibarettir.

Şimdi bu mektubu bitirmem gerekiyor. Oysa sana anlatacak daha ne çok şeyim var. Bir ömür konuşsam bitmeyecek, bin mektup yazsam eksik kalacak sözlerim var. Kalemimi bıraksam da içimde sana yazmaya devam edecek bir yürek taşıyorum.

Bu mektup sana ulaşır mı, bilmiyorum.

Belki bir yolcu alır eline, belki rüzgârın önüne düşer, belki de hiç kimse okumadan kumların arasında kaybolur ama olsun. Ben yine de yazdım. Çünkü bazı sözler sahibine ulaşmasa da söylenmeyi hak eder.

Sen benim sana söyleyemediğim bütün sözleri hak ediyorsun Kays’ım.

Sana son bir şey söyleyeceğim. Eğer bir gün çöllerde yürürken rüzgâr yüzüne dokunursa, gözlerini kapat. Belki o rüzgârın içinde benim nefesim vardır. Eğer bir gece yıldızlardan biri diğerlerinden daha parlak görünürse, başını kaldırıp ona bak. Belki ben de aynı yıldızı seyrediyorumdur. Eğer bir gün içindeki fırtına diner de kalbin sana sessizce huzur verirse, bil ki ben o gün seni düşünürken gülümsüyorumdur.

Beni her yerde arama sevdiğim. Bazen insan en çok aradığı yerde değil, en çok hissettiği yerde bulunur.

Ben senin çöllerinde yürüyemem belki ama sen benim kalbimde her zaman yürüyebilirsin. Sana sarılamam belki ama adını her andığımda içimde sana yer açabilirim. Bir gün kavuşur muyuz, bilmiyorum. Fakat bu dünyada kavuşmak kadar gerçek bir şey daha varsa, o da insanın birini bütün imkânsızlıklara rağmen sevmeye devam etmesidir.

Ben seni seviyorum Kays’ım.

Adın Kays iken de…

Sana Mecnun dediklerinde de…

Çöllerde kaybolduğunda da…

Dünya seni benden uzaklaştırdığında da…

Ben seni, bana ait olamadığın hâlde içimde senden başka kimseye yer bırakmayacak kadar seviyorum.

Eğer bir gün bu mektubu okursan, senden tek bir ricam olacak: Kendine iyi bak sevdiğim.

Çöllerin ortasında bile olsan kendini unutma. Benim adımı anarken kendi adını da hatırla. Beni severken kendini de sev. Çünkü ben senin yalnızca aşkınla değil, varlığınla da kıymet bulmanı isterdim. Senin bir kayanın dibinde gözyaşı dökmene değil, başını göğe kaldırıp yaşamaya devam etmene razıyım.

Benim için değilse bile bir zamanlar birbirimize sunduğumuz o güzel hayaller için yaşa.

Ve bil ki bir kadın, kendisini seven bir adamın adını yüreğinde taşıyorsa, aralarına ne kadar mesafe girerse girsin o adam bütünüyle yalnız değildir.

Sen yalnız değilsin Kays’ım.

Senin Leyla’n var.

Her gece senin için dua eden, her sabah adını içinde uyandıran, seni kimsenin anlayamadığı kadar anlayan bir Leyla’n… 

Gözlerim yine doldu. Bu kâğıda daha fazla gözyaşı düşürürsem kelimelerim silinecek. Oysa ben istiyorum ki sana olan sevgim, yıllar sonra bile okunabilsin.

Belki bir gün birileri bu mektubu bulur. Belki birileri okurken ağlar. Belki bir âşık, sevdiğinin elini biraz daha sıkı tutar. Belki bir kadın, kalbinde sakladığı adamın adını ilk kez yüksek sesle söyler. Belki o zaman, bizim yaşanmamış ömrümüz başka birilerinin mutluluğuna dokunur. İşte o vakit, bütün acılarımıza rağmen, hikâyemizin boşa yaşanmadığını düşünürüm.

Sana son kez sesleniyorum:

Kays’ım…

Eğer bir gün çöllerin biterse, eğer bir gün yolun denize çıkarsa, eğer bir gün başını kaldırıp ufka bakarsan, beni hatırla. Ben senin için çöllere düşemeyen ama sensiz de bir türlü kendi yolunu bulamayan Leyla…

Ben seni uzaktan seven değil, sana yakın olamadığı için her gün biraz daha uzaklaşan Leyla…

Ben dünyanın gözünde yalnızca bir isim, senin gözünde bir ömür olmak isteyen Leyla…

Sana kavuşamadım diye seni sevmekten vazgeçmedim.

Sana ulaşamadım diye sana yazmaktan vazgeçmedim.

Sana söyleyemediğim bütün sözleri şimdi şu son cümleye sığdırıyorum:

Ey benim çöllere düşen sevgilim; eğer aşkından Mecnun olduysan, bil ki ben de sana kavuşamamanın adıyla Leyla oldum.

Sen çöllerde beni ararken, ben içimde seni aradım. Sen benim adımla dünyadan vazgeçtin, ben senin hatıranla dünyaya tutundum. Belki bu ömür bizi birbirimize vermedi ama kalbim, senden başkasına ait olmayı hiçbir zaman öğrenmedi.

Sana kavuşamadığım her gecenin sabahında,

Seni özlediğim her nefesin ardında,

Adını kimseye duyuramadığım her duanın içinde…

Seni seven,

Leyla’n.

Gölgem beni takip ediyor,

İçimi, hislerimi, duygularımı, sözlerimi...

Canım yanıyor her adım attığımda.

Yaptığım kötülükler,

Canımı iyiliklerle yakıyordu.

Sisli, bembeyaz havanın derinliğinde,

Yükümü hafifletmek istiyorum.

Hangisi seçenek?

Kötü olmak mı, iyi olmak mı?

Ya da denemek mi?

Hani bir bardak kırıldı mı,

Ne kadar yapıştırsanda,

Eskisi gibi olmaz.

İşte kötülük de böyle...

Ne kadar özür dilersen dile,

İnsanoğlu hep ilkinde

Ne kadar yok olmuş, ona bakar.

Derin bir uyku çeker mi herkes?

Vicdan nerede?

İçimizde mi?

Yoksa kendimizi iyi hissettirmek için

Kullandığımız bir silah mı?

Zehir insanı öldürür,

Yalnız onu yapan kişi ölmez.

İlacı ondadır.

İşte bizim de ilacımız,

Yaptığımız kötülükler...

Onlara kara toprak atacağız ki,

 iyiliğimiz olsun.

“Hep olduğunu zanneden ne çok ‘hiç’ var. Kusurunu bilmeyen, ayıbını hüner sanıyor.”

İnsan bazen sahip olduklarından çok, kendisi hakkındaki düşünceleriyle büyür. Birkaç doğru cümle kurunca bilge, biraz güç kazanınca dokunulmaz, birkaç kişi tarafından alkışlanınca vazgeçilmez olduğunu sanır. Zamanla kendi sesine alışır; başkalarının sessizliğini onay, mesafesini saygı, itirazını ise kıskançlık olarak yorumlamaya başlar.

Oysa kendini büyük görmekle gerçekten büyük olmak arasında uzun bir mesafe vardır.

Kendisini her şeyin ölçüsü sayan insan, eksiklerini görmekte zorlanır. Yanılabileceğini düşünmez, başkalarını dinlemeye ihtiyaç duymaz. Kendi yanlışlarını savunmayı haklılık, başkalarının hatalarını ortaya çıkarmayı ise üstünlük göstergesi sayar. Kusurlarıyla yüzleşmek yerine onları haklı çıkaracak gerekçeler üretir. Zamanla kendi doğrularını sorgulamak yerine, her şeyi o doğrulara göre değerlendirmeye başlar.

Kendi eksiklerini görebilen insan içinse öğrenmenin sonu yoktur. Bilmediğini kabul eder, yanıldığında geri adım atmaktan çekinmez. Başkasının bilgisinden yararlanmayı gurur meselesi hâline getirmez. Çünkü kendini tanımak, kusursuz olduğunu ilan etmekle değil, sınırlarını kabul etmekle başlar.

Tevazu, kendini değersiz görmek değil, kendini dünyanın merkezine koymaktan vazgeçmektir. Ne var ki kimi insanlar kendi değerlerini yükseltmek için başkalarını küçültmeye çalışır. Bir başkasının başarısı onları huzursuz eder, farklı bir düşünce karşısında hemen savunmaya geçerler. Kendi kusurlarıyla yüzleşmek yerine başkalarının eksiklerini sıralamak daha kolay gelir. Böylece ayıplarını hüner, kibirlerini özgüven, inatlarını kararlılık sanabilirler.

Oysa insanın kendini tanıması, başkalarının kusurlarını saymakla değil, kendi kusurlarını göze alabilmekle mümkündür. Gerçek özgüven, her zaman haklı çıkmaya çalışmayı gerektirmez. İnsan, yanıldığını kabul ettiğinde değerinden bir şey kaybetmez; aksine, kendine karşı dürüst olmayı öğrenir.

Belki de asıl mesele, insanın ne olduğu değil, kendisini ne sandığıdır.

İnsan başkalarını yanıltabilir, kusurlarını gizleyebilir, yanlışlarına türlü gerekçeler bulabilir. Peki, bütün bahanelerinden sıyrılıp kendisiyle baş başa kaldığında, kendi gerçeğine bakacak cesareti bulabilir mi?

“Şafak söktü yine, Sunam uyanmaz,

Hasret çeken gönül derde dayanmaz.

Çağırırım Sunam sesim duyulmaz,

Uyan Sunam uyan derin uykudan…”

(Türküden alıntı – Anonim)

Suna Hanım , Fahri Kayhan’ın dünyasıydı.

Fahri Bey Sevdiğini gizlemezdi ; eşini över, adını her fırsatta diline dolardı .

Suna da onu severdi.Sakin, derin ve sarsılmaz bir sevgiyle…

Onların aşkı çevrede bilinir, gıptayla anılırdı.

Kimse bu evde bir gün şüphenin kapıdan içeri gireceğini düşünmezdi.

Birlikte kurdukları hayat çevrede dillere destandı.

Aralarına bir gölge düşebileceğine kimse ihtimal vermezdi.

Ta ki o hamam günü gelene kadar…

Kadınlar, adet olduğu üzere birlikte hamama gitmişti.

Buharın, suyun ve kahkahanın arasında önemsiz sanılan bir ayrıntı, birinin gözüne takıldı.

Suna’nın sırtındaki bir ben…

Neriman hanım gördü.

Ve gördüğünü, eve döndüğünde kocasına anlattı.

Söz, ağızdan çıktıktan sonra artık kimsenin kontrolünde değildi.

Günler sonra Fahri Bey, evinin yakınındaki kahvehanede Mustafa Bey’le karşılaştı.

Aralarında eski bir gerginlik vardı.

Ama Mustafa Bey, tartışmayı başka bir yere çekti:

“Sen benimle uğraşacağına,” dedi,

“karına sahip çık. Ben senin karının sırtındaki beni bile bilirim.”

O an…

Fahri Bey’in içinden bir şey koptu.

Nasıl olurdu?

Suna’nın sırtındaki beni bir yabancı nasıl bilebilirdi?

Eve döndüğünde susturamadı kendini.

Sordu.

Suna’ya her şeyi anlattı.

Suna Hanım şaşkındı…

İncinmiştir.

Ama sakindi.

İhanet etmediğini söyledi.

Yemin etti.

Açıkladı…

Ama şüphe, bir kere kalbe düştü mü oradan kolay kolay çıkmazdı.

Fahri Bey değişmeye başladı.

Bakışları soğudu.

Sözleri kısaldı.

Sevgi, yerini mesafeye bıraktı.

O akşam büyük bir tartışma çıktı.

Fahri Bey evden çıktı.

Geceyi dışarıda geçirdi.

Sabah döndüğünde şafak söküyordu.

Evde bir sessizlik vardı…

Ama bu sefer başka türlü.

Suna Hanım, yaşamını yitirmişti.

Şafak gerçekten de sökmüştü.

Ama o sabah, güneş hiçbir yere yetişememişti.

Yanında bir mektup vardı.

“Kusura bakmayın Beyim.

Şüphelerinizin nedenini uzun zamandır

 biliyordum.

Adımı temize çıkarmanın başka bir yolunu

bulamadım.

Şunu unutma…

Ben seni asla aldatmadım.”

Fahri Bey,

Elleri titreyerek ipi çözdü.

Ama zaman, bir kez geçince geri dönmezdi.

O an kelimeler bitti.

Gözyaşı yetmedi.

Bağlamayı eline aldı.

“Çağırırım Sunam …” dedi.

Sesi evin duvarlarında kayboldu.

Duyulmadı.

“Uyan Sunam uyan…”

Ama bazı uykulara ses yetmezdi.

O ağıt,

O sabah doğdu.

Sunam Türküsü,

Bir kadının masumiyetinin

Ve bir adamın geç kalmış pişmanlığının sesidir.

Bugün söylendiğinde,

Sadece bir ezgi duyulmaz.

Bir şüphenin nelere mal olduğunu anlatır.

Sunam, bir türküden fazlasıdır.

Geç kalınmış bir güvenin

geri dönmeyen sevdanın adıdır.

19. Seri: Bingöl Yolculuğu

Aras, Bora, Emir ve Elif yeni bir yolculuğa daha hazırlanıyordu. Daha önce birçok şehir gezmiş, tarih, kültür ve doğa hakkında pek çok şey öğrenmişlerdi. Şimdi sıra Bingöl’deydi.

Bingöl; dağları, gölleri ve temiz doğasıyla bilinen bir şehirdi. Dört arkadaş bu güzel şehri merak ediyordu.

Sabah erkenden yola çıktılar. Yol boyunca sohbet ederek vakit geçirdiler.

Bora camdan dışarı bakıyordu.

— Bingöl nasıl bir yer acaba?

Emir haritayı açtı.

— Doğası çok güzelmiş.

Elif not defterini hazırladı.

— Her şeyi yazacağım.

Aras gülümsedi.

— Yeni bir doğa macerası başlıyor.

Uzun bir yolculuktan sonra Bingöl’e vardılar. Hava serin ve temizdi.

İlk olarak şehir merkezine gittiler.

Bingöl Şehir Merkezi

İlk durakları şehir merkezi oldu. Sakin bir yerdi.

Bora etrafına baktı.

— Burası çok sakin.

Aras yürürken çevreyi inceledi.

— Kalabalık değil.

Elif etrafa dikkatlice baktı.

— Temiz bir şehir.

Emir bir banka oturdu.

— Dinlenmek iyi geldi.

Yüzen Adalar

Sonraki durakları Yüzen Adalar oldu. Su üzerinde hareket eden küçük adacıklar vardı.

Bora şaşkınlıkla baktı.

— Burası gerçek mi?

Emir suyu izledi.

— Adalar hareket ediyor.

Elif heyecanlandı.

— Çok ilginç bir doğa olayı.

Aras dikkatle izledi.

— Doğa çok farklı.

Karlıova Yaylaları

Daha sonra Karlıova Yaylaları’na gittiler. Her yer yemyeşildi.

Elif yürürken derin bir nefes aldı.

— Çok temiz hava.

Aras çevresine baktı.

— Doğa harika.

Emir geniş alana bakarak konuştu.

— Çok geniş bir alan.

Bora fotoğraf çekti.

— Burası çok güzel.

Solhan

Sonraki durakları Solhan oldu.

Bora etrafına baktı.

— Küçük bir ilçe.

Elif okuduğu bilgileri inceledi.

— Doğayla iç içe.

Aras sessizce yürüdü.

— Sakin bir yer.

Emir çevreye dikkatle baktı.

— İnsanlar huzurlu görünüyor.

Kiğı Kalesi

Daha sonra Kiğı Kalesi’ne gittiler. Kale, dağın üzerinde yükseliyordu.

Bora yukarı baktı.

— Çok yüksek.

Aras taşları inceledi.

— Çok eski bir kale.

Elif bilgi panosunu okudu.

— Tarihi bir yapı.

Emir dikkatli adımlarla ilerledi.

— Manzara çok güzel.

Bingöl Dağları

Daha sonra dağlara doğru yürüdüler.

Elif etrafına baktı.

— Her yer dağ.

Aras doğayı inceledi.

— Çok temiz hava.

Emir derin bir nefes aldı.

— Sessizlik güzel.

Bora fotoğraf çekti.

— Harika bir manzara.

Göl Kenarı

Bir süre sonra bir gölün kenarına gittiler.

Bora suyu izledi.

— Çok sakin.

Emir bir süre sessiz kaldı.

— Huzur verici.

Elif gülümsedi.

— Doğa çok güzel.

Aras bir banka oturdu.

— Dinlenmek iyi geldi.

Bingöl Kültürü

Şehirde insanlarla tanıştılar. Onlarla sohbet ederek Bingöl’ün kültürü hakkında yeni bilgiler öğrendiler.

Elif dikkatle dinledi.

— İnsanlar çok misafirperver.

Aras gülümsedi.

— Yardımseverler.

Emir çevresine bakarak konuştu.

— Sıcakkanlı insanlar.

Bora şaşkınlıkla gülümsedi.

— Çok güzel karşılıyorlar.

Yöresel Yemekler

Akşam Bingöl’ün yöresel yemeklerinden tattılar.

Bora yemeğini beğenerek konuştu.

— Çok lezzetli.

Emir de yemeğini yerken gülümsedi.

— Güzel yemekler.

Elif not aldı.

— Her şehir farklı.

Aras gülümsedi.

— Sakin bir şehir.

Gün Batımı

Gün batımında dağlara baktılar. Gökyüzü yavaş yavaş kızarmaya başlamıştı.

Bora fotoğraf çekti.

— Çok güzel.

Emir sessizce manzarayı izledi.

— Unutmayacağım.

Elif gülümsedi.

— Bingöl çok özel.

Aras gökyüzüne baktı.

— Çok şey öğrendik.

Dönüş Yolculuğu

Artık dönüş zamanı gelmişti.

Bora çektiği fotoğraflara baktı.

— Güzel anılar.

Emir camdan dışarı baktı.

— Yüzen Adalar çok ilginçti.

Aras yol boyunca gördüklerini düşündü.

— Doğa çok güzeldi.

Elif defterini kapattı.

— Bingöl sakin ve güzel bir şehir.

Otobüs hareket etti. Bingöl yavaş yavaş geride kaldı.

Dört arkadaş yol boyunca yeni maceralarını düşünmeye başladı.

Hepsi aynı şeyi düşünüyordu:

Gezmek, öğrenmek ve keşfetmek hayatı daha güzel yapar.

Üstelik bunu bana düşündüren karşımdaki insan olmuyor. Kimse beni suçlamıyor, anlattıklarıma inanmamazlık etmiyor. Belki yalnızca dinliyor, belki üzülüyor, belki de birkaç teselli cümlesi kuruyor. Ama ben yine de kendimi sorgulamaya başlıyorum. Acaba kendimi hep haklı mı gösteriyorum? Olayları yalnızca kendi açımdan mı değerlendiriyorum? Ya da geçmişi anlatırken farkında olmadan kendime haksızlığa uğrayan insan rolünü mü biçiyorum?

Bilmiyorum. Gerçekten bilmiyorum.

Çünkü dönüp geçmişime baktığımda bütün bunları uydurmadığımı da biliyorum. Yaşadım. Kırıldım. Güvendiğim insanların hiç beklemediğim davranışlarıyla karşılaştım. Bazı geceler kimseye anlatamadığım şeyleri kendi kendime düşündüm. Bir insanın hayatımda ne kadar kıymetli olduğunu, ancak o insan beni hayal kırıklığına uğrattığında anladığım zamanlar oldu. Üstelik bunlar bir iki olaydan ibaret değildi. Tam bir şeyleri geride bıraktığımı düşündüğümde başka bir şey yaşandı. Tam yeniden güvenmeye başladığımda başka bir yerimden incindim. Bir süre sonra insan, başına gelenlerden çok, neden bu kadar çok şey yaşadığını düşünmeye başlıyor.

Bir Ümit kitabımda da anlattım bunların bir kısmını. Çocukluğumu, hastane koridorlarında geçen günlerimi, kaybettiklerimi, sevdiğim insanları, dost bildiklerimden gördüğüm kırgınlıkları… Yazarken hiçbir zaman kendimi kusursuz biri olarak göstermek istemedim. Yalnızca yaşadıklarımı, bende bıraktıklarıyla anlatmak istedim. Çünkü bir insanın başından geçenleri anlatmasıyla kendisini haklı çıkarmaya çalışması arasında ince bir fark olduğuna inanıyorum. Belki de beni bu kadar düşündüren, o farkı istemeden aşma ihtimali.

Bir de işin şu tarafı var: Ben yaşadıklarımı kendi gözlerimden biliyorum. O an ne hissettiğimi, hangi söze ne kadar üzüldüğümü, bir davranışı neden unutamadığımı biliyorum. Fakat karşımdaki insanların içinden neler geçtiğini her zaman bilemem. Belki onların da kendilerince haklı sebepleri vardı. Belki benim fark etmediğim kırgınlıkları, söyleyemedikleri cümleleri, benden bekleyip bulamadıkları şeyler oldu. Ben bir olayı anlatırken onların hikâyesini eksik bırakıyor olabilir miyim? İşte bazen bu sorunun cevabını bulamıyorum.

