Çocuk yetiştirmek, toplumun geleceğini inşa etmektir. Ancak çoğu zaman çocuklarımıza nasıl davranmaları gerektiğini anlatırken onların ne hissettiğini, ne düşündüğünü ve neye ihtiyaç duyduğunu dinlemeyi unutuyoruz.

Oysa çocuklar yalnızca öğütlere değil, anlaşılmaya da ihtiyaç duyar. Her davranışın ardında bir duygu, her sessizliğin içinde anlatılmayı bekleyen bir hikâye olabilir. Bir çocuğu dinlemek, onun her söylediğini kabul etmek değil; düşüncelerine değer vermek, duygularını anlamak ve kendisini ifade etmesine fırsat tanımaktır.

Sürekli konuşan ama çocuğunu dinlemeyen bir yetişkin, farkında olmadan onunla arasına görünmez duvarlar örebilir. Çocuğuna söz hakkı veren, sorularını önemseyen ve hatalarını anlayışla karşılayan bir anne baba ise güvenin temelini atar.

Unutmayalım ki çocuklar, yalnızca söylediklerimizle değil, davranışlarımızla da büyür. Onlara saygıyı öğretmek istiyorsak önce onları dinlemeli; sevgiyi anlatmak istiyorsak önce sevgimizi hissettirmeliyiz.

Çünkü çocuk yetiştirmek bir sorumluluk, çocuk dinlemek ise bu sorumluluğun en kıymetli parçasıdır.

Geleceğin güçlü, özgüvenli ve vicdanlı bireylerini yetiştirmek istiyorsak çocuklarımıza yalnızca yol göstermeyelim; onların sesine de kulak verelim. Zira bazen bir çocuğun hayatını değiştiren şey, verilen uzun bir öğüt değil, onu gerçekten dinleyen bir çift göz ve anlayışla söylenmiş tek bir cümledir.

Mehmet GÖKSELLİ

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen

​"Acaba bu karakterin hüznü yazarın kendi hayatından mı bir parça?", "Bu güçlü kadın figürü bizzat yazarın kendisi mi?" gibi sorularla metin ve gerçek hayat arasında köprü kurmaya çalışırız. Eserlerdeki kurgusal evren, okurun gözünde yazarın kişiliğinin bir yansıması hâline gelir. "Herkes yazamaz, ben cesaret edemem." sözleri de kulağımıza buradan gelir.

​Geçmişte yazarların okurla arasına koyduğu soyut, ulaşılmaz ve otoriter mesafe zihniyeti, günümüz anlayışında bu etkiyi yitirmiştir. Okur; sevdiği yazarla bağ kurabilmek, onun düşünce dünyasına ortak olmak istiyor. Bir imza gününde ya da dijital bir platformda karşılaşmak; kitapta bulunan o derinliği yazarın sesinde, bakışında ve duruşunda doğrulamak ister.

​Okurlarım için kitaplar birer haritadır, ben ise o haritanın sahibiyim! Haritayı incelemek güzeldir ama asıl gerçek, o coğrafyayı yazanla tanışmaktır.

Yoksulluk, yalnızca bir insanın cebindeki paranın azalması değildir. Yoksulluk; bazen bir çocuğun beslenme çantasındaki eksiklik, bazen bir annenin pazar filesini dolduramadan eve dönmesi, bazen de bir babanın ailesinin ihtiyaçlarını karşılayamadığı için sessizce içine kapanmasıdır. Kimi zaman bir öğrencinin arkadaşlarıyla aynı imkânlara sahip olamaması, kimi zaman yaşlı bir insanın ilaç ve temel ihtiyaçları arasında tercih yapmak zorunda kalmasıdır.

Peki, bütün bunları görmezden gelmek mümkün müdür?

Yoksulluk, üzeri örtülünce ortadan kalkan bir sorun değildir. Görmezden gelinen her ihtiyaç, ertelenen her çözüm ve duyulmayan her feryat, toplumsal vicdanda derin bir yara açar. Çünkü yoksulluk, yalnızca ekonomik göstergelerle açıklanabilecek bir mesele değil; aynı zamanda insan onurunu, fırsat eşitliğini ve sosyal adaleti ilgilendiren temel bir sorumluluktur.