Bu yüzden geçmişimdeki insanları bütünüyle kötü, kendimi de bütünüyle iyi biri olarak görmüyorum. Benim de hatalarım oldu. Bazen yanlış anladım, bazen gereğinden fazla sustum, bazen de kırgınlığım yüzünden istemediğim şekilde davrandım. Hatta bir zamanlar, başkasından duyduğum bir söz yüzünden hiçbir şeyden haberi olmayan bir insana soğuk davrandım. Sonradan öğrendim ki o söz ona ait bile değilmiş. Ben kırılmıştım, evet. Ama o süreçte farkında olmadan ben de kırıcı olmuştum. İnsan kendi acısıyla meşgulken bazen başkasına verdiği acıyı göremiyor.

Bunu kabul etmekte zorlanmıyorum. Kendimi eleştirebiliyorum. Geçmişte bazı şeyleri farklı yapmış olmayı isterdim. Daha açık konuşmayı, bazı insanları daha iyi anlamayı, kimi zaman da kendimi bu kadar ihmal etmemeyi… Fakat bütün bunları düşünürken başka bir haksızlık yapıyor olabilir miyim kendime? Başkalarının yaşadıklarını anlamaya çalışırken kendi yaşadıklarımın ağırlığını hafife mi alıyorum?

Çünkü empati kurmak, insanın kendi acısından şüphe etmesini gerektirmemeli. Bir başkasının da kırılmış olabileceğini düşünmek, benim kırılmadığım anlamına gelmiyor. Onun da anlatacakları olması, benim anlattıklarımı geçersiz kılmıyor. Her hikâyenin farklı tarafları olabilir ama bazı davranışların bıraktığı izler de inkâr edilemez. Herkesin kendine göre bir gerekçesi olabilir; yine de her gerekçe, yapılan bir yanlışı doğruya dönüştürmez.

Belki de ben en çok burada yoruluyorum. Bir zamanlar yaşadığım şeyler yüzünden üzülmüşken, bugün onları anlattığım için kendimi sorguluyorum. Sanki kırılmış olmak yetmemiş de şimdi bir de kırıldığımı söylemenin mahcubiyetini taşıyorum. Bazen konuşmanın ortasında durup konuyu değiştirmek istiyorum. Anlattıklarımın yanlış anlaşılmasından, karşımdaki insanın beni sürekli kendine acıyan biri olarak görmesinden çekiniyorum. Oysa acınmak istemiyorum. Hele ki başkalarından daha fazla acı çektiğimi kanıtlamak gibi bir düşüncem hiç olmadı.

Zaten acının bir yarış olduğuna da inanmıyorum. Kimin daha çok üzüldüğünü, kimin daha büyük bir haksızlığa uğradığını ölçmenin mümkün olduğunu düşünmüyorum. Bir insanın kolaylıkla geride bıraktığı şey, başka birinin yıllarca içinde taşıdığı bir hatıraya dönüşebilir. Hepimizin dayanabildiği, dayanamadığı, affedebildiği ya da bir türlü unutamadığı şeyler farklı. Benim için çok ağır olan bir yaşanmışlık, bir başkası için sıradan olabilir. Ama onun sıradan bulması, benim o gün gerçekten üzülmüş olduğum gerçeğini değiştirmiyor.

Bir yandan da düşünüyorum, belki insan yaş aldıkça yalnızca başkalarını değil, geçmişteki kendisini de anlamaya çalışıyor. Eskiden bir olayın yalnızca bende bıraktığı yaraya bakardım. Şimdi neden öyle davrandığımı, neden sustuğumu, neden bazı şeyleri bu kadar uzun süre taşıdığımı da merak ediyorum. Bazen geçmişteki hâlime kızıyorum. Biraz daha güçlü olabilirdin, diyorum. Biraz daha erken uzaklaşabilirdin. Kendini bu kadar yormana gerek yoktu. Sonra o günkü yaşımı, bildiklerimi, korkularımı hatırlıyorum. Bugünkü aklımla geçmişteki kendimi yargılamanın da pek adil olmadığını fark ediyorum.

Sanırım benim meselem hep haklı olmak değil. Hatta bazen haklı olduğumdan emin olduğum konularda bile kendimi sorgulamaktan yoruluyorum. Keşke bazı şeyler hiç yaşanmasaydı da bugün ne kendimi savunmak ne de kimseyi anlamaya çalışmak zorunda kalsaydım. Keşke bazı insanları hâlâ güzel hatıralarıyla anabilseydim. Keşke bir zamanlar büyük bir içtenlikle söylediğim bazı sözlerden bugün çekinmeseydim. Fakat hayat, insanın keşkelerine göre yeniden yaşanmıyor. Olanlar olduğu yerde kalıyor, biz yalnızca onlarla yaşamayı öğreniyoruz.

Şimdi biri geçmişimden bir şey sorduğunda yine anlatıyorum. Bazen eksik, bazen ayrıntılı, bazen de anlatırken kendimi durdurup başka bir konuya geçiyorum. Çünkü her hatırayı yeniden yaşamak istemiyorum. Ama artık şunu da öğrenmek istiyorum: Yaşadıklarımı anlatmak için kendimi suçlu hissetmemeyi.

Ben her zaman haklı olduğumu söylemiyorum. Kimsenin beni üzmekten başka bir amacı olmadığını da düşünmüyorum. Herkes gibi benim de yanlışlarım, eksiklerim, pişmanlıklarım var. Yalnızca hayatımın bazı dönemlerinde gerçekten çok yoruldum. Bazı insanlara hak ettiklerinden fazla güvendim, bazı şeyleri gereğinden uzun süre içimde tuttum. Bazen birinin beni anlamasını bekledim, bazen de anlaşılmaktan umudumu kesip sustum.

Ve bugün bütün bunları anlatırken, birilerinin gözünde nasıl göründüğümden önce kendime karşı dürüst olabilmek istiyorum.

Çünkü ben hikâyemin tek haklı insanı olmak istemiyorum. Yalnızca o hikâyede benim de canımın yandığının bilinmesini istiyorum.

Toprağın altında soğuyan bir evladın ardından usul usul tüten o mutfaklarda, zaman saatle ölçülmezdi. Zaman, soğuyan çay bardağında, kurumuş yufka kırıntısında, kapı arkasında unutulmuş bir hırkanın ipliğinde eskir ve çürürdü. ​Eftelya, o ağır ahşap masanın başında, sırtını duvara vermiş oturuyordu. Adı Rumca bir deniz fısıltısını andırsa da kendisi, bozkırın ortasında çatlamış, kurak bir topraktan farksızdı. İki kızı vardı Eftelya’nın. Biri hayatın hengamesine kapılıp büyümüştü ama diğeri, o minik kızı, baharın henüz tazeliği üzerindeyken çekip gitmişti. Toprağın altına daha açmamış tomurcuğu gencecik bedeni koyup üzerine üç kürek toprak atmak, bir ananın göğüs kafesini sonsuza dek açık bir mezara çevirmeye yeterdi. ​Dışarıda akşamüstünün o nefti, kasvetli morluğu çöküyordu. Evin içi rutubet, yanık odun ve yıllanmış keder kokuyordu. Eftelya’nın parmakları, önündeki bakır tabağın kenarına takılı kalmıştı. Kenarları aşınmış, kalayı gitmiş o tabak. O günden beri eve giren her lokma, mutfağa giren her rüzgâr bir cinayetti sanki. ​Küçük kızının toprağın altında çürümeye terk edildiği bir dünyada, bir ananın iştahla ekmek çiğnemesi kadar ağır bir utanç olabilir miydi? Her akşam o sofrayı kurmak zorundaydı. Katlanmak, pişirmek, kaynatmak. Ama o tencereden kendi tabağına aktardığı her kaşık çorba, boğazından aşağı inerken genzini yırtan, ciğerini eriten bir kezzaba dönüşüyordu. Çiğnediği her ekmek lokması, sanki fırından yeni çıkmış köz bir kömür gibi dilini, damağını, vicdanını dağlıyordu. ​Ne zaman birileri gelse, ne zaman biri "Ayakta dur, bak bir kızın daha var" dese, Eftelya başını sallar, hiçbir şey söylemezdi. İnsanlar acının bağırarak yaşandığını sanırlardı. Oysa gerçek acı, kaskatı bir sessizlikti. Genzine oturan o alev balgamını yutkunurken içinden ​"içtiğim kezzap, yediğim ateştir."

"Benim yandığım yerden yanmadılar ki bilsinler bu acıyı söylemesi kolay onlara." diye düşünürdü.

​Gerçekten de öyleydi. O günden sonra içtiği bir yudum soğuk su dahi, boğazından bir kezzap gibi yakarak süzüldü o su, kızının kuruyan dudaklarına değemiyordu. Sofradaki her katık, avuçlarına aldığı bir ateş parçasıydı; kızının toprağı ise soğuktu. Yaşamak, onun için bir ceza; nefes almak, evladına karşı işlenmiş bağışlanmaz bir suç haline gelmişti. ​Pencere pervazına birikmiş tozların üzerine düşen bir damla yağmuru izledi. Damla, toza değdiği an yok oldu, geriye sadece çamursu bir leke bıraktı. Eftelya’nın gözyaşları da dışarı süzülmüyordu artık, hepsi içeriye, o sönmeyen yangının tam ortasına akıyordu. Yüzündeki hatlar, zamanın değil, evlat acısının derinleştirdiği birer kanyon gibiydi. ​Eftelya yanı başındaki kızının gözlerinin içine baktı. Artık o gözlerde ne bir feryat vardı ne de bir damla yaş. Sadece bir kadının, evladından sonra ayakta kalabilmek için her gün kendi içindeki o ateşi nasıl çiğnediğinin kaskatı, çaresiz ve kapkaranlık gerçeği vardı.

                     DİLEK SARIKAYA

 Menajer :ilayda Can & Dilara sarıkaya ​

İki ruhun sonsuzda buluşması.

Ne başlangıcı var, ne de bir sonu,

Zamansız bir yankı, ebedî rüyası.

Bir bakışla başlayan evrensel çağrı,

İdrakin derinliklerinde filizlenen.

Her zerremde yankılanan ilahi ağrı,

Yoklukta var olan, varlıkta gizlenen.

Aklın sınırlarını zorlayan bir duygu,

Gönül labirentlerinde kaybolmak.

Kaderin ince bir iple ördüğü,

Yedi kat semada yeniden doğmak.

Sokrat'ın bilgeliği, Platon'un ideali,

Mağaradan çıkışın aydınlık yolu.

Gerçeğin ta kendisi, aşkın hâli,

Ruhun en saf, en derin arzusu.

Ne tenin çağrısı, ne de geçici heves,

İki bedende bir bütün olmak.

Felsefenin sorduğu o sessiz nefes,

Hayatın anlamını aşkta bulmak.

Sinan Bayram 

​Deniz, Zeynep’i dar koridordan geçirerek sahaf dükkânının arka tarafındaki çalışma odasına götürdü. İçerisi düzenli dizilmiş kitap rafları, ahşap bir çalışma masası, iki sandalye, mini bir buzdolabı ve köşede evrak dolabının yer aldığı derli toplu bir alandı. Duvar apliklerinin sıcak ışığı odaya dingin bir hava veriyordu.

​Deniz kapıyı kapatıp sürgüledi. Bir süre konuşmadı. Zeynep’in yüzündeki korkuyu gördükçe sorularını sormakta acele etmiyor, onu sıkıştırmaktan kaçınıyordu. Masanın önündeki sandalyeleri işaret etti:

​— Geç otur Zeynep.

​Zeynep sandalyelerden birine çöktü. Deniz de karşısına oturdu:

​— Şimdi baştan anlat. Selim’in evine neden gittin?

​— Eşyalarımı almak için. Anahtarını da bırakacaktım.

​— Kapı kilitli miydi?

​Zeynep başını iki yana salladı:

​— Aralıktı. Önce içeride biri olduğunu düşündüm. Seslendim ama cevap gelmedi. Sonra içeri girdim.

​— Selim’i nerede buldun?

​— Çalışma odasında yerdeydi. Hareket etmiyordu. —Zeynep ellerini birbirine kenetledi.— Yanına gittim. Bileğini kontrol ettim. Nabzını bulamadım.

​Deniz, onun yüzünü dikkatle izledi:

​— Polisi aramadın.

​— Hayır.

​— Neden?

​— Çünkü birkaç saat önce herkesin içinde tartışmıştık. Bana tehditler savurmuştu. Polisler bunu öğrenirse ilk benden şüpheleneceklerini düşündüm.

​— Bu, kaçmanı açıklayabilir ama seni şüpheli olmaktan kurtarmaz Zeynep.

​— Biliyorum... —Sesi kısıldı.— O an ne yapacağımı düşünemedim. Koridordan bir ses geldi. Birinin yaklaştığını sandım. Korktum ve çıktım.

​Deniz bir süre sessiz kaldı. Ardından sordu:

​— Evde başka bir şey dikkatini çekti mi? Dağınıklık dışında?

​Zeynep gözlerini yere indirdi. O an zihninde beliren ayrıntıları sıraya koymaya çalıştı. Odaya ilk girdiğinde her şeyi aynı anda görmemişti. Önce yerdeki Selim’i, sonra masayı ve devrilmiş eşyaları fark etmişti:

​— Masasının üzerindeki pirinç mühür yere düştü, dedi. Ben çarptım sanırım. Ama almadım, olduğu yerde bıraktım.

​— Ona dokundun mu?

​— Hatırlamıyorum. Bilerek dokunmadım. Yalnızca Selim’in bileğini kontrol ettim.

​Deniz başını salladı. Bu ayrımın önemli olduğunu biliyordu. Zeynep’in neye dokunduğu, neye dokunmadığı ancak olay yeri incelemesinin bulgularıyla değerlendirilebilirdi:

​— Başka?

​Zeynep birden başını kaldırdı:

​— Masasının çekmecesi…

​— Ne olmuş çekmeceye?

​— Yamuk şekilde açıktı. Kilit kısmı da hasarlı gibiydi. O an üzerinde durmadım. Selim’i görünce başka bir şey düşünemedim.

​— İçinde ne olduğunu biliyor musun?

​— Hayır. Ama bazı belgelerini yanında taşıdığını biliyorum. Siyah deri bir çantası vardı. Onu neredeyse her yere götürürdü.

​— Evde miydi?

​Zeynep bir süre düşündü:

​— Görmedim.

​— Emin misin?

​— Evet. O çanta orada olsaydı dikkatimi çekerdi. Selim onu kolay kolay yanından ayırmazdı.

​Deniz ayağa kalkıp evrak dolanının yanındaki mini buzdolabından bir şişe soğuk su çıkardı. Plastik bardağa doldurup Zeynep’e uzattı:

​— Çekmecenin hasarlı olması, birinin zorla açıp birşey aradığı anlamına gelebilir. Ama çanta başka bir yerde de olabilir. Şimdilik bildiğimiz tek şey, senin onu evde görmediğin.

​— Biliyorum. Ama Selim, onu yanından asla ayırmadı. İçinde bazı şeyleri saklardı. İnsanları zor durumda bırakabilecek belgeler tuttuğunu duymuştum.

​— Nereden duydun?

​— Bir keresinde telefonda konuşurken birinden söz etmişti. Elinde belgeler olduğunu, gerektiğinde bunları kullanacağını söylüyordu. Kimin hakkında konuştuğunu bilmiyorum.

​Deniz’in yüzündeki ifade değişti. Sahaf çevresinde, Selim’in iş ilişkileri ve bazı yayınevleriyle yaşadığı anlaşmazlıklar hakkında söylentiler duymuştu. Ancak bunların çoğu, kaynağı belirsiz konuşmalardan ibaretti. Bunları Zeynep’e kesin bilgi gibi aktarmak istemedi:

​— Ben de onun hakkında bazı şeyler duydum, dedi. Ama söylentiyle hareket edemeyiz. Çekmecede ne vardı, çantasında ne taşıyordu, bunları bilmiyoruz.

​Zeynep suyu içerken bardağı tutan elleri titriyordu:

​— Peki, şimdi ne olacak?

​— Öncelikle şunu bil: Burada saklanarak bu işin içinden çıkamazsın. Polis o tartışmayı öğrenirse eninde sonunda sana ulaşır. Polise gitmeyip saklandığın ortaya çıkarsa şüpheleri tamamen üzerine çekersin.

​— Ya beni tutuklarlarsa?

​— Bunu ben bilemem. Ama gerçeği anlatmadan, kendi aleyhine yorumlanabilecek boşluklar bırakıyorsun.

​Zeynep cevap vermedi. Deniz’in sözleri canını sıkmıştı ama haksız olduğunu da söyleyemiyordu:

​— Bir şey daha var, dedi sonunda. Selim’in ölümünden önce evde başka biri var mıydı, bilmiyorum. Ben geldiğimde onu gördüm. Öncesinde ne olduğunu görmedim.

​— Öyleyse yalnızca gördüklerini anlatacaksın. Tahminlerini gerçekmiş gibi söylemeyeceksin.

​Deniz masanın üzerindeki ajandayı kenara çekti. Zeynep bardakta kalan suyu içerken aklında aynı soru dönüp duruyordu: Selim’in evinden ayrıldıktan sonra içeri giren biri olmuş muydu?

​Bunu bilmiyordu. Koridorda duyduğu sesin kime ait olduğunu da…

​Selim’in evindeki incelemeler sürerken Başkomiser Tarık, salonun girişinde durup ekibin çalışmalarını izliyordu. Olay yeri inceleme görevlileri fotoğraf ve ölçüm işlemlerini tamamlıyor, belirlenen noktalardan parmak izi ve örnek topluyordu. Eşyaların konumu kaydedilmiş, masanın çevresi ayrıca incelenmek üzere işaretlenmişti.

​Komiser Yardımcısı Murat, elindeki notlarla Tarık’ın yanına geldi:

​— Çay bahçesindeki tartışmayı doğrulayan ilk bilgiyi aldık, dedi. İşletmedeki garsonlardan biri bilgi verdi. Maktulün ölümden birkaç saat önce bir kadınla şiddetli şekilde tartıştığını, kadının masayı terk ederken Selim’in arkasından ‘Zeynep!’ diye bağırdığını söylemiş. Ancak kadının soyadını veya kimliğini henüz bilmiyoruz.

​— Çay bahçesinde veya caddede kamera var mı?

​— İşletmenin kendi kamerası yok ama sokağın başındaki açıyı gören bir iş yeri kamerası tespit ettik. Ekipler görüntüleri almaya gitti. Kadının eşkâlini oradan netleştireceğiz.

​Tarık salona doğru baktı:

​— Güzel. Tartışmayı doğrudan görenlerle sadece sesleri duyanları ayırın. Sırf tartıştılar diye kimseyi doğrudan katil ilan edemeyiz. Peki, adli tıp uzmanı ilk tespiti yaptı mı? Ölüm nedeni ne?

​Murat elindeki rapora baktı:

​— Maktul göğüs bölgesine aldığı tek bıçak darbesiyle hayatını kaybetmiş başkomiserim. Bıçak olay yerinde yok. Kesici alet götürülmüş. Olay yeri inceleme ekipleri masadaki pirinç mühür üzerinden ve yüzeylerden parmak izi örnekleri topladı. Laboratuvar sonuçları çıkmadan izlerin kime ait olduğu netleşmez. Masadaki çekmecenin kilit kısmındaki hasarı da kayda aldık. Ancak bu hasarın ne zaman oluştuğunu, olayla bağlantısı olup olmadığını şu aşamada söyleyemeyiz.

​Tarık başını salladı:

​— Sonuçları bekleyelim. Tahminler raporların yerini tutmaz.

​Murat yeniden söze girdi:

​— Başkomiserim, Selim’in ajansı ve iş yeri adresi belirlendi. Kadıköy’de bir içerik ve yayın ajansında çalışıyormuş.

​— Güzel. Bir ekibi vakit kaybetmeden ajansa gönderin. Selim’in iş ortakları, çalışanları ve son zamanlarda sıkıntı yaşadığı müşterileri kimler, hepsini tek tek saptayın. İş yerindeki bilgisayarını ve mesai arkadaşlarının ifadelerini de incelemeye alalım.

​Polis memuru Ece, elindeki tutanağı kontrol ederek yanlarına geldi:

​— Başkomiserim, Selim’in son günlerdeki iletişim kayıtlarının incelenmesi için gerekli talep süreci başlatıldı. Şimdilik yalnızca mevcut bilgiler üzerinden ilerliyoruz. Kayıtlar geldiğinde ölümden önceki görüşmelerin zamanlarını diğer bulgularla karşılaştırabiliriz.

​— Önce kayıtların tamamını ve zaman aralıklarını görelim, dedi Tarık. Bir numaranın sık araması veya biriyle tartışmış olması, o kişiyi şüpheli yapmak için yeterli değil.

​Ece not aldıktan sonra olay yeri inceleme ekibine döndü.

​Tarık bir kez daha masaya ve hasarlı çekmeceye baktı. Selim’in evinde bazı sorular cevapsızdı: Çekmece neden hasar görmüştü? Bıçak neredeydi? Ve çay bahçesinde adı geçen o 'Zeynep' kimdi?

​Henüz hiçbirinin cevabı yoktu.

​Depoda Zeynep, elindeki boş bardağı masaya bıraktı:

​— Deniz, ya o çekmecede ya da Selim’in çantasında gerçekten önemli belgeler varsa?

​— Olabilir. Ama o çantanın kayıp olduğunu bile henüz kesin olarak bilmiyoruz. Sen yalnızca evde görmediğini söylüyorsun.

​— Selim onu hep yanında taşırdı.

​— Öyleyse kafeden sonra kimlerle görüşebileceğini, nereye gitmiş olabileceğini düşünmemiz gerekiyor. 

​Zeynep’in aklına Selim’in son haftalarda yaptığı telefon görüşmeleri geldi. Bazı konuşmalarını yarıda kesiyor, odaya biri girdiğinde sesini alçaltıyordu. Bir keresinde siyah deri çantasını sıkıca kapatıp ona dokunmasını bile istememişti.

​O zamanlar üzerinde durmamıştı. Şimdi her ayrıntı, cevabını bilmediği bir soruya dönüşüyordu.

​— Bir isim hatırlıyor musun? diye sordu Deniz.

​Zeynep gözlerini kapatıp düşündü. Ancak zihninde belirgin bir isim canlanmadı:

​— Hayır. Yalnızca birinden söz ettiğini hatırlıyorum. Kim olduğunu bilmiyorum.

​Deniz ona daha fazla soru sormadı. Zeynep’in anlattıklarından bir sonuç çıkarmak için erkendi. Üstelik polisin Selim’in ajansına gitmesi, çevresini araştırmaya başlaması ve çay bahçesindeki ifadelere ulaşması an meselesiydi.

​Zeynep ise henüz bilmediği bir şeyi düşünüyordu: Selim’in yanından hiç ayırmadığı siyah deri çanta gerçekten kayıpsa onu kim almıştı?

​Bu sorunun cevabı, Selim’in ölümünden önceki saatlerde saklı olabilirdi.

​Devamı yarın burada!

ÖNSÖZ

Kalbimizden Dilimize Dökülen Hikâyeler

Bazı türküler vardır; yalnızca söylenmez, yaşanır.

Bazıları bir insanın gençliğidir, bazıları ömrü, bazıları ise hiç dinmeyen bir acıdır.

Bu kitap, bir ezginin ardında kalan hayatları anlatmak için yazıldı.

Bu satırlarda anlatılanlar ne bütünüyle masaldır ne de kuru bir tarih bilgisidir.

Bunlar, halkın hafızasında taşınan gerçeklerin, ağıtların ve türkülerle mühürlenmiş kaderlerin roman diline dökülmüş hâlidir.

Her bölüm, bir türkünün ilk dizesiyle başlar. Çünkü türkü, hikâyeden önce gelir.

Hikâye, türkünün doğduğu yerdir.

Bu kitapta anlatılanlar;

— yarım kalmış sevdalar,

— kavuşamayan âşıklar,

— gurbet, yoksulluk, iftira ve kaderdir.

Ve sonunda...

her zaman bir türkü kalır.

Bu çalışma; unutulmasın diye,

eksilmesin diye,

bir daha susmasın diye yazıldı.

 AYŞE KÜÇÜKIŞIK 

İÇİNDEKİLER

SUNAM

ÇANAKKALE TÜRKÜSÜ

HEY ONBEŞLİ 

HASTANE ÖNÜNDE İNCİR AĞACI 

SARI GELİN _ERZURUM ÇARŞI PAZAR 

YARİM İSTANBUL’U MESKEN Mİ TUTTUN? 

GÜVERCİN UÇUVERDİ / MİSKET 

HEKİMOĞLU 

YÜKSEK YÜKSEK TEPELERE EV KURMASINLAR 

ORMANCI 

SUZAN SUZİ 

MERDO 

ZAHİDEM 

AK TAŞ DİYE BELEDİĞİM 

NOT 

Siz hangi türkünün hikâyesini merak ediyorsunuz? Yorum yazın, ben yazayım.

Ben çoğaldıkça onlar azaldı.

Birdenbire değil ama yavaş yavaş

Alıştıra alıştıra gözden kayboldun.

Önce gözlerin gitti, sonra sözlerin,

Önce kelimelerin cümlelerimi terk etti.

Sonrası; daha çok alışmak, daha az sen...

Geriye sadece alışmanın buruk tadı kaldı.

​Sana sık sık bir şeyler gönderdim,

"Aklımdasın" demekti.

En dağınık hâlimi sana gösterdim,

"Sana güveniyorum" demekti.

Her sabah kahvemi seninle içmek istedim,

"İyi ki varsın" demekti.

Sevdiğin kitabı bütün gece okudum,

"Senin için her şeyi bırakırım" demekti.

Seni görmek için bekledim, uyumadım,

"Seni özledim" demekti.

En kısıtlı zamanlarda bile cevap verdim,

"Önceliğim sensin" demekti.

Kızgınken bile görmezden gelmedim,

"Benim için çok değerlisin" demekti.

Belki sen o iki kelimeyi bekledin,

Oysa hepsi "Seni seviyorum" demekti.

Bir gün duyarsın diye defalarca söyledim...

​Artık bir anlamı var mı, emin değilim.

Belki de sadece susmalıydım ve sen suskunluğumdan anlamalıydın.

Ya da hiçbir zaman anlaşılmayacağımı kabul edip alışmalıydım. 

​Alışmak diyorum şimdi, alışmak...

Bir lütuf ya da bir lanet gibi.

Yaşamaya, ölmeye, varlığa, yokluğa,

Her şeye alışmak...

Sonunda, alışmaya alışmak...

​Mecnun etti aşkın beni!

​Bir zamanlar adımla çağrılan biriydim ben. Annemin sesinde Kays’tım, babamın gözünde evlat, insanların arasında sıradan bir insandım. Sonra sen çıktın karşıma. Bir bakışınla içime öyle bir dünya kurdun ki o dünyanın içinde senden başka kimseye yer kalmadı. Adımı unuttum Leyla’m, yüzümü unuttum, kim olduğumu unuttum. İnsanlar bana Mecnun demeye başladı. Oysa hiçbiri bilmedi ki ben delirmedim; ben yalnızca seni sevmekten aklımın sınırlarını aştım.

​Mecnun etti aşkın beni, Leyla’m!

​Şimdi çöllerdeyim. Başımın üzerinde kavurucu bir güneş, ayaklarımın altında kızgın kumlar var. Geceleri yıldızlarla konuşuyor, gündüzleri rüzgâra seni soruyorum. Bir kervan geçiyor önümden, içlerinden birinin yüzünde sana benzer bir ifade arıyorum. Bir kuş kanat çırpıyor gökyüzünde, kanadına bir mektup bağlayıp sana göndermek istiyorum. Bir ceylan gözlerimin içine bakıyor; senin gözlerini hatırlatıyor bana. Sarılıyorum ona, sanki sana sarılmışım gibi…

​Ah Leyla’m!

​Şu çölde bir tek sen yoksun. Her şey senden bir iz taşıyor da sen hiçbir yerde yoksun. Kumlar ayak izlerimi saklıyor, rüzgâr sesimi alıp götürüyor, geceler gözyaşlarımı karanlığına gömüyor. Ben ise her sabah yeniden doğuyorum, belki bugün seni görürüm diye. Her akşam biraz daha ölüyorum, yine sana kavuşamadan güneş battığı için.

​Söyle bana Leyla’m, insan birini bu kadar sever de nasıl yaşar onsuz?

​Ben yaşamıyorum ki! Ben yalnızca nefes alıyorum. Yaşamak dediğin, sevdiğinin sesini duymak değil midir? Bir çift gözde huzur bulmak, bir çift sözle dünyayı unutmak değil midir? Senin adını duymadan geçen her gün, ömrümden eksilen bir yaprak gibi düşüyor toprağa. Seninle konuşamadığım her gece, içimde binlerce cümle boğuluyor.

​Ben sana söyleyemediklerimi yıldızlara anlatıyorum.

​Bak, bu gece yine gökyüzü dolu. Her yıldız bir hatıramız gibi parlıyor. Şu en parlak olanı hatırlıyor musun? Çocukken gecenin karanlığında birbirimize baktığımız günleri… Belki o zamanlar aşkın ne olduğunu bilmiyorduk. Belki yalnızca yan yana durmanın, aynı gökyüzünün altında nefes almanın güzelliğini seviyorduk. Meğer insanın ömrü boyunca arayacağı cennet, bazen çocukluğunda bir başkasının gözlerine saklanırmış.

​Ben o cenneti sende buldum, Leyla’m.

​Sonra dünya girdi aramıza. İnsanların sözleri, ailelerin korkuları, geleneklerin duvarları örüldü önümüze. Biz birbirimize gönül vermişken başkaları gönlümüzün hesabını tutmaya kalktı. Sanki sevgi bir suçmuş gibi başımızı eğmemizi istediler. Sanki iki kalbin birbirini seçmesi, dünyanın düzenini bozacakmış gibi bizi birbirimizden ayırdılar.

​Oysa ben senden servet istemedim, Leyla’m. Bir saray, bir taht, bir ömürlük saltanat istemedim. Ben yalnızca bir kez elini tutmak, gözlerinin içine bakarak adını söylemek istedim. Bir akşam başımı dizlerine koyup bütün dünyanın gürültüsünden uzaklaşmak istedim. Sen saçlarımı okşarken uykuya dalmak, sabah gözlerimi açtığımda ilk seni görmek istedim.

​Benim bütün zenginliğim sendin.

​Bunu kimse anlamadı.

​Bana deli dediler. Aklını yitirmiş, kendini kaybetmiş, çöllerde boş yere dolaşan bir adam dediler. Beni görenler acıdı, arkamdan konuşanlar güldü. Bir zamanlar adımı bilenler şimdi hikâyemi anlatır oldu. Ama hiçbiri dönüp de sormadı: “Ey Kays, senin kalbinde ne koptu da bu hâle geldin?”

​Sorsalardı onlara seni anlatırdım.

​Derdi ki kalbim: “Bir insanın başka bir insanda kendini bulmasıdır aşk.” Ben sende kendimi buldum, sonra seni kaybedince kendimi de kaybettim. Şimdi bu çöllerde aradığım sen misin, yoksa senin yanında bıraktığım eski Kays mı, bilmiyorum.

​Belki de ben seni aramıyorum artık, Leyla’m. Belki seninle tamamlanan yanımı arıyorum.

​Ama ne zaman adını ansam içimde bir şey ayağa kalkıyor. Yorgunluğum susuyor, açlığım unutuluyor, yaralarım sızlamayı bırakıyor. Bir anlığına bütün çöl çiçek açıyor. Sanki sen uzaktan bana sesleniyorsun da ben o sese doğru koşuyorum.

​Sonra gerçek geliyor karşıma.

​Bir avuç kum, bir parça gökyüzü, bir de sensizliğin bitmeyen sessizliği…

​Ah Leyla’m, keşke bilseydin seni nasıl sevdiğimi!

​Seni yalnızca güzelliğin için sevmedim. Güzellik dediğin zamanın elinde solan bir çiçek, gençlik dediğin bir gün geride kalan hatıradır. Ben seni, adını duyduğumda içimde kopan fırtına için sevdim. Seninle konuşurken dünyanın susması, sen yanımdayken kalbimin evine dönmesi için sevdim. Bir bakışınla içimdeki bütün karanlıkların aydınlanması için sevdim.

​Ben seni, sen olduğun için sevdim.

​Hatta öyle ki artık seni anlatırken kelimelerim yetmiyor. Şairler şiirlerinde seni arıyor, ben şiirlerin arasında kayboluyorum. Onlar Leyla’yı anlatıyor, ben kendi Leyla’ma ulaşamamanın acısını yaşıyorum. Onlar aşkı birkaç mısraya sığdırıyor, benim içimdeki aşk koca bir çöle sığmıyor.

​Bazen düşünüyorum da belki de bu yüzden adımı Mecnun koydular. Çünkü benim aşkım, insanların bildiği ölçülere sığmadı. Onlar sevmeyi kavuşmak sandılar, ben seni göremediğim günlerde bile sevmeyi öğrendim. Onlar sevdiğinin yanında olmayı mutluluk bildiler, ben yokluğunda bile seninle konuşmanın yolunu buldum.

​Sen uzaktasın ama kalbime benden yakınsın.

​İşte bu yüzden sana kızamıyorum, Leyla’m. Bazen kaderime isyan ediyorum, bazen gecelere, bazen beni senden ayıran insanlara… Fakat sana kızmaya gelince dilim tutuluyor. Çünkü seni suçlamak, kalbimin en güzel yerine taş atmak gibi geliyor bana. Sen de bu dünyanın içinde kendi sınırlarına mahkûm edilmiş olabilirsin. Belki sen de geceleri başını yastığa koyduğunda gözyaşlarını kimseye göstermeden ağlıyorsun. Belki sen de benim adımı anıyor, sonra kendi kendine susuyorsun.

​Bilmiyorum.

​Bilmediğim tek şey, senin de beni benim seni sevdiğim kadar sevip sevmediğin değil. Ben senin kalbinde ne taşıdığını hiçbir zaman tam olarak bilemedim. Bilsem de seni sevmekten vazgeçmezdim. Benim sana olan sevgim bir karşılık beklemekten çoktan çıktı. Ben seni sevdim, Leyla’m. Bu sevginin karşılığını dünya vermese de kalbim senden vazgeçmeyi öğrenemedi.

​Bazen kendime soruyorum: “Kays, bir gün Leyla karşına çıksa ne söylersin?”

​İnan, hiçbir şey söyleyemem.

​Bütün bu yıllar boyunca biriktirdiğim kelimeler, seni gördüğüm an dudaklarımda birbirine karışır. Sana yazdığım mektupları, geceler boyunca kurduğum cümleleri, rüzgâra emanet ettiğim şiirleri unuturum. Yalnızca gözlerine bakarım. Çünkü insan bazı sevdalarını anlatamaz; sadece bakar ve bütün ömrünü o bakışın içine bırakır.

​Belki sana şöyle derim:

​“Leyla, bak, geldim. Senin uğruna çöllere düşen, adını sayıkladığı için aklını yitirmiş sanılan Kays geldi. Saçlarına bir tek tel değdiremeden ömrünü tüketen, sana kavuşamadan seni sevmeyi öğrenen adam geldi. Bir zamanlar seninle aynı gökyüzüne bakmayı mutluluk bilen çocuk geldi. Beni tanıdın mı, Leyla’m? Yoksa herkes gibi sen de bana Mecnun mu diyeceksin?”

​Sonra susarım.

​Çünkü senin gözlerinde bir damla yaş görsem bütün çölleri denize çevirecek kadar ağlayabilirim. Bir tebessümünle yıllardır taşıdığım acıları unutabilirim. Bir kez olsun “Kays” diye seslensen belki de adımı yeniden hatırlarım.

​Ah, adımı senden duymayı ne çok isterdim!

​Herkes bana Mecnun diyor. Bazen kendi adımı ben bile unutuyorum. Ama sen bir kez “Kays” desen içimde yıllardır uyuyan o çocuk uyanacak. Belki üzerimdeki çöl tozlarını silkeleyip doğrulacağım. Belki yeniden insanlara karışmayı, yeniden gülmeyi öğreneceğim. Belki aşkın beni delirtmediğini, yalnızca senden uzak kalmanın beni böyle bir yalnızlığa sürüklediğini anlayacağım.

​Yine de senden bir şey istemiyorum.

​Ne bana dönmeni ne beni bulmanı ne de benimle aynı acıyı taşımanı… Eğer mutluluğun başka bir yerdeyse, kalbin başka bir hayatın kapısında huzur buluyorsa ben senin mutluluğuna düşman olamam. Çünkü benim sevgim seni kendime hapsetmek değil, senin iyi olduğunu bilerek uzaktan da olsa dua edebilmektir.

​Ama bil ki Leyla’m, ben bu çöllerde yürürken her adımımda senin adını taşıyorum. Kumlar ayaklarımı yakarken içimde senin hatıran serin bir gölge oluyor. Gecenin soğuğu kemiklerime işlerken çocukluğumuzun sıcaklığı sarıyor beni. Ve ben her defasında yeniden anlıyorum: İnsan bazen birini kaybedince değil, onu bulduğu hâlde ona ulaşamayınca tükeniyor.

​Mecnun etti aşkın beni!

​Bir zamanlar gözlerinle başlayan hikâyemiz, şimdi çöllerin ortasında yazılmaya devam ediyor. Ben her gece bir satırını gökyüzüne, bir satırını kumlara, bir satırını da kalbimin en derin yerine yazıyorum. Belki bir gün biri bu satırları bulur, okur ve benim ne yaşadığımı anlamaya çalışır. Belki adımı hatırlamazlar, yüzümü bilmezler. Ama senin adını gördüklerinde kalplerinde bir sızı duyarlarsa işte o zaman bilirim ki aşkımız büsbütün kaybolmamış.

​Çünkü bazı aşklar iki insanın arasında kalmaz, zamanın hikâyesine dönüşür.

​Benim hikâyem de seninle başladı, Leyla’m.

​Ve ben bu hikâyenin hangi sayfasında olursam olayım, kalemim senin adını yazmaktan vazgeçmeyecek.

​Şimdi mektubumu bitirmem gerekiyor. Güneş yavaş yavaş çölün ardına çekiliyor. Birazdan gece olacak. Yine yıldızlarla konuşacağım, yine rüzgâra seni soracağım. Belki bu gece bir yıldız kayar gökyüzünden. Dilek tutanlar olacak. Ben dilek tutmayacağım. Çünkü benim dileğim yıllar önce senin gözlerinde gerçekleşmişti. Ben yalnızca o dileğin neden yarım kaldığını anlamaya çalışıyorum.

​Son bir şey söylemek istiyorum sana…

​Eğer bir gün yolun bu çöllere düşerse ve kumların üzerinde tek başına dolaşan bir adam görürsen sakın korkma. O adam sana zarar vermez. Belki sana bakar, belki gözlerinden iki damla yaş süzülür, belki dudakları kıpırdar da kimse ne söylediğini anlamaz.

​Ama sen anlarsın, Leyla’m.

​Çünkü o adamın dilinde yıllardır aynı isim vardır:

​Leyla… Leyla… Leyla…

​Ve eğer bir gün çölün ortasında rüzgâr sana bir ses getirirse kulak ver. Belki bir kum tanesinin içinden, belki bir gecenin sessizliğinden, belki de uzaklarda unutulmuş bir hatıradan duyarsın sesimi.

​Sana diyeceğim ki:

​“Ben hâlâ buradayım, Leyla’m. Adımı unuttum, yurdumu unuttum, kendimi unuttum. Ama seni unutmadım. Çünkü sen benim yalnızca sevdiğim kadın değil, kalbimin bir zamanlar evim dediği yer oldun. Şimdi ben o evden uzakta, kapısına bir daha varamayacağımı bile bile ömrümün sonuna kadar senin yolunu gözlüyorum.”

​Mecnun etti aşkın beni, Leyla’m…

​Ama bil ki ben bu deliliğe pişman değilim. Dünyada herkesin bir hikâyesi varsa benim hikâyemin en güzel yanı senin adını taşımasıdır. Belki kavuşamadık, belki bir ömrü yan yana geçiremedik, belki ellerimiz birbirine hiç değmedi.

​Ama ben seni sevdim.

​Hem de bir insanın kalbine sığabilecek bütün kelimelerden daha derin, bütün gecelerden daha uzun, bütün çöllerden daha uçsuz bucaksız sevdim.

​Ve şimdi, bu mektubun sonuna adımı yazarken bile kendimi senden ayrı düşünemiyorum.

​Senin Kays’ın mı desem?

​Yoksa herkesin Mecnun dediği o biçare mi?

​Ne fark eder ki, Leyla’m…

​Ben senin adınla yaşayan, senin yokluğunla sınanan, senin aşkınla Mecnun olan Kays’ım.

​Ve bu çölün ortasında, gökyüzünün şahitliğinde, kalbimin son atışına kadar seni seveceğim.

​Bir gün ölüm gelip de gözlerimi kapatırsa son nefesimde yine senin adını söyleyeceğim. Belki o zaman bu dünyada kavuşamadığımız ellerimiz, başka bir âlemde birbirini bulur. Belki orada kimse aşkımızı yargılamaz, kimse aramıza duvarlar örmez, kimse bizi birbirimizden ayırmaya kalkmaz.

​Belki orada yalnızca biz oluruz.

​Sen, ben ve yarım kalan bütün cümlelerimiz…

​O güne kadar hoşça kal, Leyla’m.

​Ben yine çöllere düşüyorum. Rüzgâr çağırıyor, yıldızlar bekliyor. Bir de içimde hiç dinmeyen o ses var. Her gece aynı şeyi söylüyor bana:

​“Yürü Kays… Belki bu gece rüzgâr, Leyla’nın kokusunu getirir.”

​Ben de yürüyorum.

​Çünkü insan bazen kavuşacağını bildiği için değil, sevmekten başka bir yol bilmediği için yürür.

​Seni bir ömürlük ömre sığdıramayan, bir çölün sessizliğine sığdıramayan, bir mektubun satırlarına sığdıramayan Kays…

​Namıdiğer Mecnun.

​"Acaba bu karakterin hüznü yazarın kendi hayatından mı bir parça?", "Bu güçlü kadın figürü bizzat yazarın kendisi mi?" gibi sorularla metin ve gerçek hayat arasında köprü kurmaya çalışırız. Eserlerdeki kurgusal evren, okurun gözünde yazarın kişiliğinin bir yansıması hâline gelir. "Herkes yazamaz, ben cesaret edemem." sözleri de kulağımıza buradan gelir.

​Geçmişte yazarların okurla arasına koyduğu soyut, ulaşılmaz ve otoriter mesafe zihniyeti, günümüz anlayışında bu etkiyi yitirmiştir. Okur; sevdiği yazarla bağ kurabilmek, onun düşünce dünyasına ortak olmak istiyor. Bir imza gününde ya da dijital bir platformda karşılaşmak; kitapta bulunan o derinliği yazarın sesinde, bakışında ve duruşunda doğrulamak ister.