Görünmeyen Yoksulluğun Ağır Yükü

Bir şehrin caddeleri ışıl ışıl olabilir, alışveriş merkezleri kalabalıklarla dolabilir, vitrinler tüketimin cazibesini sergileyebilir. Ancak bütün bu görüntülerin arkasında, ay sonunu getirebilmek için hesap yapan, temel ihtiyaçlarını erteleyen ve geleceğe kaygıyla bakan insanlar bulunabilir.

Bir tarafta tüketim alışkanlıklarının giderek büyüdüğü bir hayat, diğer tarafta temel ihtiyaçlarını karşılamak için mücadele eden aileler varsa burada yalnızca gelir dağılımını değil, toplumsal duyarlılığı da konuşmak gerekir.

Çünkü yoksulluk, her zaman sokakta görünen bir manzaradan ibaret değildir. Bazen düzenli bir işi olduğu hâlde geçinemeyen bir çalışanın evinde, bazen eğitimine devam etmek için mücadele eden bir gencin hayatında, bazen de yıllarca emek vermiş bir emeklinin mutfağında karşımıza çıkar.

İşte bu nedenle yoksulluğu yalnızca rakamlardan ibaret görmek, meselenin insani boyutunu eksik anlamaktır.

Yoksulluk Kader Değil, Çözüm Bekleyen Bir Sorumluluktur

Elbette ekonomik sorunların çözümü kolay değildir. Üretim, istihdam, enflasyon, gelir dağılımı ve sosyal politikalar bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Ancak zorlukların varlığı, sorumlulukların ertelenmesine gerekçe olamaz.

Kalıcı çözüm, insanlara yalnızca geçici destek sunmakla sınırlı kalmamalı; onların kendi ayakları üzerinde durabilecekleri imkânları da güçlendirmelidir. Nitelikli eğitim, güvenceli istihdam, adil ücret, erişilebilir barınma ve temel ihtiyaçlara ulaşabilme hakkı, bu mücadelenin vazgeçilmez parçalarıdır.

Sosyal yardımlar, ihtiyaç sahiplerinin hayatını kolaylaştıran önemli bir dayanışma aracıdır. Fakat asıl hedef, insanların sürekli yardıma ihtiyaç duymadan insanca yaşayabilecekleri ekonomik ve sosyal şartları oluşturmaktır.

Hiçbir çocuk yoksulluk nedeniyle eğitiminden geri kalmamalı, hiçbir aile temel gıdaya erişmekte zorlanmamalı, hiçbir yaşlı insan yaşamının son dönemlerinde yalnızlık ve geçim sıkıntısıyla baş başa bırakılmamalıdır.

Bir toplumun gelişmişliği, yalnızca büyüme rakamlarıyla değil, bu büyümenin vatandaşların hayatına ne ölçüde yansıdığıyla değerlendirilmelidir.

Dayanışma, İnsan Olmanın Gereğidir

Yoksullukla mücadele yalnızca devletin değil; yerel yönetimlerin, sivil toplum kuruluşlarının, iş dünyasının ve toplumun bütün kesimlerinin ortak sorumluluğudur. Ancak bu ortaklık, kamusal sorumlulukların yerine yalnızca bireysel yardımları koymak anlamına gelmemelidir.

Komşumuzun sıkıntısını fark etmek, ihtiyaç sahibi bir aileye destek olmak, gençlerin eğitimine katkı sunmak ve kimseyi ekonomik durumundan dolayı dışlamamak, toplumsal dayanışmanın değerli örnekleridir.

Bununla birlikte yardımın da bir ahlakı vardır. İnsanların yoksulluğu teşhir edilmemeli, ihtiyaç sahiplerinin onuru korunmalı, destekler bir lütuf değil, insan onurunu gözeten bir dayanışma anlayışıyla sunulmalıdır.

Çünkü yoksulluk, insanın değerini azaltmaz. Hiç kimse maddi imkânsızlıkları nedeniyle küçümsenmemeli, dışlanmamalı veya toplumun dışında bırakılmamalıdır.

Unutmamalıyız ki bugün başkasının yaşadığı bir güçlük, yarın hiç beklemediğimiz bir anda bizim hayatımızın da gerçeği olabilir.