​Okurlarım için kitaplar birer haritadır, ben ise o haritanın sahibiyim! Haritayı incelemek güzeldir ama asıl gerçek, o coğrafyayı yazanla tanışmaktır.

​Kendi köklerine yabancı,

Kendi sesine sağır bir zamana uyandık.

Garip ve dipsiz bir girdaba kapıldı yeni jenerasyon,

Ait olmadığı bir illüzyonu hayat sanarak...

​Eskiler desen, bir köşede çaresizce seyretmekte.

Kimi başını sallayıp: "Gidişat hiç hayır değil." der,

Kimi zamana yenik düşüp: "Yeniliğe açık olmalı." diye avutur kendini.

​Oysa yenilik dediğin, köklerini söküp atmak mıdır?

Başkasının elbisesiyle kendi hakikatini örtmek midir?

Biz rüzgâra kapılıp yönümüzü unuttuk;

Ne geçmişin irfanı kaldı elimizde

Ne de geleceğin o vaat edilen ışığı...

​16.10.2026

​Çınar Mahallesi’nin taş evlerinden birinde Zeynep Nine yaşardı. Yıllarca mahalledeki çocukların doğumunda yardımcı olmuş, hastalanan komşularını da yalnız bırakmamıştı. Bu yüzden herkes ona “Şifalı Ebe Zeynep” derdi.

​Soğuk bir kış günü Zeynep Nine, eline hazırladığı nane limon dolu bardağı aldı ve hastaları ziyaret etmek için evden çıktı. Sokaklar soğuktu ama o yine de kapı kapı dolaşıyordu.

​Bir süre sonra genç komşusu Elif’in evine geldi. Kapıyı çaldığında Elif yorgun bir şekilde karşısına çıktı.

​— Hoş geldin nine. Bu soğukta neden dışarı çıktın?

​Zeynep Nine elindeki bardağı ona uzattı:

​— Senin nasıl olduğunu merak ettim. Biraz dinlen, bunu da sıcak sıcak iç.

​Elif bardağı aldı:

​— Sen de kendini düşünmelisin. Bu yaşında herkesin yardımına koşuyorsun.

​Zeynep Nine gülümsedi:

​— İnsan komşusunu yalnız bırakmamalı. Bugün sana yardım ederim, yarın başka biri bana yardım eder.

​Elif teşekkür ederek bardağı eline aldı:

​— İyi ki varsın nine.

​Zeynep Nine onun başını okşadı:

​— Sen iyileş, bana yeter.

​Sonra kapıya yöneldi. Mahallede ziyaret etmesi gereken başka insanlar da vardı.

​Elif, Zeynep Nine’nin arkasından baktı. Soğuk sokakta yavaş adımlarla ilerleyen yaşlı kadının mahalledeki herkes için ne kadar değerli olduğunu düşündü.

Yoksulluk, yalnızca bir insanın cebindeki paranın azalması değildir. Yoksulluk; bazen bir çocuğun beslenme çantasındaki eksiklik, bazen bir annenin pazar filesini dolduramadan eve dönmesi, bazen de bir babanın ailesinin ihtiyaçlarını karşılayamadığı için sessizce içine kapanmasıdır. Kimi zaman bir öğrencinin arkadaşlarıyla aynı imkânlara sahip olamaması, kimi zaman yaşlı bir insanın ilaç ve temel ihtiyaçları arasında tercih yapmak zorunda kalmasıdır.

Peki, bütün bunları görmezden gelmek mümkün müdür?

Yoksulluk, üzeri örtülünce ortadan kalkan bir sorun değildir. Görmezden gelinen her ihtiyaç, ertelenen her çözüm ve duyulmayan her feryat, toplumsal vicdanda derin bir yara açar. Çünkü yoksulluk, yalnızca ekonomik göstergelerle açıklanabilecek bir mesele değil; aynı zamanda insan onurunu, fırsat eşitliğini ve sosyal adaleti ilgilendiren temel bir sorumluluktur.

Görünmeyen Yoksulluğun Ağır Yükü

Bir şehrin caddeleri ışıl ışıl olabilir, alışveriş merkezleri kalabalıklarla dolabilir, vitrinler tüketimin cazibesini sergileyebilir. Ancak bütün bu görüntülerin arkasında, ay sonunu getirebilmek için hesap yapan, temel ihtiyaçlarını erteleyen ve geleceğe kaygıyla bakan insanlar bulunabilir.

Bir tarafta tüketim alışkanlıklarının giderek büyüdüğü bir hayat, diğer tarafta temel ihtiyaçlarını karşılamak için mücadele eden aileler varsa burada yalnızca gelir dağılımını değil, toplumsal duyarlılığı da konuşmak gerekir.

Çünkü yoksulluk, her zaman sokakta görünen bir manzaradan ibaret değildir. Bazen düzenli bir işi olduğu hâlde geçinemeyen bir çalışanın evinde, bazen eğitimine devam etmek için mücadele eden bir gencin hayatında, bazen de yıllarca emek vermiş bir emeklinin mutfağında karşımıza çıkar.

İşte bu nedenle yoksulluğu yalnızca rakamlardan ibaret görmek, meselenin insani boyutunu eksik anlamaktır.

Yoksulluk Kader Değil, Çözüm Bekleyen Bir Sorumluluktur

Elbette ekonomik sorunların çözümü kolay değildir. Üretim, istihdam, enflasyon, gelir dağılımı ve sosyal politikalar bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Ancak zorlukların varlığı, sorumlulukların ertelenmesine gerekçe olamaz.

Kalıcı çözüm, insanlara yalnızca geçici destek sunmakla sınırlı kalmamalı; onların kendi ayakları üzerinde durabilecekleri imkânları da güçlendirmelidir. Nitelikli eğitim, güvenceli istihdam, adil ücret, erişilebilir barınma ve temel ihtiyaçlara ulaşabilme hakkı, bu mücadelenin vazgeçilmez parçalarıdır.

Sosyal yardımlar, ihtiyaç sahiplerinin hayatını kolaylaştıran önemli bir dayanışma aracıdır. Fakat asıl hedef, insanların sürekli yardıma ihtiyaç duymadan insanca yaşayabilecekleri ekonomik ve sosyal şartları oluşturmaktır.

Hiçbir çocuk yoksulluk nedeniyle eğitiminden geri kalmamalı, hiçbir aile temel gıdaya erişmekte zorlanmamalı, hiçbir yaşlı insan yaşamının son dönemlerinde yalnızlık ve geçim sıkıntısıyla baş başa bırakılmamalıdır.

Bir toplumun gelişmişliği, yalnızca büyüme rakamlarıyla değil, bu büyümenin vatandaşların hayatına ne ölçüde yansıdığıyla değerlendirilmelidir.

Dayanışma, İnsan Olmanın Gereğidir

Yoksullukla mücadele yalnızca devletin değil; yerel yönetimlerin, sivil toplum kuruluşlarının, iş dünyasının ve toplumun bütün kesimlerinin ortak sorumluluğudur. Ancak bu ortaklık, kamusal sorumlulukların yerine yalnızca bireysel yardımları koymak anlamına gelmemelidir.

Komşumuzun sıkıntısını fark etmek, ihtiyaç sahibi bir aileye destek olmak, gençlerin eğitimine katkı sunmak ve kimseyi ekonomik durumundan dolayı dışlamamak, toplumsal dayanışmanın değerli örnekleridir.

Bununla birlikte yardımın da bir ahlakı vardır. İnsanların yoksulluğu teşhir edilmemeli, ihtiyaç sahiplerinin onuru korunmalı, destekler bir lütuf değil, insan onurunu gözeten bir dayanışma anlayışıyla sunulmalıdır.

Çünkü yoksulluk, insanın değerini azaltmaz. Hiç kimse maddi imkânsızlıkları nedeniyle küçümsenmemeli, dışlanmamalı veya toplumun dışında bırakılmamalıdır.

Unutmamalıyız ki bugün başkasının yaşadığı bir güçlük, yarın hiç beklemediğimiz bir anda bizim hayatımızın da gerçeği olabilir.

Asıl Mesele, Ne Kadar Gördüğümüz Değil, Ne Yaptığımızdır

Bir ülkede yoksulluğun konuşulması tek başına yeterli değildir. Önemli olan, bu konuşmaların somut politikalara, etkili çözümlere ve insan hayatında hissedilen iyileşmelere dönüşmesidir.

Sorunları inkâr ederek değil, doğru tespit ederek; insanları suçlayarak değil, imkânlarını güçlendirerek; geçici çözümlerle yetinmeyerek kalıcı politikalar üreterek ilerlemek zorundayız.

Yoksulluğu yalnızca belirli günlerde hatırlamak, birkaç güzel sözle geçiştirmek veya başkalarının sorunu olarak görmek bizi gerçek çözümden uzaklaştırır. Asıl sorumluluk, ihtiyaçları zamanında fark etmek ve kimsenin geride bırakılmadığı bir toplumsal düzen için kararlılıkla çalışmaktır.

Çünkü bir çocuğun açlığı, bir annenin çaresizliği, bir emeklinin geçim mücadelesi ve bir gencin umutsuzluğu yalnızca o kişilerin meselesi değildir. Bunlar, hepimizin içinde yaşadığı toplumun ortak sınavıdır.

Dolayısıyla, Vicdanın Görmediğini Gözler de Zamanla Görmez Olur

Yoksulluğu görmezden gelmek belki bir süreliğine mümkündür. İnsan, başını başka yöne çevirebilir, bir istatistiği tartışabilir, bir haberi geçebilir ya da yaşanan sıkıntıları gündeminin dışında tutabilir. Ancak görmezden gelmek, sorunu ortadan kaldırmaz.

Gerçek toplumsal başarı, en güçlülerin daha da güçlenmesinden ibaret değildir. Asıl başarı, en kırılgan kesimlerin korunması, fırsat eşitliğinin geliştirilmesi ve herkesin insan onuruna yaraşır bir hayat sürdürebilmesidir.

Unutmayalım: Bir toplumun vicdanı, en yoksul insanının hayatında karşılık bulmuyorsa kalkınma anlayışımızı yeniden düşünmemiz gerekir.

Yoksulluğu görmek bir başlangıçtır. Onu anlamak bir sorumluluktur. Çözümü için çalışmak ise hem insani hem de toplumsal bir görevdir.

Çünkü yoksulluğa sırtını dönen bir toplum, aslında kendi geleceğine sırtını dönmüş olur.

Mehmet GÖKSELLİ

Editör – Yazar – Yayın Kurulu Üyesi – Denetmen

Nefes daralır içinde, her şey bulanık.

Gölgeler dans eder, gerçekler çarpık;

Dışarısı oysa renkli ve berrak.

​Hava akmaz içeri, boğar her nefesi,

Gülüşler donuklaşır, silinir hevesi.

Her deneme boşuna, her çaba faydasız,

Cam duvarlar yükselir, soğuk ve aymaz.

​Bir çığlık yükselir içimden yankısız,

Dış dünya döner durur umarsız, kaygısız.

​Kendi kendini tüketir ruhun esareti,

Özgürlük bir hayal, düş kırgını hapiste.

​Parlayan ışıklar uzaktan davetkar,

Erişilemez bir yaşam rüyalar kadar.

Her dokunuş bir engel, her ses bir fısıltı;

Sırça fanusun içinde kısır bir döngü.

​Düşünceler ağırlık yapar, sıkar beynimi,

Kaçış yolları kapalı, bulamazsın izini.

Varlığın anlamsızlığı bir yük omuzlarda,

Sırça fanusun mahkûmu sonsuz zindanlarda.

​Sinan Bayram

​Toprağın bağrından gelen, yaprağın altında saklanan öyle bir renk vardı ki onu her mevsimde bulmak da her boyada görmek de imkânsızdı. Ne göz alan sert bir parlaklığı vardı ne de solgun bir ot rengiydi... O; güneşin sıcağını içine çekmiş, insana canlılık veren demir gibi diri, üzümün özünden gelen özel bir yeşildi. Görenin gözünü yormaz, zihnine ve ruhuna ferahlık verirdi. Bu renge eski ustalar tek bir isim koymuştu: küp yeşili.

​Eski boya ustası Kadir Usta, dükkânına gelen genç çırağı Metin’e raftaki tozlu cam kavanozu göstererek şöyle derdi:

​— Bak evladım, bu gördüğün sıradan bir boya değildir. Toprak nasıl ki tohumu saklar, bu renk de üzümün özündeki gücü, canı saklar. İsim ararsan buna küp yeşili derler.

​Çırak Metin merakla sordu:

​— Usta, her yerde yeşil var. Neden herkes illa bu rengin peşine düşer?

​Kadir Usta gülümseyip cevap verdi:

​— Çünkü bu renk temizliğin ve sağlığın işaretidir. Yiyecek paketinde gördün mü içindekinin katıksız, doğal ve güvenli olduğunu anlarsın. İnsana ve doğaya zarar vermez.

​Zamanla bu renk sadece mutfaklarda kalmadı; zararsızlığın ve lekesizliğin simgesi olup her yere yayıldı. Çarşıdaki küçük bir dükkândan büyük fabrikalara, tezgâhlardan binalara kadar herkes küp yeşillinin peşine düşer oldu. Kadir Usta'nın dediği gibi, bu rengin olduğu yerde hile olmazdı; insana değer veren temiz bir emek var demekti.

​Gökyüzünün maviliği ile yeryüzünün toprağı arasında duran bu renk, doğanın kendi içindeki dengesini ve hayatın kaynağını hatırlatır. Eskiler der ki: Yeryüzünü insanın yaşamı için bir zemin gibi seren, onda salkım salkım nimetler ve gözü dinlendiren renkler sunan doğa, insanın iç dünyasına en çok bu tonla huzur verir. İnsana güç veren, damarlarında can olan her şey toprağın ve yaprağın bu sade dokusundan gelir. Güzel bir tebessüm, temiz bir lokma ve gözü dinlendiren bir yeşillik; insanın bu dünyadaki en basit ama en derin tesellisidir.

​Bugün küp yeşili, hayatın tam ortasında dürüstlüğün, temizliğin ve doğru yapılan her işin simgesi olarak duruyor. Gökyüzünün altında, yiyecekten üretime kadar dokunduğu her yerde güven ve sağlık fısıldamaya devam ediyor.

17 Ekim Dünya Yoksullukla Mücadele Günü

Ayşe Küçükışık

Yoksulluk, yalnızca boş bir cüzdan ya da eksik bir sofra değildir. Bazen bir çocuğun alamadığı kitaptır, bazen okul yolunda yarım kalan hayal, bazen de bir annenin evladına hissettirmemek için içine attığı çaresizliktir.

Dünyanın bir yanında sofralar taşarken diğer yanında bir lokma ekmeğe hasret kalan insanlar var. Kimi temiz suya ulaşamıyor, kimi başını sokacak güvenli bir ev bulamıyor, kimi de sırf imkânsızlıklar yüzünden eğitiminden, sağlığından ve hayallerinden vazgeçmek zorunda kalıyor.

Oysa insanın en temel ihtiyacı, insanca yaşayabilmektir.

Bir baba düşünün… Çocuğunun istediği bir oyuncağı alamadığı için başını öne eğen. Bir anne düşünün… Sofradaki son lokmayı evladına uzatıp kendisinin tok olduğunu söyleyen. Bir çocuk düşünün… Arkadaşlarıyla aynı sırada otururken onların sahip olduklarına uzaktan bakan.

Bu insanların ihtiyacı acınmak değil; anlaşılmak, desteklenmek ve insanca yaşayabilecekleri fırsatlara sahip olmaktır.

Yoksullukla mücadele, yalnızca yardım paketleri dağıtmakla sınırlı kalmamalıdır. Her çocuğun eğitim alabileceği, her insanın sağlık hizmetlerine erişebileceği, herkesin emeğinin karşılığını alabildiği ve hiç kimsenin temel ihtiyaçlarından mahrum kalmadığı bir yaşam için çalışmak gerekir.

Elbette bir kap yemek paylaşmak, bir öğrencinin eğitimine destek olmak, kullanılabilir eşyaları ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak çok değerlidir. Ancak asıl hedefimiz, insanların başkalarının yardımına muhtaç kalmadan yaşamlarını sürdürebilecekleri koşulları oluşturmak olmalıdır.

Çünkü yoksulluğun olmadığı bir dünya, yalnızca daha zengin değil; daha adil, daha vicdanlı ve daha insani bir dünya olacaktır.

17 Ekim Dünya Yoksullukla Mücadele Günü'nde kendimize şu soruyu soralım:

Bir insanın hayatını kolaylaştırmak için ne yapabiliriz?

Belki birimizin yapacağı küçük bir iyilik, bir başkasının karanlığında ışık olabilir. Ama hep birlikte atacağımız adımlar, o karanlığın bir daha yaşanmaması için yeni yollar açabilir.

Yoksulluğu görmezden gelmeyelim. İnsanları yoksulluklarıyla yargılamayalım. Herkes için daha eşit, daha umutlu ve daha yaşanabilir bir dünya için el ele verelim.

Çünkü insanlık, en çok da kimsenin geride bırakılmadığı yerde büyür.

​Gözün gördüğü ilk şey, toprağın üzerine yayılan renklerdir. Kimi yerde sarı, kimi yerde yeşil, kimi yerde ise kırmızı karşılar insanı. Uzaktan bakınca bu çeşitlilik sadece bir süs gibi durur. Oysa yüzeydeki her renk, derindeki gerçeğin sessiz birer habercisidir.

​Yeryüzü, taşıdığı zenginliği rastgele vermez. Bir tohum toprağa düştüğünde, karanlıkta başlayan yolculuk yalnız kendi kaderini değil, dışarı çıkacak rengi de belirler. Köklerin derinden aldığı su, topraktan çektiği mineral ve gökyüzünden gelen ışık çiçeğin rengine dönüşür. Yukarıda parlayan her ton, aslında aşağıda saklı duran sırrın dışarıya çıkmış hâlidir.

​Tabiatın bu dengesinde hiçbir şey gizli kalmaz. İnsanın gözü çoğunlukla sadece görünen güzelliğe takılır, asıl kaynağı unutur. Hâlbuki toprağın altı ile üstü arasında kopmaz bir bağ vardır. Gövdeye yürüyecek su neyse, yaprağa vuran güneş de odur. Gerçek ne kadar derine gömülürse gömülsün, zamanı gelince bir filizle veya bir çiçekle kendini belli eder.

​Hayatın düzeni de bundan farklı değildir. İnsanın iç dünyasında biriktirdiği sırlar ve sessiz düşünceler bir gün mutlaka dışarı yansır. Ne kadar saklanmak istenirse istensin, özün rengi tıpkı toprağın altındaki su gibi yüzeye vurur. Sonunda toprak, üstündeki renklerle altındaki sırrı saklayamaz; onu herkese gösterir.

​Görünenin ötesine bakabilmek, toprağın altındaki o derin hikâyeyi okumakla mümkündür. Renkler sadece bir örtü değil, gerçeğin ta kendisidir.

bakıyorum

şefkat yüklü sesine.

​Sesinin bir rengi var;

bozbulanık suları aydınlatacak,

ruhumu halden hale sokacak kadar.

​Ben kokunu görebiliyorum;

baharlar alacası,

tozlu bir ebruli.

​Dokunabiliyorum ruhuna,

ışık ışık yakamozlar altında.

​Sihirli bir kuyu dibine bakar gibi

bakıyorum sana,

gözümü kırpmadan,

bir lahza ayırmadan.

​Sense ufka dikiyorsun gözlerini.

​Aynı göğün karanlık gölgesinde

farklı hülyalar görüyoruz.

​Burnumda tüten bir özlemle

bekliyorum.

​Bir gün gelecek,

inecek bakışların

gönlümün yalnız sana ait

ıssız bahçelerine.

​Bir gün gelecek,

anlam kazanacak

kelime defterimin soluk heceleri.

​Bekliyorum.

​Merdivenlerden inip şatonun dış kapısına doğru ilerledi. Ahşap oymalı devasa kapı açıldığında şatonun kasvetli zemin katına dışarıdan gün ışığı doldu. Gülümseyerek dışarı çıktı. Bahçe, şatonun içi kadar bakımlı değildi. Gerçi buraya sahip olduktan sonra şatonun içi de epey dağılmaya başlamıştı çünkü ne bir hizmetçi ne aşçı ne de bahçıvan bulabiliyordu. Kasabada günlerce dolaşmış ama hiç kimseyi buraya gelmeye ikna edememişti. Eskiden kasabadaki tüm yetişkinler burada yatılı olarak çalışmak için can atıyordu ama şimdi kimse buraya gelmek, hatta yakınından bile geçmek istemiyordu. Tabii tüm bunlar burası Amelia’ya ait olduktan sonra olmaya başlamıştı. Herkes hem ondan hem de bu şatodan korkuyordu. Herkes buranın artık hayaletli ve lanetli olduğunu düşünüyordu. Bunları düşünmeleri gayet doğaldı ama Amelia hâlâ hiçbir şey olmamış gibi yaşamaya devam ediyordu. En azından kendi yemeğini yapıyor, kendi ihtiyaçlarını karşılıyordu ama bir hizmetçi gibi temizlik yapamazdı. Bu onun işi değildi. Onun tek işi ölene kadar burada yaşamak ve şatonun tadını çıkarmaktı.