Asıl Mesele, Ne Kadar Gördüğümüz Değil, Ne Yaptığımızdır

Bir ülkede yoksulluğun konuşulması tek başına yeterli değildir. Önemli olan, bu konuşmaların somut politikalara, etkili çözümlere ve insan hayatında hissedilen iyileşmelere dönüşmesidir.

Sorunları inkâr ederek değil, doğru tespit ederek; insanları suçlayarak değil, imkânlarını güçlendirerek; geçici çözümlerle yetinmeyerek kalıcı politikalar üreterek ilerlemek zorundayız.

Yoksulluğu yalnızca belirli günlerde hatırlamak, birkaç güzel sözle geçiştirmek veya başkalarının sorunu olarak görmek bizi gerçek çözümden uzaklaştırır. Asıl sorumluluk, ihtiyaçları zamanında fark etmek ve kimsenin geride bırakılmadığı bir toplumsal düzen için kararlılıkla çalışmaktır.

Çünkü bir çocuğun açlığı, bir annenin çaresizliği, bir emeklinin geçim mücadelesi ve bir gencin umutsuzluğu yalnızca o kişilerin meselesi değildir. Bunlar, hepimizin içinde yaşadığı toplumun ortak sınavıdır.

Dolayısıyla, Vicdanın Görmediğini Gözler de Zamanla Görmez Olur

Yoksulluğu görmezden gelmek belki bir süreliğine mümkündür. İnsan, başını başka yöne çevirebilir, bir istatistiği tartışabilir, bir haberi geçebilir ya da yaşanan sıkıntıları gündeminin dışında tutabilir. Ancak görmezden gelmek, sorunu ortadan kaldırmaz.

Gerçek toplumsal başarı, en güçlülerin daha da güçlenmesinden ibaret değildir. Asıl başarı, en kırılgan kesimlerin korunması, fırsat eşitliğinin geliştirilmesi ve herkesin insan onuruna yaraşır bir hayat sürdürebilmesidir.

Unutmayalım: Bir toplumun vicdanı, en yoksul insanının hayatında karşılık bulmuyorsa kalkınma anlayışımızı yeniden düşünmemiz gerekir.

Yoksulluğu görmek bir başlangıçtır. Onu anlamak bir sorumluluktur. Çözümü için çalışmak ise hem insani hem de toplumsal bir görevdir.

Çünkü yoksulluğa sırtını dönen bir toplum, aslında kendi geleceğine sırtını dönmüş olur.

Mehmet GÖKSELLİ

Editör – Yazar – Yayın Kurulu Üyesi – Denetmen

17 Ekim Dünya Yoksullukla Mücadele Günü

Ayşe Küçükışık

Yoksulluk, yalnızca boş bir cüzdan ya da eksik bir sofra değildir. Bazen bir çocuğun alamadığı kitaptır, bazen okul yolunda yarım kalan hayal, bazen de bir annenin evladına hissettirmemek için içine attığı çaresizliktir.

Dünyanın bir yanında sofralar taşarken diğer yanında bir lokma ekmeğe hasret kalan insanlar var. Kimi temiz suya ulaşamıyor, kimi başını sokacak güvenli bir ev bulamıyor, kimi de sırf imkânsızlıklar yüzünden eğitiminden, sağlığından ve hayallerinden vazgeçmek zorunda kalıyor.

Oysa insanın en temel ihtiyacı, insanca yaşayabilmektir.

Bir baba düşünün… Çocuğunun istediği bir oyuncağı alamadığı için başını öne eğen. Bir anne düşünün… Sofradaki son lokmayı evladına uzatıp kendisinin tok olduğunu söyleyen. Bir çocuk düşünün… Arkadaşlarıyla aynı sırada otururken onların sahip olduklarına uzaktan bakan.

Bu insanların ihtiyacı acınmak değil; anlaşılmak, desteklenmek ve insanca yaşayabilecekleri fırsatlara sahip olmaktır.

Yoksullukla mücadele, yalnızca yardım paketleri dağıtmakla sınırlı kalmamalıdır. Her çocuğun eğitim alabileceği, her insanın sağlık hizmetlerine erişebileceği, herkesin emeğinin karşılığını alabildiği ve hiç kimsenin temel ihtiyaçlarından mahrum kalmadığı bir yaşam için çalışmak gerekir.