​Bahçenin her yerinde dalları çıplak ağaçlar, zeminde kuru yapraklar vardı. Çitler ise çürümeye yüz tutmuş, bazıları da kırılıp dağılmıştı ama Amelia bunların hiçbirini umursamıyordu. Bahçeden çıkıp bir kilometre kadar uzaktaki ormana doğru toprak yolda yürümeye başladı. Ormana yaklaştığı sırada bir ses duydu. Ovanın aşağısındaki derenin yakınlarından geliyor olmalıydı. Bunlar çocuk sesleriydi. Amelia gülümsedi. Yolunu değiştirip göle doğru yürüdü. Orayı yaklaştığında durdu ve balık tutan çocukları seyretti. Bunlar kasabalının çocukları olmalıydı. Buraya geldiklerine göre evleri fazla uzakta değildi anlaşılan. Amelia onları seyrederken çocuklardan biri durup ona baktı. Sonra yanındaki çocuklara seslendi ve Amelia’yı göstererek onlara bir şeyler söyledi. Çocukların hepsi dönüp ona baktı. Amelia fazla dikkat çekmemek için oradan uzaklaştı ve ormana doğru ilerledi.

​Sabah yürüyüşünü yaptıktan sonra şatosuna geri döndü. Bahçesine girdiğinde ağaçlardan birinde asılı olan eski salıncakta sallanan bir çocuk gördü. Çocuk onu henüz fark etmemişti. Onu ürkütmemek için sessizce arkasından yaklaştı. Sonra çocuğun omzuna dokununca çocuk irkildi, hızla salıncaktan indi ve korku dolu gözlerle ona baktı.

​— Affedersiniz, ben sadece salıncakta sallanmak istemiştim, diye geveledi çocuk.

​Amelia gülümsedi ve çocuğun başını sıvazladı. En fazla on yaşlarında bir erkek çocuğuydu. Sarı saçları, kahverengi gözleri vardı. Üzerinde ise eski püskü giysiler vardı. Amelia ona bakınca kendi çocukluğu gözlerinin önüne geldi. O da sefil bir ailede büyümüş, hatta yıllarca bu şatoda hizmetçilik yapmıştı. Şimdi ise buranın sahibiydi. Kim bilir, belki bu küçük çocuk da ileride bir gün bu kadar zengin ve varlıklı olabilirdi. Amelia çocuğa doğru eğilip onunla göz teması kurdu:

​— İçeriyi gezmek ister misin? diye sordu gülümseyerek.

​Çocuk bunu duyunca gözleri parladı, aniden heyecanlandı:

​— Tabii ki, tabii ki hanımefendi, çok isterim.

​— Gel o zaman, seni gezdireyim.

​Amelia önde, çocuk arkada, beraber şatoya girdiler. Çocuk şaşkınlıkla gözlerini kocaman açmış, hayranlıkla etrafa bakınıyordu. Sanki evin her detayını hafızasına kazımak istiyordu. Amelia merdivenleri tırmanırken çocuk da peşinden gidiyordu. Korkuluklara, duvarlara dokunuyor; burayı sadece görmek değil, dokunmak, hissetmek istiyordu.

​— En üst kattan başlayıp aşağı kata ineceğiz, olur mu? diye sordu Amelia.

​— Olur, olur hanımefendi. Siz nasıl isterseniz.

​En üst kata geldiklerinde Amelia, buranın hayatta olduğu ilk odanın ihtişamlı kapısını açtı. İçerisi zifiri karanlıktı. Amelia içeri girip pencereye doğru ilerledi ve perdeleri açtı. İçeri dolan gün ışığında etrafta uçuşan beyaz tozlar bir sis gibi görünüyordu. Burası devasa bir kütüphaneydi. Tüm duvarlar yerden tavana kadar ahşap kitaplıklarla kaplıydı. İçleri, yılların birikimi olan çeşitli kitaplarla doluydu. Sonuçta üç asırlık bir şatoydu ve buraya yerleşen, burada yaşayan herkes bu kütüphaneye küçük de olsa katkı sağlamıştı. Ve üç asrın sonunda bu devasa kütühane ortaya çıkmış ve Amelia’ya kalmıştı.

​Zemin siyah halıfleksle kaplıydı. Odanın ortasında devasa bir çalışma masası vardı. Üzeri çeşitli dosyalar, belgeler ve el yazmalarıyla doluydu ama Amelia bunları hiç merak etmemişti. Muhtemelen eski sahiplerin iş için hazırladıkları belgelerdi. Küçük çocuk hayranlıkla kitaplıkları inceliyor, dokunuyor, kitapları açıp kokluyordu. Amelia da çocuğu seyrederken bir kitap aldı. O da kitabı açtı ve çocuğa bakarak kitabı kokladı:

​— Harika, öyle değil mi? diye sordu Amelia.

​— Evet, harika ama ben daha çok yeni kitap kokusunu severim. Bunlar toz kokuyor.

​Amelia elindeki kitabı yerine koyarken karar verdi:

​— Ama bunlar da tarih kokuyor. Sonuçta bir zamanlar onlar da yeniydi.

​— Siz tarih kokusunu seviyorsunuz anlaşılan.

​— Evet.

​— Bu, geçmişe duyduğunuz bir özlem mi yoksa daha çok merak mı?

​Amelia kaşlarını kaldırdı:

​— Epey sorgulayıcısın, zekisin. Bunu sevdim.

​— Teşekkür ederim, hanımefendi.

​— Her ikisi de; hem merak hem özlemim diyelim.

​— Onları özlüyor musunuz?

​Amelia durakladı. Bu kez isteksizce gülümsüyordu:

​— Kimi?

​— Artık burada olmayan o insanları işte.

​— Onları neden özleyeyim ki?

​— Sonuçta yıllarca burada çalışmışsınız, onların hizmetçisi olarak. Ben onları tanıyordum. Sizin burada ne zamandır kaldığınızı bilmiyorum ama herkes çok uzun yıllardır burada olduğunuzu söylüyor.

​Amelia öfkelenmeye başlamıştı ama bunu olabildiğince gizlemeye çalışıyordu:

​— Hizmetçi mi? Ben burada hizmetçilik falan yapmadım. Herhâlde başkasıyla karıştırdın.

​— Hayır, hanımefendi. Kimseyle karıştırmadım, ben sizi...

​— Ben yıllardır yurt dışındaydım. Ailem öldükten sonra cenaze için döndüm ve burada kalmaya karar verdim, dedi Amelia ve kapıya doğru ilerledi. — Gel, diğer yerlere bakalım.

​Çocuk şaşırdı ama fazla sorgulamadı. Onun peşinden yürümeye devam etti. Amelia onu bir çocuk odasına götürdü. Odanın zemini, kirden rengi anlaşılmayan koyu renkte bir halıfleksle, duvarları ise yer yer yırtılmış ve kirlenmiş çiçekli duvar kâğıdıyla kaplıydı. Pencerenin hemen yanında bir koyun tablosu asılıydı. Bir kenarda, üzeri gri tozlarla kaplı boş bir karyola, hemen yanında da yine kirden yüzüne bakılacak hâli olmayan bir komodin vardı. Çalışma masası, sandalye, gardırop... Her şey akçaağaçtan yapılmıştı ve hepsi el işçiliğiydi. Amelia pencereye yaklaşıp perdeleri açtı. İçeri dolan gün ışığında, odanın içinde kar tanelerini andıran tozların uçuştuğu daha net görülebiliyordu.

​— Burası eskiden bir çocuk odasıydı, dedi Amelia. Sonra çocuğa döndü. Çocuk hiç etkilenmiş gibi görünmüyordu. Gözlerini devirmiş, Amelia’ya bakıyordu.

​— Ama burası çok kirli, berbat.

​— Evet ama eskiden böyle değildi.

​— Burada kalan çocuğa ne oldu?

​— O gitti, dedi Amelia ve kapıya doğru ilerledi. — Dediğim gibi, bu evde yalnız yaşıyorum. Kimse yok.

​Çocuk etrafa son kez daha baktı. Bir yandan da öksürmeye başladı.

​— Burası beni rahatsız etti. Buradan çıkabilir miyiz? diye sordu çocuk.

​— Tabii ki, dedi Amelia ve kenara çekilip çocuğa yol verdi. — Gel, sana bodrumu da göstereyim.

​Çocuk kısa bir an durakladı:

​— Bodrum mu? Bodrumda görecek ne var ki?

​— Çok şey, dedi Amelia alaycı bir tavırla. Aynı anda gülümsüyordu. — Bu, bildiğin bodrumlardan değil. Hadi gel de sana göstereyim.

​Amelia merdivenlere doğru yürürken çocuk da isteksizce onun peşinden yürüdü. Zemin kata geldiklerinde Amelia aşağı inen merdivenlere yöneldiğinde çocuk durdu ve şatonun dış kapısına baktı. Buradan çıkmak istediği her hâlinden belliydi ama Amelia'nın ona seslenmesiyle gitmek yerine onun peşinden gitmeye karar verdi.

​Bodruma indiklerinde çocuğun yüzü buruştu:

​— Bu koku da ne böyle?

​— Koku mu? Ben hiçbir koku almıyorum.

​— Ne demek almıyorum? Burası resmen domuz ölüsü gibi kokuyor.

​Amelia gülümsedi:

​— Daha önce hiç ölmüş domuz gördün mü?

​— Gördüm tabii, ben köylüyüm.

​Amelia çocuğa karşılık vermeden yürümeye devam etti. Bodrumu her yerde yanan gaz lambaları aydınlatıyordu. Ne bir pencere vardı ne de bir havalandırma. Zaten amaç da buydu. Buraya dışarıdan hiçbir şeyin girmemesi gerekiyordu; ne temiz havanın ne de gün ışığının.

​Uzun bir koridorda yürüdükten sonra geniş bir alana vardılar. Burada zemin bataklık çamuruyla kaplıydı. Yan yana, karşılıklı dizili bir sürü kuyu vardı. Aralarında ise yürümek için biraz boşluk bırakılmıştı. Amelia çocuğa döndü:

​— Bak, sana ne demiştim? Hayatında hiç böyle bir şey gördün mü?

​Çocuk meraklı gözlerle etrafa bakınarak kuyuların arasında yürümeye başladı. Her biri gaz lambalarının ölgün ışığında birer kara delik gibi görünüyordu. Kuyu olduklarını anlamak için onlara daha yakından bakmak gerekiyordu. Tabii içinde su dışında başka bir şeyin olduğunu görmek için de... Çocuk merakla kuyulardan birinin yanında durdu, ellerini kenarlardaki taşların üzerine koydu ve başını eğip kuyunun içine baktı. Sonra dehşetle gözlerini kocaman açtı ve kendisini aniden geriye attı. Diğer kuyuya çarparak yere düştü. Sonra ayağa kalkmaya çalışarak aynı anda bağırmaya başladı:

​— Orada, orada bir şey var! Onu görmen gerek! Orada bir şey var!

​Amelia yine gülümseyerek karşılık verdi:

​— Orada ne olduğunu ben zaten biliyorum, ufaklık. Ben sana göstermek istedim.

​Çocuk korku dolu gözlerle ona baktı:

​— Ne, ne? Ama neden, neden bir şey yapmıyorsun? Neden bana gösteriyorsun?

​Amelia kuyuların arasında dolaşarak konuşmaya başladı:

​— Çünkü ufaklık, bu şatoya girmeyi çok istediğini söylemiştin. Ben de sana aslında hiçbir şeyin göründüğü gibi olmadığını göstermeye çalışıyorum. İleride büyüdüğün zaman bu şatafatlar seni aldatmasın, fazla açgözlü olmana neden olmasın diye. Beni anlıyor musun?

​— Ne?

​— Benim gibi olmaman için diyorum, benim gibi olmaman için.

​Amelia durdu ve hâlâ yerde oturur vaziyette olan, korkudan titreyen çocuğa baktı:

​— Ben bu hataya düştüm. Açgözlülük yaptım. Şatafatın dışarıdan görünen yüzüne aldandım ve kendimi bu bataklığın içinde buldum. Meğer bu lüks ya da şatafat falan değilmiş. Bu sadece ölü bir domuzmuş, tıpkı bataklıkta beslenip içindeki çürümüşlükle ölen bir domuz gibi. Anlıyor musun?

​— Neden, neden bir şey yapmıyorsun? Orada bir insan var ve yaşıyor!

​— Hayır, ufaklık. Yaşamıyor, o bir ölü.

​— Ama hareket ediyordu!

​— O yarı çürümüş bir ceset, hepsi bu. Evet, hareket ediyor çünkü bir canlı gördü.

​— Nasıl yani?

​— Bu şatoya sahip olabilmek için ne yapmam gerektiğini biliyor musun? Bu bataklıkla bir anlaşma yapmam gerekti. Bataklık, bu şatoda yaşayan bir soy varken başka bir soyu kendisine sahip olarak kabul etmiyordu. Ben de buranın sahibi olabilmek için burada yaşayan soyu yok etmek zorunda kaldım. Şimdi burada benim soyumdan başka kimse yaşayamaz. Buraya benim soyumdan başka kimse sahip olamaz. Ama onları da bırakmak istemiyordu bataklık. Bu şatoda yaşayan hiçbir soyun yok olmasına izin vermiyordu. Onları birer hatıra gibi saklamak istiyordu. Tıpkı bu şatonun inşa edildiği günden beri, asırlardır yapılan şeyi yaptım. Bunu her kuşak yaptı. Hiçbir kuşak bir öncekiyle aynı soydan değildi. Bu hatayı bir tek ben yapmadım. Ben yapmasam bir başkası gelip yine yapacaktı. Ben de bataklığın istediğini yapıp onların hatıra olarak kalması için yok etmek yerine onları bu kuyulara attım. Açlık ve susuzluktan kendileri öldüler. Onlara bakmak dışında hiçbir şey yapmadım. O günden beri beni ne zaman görseler hareket ediyorlar, bana beddualar ediyorlar, bana hakaret ediyorlar. Bazen de oradan çıkarmam için yalvarıyorlar ama hayır, onlar artık ölü.

​— Ama onları o kuyulara sen attın! Ölmelerine sen sebep oldun! diye bağırdı çocuk.

​Amelia öfkeyle karşılık verdi:

​— Onlar da aynısını yaptılar. Onlar on kişiyi yok ettiler. Ben sadece dört kişiyi, anladın mı ufaklık? Etrafına bir bak. Burada belki de on kuyu var. Asırlardır burada yaşayıp yok edilen tüm kuşaklar burada.

​Amelia ellerini iki yana açıp çocuğa kuyuların tamamını gösterdiğinde oda gitgide daha da büyüdü. Kuyuların sayıları arttı ve her birinden acı dolu, boğuk ve yankılı sesler, bağırışlar, çığlıklar duyulmaya başlandı. Çocuk ayağa fırladı ve şaşkınlıkla etrafa bakındı.

​— Hayır, hayır, diye geveledi çocuk.

​— Evet, bataklığa hoş geldin, ufaklık. Benden sonra birilerinin buranın sahibi olması gerekecek. Bu yüzden seni evladım yapacağım. Benim soyuma geçeceksin ve bu kanlı mirasın, bu kokuşmuş bataklığın sahibi olacaksın. Servetim artık senin.

​Çocuk çığlık atarak bodrumdan çıkmaya çalıştı ama daha koridora bile ulaşamadan zemindeki bataklık çamuru çocuğu ağır ağır içine çekti ve sonunda kendisini bir parçası, bir mirasçısı olarak hapsetti. Amelia artık mirasına bir ortak, kendi soyunu sürdürecek bir canlıya sahip olduğu için rahatlamıştı.

​Her insanın içinde zamanla büyüyen ama bir türlü dolmayan bir boşluk vardır. Bazen bu boşluk bir eşyaya, bir eve ya da gelmeyecek bir insana dönüşür. Hikâyemiz, rüzgârın otları eğdiği sessiz bir evin bahçesinde geçer.

​Kora Tepesi; kayalık yamaçları, kurumuş otları ve kurak toprağıyla bilinen, birkaç haneli sessiz bir köydü. Bu köyün en yüksek yerinde, etrafı çatlamış topraklar ve sarmaşıklarla kaplı Yalnız Ev dururdu. Çatısı çökmüş, pencereleri rüzgâra teslim olmuş bu evin bahçesinde, taşları yosun tutmuş eski bir kuyu vardı.

​Kuyunun başında, köyün kimsesiz çocuğu Uraz otururdu. Annesini küçük yaşta kaybettikten sonra köyün yaşlı marangozu Halil Usta’nın yanında kalan Uraz, sabahtan akşama kadar o kuyunun ağzına bakardı. Rüzgâr estikçe paslı çıkrık gıcırdar, Uraz her seste babasının geldiğini sanırdı. Çünkü o kuyu, yılları devirip de dönmeyen babası Devrim’in simgesiydi.

​Uraz için kuyu, yalnızlığın ve bitmeyen bir bekleyişin adıydı. Baba Devrim gitmişti; mevsimler değişir, hayat akıp giderdi ama baba gelmezdi. Uraz, kuyunun karanlığına baktıkça babasını arar, kendi sesinin yankısını dinlerdi.

​Bakmaktan yorulduğu anlarda başını yukarı kaldırır, gökyüzüne bakardı. İşte o zaman gökyüzünün mavisi kuyunun dibindeki durgun suya vururdu. Kuyu toprağın yükünü temsil ederken, sudaki o mavi renk umudu gösterirdi. Uraz, karanlık ile sudaki mavi arasında bekleyen küçük bir çocuktu.

​Bir gün köye yeni atanan Araz Öğretmen, Uraz’ın hâlini fark etti. Çocuğun her gün kuyunun başında saatlerce oturduğunu görüyordu. Yavaşça yanına yürüdü, toprağa oturdu:

​— Ne arıyorsun bu kuyuda Uraz? diye sordu.

​Uraz gözünü kuyudan ayırmadan cevap verdi:

​— Babam Devrim'i... Buraya gitti dediler. Sesimi veriyorum, geri geliyor ama kendisi gelmiyor.

​Araz Öğretmen gözlerini kuyunun dibindeki suya çevirdi:

​— Kuyu derin olur Uraz. İnsan çok bakarsa kendi içini de kuyu sanır. Ama bak, suyun üstünde ne var?

​Uraz başını hafifçe eğip baktı:

​— Gökyüzü var, dedi. Mavi görünüyor.

​Araz Öğretmen gülümsedi, elini çocuğun omzuna koydu:

​— İşte o mavi orada durduğu sürece kuyu seni yutmaz. Baban gelmeyebilir, hayat geçip gidebilir. Ama sen o maviye bakmayı öğrenmelisin.

​— Ya gelirse öğretmenim? Ben bakmazsam geldiğini nasıl anlarım?

​Araz Öğretmen başını salladı:

​— Gelirse kuyuya değil, senin gözlerinin içine bakar Uraz. Sen hayata bak ki seni burada bulabilsin.

​İnsan, hayatın akışı içinde beklediği şeyin gelmeyeceğini anladığı an büyür. Mevsimler geçer, yapraklar dökülür, nehirler akar. Doğal düzen işler ama gidenler her zaman hemen dönmez. İşte o zaman kuyunun anlamı değişir. Kuyu, bir bekleyiş yeri olmaktan çıkıp insanın kendini gördüğü bir aynaya dönüşür.

​Eski insanların dediği gibi, her zorluğun yanında insanı ferahlatan bir kolaylık da vardır. Karanlık bir kuyunun dibinde bile gökyüzüne açılan bir açıklık her zaman bulunur.

​Sabır için de şöyle denmiştir: Sabır, şikâyet etmeden acıya dayanabilmektir. Gelmeyeni beklemenin terbiye ettiği insan ruhu, zamanla olgunlaşır.

​Yine denmiştir ki: Kuyuya düşmeden gökyüzünün, karanlığı görmeden aydınlığın değeri bilinmez.

​Zaman akmaya devam etti. Uraz, Araz Öğretmen’in sözlerini hiç unutmadı. Kuyunun dibindeki karanlığın bir çaresizlik olmadığını, suya vuran maviliğin kendi içinde de bulunduğunu anladı. Uraz okudu, mimar oldu ve eski yapıları, yıkık evleri yeniden hayata döndürmeyi seçti. Gökyüzüne bakmayı ve umut inşa etmeyi iyice öğrenmişti.

​Yıllar sonra, yine bir güz akşamı Kora Tepesi’ndeki Yalnız Ev’in bahçesinde rüzgâr esti. Çıkrık hafifçe gıcırdadı. Uraz kuyunun yanındaydı. Yoldan geçen yaşlı, yorgun bir adamın adımları kurumuş otların üzerinde durdu. Adamın üstü başı toz içindeydi, elleri nasırlıydı ve bakışlarında yılların ağır yükü vardı.

​Adam kuyuya ve sonra Uraz’a baktı:

​— Uraz... dedi kısık bir sesle.

​Uraz donup kaldı. Yıllardır kuyunun dibinde aradığı o ses, ilk kez arkasından geliyordu. Yavaşça döndü:

​— Babam... Devrim sensin, değil mi? dedi.

​Adam gözleri dolarak bir adım attı:

​— Benim oğlum... Seni bir gün bile aklımdan çıkarmadım. Sana gelebilmek, başımızı sokacak bir yuva kurabilmek için gece gündüz çalıştım. Şehir şehir dolaştım, ağır işlerde alın teri döktüm. Yollar uzadı, engeller çıktı ama ben sadece sana döneceğim o günü bekleyerek dayandım. Beni kuyu başında mı bekledin bunca zaman?

​Uraz, Araz Öğretmen’in yıllar önce söylediği sözleri hatırladı. Yüzünde dingin bir tebessüm belirdi:

​— Eskiden kuyuya bakıp seni beklerdim baba. Sonra gökyüzüne bakmayı öğrendim. Mimar oldum, yıkılan yerleri yeniden yapıyorum. Sen benim için çabalarken ben de hayattan kopmadım ki geldiğinde beni bulabil.

​Devrim, oğluna sarıldı. Yılların yokluğu ve yorgunluğu o sarılmada eriyip gitti.

​Kavuşmalarının hemen ardından Uraz, babasının elinden tutup köy okulunun yolunu tuttu. Araz Öğretmen okulun bahçesinde duruyordu. Uraz, yanındaki adamı göstererek gülümsedi:

​— Öğretmenim, dedi. Bana söylediğiniz gibi hayata baktım. Babam da bana ulaşmak için çok çabalamış, sonunda geldi ve beni buldu.

​Araz Öğretmen’in gözleri parladı, ikisinin de elini sıktı:

​— Hoş geldin Devrim. Uraz hem gökyüzüne bakmayı öğrendi hem de kurduğu yapılarla insanların hayatına mavi oldu.

​Sudaki mavi her zamanki gibi yerindeydi. Uraz yavaşça başını kaldırdı ve hem babasının hem de öğretmeninin yanında gökyüzüne baktı. Kuyu oradaydı, hayat geçmişti; ama Uraz artık gelmeyen bir gölgeyi değil, babası ve öğretmeniyle birlikte yeni günün mavisini karşılıyordu.

​"Evren her zaman 13,8 milyar yaşındadır ve genç bir kadındır."

​Ne zaman sonbahar kapıyı çalsa, kokulu mumların o dingin kokusu burnumda tüter. Yıllardır hasretini çektiğim bir baba ocağının sıcaklığında, şefkatli bir yuvanın kucağında hissederim kendimi. İnsanın içini tatlı tatlı ısıtan, ruhunda adeta alev alev bir şömine yakan zamanlardır sonbahar..."

"Ben kitabı, olmayan şiirlerin katibiyim.
Gönülden geleni, yazıp çizmek vazifem.
Gördüm ki hasret içindesin, belkide vuslat içindesin.
Şiir kalbe nazlanır satırda, yazmak için yaşamak içindesin..."

Biri gündüz olur, biri gece…

Aynı göğün altında yaşarlar da,

Birbirine değmez elleri.

Şems, Kamer'i arar kızıl akşamında,

Kamer, Şems'i bekler gecenin koynunda.

Biri giderken öteki gelir,

Kavuşmak yazılmamış sanki kaderin satırında.

Her zaman gül ile bülbüle yazdınız şiirleri,

Oysa ayrılık da şiir ister bazen.

Bir gülün dikeni kadar acı,

Bir bülbülün susuşu kadar derin…

Şems der ki:

“Ben seni beklerken doğdum her sabah.”

Kamer cevap verir:

“Ben seni beklerken sustum her gece.”

Aynı gökyüzü,

Aynı sonsuzluk,

Aynı özlem…

Ama aralarında koca bir zaman.

Belki de bazı aşklar

Kavuşmak için değil,

Özlemek için yaratılmıştır.

Belki bazı gönüller

Yan yana gelmeden de birbirine aittir.

Ama yine de sorarım göğe,

Yıldızlara, geceye, sabaha:

Şems ve Kamer kavuşabilir mi bir gün?

Güneş, Ay'a dokunabilir mi?

Yoksa onların aşkı da

Sadece gökyüzünde yazılı bir ayrılık mıdır?

Belki bir gün…

Şems doğmayı unutursa,

Kamer geceden vazgeçerse,

Zaman durur da kader susarsa…

Belki o gün

Güneş Ay'a sarılır,

Gece gündüze karışır,

Ve gökyüzü ilk kez

İki ayrı yalnızlığın kavuşmasına şahit olur.

Ama o güne kadar…

Şems doğacak,

Kamer susacak.

Biri gidecek, biri gelecek.

Ve ikisi de birbirini

Hiç kavuşmadan sevmeye devam edecek.

İhtiyaçların yerini arzular alıyor. 

Modern hayatın en belirgin sorunlarından biri, ihtiyaç ile istek arasındaki çizginin giderek silinmesidir. Reklamlar, sosyal medya ve bitmek bilmeyen kampanyalar, insanlara sürekli yeni bir şeylere sahip olmaları gerektiğini hatırlatıyor. Henüz işlevini yitirmemiş bir eşya değersizleştiriliyor, kullanılabilir durumdaki ürünler yenileriyle değiştiriliyor. Böylece tüketim, yalnızca ekonomik bir faaliyet olmaktan çıkarak alışkanlığa, hatta kimi zaman bir yarışa dönüşüyor.

İnsan, başkalarının hayatına bakarak kendi yaşamını değerlendirmeye başladığında sahip olduklarının kıymetini de unutuyor. Oysa mutluluk, her zaman daha fazlasına sahip olmakta değil; elindekinin değerini bilmekte, ihtiyaçlarını doğru belirlemekte ve hayatını ölçülü yaşayabilmektedir.

İsrafın bedeli yalnızca para değildir. 

İsraf denildiğinde çoğu zaman akla ekmek kırıntıları, çöpe atılan yemekler veya gereksiz harcamalar gelir. Oysa israfın kapsamı çok daha geniştir. Su, elektrik, yakıt, zaman, emek ve doğal kaynaklar da bilinçsiz tüketimin kurbanı olabilmektedir.

Bir sofrada tüketilmeden çöpe atılan yemek, yalnızca ekonomik bir kayıp değildir. O sofraya ulaşana kadar harcanan emeğin, suyun, toprağın ve enerjinin de boşa gitmesidir. Musluktan gereksiz yere akan su, boş odada yanan ışık, sırf yenisi moda oldu diye terk edilen eşyalar, geleceğe karşı taşıdığımız sorumluluğu yeniden düşünmemiz gerektiğini gösterir.

Dünyanın bir yanında insanlar temel ihtiyaçlarına ulaşmakta güçlük çekerken diğer yanında kullanılabilir ürünlerin çöpe atılması, çağımızın önemli çelişkilerinden biridir. Bu nedenle israfla mücadele, yalnızca aile bütçesini koruma meselesi değil; vicdan, adalet ve toplumsal sorumluluk meselesidir.

Gösteriş kültürü ve toplumsal baskı

Tüketim çılgınlığını besleyen unsurlardan biri de gösteriş kültürüdür. Bazen bir davetin değeri harcanan parayla, bazen bir başarının büyüklüğü sahip olunan eşyalarla, bazen de insanın itibarı kullandığı markalarla ölçülmeye çalışılır.

Oysa insanın değeri, giydiği kıyafetin markasından veya kullandığı aracın fiyatından ibaret değildir. Gerçek itibar; dürüstlükte, çalışkanlıkta, merhamette, bilgide ve topluma sağlanan katkıda saklıdır.

Özellikle aileler üzerinde oluşan tüketim baskısı, ekonomik imkânların ötesinde harcamalara yol açabilmektedir. İnsanlar bazen ihtiyaç duydukları için değil, çevrelerinden geri kalmamak için borçlanmakta; bazen de başkalarına iyi görünmek uğruna kendi huzurlarından vazgeçmektedir. Oysa gösteriş uğruna kaybedilen huzurun bedeli, satın alınan hiçbir eşyanın fiyatıyla ölçülemez.

Çözüm, bilinçli tüketim kültüründe

Tüketim çılgınlığına karşı mücadele, büyük sözlerden önce küçük ama kararlı adımlarla başlar.

Alışveriş yapmadan önce gerçekten ihtiyacımız olup olmadığını sorgulamak, kullanılabilir eşyaları onarmak, gıdayı planlı tüketmek, su ve enerjiyi korumak, gereksiz ambalajlardan kaçınmak ve israfı önleyen alışkanlıkları çocuklarımıza kazandırmak bu mücadelenin temel adımlarıdır.

Ailede başlayan tasarruf bilinci, okulda eğitimle güçlenmeli; toplumda dayanışma kültürüyle desteklenmeli ve kurumların sorumlu uygulamalarıyla yaygınlaştırılmalıdır. Üretimden tüketime kadar her aşamada kaynakların verimli kullanılması, çevrenin korunması ve ihtiyaç fazlası ürünlerin değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır: Tasarruf, insanların temel ihtiyaçlarından vazgeçmesi demek değildir. Asıl amaç, ihtiyaçları karşılamakla savurganlık arasındaki dengeyi kurmak; insan onuruna yakışır bir yaşam sürerken kaynakları bilinçli kullanmaktır.

Geleceğe bırakacağımız en değerli miras

Tüketim çılgınlığı yalnızca bugünün ekonomik koşullarını değil, yarının dünyasını da etkiliyor. Doğal kaynakların sınırsız olmadığı gerçeği karşısında, bugünkü tercihlerimizin gelecek kuşakların yaşamını doğrudan etkilediğini unutmamalıyız.

Çocuklarımıza yalnızca para kazanmayı değil, kazandıklarını doğru kullanmayı da öğretmeliyiz. Sahip olmanın yanında paylaşmanın, satın almanın yanında üretmenin, yenisini almanın yanında mevcut olanı korumanın değerini anlatmalıyız.

Çünkü güçlü toplumlar yalnızca çok üreten veya çok tüketen toplumlar değildir. Kaynaklarını koruyan, emeğe saygı duyan, ihtiyaç sahiplerini gözeten ve gelecek nesilleri düşünen toplumlar da güçlüdür.

Ölçülü yaşamak, özgür yaşamaktır. 

Tüketim çılgınlığı karşısında kendimize şu soruyu sormalıyız: Hayatımızı gerçekten ihtiyaçlarımız mı yönlendiriyor, yoksa bize sürekli daha fazlasını istememizi söyleyen bir düzenin içinde mi yaşıyoruz?

Unutmayalım ki her yeni satın alma mutluluk getirmediği gibi, her pahalı eşya da insanın hayatına gerçek bir değer katmaz. Bazen en büyük zenginlik, gereksiz bir harcamadan vazgeçmek; en büyük kazanç, sahip olduklarımızın kıymetini bilmek; en büyük erdem ise imkânlarımızı hem kendimiz hem de toplum için doğru kullanmaktır.

Daha çok tüketmek yerine daha bilinçli yaşamak, daha çok sahip olmak yerine daha çok paylaşmak zorundayız. Çünkü gelecek kuşaklara bırakacağımız miras, yalnızca biriktirdiğimiz servet değil; koruduğumuz doğa, gözettiğimiz insanlık ve öğrettiğimiz değerler olacaktır.

Gerçek zenginlik, ne kadar çok şeye sahip olduğumuzla değil, sahip olduklarımızı ne kadar doğru kullandığımızla ölçülür.

Mehmet GÖKSELLİ 

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen

Teninin kokusu, rüzgarda bir esinti.

Her anışında içimde bir yangın başlar,

Sevmek ne zormuş, özlemle karışınca.

Uzak şehirlerde yankılanır sesin,

Her yıldız, bir damla gözyaşı sanki.

Sensiz geçen geceler, uykusuz ve derin,

Bir özlem ki, kalbimi ince ince sızlatır.

Elini tutmak, saçını okşamak,

En büyük arzum, en tatlı hayalim.

Her nefesimde adın gizli, her atışımda,

Sana kavuşmak, bitmeyen bir özlemin hali.

Hatıralar bir film şeridi gibi gözümde,

Gülüşün, dokunuşun, her anın taptaze.

Sevdan bir meşale, aydınlatır yolumu,

Özlemim bir denge, sensizliğin acı lezzeti.

Sabırla beklerim, döneceğin günü,

Her gün biraz daha büyür bu özlem.

Sensiz geçen her an, bir asır sanki,

Sevmek ne güzel, özlemek ne derin bir elem.

Sinan Bayram 

Sert, hırçın dalgaların arasında.

Hayallerim bir yana çarpıyor,

Vedalar üzer mi...

Beni, bizi, herkesi...

Gidene mi zor, kalana mı?

Şu üç günlük dünyada,

Kim ne kadar değerli bizim için?

Ya da kim, kimin yerini ne kadar doldurabilir?

Bir ateşin içinde yanan kâğıt olsan,

Üzerindeki resimler yok olurken,

Tek yanan resim mi olur?

Yoksa anılar mı, hatıralar mı?

Ağlamak, sadece özlem için mi gözyaşı dökmektir?

Nefesin, ömrün, hayatın için

Ateşin harlanmaz mı?

Tükenmişliğin içinde,

Nereye gidebilirsin ki... 

Kendini dindirmek için?

Beni, benimle sınayan biri,

Kendini nasıl değerli hisseder?

Her bakışın, binlerce şiire denk.

Aşkınla tutuşan bu deli gönlüm,

Sende buldu en derin, en özel rengi.

Bir nehir gibi çağlar içimde sevgin,

Durdurulamayan, coşkulu bir akış.

Her damlasında yeniden dirilişim,

Sensiz geçen anlar, bir boşluk, bir yıkılış.

Dokunduğun her yer cennete döner,

Nefesin, en taze baharın müjdesi.

Aşkınla yanan bu kalp, asla sönmez,

Sen benim var oluşumun en büyük gayesi.

Bazen bir fırtına, bazen dingin bir liman,

Aşkımız, zamana meydan okuyan bir destan.

Her zorlukta daha da güçlenen bağımız,

Seninle olmak, en saf, en kutsal armağan.

Umutlarım seninle yeşerir yeniden,

Korkularım sensizlikle yok olur birden.

Seninle bütünleştim, seninle ben oldum,

Sevmek seninle, aşkın ta kendisi oldum.

Sinan Bayram 

Zeynep, Selim’in evinden uzaklaştıkça adımlarını hızlandırdı. Nereye gittiğini bilmiyordu. Tek istediği, biraz önce gördüğü manzaradan ve zihninde dönüp duran düşüncelerden uzaklaşmaktı.

Selim’in yerde yatan bedenini gözünün önünden silemiyordu. Dairesinin kapısının aralık oluşu, odadaki dağınıklık ve koridordan gelen ayak sesleri birbirine karışıyordu. Birkaç saat önce onunla tartışmıştı. Üstelik Selim, kendisini mahvetmekle tehdit etmişti. Şimdi de onu ölü bulmuş, korkuya kapılıp evden kaçmıştı.

Polisler gerçeği öğrendiğinde ne düşünecekti?

Bu sorunun cevabını bilmiyordu. Bildiği tek şey, olay yerinden ayrılmasının aleyhine kullanılabileceğiydi. Masum olduğunu anlatabilirdi elbette. Fakat o an, kimsenin kendisini dinleyeceğine inanamıyordu.

Bir süre sonra küçük bir kafenin önünde durdu. İçeri girip lavaboya yöneldi. Musluğu açtı, ellerini yıkadı. Selim’in bileğine dokunduğu anı hatırlayınca midesi kasıldı. Onu bulduğunda yardım çağırması gerektiğini biliyordu. Buna rağmen kaçmıştı.

Aynaya baktı. Yüzü solgundu, gözleri korkuyla büyümüştü. Birkaç kez derin nefes aldı. Sakinleşmeye çalışsa da düşünceleri bir türlü düzene girmiyordu.

Deniz’i aramalıydı.

Çocukluklarından beri birbirlerini tanıyorlardı. Zor zamanlarda birbirlerine destek olmuşlardı. Ama şimdi telefonla konuşmak bile Zeynep’e riskli geliyordu. Söylediklerinin bir başkası tarafından duyulmasından korkuyordu.

Kafeden çıktığında caddenin köşesindeki eski bir ankesörlü telefon gözüne ilişti. Bir süre tereddüt ettikten sonra yanına gitti. Numarayı ezbere biliyordu. Ahizeyi kaldırıp Deniz’in numarasını çevirdi.

Telefon birkaç kez çaldı.

“Alo?”

“Deniz, benim.”

Zeynep’in sesini duyan Deniz hemen ciddileşti.

“Zeynep? Ne oldu? Sesin neden böyle?”

“Selim öldü.”

Karşı tarafta kısa bir sessizlik oldu.

“Ne diyorsun sen? Nereden biliyorsun?”

“Evine gittim. Eşyalarımı alacaktım. Kapı aralıktı. İçeri girdim ve onu yerde buldum.”

“Polisi aradın mı?”

Zeynep gözlerini kapattı.

“Hayır.”

“Neden?”

“Çünkü dün sabah onunla herkesin önünde tartıştım. Beni tehdit etti. Şimdi de onu ölü buldum. Polisin ilk şüphelisi ben olacağım.”

“Zeynep, tartışmış olmanız onu senin öldürdüğün anlamına gelmez.”

“Bunu sen biliyorsun. Ya onlar?”

Deniz hemen cevap vermedi.

“Peki, evden neden ayrıldın?”

“Koridordan bir ses geldi. Panikledim. Ne yapacağımı bilemedim. Sadece oradan uzaklaşmak istedim.”

“Şu an neredesin?”

Zeynep bulunduğu yeri söyledi.

“Orada kalma,” dedi Deniz. “Sana bir adres göndereceğim. Oraya gel. Ama dikkatli ol.”

“Deniz, başımı daha büyük bir belaya sokmayacaksın, değil mi?”

“Bana güvenebilirsin. Fakat şunu da bil: Polisten sonsuza kadar kaçamazsın. Bir noktada gidip bildiklerini anlatman gerekecek.”

Zeynep telefonu kapattıktan sonra bir süre ahizenin başında kaldı. Deniz’e güveniyordu ama onun söyledikleri korkusunu azaltmamıştı. Aksine, artık yalnızca polisten değil, Selim’in ölümünün arkasında ne olduğunu bilmediği için de korkuyordu.

---

Aynı saatlerde olay yeri inceleme ekipleri Selim’in evindeki çalışmalarını sürdürüyordu. Daireye giren herkesin hareketleri kayıt altına alınıyor, bulunan izler uygun yöntemlerle toplanıyordu. Selim’in ölüm nedeni ve ölüm zamanı henüz kesinleşmemişti. Olayın nasıl gerçekleştiğine ilişkin değerlendirme yapmak için incelemelerin tamamlanması gerekiyordu.

Başkomiser Tarık, emniyette ilk bilgileri alırken masasına bırakılan notları gözden geçirdi. Selim’in adı, adresi ve olayın öğrenilme biçimi dosyada yer alıyordu. Henüz cevaplanmamış çok sayıda soru vardı.

Kapı çalındı. Genç bir polis memuru içeri girdi.

“Başkomiserim, olayla ilgili ilk bilgileri getirdim.”

Tarık başını kaldırdı.

“Anlat.”

“Ölen kişi Selim. Sabah saatlerinde evinde bulunmuş. Olay yeri incelemesi devam ediyor. Ölüm nedeni henüz belli değil.”

“Peki, onu bulan kişi?”

“Şu an için Zeynep isimli bir kadının olayla bağlantısı araştırılıyor. Dün sabah bir çay bahçesinde Selim’le tartıştığı bilgisi geldi. İşletmedeki bir çalışan bunu söylemiş. Ancak tanıkların ifadeleri henüz alınmadı.”

Tarık notlara göz attı.

“Kadın şu an nerede?”

“Bilmiyoruz, başkomiserim.”

“Önce tartışmaya tanık olanları belirleyin. İfadelerini alın. Çevredeki kamera kayıtlarını da araştırın. Zeynep’in nerede olduğunu tespit edin ve ifadesine başvurmak üzere kendisine ulaşın.”

“Gözaltı için talimat verelim mi?”

Tarık kalemini masaya bıraktı.

“Henüz değil. Elimizde ne var? Bir tartışma bilgisi ve tamamlanmamış bir olay yeri incelemesi. Bunlar soruşturma yürütmek için yeterli, ama tek başına birini katil ilan etmek için değil.”

Polis memuru başını salladı.

“Anlaşıldı, başkomiserim.”

“Bir de şunu unutmayın: Tanıkların ne söylediğini öğrenmeden, kamera kayıtlarını incelemeden ve olay yerindeki bulguları değerlendirmeden hiçbir varsayımı gerçek kabul etmiyoruz. Önce bilgi toplayacağız, sonra parçaları birleştireceğiz.”

Memur odadan çıktıktan sonra Tarık dosyaya yeniden baktı. Selim’in ölümüyle sonuçlanan olayın başlangıcı, görünüşe göre sıradan bir tartışmaya uzanıyordu. Ancak tartışmanın varlığı, cinayetin nedenini açıklamıyordu.

Tarık, masadaki notların üzerine bir kâğıt daha koydu ve Zeynep’in adını yazdı. Şimdilik onun hakkında bildikleri sınırlıydı. Yine de bu sınırlı bilgilerin doğrulanması gerekiyordu.

---

Zeynep, Deniz’in gönderdiği adrese doğru yürürken çevresini sürekli kontrol ediyordu. Sokağın sonuna yaklaştığında karşı kaldırımda park etmiş bir polis aracı gördü. Olduğu yerde durdu. Polislerin kendisini arayıp aramadığını bilmiyordu ama Selim’in evinden kaçtığı için artık her polis aracını kendisiyle ilişkilendiriyordu.

Geri dönmeyi düşündüğü sırada yan taraftaki kapı aralandı. Bir el kolundan kavrayıp onu içeri çekti.