Elbette bir kap yemek paylaşmak, bir öğrencinin eğitimine destek olmak, kullanılabilir eşyaları ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak çok değerlidir. Ancak asıl hedefimiz, insanların başkalarının yardımına muhtaç kalmadan yaşamlarını sürdürebilecekleri koşulları oluşturmak olmalıdır.

Çünkü yoksulluğun olmadığı bir dünya, yalnızca daha zengin değil; daha adil, daha vicdanlı ve daha insani bir dünya olacaktır.

17 Ekim Dünya Yoksullukla Mücadele Günü'nde kendimize şu soruyu soralım:

Bir insanın hayatını kolaylaştırmak için ne yapabiliriz?

Belki birimizin yapacağı küçük bir iyilik, bir başkasının karanlığında ışık olabilir. Ama hep birlikte atacağımız adımlar, o karanlığın bir daha yaşanmaması için yeni yollar açabilir.

Yoksulluğu görmezden gelmeyelim. İnsanları yoksulluklarıyla yargılamayalım. Herkes için daha eşit, daha umutlu ve daha yaşanabilir bir dünya için el ele verelim.

Çünkü insanlık, en çok da kimsenin geride bırakılmadığı yerde büyür.

İhtiyaçların yerini arzular alıyor. 

Modern hayatın en belirgin sorunlarından biri, ihtiyaç ile istek arasındaki çizginin giderek silinmesidir. Reklamlar, sosyal medya ve bitmek bilmeyen kampanyalar, insanlara sürekli yeni bir şeylere sahip olmaları gerektiğini hatırlatıyor. Henüz işlevini yitirmemiş bir eşya değersizleştiriliyor, kullanılabilir durumdaki ürünler yenileriyle değiştiriliyor. Böylece tüketim, yalnızca ekonomik bir faaliyet olmaktan çıkarak alışkanlığa, hatta kimi zaman bir yarışa dönüşüyor.

İnsan, başkalarının hayatına bakarak kendi yaşamını değerlendirmeye başladığında sahip olduklarının kıymetini de unutuyor. Oysa mutluluk, her zaman daha fazlasına sahip olmakta değil; elindekinin değerini bilmekte, ihtiyaçlarını doğru belirlemekte ve hayatını ölçülü yaşayabilmektedir.

İsrafın bedeli yalnızca para değildir. 

İsraf denildiğinde çoğu zaman akla ekmek kırıntıları, çöpe atılan yemekler veya gereksiz harcamalar gelir. Oysa israfın kapsamı çok daha geniştir. Su, elektrik, yakıt, zaman, emek ve doğal kaynaklar da bilinçsiz tüketimin kurbanı olabilmektedir.

Bir sofrada tüketilmeden çöpe atılan yemek, yalnızca ekonomik bir kayıp değildir. O sofraya ulaşana kadar harcanan emeğin, suyun, toprağın ve enerjinin de boşa gitmesidir. Musluktan gereksiz yere akan su, boş odada yanan ışık, sırf yenisi moda oldu diye terk edilen eşyalar, geleceğe karşı taşıdığımız sorumluluğu yeniden düşünmemiz gerektiğini gösterir.

Dünyanın bir yanında insanlar temel ihtiyaçlarına ulaşmakta güçlük çekerken diğer yanında kullanılabilir ürünlerin çöpe atılması, çağımızın önemli çelişkilerinden biridir. Bu nedenle israfla mücadele, yalnızca aile bütçesini koruma meselesi değil; vicdan, adalet ve toplumsal sorumluluk meselesidir.

Gösteriş kültürü ve toplumsal baskı

Tüketim çılgınlığını besleyen unsurlardan biri de gösteriş kültürüdür. Bazen bir davetin değeri harcanan parayla, bazen bir başarının büyüklüğü sahip olunan eşyalarla, bazen de insanın itibarı kullandığı markalarla ölçülmeye çalışılır.

Oysa insanın değeri, giydiği kıyafetin markasından veya kullandığı aracın fiyatından ibaret değildir. Gerçek itibar; dürüstlükte, çalışkanlıkta, merhamette, bilgide ve topluma sağlanan katkıda saklıdır.