Zeynep bağırmaya yeltendiğinde adam fısıldadı:

“Benim, Deniz. Ses çıkarma.”

Zeynep onu tanıyınca kendini kurtarmaya çalışmayı bıraktı. Deniz kapıyı kapattı, ardından sokağa açılan aralıktan dışarı baktı.

“Burada ne işin var? Beni korkudan öldürecektin!”

“Polis aracını gördüm. Seni sokakta karşılamak istemedim.”

“Beni arıyor olabilirler mi?”

“Bilmiyorum. Ama seninle telefonda konuştuktan sonra burada beklemenin daha doğru olacağını düşündüm. Bu hâlde tek başına dolaşman iyi bir fikir değil.”

Zeynep başını eğdi.

“Ben kimseyi öldürmedim, Deniz.”

“Biliyorum. Ama evden kaçtığını polisler de öğrenirse bunu açıklaman gerekecek. Şimdi önce sakinleş. Sonra bana orada gördüğün her şeyi anlat.”

Zeynep bir an tereddüt etti. Polise gitmekten korkuyordu; Deniz’e güvenmek istiyordu ama onun hakkında da bilmediği şeyler vardı. Yine de sokakta kalamazdı.

Arkasından yürüdü.

Oysa henüz bilmiyordu: Polisten kaçmak için sığındığı bu liman, onu kurtaracak güvenli bir kucak mıydı, yoksa Selim’in ölümüne giden o karanlık tuzağın tam ortası mı?

Devamı yarın burada! 

Yıllar yıllar evvel büyümek diye bir gayemiz vardı. O zamanlar büyümek gözümüzde nasıl da büyülü bir şeydi değil mi?

Kafa sallayanlarınızın olduğunu görmek güzel…

Bir büyüseydim, kendi hayatımı kursaydım, kimseden izin almadan yaşasaydım.” diye az koşturmadık o yılların peşinden. Büyüklerin masasına oturmak, akşam istediğimiz saatte eve dönmek, kendi paramızı kazanıp kimseye hesap vermemek özgürlüğün ta kendisi gibi gelirdi. Boyumuz uzasın diye az çabalamadık, yaşımızı hep bir iki yaş büyük söylemedik mi mahallede, okulda, yeni tanışmalarda?

Peki, ne oldu sonra Büyüdük, istediklerimizin hepsi oldu. Kararları biz veriyoruz, akşam istediğimiz saatte evdeyiz, kendi ayaklarımızın üstündeyiz...

Ama her şey tam da hesapladığımız gibi giderken, içimizde tam olarak adını koyamadığımız kocaman bir boşluk peydah oldu.

Neden?

Ben söyleyeyim sizin yerinize. O boşluk, özgürlük sandığımız şeyin aslında ağır birer sorumluluk zırhına dönüşmesinden peydah oldu. Büyüdükçe hayatın saf, hesapsız neşesini kaybettik çünkü. Çocukken bir arkadaşımızla yan yana durmak yeterdi ne title’mızı sorardık birbirimize ne parayla tartardık ağırlığımızı. Şimdiyse kurduğumuz ilişkilerin arasına hesaplar, beklentiler, mesafe ve nezaket kılıfları girdi.

O boşluk her gün 'güçlü durmak' zorunda olmanın, kimseye zayıflığımızı gösterememenin yorgunluğundan ibaret değil mi?

Çocukken dizimiz kanadığında avazımız çıktığı kadar ağlardık, hemen sarıp sarmalayanımız olurdu. Büyüyünce ruhumuz kanıyor da "İyiyim, bir şeyim yok" deyip tebessüm etmek zorunda kalıyoruz. Hayat koşturmacasında, faturaların, yarın kaygısının, kariyer telaşının ve bitmek bilmeyen yetişkinlik beklentilerinin arasında kendimizi unuttuk.

En acısı da ne biliyor musunuz?

Çocukken hayallerimiz sınır tanımazdı ama büyüdükçe hayallerimizin yerini 'gerçekler' ve 'zorunluluklar' aldı. İşte o bahsettiğim boşluk, gözlerimizdeki eski hesapsız ışıltının ve merakın sönmesinden başka bir şey değil.

Meğerse çok acele etmişiz dostlar...

Meğer hayatın en güzel, en hesapsız, en dertsiz yılları hikâyenin daha en başında, biz "Bir an önce büyüyeyim" diye çabalarken sessizce geride kalmış. Meğer özgürlük dediğimiz şey akşam ezanından önce eve yetişme telaşıymış, yarınki sınavdan başka hiçbir derdin olmamasıymış, sokak lambasının altında saatlerce süren içi boş ama ruhu dolu sohbetlermiş meğer en büyük zenginlik. 

Biz büyümeyi özgürlük sanırken, omuzlarımıza binen sorumlulukların, hesapsızca tükenen dostlukların ve bitmek bilmeyen yetişkin telaşlarının ortasında bulduk kendimizi. Bugün hepimizin yüzünde aynı buruk tebessüm var. Hepimiz geçmişe bakıp "Keşke o günlerin kıymetini biraz daha bilseydik" diyoruz ancak zamanı geri sarıp iki basamak birden çıktığımız merdivenleri geri inemeyiz, biliyorum. 

Madem hepimiz aynı hissin etrafında toplandık, belki de birbirimize hatırlatmamız gereken bir şey vardır. İçimizdeki sabırsız çocuğu büsbütün kaybetmeyelim. Büyüdük evet ama hayatın o ilk yıllarındaki samimiyeti, neşeyi ve hesapsız sevgiyi bugünün karmaşasına taşımak hâlâ bizim elimizde. Hayatı bu kadar ciddiye alıp çocukluk masumiyetimize haksızlık etmeyelim, yeni özgürlük kavramımız da bu olsun mu?

​Zamanın buz tuttuğu, dağların başını kara bulutların sardığı o günden sonra, Efes’in eteklerindeki sessizlik derinleşti. Decius’un zulmü bir cellat gibi sokaklarda gezinirken, sarayın saltanatından vazgeçip hakikatin peşine düşen yedi yürek, adımlarını ölüm korkusuyla değil, inançlarının verdiği o hafiflikle atmıştı.

​Önde Yemliha, arkasında Mislina, Mernis, Şazenuş, Debetnuş, Talliynuş ve en gençleri Kepestatutay. Tozlu patikalardan tırmanırken yalnız değildiler. Çöplüklerden, kapı önlerinden kovulan, kovalayanların taşladığı sarı tüylü, hüzünlü gözlü bir köpek, Kıtmir, sessizce onlara katılmıştı. İnsanların merhameti unuttuğu o çağda, o sadık hayvan inatçı bir sadakatle gençlerin gölgesine sığınmıştı.

​Nihayet dağın sırtında, rüzgârın bile uğramaya korktuğu sapa bir mağara buldular. Mağaranın ağzı taşlarla örülecek, üzerlerine demirden kapılar kilitlenecekti belki; ama içerideki huzur, dışarıdaki demirden daha keskindi. Kıtmir, mağaranın girişine büzüldü. Ön ayaklarını uzattı, kafasını onların üzerine koydu ve gözlerini kapadı. O an, zamanın çarkı sanki ilahi bir buyrukla durdu.

​Yüzyıllarca rüzgârlar esti; uykunun derinliğinde imparatorluklar yıkıldı, krallıklar kumdan kaleler gibi dağıldı. Decius’un kemikleri toprak oldu, torunlarının torunları bile unutuldu. Ama o mağaranın içinde ne bir saç teli uzadı ne de bir cildin tazeliği soldu. Üç yüz dokuz yıl, göğüs kafeslerindeki o sakin inanç ritmiyle inip kalktı. Güneş her sabah mağaranın kapısına vuruyor fakat içeriye sızıp onları rahatsız edemiyordu; sanki ışık bile bu kutsal uykudan çekiniyordu.

​Ve bir sabah... Zamanın kilidi usulca açıldı.

​İlk kıpırdayan Yemliha oldu. Ardından diğerleri uyandı. Kirpiklerindeki tozları silkeleyip gözlerini açtıklarında, mağaraya sızan ışık onlara dünkünden farklı gelmedi. Acıkan midelerini düşünerek, "Ne kadar uyuduk acaba? Günün yarısı mı, yoksa bir tam gün mü?" diye fısıldaştılar. Oysa sandıkları bu kısa uykunun asırları devirdiğinden bihaberdiler.

​Aralarından Yemliha, gümüş işlemeli eski bir sikkeyle yiyecek almak üzere şehre inmek için yola çıktı. Kıtmir, her zamanki gibi sadık adımlarla onun arkasından yürüyordu.

​Yemliha şehre yaklaştığında durup gözlerini ovuşturdu. Surlar başkaydı, bayraklar yabancı bir lisanla dalgalanıyordu, insanların kıyafetleri ve yüzleri bambaşkaydı. Korkuyla değil, derin bir hayretle ilerledi. Taze ekmek kokusunu takip edip fırına girdi. Yemliha, fırının kapısından içeri adım attığında genzini yakan taze ekmek kokusu bile ona yabancı geldi. Çevresindekilerin bakışları üzerindeki eski giysilerde, tozlu çizmelerinde gezinirken; arkasından yükselen fısıltılar, bilmediği bir tınının yabancı sesleri gibi kulaklarında uğuluyordu. Zihnindeki dünkü fırıncı ile karşısındaki adam aynı değildi. Yemliha, yabancı bakışların ortasında cebindeki gümüş sikkeyi fırıncıya uzattı.

​Fırıncı parayı eline aldığında. Paradaki kabartmaya şaşkınlıkla bakarak Yemliha’ya dönüp"evlat" dedi sesi titreyerek. "Sen bu defineyi nerede buldun? Bu para, üç asır önce toprağa karışmış İmparator Decius’un mührünü taşır!"

​Yemliha şaşkınlıkla geri çekilirken "define mi?" diye fısıldadı. "Biz dün akşam bu parayla şehirden kaçtık. Kral Decius hâlâ tahtında, gazabı sokaklardadır. Nasıl üç asır dersin?"

​O an ikisinin de gözlerinde aynı mucizevi hakikat belirdi. Gerçek dalga dalga yayılırken, kalabalıklar toplandı. Ölü sanılanlar, yüzyıllar sonra uyanmıştı.

​Dönemin adil idarecisi ve halk, büyük bir huşu içinde mağaraya doğru yola çıktı. Mağaranın önüne vardıklarında içeriden yayılan o tarifsiz, cennet misali nuru gördüler. Hükümdar saygıyla diz çökerek sizler kimlersiniz? Zamanın unuttuğu ama Yaratıcı'nın koruduğu bu mucize kimin eseridir?

​Yemliha mağaranın kapısında belirdi. Yüzünde derin bir huzur ve teslimiyet vardı. 

​Bizler zulümden kaçıp Rabbimizin merhametine sığınan garipleriz. Anladık ki dünyanız değişmiş, zalimler gitmiş. Bizim bu dünyadaki nöbetimiz tamamlandı dediler. 

​Gençler, görevlerini tamamlamış olmanın verdiği ebedi huzurla dünyaya veda edip başlarını taşa koydular; asıl uykularına, ebedi istirahatlerine çekildiklerinde. Mağaraya derin bir sessizlik çöktü. Kıtmir önce Yemliha'ya yaklaştı. Burnunu onun eline dokundurup sonra diğerlerinin yanına gitti. Her birini kokladı; sanki hepsinin hâlâ orada olduğundan emin olmak istiyordu. Ardından mağaranın girişine döndü.

Dışarıda güneş batıyordu. Dağların üzerine akşamın gölgesi düşerken Kıtmir ön ayaklarını uzattı ve başını onların üzerine bıraktı.

Yine bekliyordu.

Belki bir gün uyanacaklarını düşünüyordu. Belki de sadakat, beklemek için bir sebebe ihtiyaç duymuyordu. O mağarada yedi genç, inançlarının huzuruna kavuşmuştu. Kapıda ise hiçbir şey istemeden, hiçbir karşılık beklemeden seven bir dost vardı. Ve zaman, bir kez daha sessizce akıp gitti.

​Kıtmir ise yine oradaydı. Mağaranın kapısında, zamanın bittiği yerde, sadakatin en ebedi heykeli gibi duruyordu.

             DİLEK SARIKAYA

Menajer :ilayda Can & Dilara sarıkaya

Kayalı Dere; etrafı yüksek tepelerle çevrili, kışları sert geçen, insanın yalnızlığını yüzüne vuran sessiz bir kasabaydı. Bu kasabada yaşayan Poyraz’ın içindeki yalnızlık da çocukluğunda başlamıştı. Annesi Ayla ile babası Bahri, bitmek bilmeyen kavgalarından sonra Poyraz henüz küçük bir çocukken onu bırakıp başka şehirlere gitmişlerdi. İkisi de kendi derdine düşmüş, evlatlarını unutmuştu. İnsanın ilk sığınağı kendi evidir; ilk sevgiyi orada görmeyen bir çocuk, dünyayı da soğuk bir yer sanır. Poyraz’a sahip çıkan teyzesi Aslı da ona sevgisini vermemiş; sırf vicdan azabından kaçmak için evinde sadece başını sokacak bir yer ve bir kap yemek vermişti. Ne bir gün başını okşamış ne de içini ısıtacak güzel bir söz söylemişti.

 İşte bu sevgisizliğin ortasında büyüyen Poyraz, kasaba çarşısındaki küçük bir mobilya atölyesinde çalışıyordu. İş yerinde onu öz kardeşi gibi gören mesai arkadaşı Aylin, hemen yan taraftaki emniyet amirliğinde çalışan babacan Kemal Amir, bir de Poyraz’ı her şeyine rağmen seven sevgilisi Deniz... Bu üç insan Poyraz’a hep destek olmak istiyordu. Fakat o sıcaklığı ilk önce kendi evinde, ailesinin yanında görmeyen Poyraz, bu yakınlığa nasıl karşılık vereceğini bilemiyor; bir gün onlar da çeker gider korkusuyla etrafındaki herkese sert davranıp sevdiklerini kendinden uzaklaştırıyordu.

O günün sabahında Poyraz Poyraz başını öne eğip çenesini sıktı. "Ben kimseden sığınak istemedim Aylin," dedi. "Annem Ayla da babam Bahri de beni bir kenara attı. Teyzem Aslı’nın evinde de sığıntı gibi kaldım. Ben sevmeyi bilmem. Benim yanımda duran zarar görür."

"Biz sana zarar vermek için değil, yaranı sarmak için buradayız abi," dedi Aylin sesi titreyerek. "Ama sen kırmaktan vazgeçmiyorsun."

O sırada atölye kapısının önünden geçen ve kasabada herkese babalık eden emniyet amiri Kemal Amir içeri girdi. Poyraz’ın omzuna elini koydu.

"Evlat," dedi Kemal Amir. "Etrafındakilere iyi davran ki iyilik bulasın. İnsanların içi birbirine ısınır, birbirine yaklaşır. Sabahki öfkeni de gördüm, söylediğin lafları da. Sana uzanan elleri itme; geçmişte o yuvayı yıktılar diye sana sunulan bu sıcak sığınağı da kendi elinle bozma."

 "Beceremiyorum amir," dedi Poyraz alçak bir sesle. "İçimdeki o öfke çıkınca gözüm hiçbir şeyi görmüyor."

 "Öğreneceksin evlat," dedi Kemal Amir. "Yeter ki o gururu bırakıp özür dilemeyi bil."yine içindeki öfkeye yenilmişti. Atölyeye girer girmez Aylin’in haftalardır uğraşıp hazırladığı ahşap çerçeveyi bir anlık öfkeyle yere fırlatıp kırmıştı. Üstelik bununla da kalmamış, gürültüyü duyup yanlarına gelen Kemal Amir’in kendisini yatıştırma çabalarına sert bir yanıt vermiş, akşam için sözleştiği Deniz’e de bağırıp yanından kovmuştu. Gün boyu atölyede tek başına kalıp o kırık parçalara baktıkça içindeki pişmanlık büyüdü.

 Bir akşamüstü iş çıkışı atölyeden çıkarken, iş yerinde onu öz kardeşi gibi gören Aylin onun yolunu kesti. Gözleri dolmuştu, yüzünde derin bir kırgınlık vardı.

 "Poyraz abi, neden bize böyle davranıyorsun?" diye sordu Aylin, kırılan çerçeveden kalan parçayı elinde tutarak. "Biz seni ailemiz bildik, sana sığınak olmak istedik ama sen ne zaman bir adım yaklaşsak bizi tersliyorsun. Sabah o çerçeveyi değil, sanki hepimizin kalbini kırdın."

 Poyraz başını öne eğip çenesini sıktı. "Ben kimseden sığınak istemedim Aylin," dedi. "Annem Ayla da babam Bahri de beni bir kenara attı. Teyzem Aslı’nın evinde de sığıntı gibi kaldım. Ben sevmeyi bilmem. Benim yanımda duran zarar görür."

"Biz sana zarar vermek için değil, yaranı sarmak için buradayız abi," dedi Aylin sesi titreyerek. "Ama sen kırmaktan vazgeçmiyorsun."

O sırada atölye kapısının önünden geçen ve kasabada herkese babalık eden emniyet amiri Kemal Amir içeri girdi. Poyraz’ın omzuna elini koydu.

"Evlat," dedi Kemal Amir. "Etrafındakilere iyi davran ki iyilik bulasın. İnsanların içi birbirine ısınır, birbirine yaklaşır. Sabahki öfkeni de gördüm, söylediğin lafları da. Sana uzanan elleri itme; geçmişte o yuvayı yıktılar diye sana sunulan bu sıcak sığınağı da kendi elinle bozma."

 "Beceremiyorum amir," dedi Poyraz alçak bir sesle. "İçimdeki o öfke çıkınca gözüm hiçbir şeyi görmüyor."

 "Öğreneceksin evlat," dedi Kemal Amir. "Yeter ki o gururu bırakıp özür dilemeyi bil."

Poyraz daha fazla bir şey diyemedi, başını öne eğip hızla atölyeden çıktı. Kasaba meydanındaki ağacın altında kendisini bekleyen sevgilisi Deniz’in yanına gitti. Deniz’in kırgın bakışlarını görünce içi sızladı.

 "Yine mi kaçacaksın benden Poyraz?" dedi Deniz yavaşça. "Sabah söylediklerinden sonra yüzüme bakmaya bile çekiniyorsun değil mi? Sevmekten korktuğun için etrafındaki herkesi kırıyorsun. Oysa biz senin fırtınandan kaçıp sığınacağın yer olmak istiyoruz."

 Poyraz bu kez öfkelenmedi. Yaptığı hatalar, sabah kırdığı o ahşap çerçeve ve sevdiklerinin yüzündeki o kırgın ifadeler birer birer gözünün önüne geldi. İçinde büyük bir pişmanlık hissetti.

"Çok pişmanım Deniz," dedi Poyraz, sesi cılız çıkarak. "Seni, Aylin’i, Kemal Amir’i hep kırdım. Sabah Aylin’in emeğini bozdum, Kemal Amir’e saygısızlık ettim, sana ağır konuştum. Kimse bana sevmeyi öğretmedi ki... Ne zaman birine yaklaşsam içimdeki o öfke çıkıyor ve her şeyi bozuyor. Pişmanım ama bu pişmanlık verdiğim zararları siler mi bilmiyorum."

 Sevgilisi Deniz yaklaşıp Poyraz’ın elini tuttu.

 "Pişman olman güzel bir şey Poyraz," dedi. "Doğru, insan sevmeyi önce kendi evinde öğrenir ama orada öğrenemedi diye ömrü boyunca sevgisiz kalmak zorunda değil. Sabah kırdığın o çerçeveyi yeniden yapabilirsin, kırdığın kalpleri de düzeltebilirsin. Sen sevgisiz büyüdün diye hep böyle kalmak zorunda değilsin. Yeter ki o sığınağın kapısını çalmayı kabul et."

Poyraz o akşam kasabanın soğuk rüzgârı eserken ilk kez kaçmak yerine durmayı seçti. Geçmişini değiştiremezdi belki ama pişmanlığı sayesinde bundan sonra sevdiklerine zarar vermemeyi, kırdığı kalpleri düzeltmeyi öğrenecekti.

Gülüşünde, baharın neşesini tattım.

Her dokunuşunda içimde bir çiçek açtı,

Sana adadım bu ömrü, hiç pişman olmadım.

Ruhumda bir yankı, kalbimde bir şarkısın,

En ücra köşelere sinen en tatlı sızısın.

Sensiz geçen her an, eksik bir nefes gibi,

Var olduğun her yer, benim cennetim.

Bazen bir fırtına, bazen dingin bir deniz,

Sevmek seninle, bitmeyen bir mucize.

Kırık kalpleri onaran, umutları yeşerten,

En büyük servetimsin, en derin hissimsin.

Zaman aksın gitsin, mevsimler değişsin,

Bu sevda baki kalsın, hiç eksilmesin.

Sana sığındım, limanım oldun benim,

Sevmek seninle, yeniden doğmaktır.

Peki bugün ne değişti?

Komşuluk gerçekten ölüyor mu, yoksa biz mi ona gereken değeri vermeyi unuttuk?

Modern hayatın hızına kapıldığımız bu çağda, aynı apartmanda yaşayan insanların birbirini tanımadan yıllar geçirdiğine tanık oluyoruz. Yan yana duran kapılar, bazen birbirinden uzaklaşan hayatların sembolü hâline geliyor. Asansörde karşılaşıp başımızı eğiyor, koridorda selam vermeyi unutuyor, yanı başımızdaki insanın derdinden habersiz yaşamayı sıradanlaştırıyoruz.