Özellikle aileler üzerinde oluşan tüketim baskısı, ekonomik imkânların ötesinde harcamalara yol açabilmektedir. İnsanlar bazen ihtiyaç duydukları için değil, çevrelerinden geri kalmamak için borçlanmakta; bazen de başkalarına iyi görünmek uğruna kendi huzurlarından vazgeçmektedir. Oysa gösteriş uğruna kaybedilen huzurun bedeli, satın alınan hiçbir eşyanın fiyatıyla ölçülemez.

Çözüm, bilinçli tüketim kültüründe

Tüketim çılgınlığına karşı mücadele, büyük sözlerden önce küçük ama kararlı adımlarla başlar.

Alışveriş yapmadan önce gerçekten ihtiyacımız olup olmadığını sorgulamak, kullanılabilir eşyaları onarmak, gıdayı planlı tüketmek, su ve enerjiyi korumak, gereksiz ambalajlardan kaçınmak ve israfı önleyen alışkanlıkları çocuklarımıza kazandırmak bu mücadelenin temel adımlarıdır.

Ailede başlayan tasarruf bilinci, okulda eğitimle güçlenmeli; toplumda dayanışma kültürüyle desteklenmeli ve kurumların sorumlu uygulamalarıyla yaygınlaştırılmalıdır. Üretimden tüketime kadar her aşamada kaynakların verimli kullanılması, çevrenin korunması ve ihtiyaç fazlası ürünlerin değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır: Tasarruf, insanların temel ihtiyaçlarından vazgeçmesi demek değildir. Asıl amaç, ihtiyaçları karşılamakla savurganlık arasındaki dengeyi kurmak; insan onuruna yakışır bir yaşam sürerken kaynakları bilinçli kullanmaktır.

Geleceğe bırakacağımız en değerli miras

Tüketim çılgınlığı yalnızca bugünün ekonomik koşullarını değil, yarının dünyasını da etkiliyor. Doğal kaynakların sınırsız olmadığı gerçeği karşısında, bugünkü tercihlerimizin gelecek kuşakların yaşamını doğrudan etkilediğini unutmamalıyız.

Çocuklarımıza yalnızca para kazanmayı değil, kazandıklarını doğru kullanmayı da öğretmeliyiz. Sahip olmanın yanında paylaşmanın, satın almanın yanında üretmenin, yenisini almanın yanında mevcut olanı korumanın değerini anlatmalıyız.

Çünkü güçlü toplumlar yalnızca çok üreten veya çok tüketen toplumlar değildir. Kaynaklarını koruyan, emeğe saygı duyan, ihtiyaç sahiplerini gözeten ve gelecek nesilleri düşünen toplumlar da güçlüdür.

Ölçülü yaşamak, özgür yaşamaktır. 

Tüketim çılgınlığı karşısında kendimize şu soruyu sormalıyız: Hayatımızı gerçekten ihtiyaçlarımız mı yönlendiriyor, yoksa bize sürekli daha fazlasını istememizi söyleyen bir düzenin içinde mi yaşıyoruz?

Unutmayalım ki her yeni satın alma mutluluk getirmediği gibi, her pahalı eşya da insanın hayatına gerçek bir değer katmaz. Bazen en büyük zenginlik, gereksiz bir harcamadan vazgeçmek; en büyük kazanç, sahip olduklarımızın kıymetini bilmek; en büyük erdem ise imkânlarımızı hem kendimiz hem de toplum için doğru kullanmaktır.

Daha çok tüketmek yerine daha bilinçli yaşamak, daha çok sahip olmak yerine daha çok paylaşmak zorundayız. Çünkü gelecek kuşaklara bırakacağımız miras, yalnızca biriktirdiğimiz servet değil; koruduğumuz doğa, gözettiğimiz insanlık ve öğrettiğimiz değerler olacaktır.

Gerçek zenginlik, ne kadar çok şeye sahip olduğumuzla değil, sahip olduklarımızı ne kadar doğru kullandığımızla ölçülür.

Mehmet GÖKSELLİ 

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen

Peki bugün ne değişti?

Komşuluk gerçekten ölüyor mu, yoksa biz mi ona gereken değeri vermeyi unuttuk?

Modern hayatın hızına kapıldığımız bu çağda, aynı apartmanda yaşayan insanların birbirini tanımadan yıllar geçirdiğine tanık oluyoruz. Yan yana duran kapılar, bazen birbirinden uzaklaşan hayatların sembolü hâline geliyor. Asansörde karşılaşıp başımızı eğiyor, koridorda selam vermeyi unutuyor, yanı başımızdaki insanın derdinden habersiz yaşamayı sıradanlaştırıyoruz.