Elbette zaman değişti. Şehirler büyüdü, çalışma hayatı yoğunlaştı, insanların özel yaşamlarına duyduğu ihtiyaç arttı. Güvenlik kaygıları, ekonomik zorluklar ve dijital dünyanın etkisi de insan ilişkilerini dönüştürdü. Ancak bütün bu değişimlerin arasında kaybetmememiz gereken bir değer var: İnsanın insana duyduğu yakınlık ve sorumluluk.

Komşuluk, yalnızca kapı önünde sohbet etmek ya da özel günlerde birbirine ikramda bulunmak değildir. Komşuluk; hastalandığında bir hâl hatır sormak, yaşlı bir insanın ihtiyacını fark etmek, çocukların güvenliğine duyarlı olmak, bir cenazede acıyı paylaşmak, bir mutlulukta içtenlikle sevinmektir. Bazen bir telefon, bazen sıcak bir tebessüm, bazen de içtenlikle söylenen bir “Bir ihtiyacın var mı?” cümlesidir.

Bugün teknolojinin sunduğu imkânlarla dünyanın öbür ucundaki insanlarla iletişim kurabiliyoruz. Fakat aynı binada yaşayan komşumuzun adını bilmeyebiliyoruz. Sosyal medyada yüzlerce kişiye ulaşırken gerçek hayatta bir kişinin kapısını çalmaya çekinebiliyoruz. İletişimin arttığı, ancak samimiyetin azaldığı bir dönemin çelişkisini yaşıyoruz.

Oysa toplumu güçlü kılan yalnızca büyük projeler, yüksek binalar ve gelişmiş şehirler değildir. Bir toplumun gerçek gücü, insanların birbirine ne kadar güvendiği, zor zamanlarda ne ölçüde dayanışma gösterdiği ve ortak yaşam kültürünü ne kadar koruduğuyla da ölçülür.

Komşuluğun zayıflaması, yalnızca bireysel ilişkilerin eksilmesi anlamına gelmez. Bu durum, toplumsal dayanışmanın da güç kaybetmesi riskini beraberinde getirir. Özellikle yalnız yaşayan yaşlılar, desteğe ihtiyaç duyan aileler ve kendisini toplumdan uzak hisseden insanlar için komşuluk, hayata tutunmanın önemli dayanaklarından biri olabilir.

Peki çözüm nerede?

Çözüm, geçmişi bütünüyle geri getirmeye çalışmakta değil; geçmişin güzel değerlerini bugünün yaşam biçimiyle buluşturmaktadır. İnsanların özel alanına saygı duyarak selamlaşmayı yeniden alışkanlık hâline getirebiliriz. Apartmanlarda tanışma ve dayanışma kültürünü geliştirebilir, ihtiyaç sahibi komşularımızı incitmeden destekleyebiliriz. Çocuklarımıza paylaşmanın, büyüklere saygının ve yardımlaşmanın yalnızca sözde değil, davranışlarda yaşatılması gereken değerler olduğunu öğretebiliriz.

Unutmamalıyız ki komşuluk, zorla kurulan bir ilişki değil; karşılıklı saygı, güven ve gönüllülükle büyüyen bir bağdır. Herkesle yakın arkadaş olmak zorunda değiliz. Ancak birbirimizin varlığına saygı göstermek, gerektiğinde el uzatmak ve insanlığımızı unutmamak zorundayız.

Komşuluk ölüyor mu?

Belki eski biçimiyle değişiyor, belki de sessizce geri çekiliyor. Fakat onu yaşatmak hâlâ bizim elimizde. Bir kapıyı çalmak, bir selam vermek, bir hatır sormak için büyük imkânlara ihtiyacımız yok. Bazen bir tebessüm, yıllardır kapalı duran bir gönül kapısını aralayabilir.

Unutmayalım; aynı apartmanda oturmak bizi yalnızca komşu yapar, fakat birbirimizin derdine ve sevincine duyarlı olmak bizi insan olarak birbirimize yaklaştırır.

Bir gün herkes kendi kapısının ardına çekildiğinde, sokaklarımız kalabalık ama hayatlarımız ıssız kalabilir. İşte asıl kayıp o zaman başlayacaktır.

Komşuluk, bir toplumun sessiz vicdanıdır. O vicdanı yaşatmak ise hepimizin sorumluluğudur.

Belki de bugün kendimize şu soruyu sormalıyız: Yanı başımızda yaşayan bir insanın hâlini en son ne zaman gerçekten sorduk?

Çünkü komşuluk, büyük sözlerle değil, küçük ama samimi davranışlarla yaşar. Ve bazen bir toplumun yeniden birbirine yaklaşması, yalnızca içtenlikle verilen bir selamla başlar.

Mehmet GÖKSELLİ 

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen

 Renklerimi arıyorum, 

Kendimi arıyorum.

Renkler bizi anlatır mı?

Çok mu farklıyız birbirimizden,

Yoksa farklılıkların getirdiği

Bir bütün müyüz aslında?

Yan yana durmak,

Anlam taşımaz mı?

Zıtlıkların ardında,

Her anlatılan kelimenin altında

Bir anlam olmaz mı?

Sabahın ilk ışıklarıyla

Dünyan aydınlanmaz mı?

Elindekini olduğu gibi görmek,

Onu gözlerinden nasıl gösterir?

Güzel mi, çirkin mi,

Yoksa olduğu gibi mi?

Sevmeyi bilen biri için,

Karşındakini olduğu gibi sevmeyi öğrenmek mi

Güzel kılar onu?

Eksiklik, farklılık, engel…

Sevmek ve değer vermek için

Hiçbir şey engel değil,

Kalbin kirli değilse.

Ne kadar yaralı olursan ol,

Bir gün kabuk bağlayacağını bilerek sevmek…

İşte asıl aşk budur.

Aşk mı görünüş mü? 

Güzellik mi, çirkinlik mi? 

Zenginlik mi, fakirlik mi? 

Cömertlik mi?

Hayır…

Aşk, fedakârlık değil.

Aşk, saygı değil.

Aşk, yalnızca mutlu etmek de değil.

Aşk;

Eksik kaldığını bile bile,

Onu tamamlamaktır.

Eksiklerini göre göre,

Yaralarını bile bile,

Olduğu gibi sevmektir.

Bazen görmezden gelerek

Yoluna devam etmek,

Bazen de eksik kalan yanlarını

Bir bütünün parçası bilmektir.

Çünkü belki de aşk,

Birbirine benzeyen iki insanın

Bir araya gelmesi değil;

Birbirinden farklı iki dünyanın,

Aynı anlamda buluşmasıdır.

Bazı yazarlar bir kapı açar, içeri girersiniz. İhsan Oktay Anar ise kapıyı açtıktan sonra sizi bir aynanın karşısında bırakır. İçeri girdiğinizi sanırken kendinize bakmaya başlarsınız. Üstelik aynadaki görüntünün size ait olduğundan bile emin olamayabilirsiniz.

1960 yılında Yozgat’ta doğan Anar, felsefe eğitimi aldı ve uzun yıllar akademisyen olarak çalıştı. İlk romanı Puslu Kıtalar Atlası, 1995’te yayımlandı. Felsefeye duyduğu ilgi, romanın düşünsel dokusunda kendini hissettirir. Ancak Anar, okurunun karşısına kavramları sıralayan bir düşünür gibi çıkmaz. Onun yöntemi daha farklıdır: Bir hikâye anlatır, sonra hikâyenin altındaki zemini usulca oynatır.

Onun kurduğu dünyada geçmiş, tozlu bir müze değildir. Sokakları, insanları, tuhaflıkları ve sırlarıyla yaşayan bir yerdir. Gerçekle hayal yan yana yürür; hangisinin diğerine yol gösterdiğini anlamaksa okura kalır.

Puslu bir haritada yol aramak

Bir atlas, insanın bilmediği yerlere ulaşma isteğinden doğar. Peki ya harita pusluysa? Yollar birbirine karışıyor, işaretler kesinlik taşımıyor ve varılan yer başlangıç noktasından daha fazla soru doğuruyorsa ne olur?

Puslu Kıtalar Atlası tam da böyle bir yerde durur. Romanın adı, daha ilk adımda okurun önüne bir çelişki koyar: Dünyayı tanımak için elimize aldığımız araç, dünyayı bütün açıklığıyla göstermeyebilir.

Anar’ın asıl oyunu burada başlar. Gerçekliği hazır bir bilgi olarak sunmaz; onun nasıl kurulduğunu düşündürür.

Gördüğümüz şeylerin doğruluğundan ne kadar eminiz? 

Hatırladıklarımız yaşadıklarımızın kendisi midir, yoksa zihnimizin yeniden düzenlediği bir hikâye mi?

İnsan, kendi düşüncelerinin sınırlarını görebilir mi?

Roman bu sorulara birer cevap yetiştirme telaşına düşmez. Soruları karakterlerin hayatına bırakır ve onların peşinden gitmemizi ister.

Uzun İhsan Efendi: Dünyayı düşünerek yaşamak

Uzun İhsan Efendi, romanın düşünsel merkezinde durur. Onun dünyasında merak, bir şeyin nasıl olduğunu öğrenmekle sınırlı değildir. Varlığın kendisini anlamaya yönelir. Düş ile gerçek arasındaki çizgi belirsizleştiğinde, insanın kendisi hakkındaki bilgisi de sarsılır.

Uzun İhsan Efendi’yi yalnızca hayal kuran bir baba olarak okumak, karakterin taşıdığı soruları eksik bırakır. O, bilmenin sınırlarına yaklaşmaya çalışan insandır. Fakat bilgi arayışı onu kesinliğe ulaştırmak yerine yeni ihtimallerle karşılaştırır.

İnsanın tuhaf bir çelişkisi vardır: Bilmediği şeyleri öğrenmek ister, öğrendikçe bilmediklerinin çoğaldığını görür. Uzun İhsan Efendi’nin düşünsel yolculuğu bu çelişkinin çevresinde şekillenir.

Bünyamin: Düşüncenin dışındaki hayat

Bünyamin, babasının düşüncelerle açtığı dünyanın içinde yaşamaya çalışan kişidir. Uzun İhsan Efendi’nin zihninde büyüyen sorular, Bünyamin’in karşısına yaşanacak olaylar olarak çıkar. Birinin anlamaya çalıştığı şeyi diğeri deneyimlemek zorundadır.

Bu ayrım romanın önemli damarlarından birini oluşturur. Hayat, insanın zihninde kurduğu plana her zaman uymaz. Bazen neyle karşılaşacağını bilmeden yola çıkarsın; başına gelenler, yolculuğa çıkarken kim olduğunu sandığını değiştirir.

Bünyamin’in hikâyesi bu bakımdan bir maceranın ötesine geçer. İnsan kendi hayatını ne kadar yönetebilir? Seçim yaptığını düşündüğünde, kararını etkileyen koşulların ne kadar farkındadır?

Anar, bu soruları teorik açıklamalarla ağırlaştırmaz. Onları olayların içine yerleştirir. Okur, karakterin başına ne geleceğini merak ederken kendi hayatına ilişkin sorularla da karşılaşır.

Rendekâr: Kuşkunun kapısını aralamak

Romanın Rendekâr karakteri, René Descartes’a yapılan göndermeyle düşünsel bir anlam kazanır. Descartes’ın kuşku üzerinden bilgiye ulaşma arayışı, Puslu Kıtalar Atlası’nın gerçeklik meselesiyle yan yana okunabilir.

Kuşku, burada her şeyi reddetmek anlamına gelmez. İnsan, doğru bildiklerini yeniden gözden geçirmeden neyi gerçekten bildiğini anlayabilir mi? Alışkanlıkla kabul edilen bir düşünce, sorgulandığında aynı sağlamlıkta kalır mı?

Anar, felsefeyi romanın dışına çıkarıp ayrı bir ders hâlinde sunmaz. Düşünsel göndermeleri kurmacanın içine yerleştirir; mizahı ve şaşırtıcı anlatımı da bu yapının bir parçası hâline getirir. Böylece okur hem düşüncenin peşine düşer hem de anlatının oyununa katılır.

Ebrehe ve Yedinci Mazi: Hikâyenin karanlık ve eski izleri

Ebrehe, romanın insan davranışlarına ilişkin daha karanlık sorularını gündeme getirir. İsteklerimizin peşinden giderken kendimize hangi sınırları koyarız? Bir şeyi elde etme arzusu, dünyayı ve başkalarını algılama biçimimizi nasıl değiştirir?

Ebrehe’yi yalnızca iyi ya da kötü sıfatlarıyla açıklamak, karakteri dar bir alana sıkıştırır. Onun anlatıdaki yerini, diğer karakterlerle ilişkileri ve olayların gelişimindeki işlevi üzerinden değerlendirmek gerekir.

Yedinci Mazi ise romanın çok katmanlı karakter dünyasının bir başka parçasıdır. Adı, geçmişe ve belleğe ilişkin çağrışımlar uyandırır. Fakat bir karakterin adından hareketle ona kesin bir simgesel anlam yüklemek yeterli değildir. Asıl belirleyici olan, anlatıda ne yaptığı ve diğer karakterlerle nasıl bir ilişki kurduğudur. Romanın bu yönü, okuru karakterleri yalnızca isimleriyle değil, hikâyenin bütünü içindeki yerleriyle değerlendirmeye çağırır.

Arap İhsan: Düşüncenin arasından geçen macera

Arap İhsan, romanın hareketli dünyasına farklı bir enerji taşır. Onun varlığıyla anlatı, düşüncelerin içinde durup kalan bir yapıya dönüşmez. Olaylar ilerler, yollar açılır, beklenmedik karşılaşmalar yaşanır.

Arap İhsan ile Uzun İhsan Efendi arasındaki ayrım, romanın iki farklı dünyasını yan yana getirir: Birinde düşünce ve düş kurma, diğerinde hareket ve deneyim öne çıkar. Bünyamin’in yolculuğu da bu iki alanın arasında anlam kazanır.

Anar’ın mizahı burada özellikle önemlidir. Karakterler yalnızca felsefi soruların taşıyıcısı değildir; kendi tuhaflıkları, davranışları ve karşılaşmalarıyla yaşayan kurmaca kişilerdir. Bu sayede roman, düşünsel derinliğini korurken okurun macera duygusunu da canlı tutar.

Romanın asıl marifeti: Cevap vermeden düşündürmek

Puslu Kıtalar Atlası’nı farklı kılan, birden fazla anlatı biçimini aynı dünyada buluşturmasıdır. Tarihsel atmosfer, fantastik olaylar, eski sözcükler, mizah ve felsefi sorular birbirinden kopuk parçalar olarak kalmaz. Hepsi, okurun gerçeklik duygusunu değiştiren anlatının içinde yer alır.

Anar’ın dili de bu dünyanın kurulmasında belirleyicidir. Eski kelimeler ve ayrıntılı anlatım, yalnızca geçmişin havasını vermek için kullanılmaz. Bazen anlatının ritmini yavaşlatır, bazen beklenmedik bir ayrıntıyla okurun dikkatini başka yöne çeker. Mizah ise ağırlaşabilecek düşüncelerin arasına girerek anlatıya nefes aldırır.

Elbette bu anlatım her okur için kolay değildir. Ayrıntılar arasında kaybolmadan ilerlemek, karakterler arasındaki ilişkileri takip etmek ve bazı soruların cevapsız kalmasına izin vermek gerekir. Romanın bütün katmanları ilk okumada açılmayabilir.

Fakat belki de kitabın doğası budur. Bir atlasın bütün yollarını ilk bakışta göremeyiz.

Sis dağıldığında ne kalır?

Puslu Kıtalar Atlası, okuruna dünyayı açıklayan kesin bir harita sunmaz. Onun yerine bildiklerimizi, inandıklarımızı ve gerçek kabul ettiklerimizi yeniden düşünmeye çağırır.

Uzun İhsan Efendi’nin düşünceleri, Bünyamin’in yaşadıkları, Rendekâr’ın felsefi çağrışımları, Ebrehe’nin çatışmaları, Yedinci Mazi’nin anlatıdaki yeri ve Arap İhsan’ın maceraları aynı sorunun çevresinde buluşur: İnsan, içinde yaşadığı dünyayı ne kadar tanıyabilir?

Belki de romanın bıraktığı en kalıcı iz, her şeyin açıklanabileceği düşüncesini bir kenara bırakmasıdır. Bazen bir sorunun peşinden gitmek, cevabına ulaşmaktan daha uzun sürer. İnsan, yol boyunca kendi düşüncelerini de tanımaya başlar.

Kitap bittiğinde atlas elimizden düşer; fakat sis bütünüyle dağılmaz. Bu kez önümüzdeki yolları değil, o yollara bakarken ne gördüğümüzü düşünürüz.

Gönlüme yakın oluyordu uzaklar, sanki baş ucumdaymış gibi.

Seni düşünmek onca hiçliğin arasında, bir bahar sabahına uyanmak gibi.

Yüzün denize inen sokaklar gibi, gözlerin denizin ta kendisi.

--------------------------------------------------

Dağların ardı dumanlı, gecenin şafağı kızıl kanlı.

Sensiz yazılır mı hiç, gönlümde yazgı?

Gözlerim nurun ile uyandı, sanki baktı şemse. 

Gün yüzü görmeyen gönül, seninle girse cennete... "

@sair_bey_80_01 

AŞILA KENDİNİ…

İnsanla, hayatla, umutlarla…

Bazen insanın kendini yeniden bulabilmesi için önce kendinden uzaklaşması gerekir. Alıştığı sokaklardan, bildiği yüzlerden, yüreğini yoran düşüncelerden biraz olsun uzaklaşması… Sonra dönüp kendi içine bakması ve orada hâlâ yaşamak isteyen bir yanının olduğunu fark etmesi gerekir.

Aşıla kendini…

İnsanla aşıla. Ama herkesi hayatına alarak değil, sana insanlığını hatırlatanlarla karşılaşarak… Bir çift güzel sözün, içten bir gülümsemenin, karşılık beklemeden uzatılan bir elin değerini bilerek… Çünkü bazen hiç tanımadığın bir insan, en yakınının göremediği yarana dokunur ve sana yeniden güvenmeyi öğretir.

Hayatla aşıla kendini. Bütün zorluklarına, hayal kırıklıklarına, yarım kalmış hikâyelerine rağmen hayatın sana sunduğu güzellikleri görmeye çalış. Her sabahın yeni bir başlangıç olduğunu, her mevsimin kendi içinde bir değişim taşıdığını unutma. Düşmekten korkma; yeter ki düştüğün yerde kalmayı kaderin sanma.

Umutlarla aşıla kendini…

Çünkü umut, her şey yolundayken kurulan güzel hayallerden ibaret değildir. Asıl umut, hiçbir şeyin yolunda gitmediği zamanlarda bile insanın içinde küçücük bir ışığı koruyabilmesidir. Bazen bir kapının açılmasını beklersin, bazen bir haberin gelmesini, bazen de yalnızca içindeki sıkıntının geçmesini… Beklediğin şeylerin hepsi gerçekleşmeyebilir. Ama bu, hayatın sana sunacağı bütün güzelliklerin tükendiği anlamına gelmez.

Dün seni üzen bir olay, bugün sana sabretmeyi öğretebilir. Dün seni terk eden biri, bugün kendi değerini anlamana vesile olabilir. Dün gözyaşlarıyla uyuduğun bir gecenin ardından, bir sabah sebepsizce gülümseyebilirsin.

İşte hayat biraz da budur: İnsan, yaşadıklarının içinde yeniden yeşermeyi öğrenir.

Ancak kendini aşılarken bir şeyi unutma. Her insana kendinden bir parça verme, her gülümseyene kalbini açma, her güzel söze sonsuz anlamlar yükleme. İnsanları sev ama kendini de sev. Hayata tutun ama seni tüketen şeylere tutunmakta ısrar etme. Umut et ama bütün mutluluğunu tek bir ihtimale bağlama.

Çünkü sen de ilgiye, sevgiye, huzura ve güzel günlere layıksın.

Bir ağacın yeniden yeşermesi için toprağa, suya ve güneşe ihtiyacı vardır. İnsanın da ruhunu besleyen dostluklara, içini ısıtan anlara ve geleceğe inanmasını sağlayan umutlara ihtiyacı var.

Öyleyse kendini yalnızca geçmişin acılarıyla besleme. Yeni insanlara, yeni başlangıçlara, yeni hayallere de yer aç hayatında.

Aşıla kendini insanla, hayatla, umutlarla…

Ama en çok da kendinle barışarak aşıla. Dün yaptığın hataları affet, bugün sahip olduklarının kıymetini bil, yarının güzelliklerine kapını kapatma.

Unutma; hayat bazen sana yeniden başlamak için büyük fırsatlar sunmaz. Bazen yalnızca küçücük bir işaret bırakır önüne. Onu fark etmek, o işaretten bir umut çıkarmak ve yeniden yürümeye karar vermek sana kalır.

Çünkü insan, umut etmeyi bıraktığında değil yalnızca; kendisine yeni bir ihtimal tanımadığında da yorulur.

Ve belki de hayatın en güzel tarafı şudur:

Ne kadar kurumuş hissedersen hisset, içinde yeniden yeşerebilecek bir yer mutlaka vardır.

Yeter ki kendini hayattan, insandan ve umuttan mahrum bırakma.

Aşıla kendini…

Çünkü hayat, yeniden yeşermeyi göze alanlara hâlâ güzel sürprizler saklıyor.