Elbette zaman değişti. Şehirler büyüdü, çalışma hayatı yoğunlaştı, insanların özel yaşamlarına duyduğu ihtiyaç arttı. Güvenlik kaygıları, ekonomik zorluklar ve dijital dünyanın etkisi de insan ilişkilerini dönüştürdü. Ancak bütün bu değişimlerin arasında kaybetmememiz gereken bir değer var: İnsanın insana duyduğu yakınlık ve sorumluluk.

Komşuluk, yalnızca kapı önünde sohbet etmek ya da özel günlerde birbirine ikramda bulunmak değildir. Komşuluk; hastalandığında bir hâl hatır sormak, yaşlı bir insanın ihtiyacını fark etmek, çocukların güvenliğine duyarlı olmak, bir cenazede acıyı paylaşmak, bir mutlulukta içtenlikle sevinmektir. Bazen bir telefon, bazen sıcak bir tebessüm, bazen de içtenlikle söylenen bir “Bir ihtiyacın var mı?” cümlesidir.

Bugün teknolojinin sunduğu imkânlarla dünyanın öbür ucundaki insanlarla iletişim kurabiliyoruz. Fakat aynı binada yaşayan komşumuzun adını bilmeyebiliyoruz. Sosyal medyada yüzlerce kişiye ulaşırken gerçek hayatta bir kişinin kapısını çalmaya çekinebiliyoruz. İletişimin arttığı, ancak samimiyetin azaldığı bir dönemin çelişkisini yaşıyoruz.

Oysa toplumu güçlü kılan yalnızca büyük projeler, yüksek binalar ve gelişmiş şehirler değildir. Bir toplumun gerçek gücü, insanların birbirine ne kadar güvendiği, zor zamanlarda ne ölçüde dayanışma gösterdiği ve ortak yaşam kültürünü ne kadar koruduğuyla da ölçülür.

Komşuluğun zayıflaması, yalnızca bireysel ilişkilerin eksilmesi anlamına gelmez. Bu durum, toplumsal dayanışmanın da güç kaybetmesi riskini beraberinde getirir. Özellikle yalnız yaşayan yaşlılar, desteğe ihtiyaç duyan aileler ve kendisini toplumdan uzak hisseden insanlar için komşuluk, hayata tutunmanın önemli dayanaklarından biri olabilir.

Peki çözüm nerede?

Çözüm, geçmişi bütünüyle geri getirmeye çalışmakta değil; geçmişin güzel değerlerini bugünün yaşam biçimiyle buluşturmaktadır. İnsanların özel alanına saygı duyarak selamlaşmayı yeniden alışkanlık hâline getirebiliriz. Apartmanlarda tanışma ve dayanışma kültürünü geliştirebilir, ihtiyaç sahibi komşularımızı incitmeden destekleyebiliriz. Çocuklarımıza paylaşmanın, büyüklere saygının ve yardımlaşmanın yalnızca sözde değil, davranışlarda yaşatılması gereken değerler olduğunu öğretebiliriz.

Unutmamalıyız ki komşuluk, zorla kurulan bir ilişki değil; karşılıklı saygı, güven ve gönüllülükle büyüyen bir bağdır. Herkesle yakın arkadaş olmak zorunda değiliz. Ancak birbirimizin varlığına saygı göstermek, gerektiğinde el uzatmak ve insanlığımızı unutmamak zorundayız.

Komşuluk ölüyor mu?

Belki eski biçimiyle değişiyor, belki de sessizce geri çekiliyor. Fakat onu yaşatmak hâlâ bizim elimizde. Bir kapıyı çalmak, bir selam vermek, bir hatır sormak için büyük imkânlara ihtiyacımız yok. Bazen bir tebessüm, yıllardır kapalı duran bir gönül kapısını aralayabilir.

Unutmayalım; aynı apartmanda oturmak bizi yalnızca komşu yapar, fakat birbirimizin derdine ve sevincine duyarlı olmak bizi insan olarak birbirimize yaklaştırır.

Bir gün herkes kendi kapısının ardına çekildiğinde, sokaklarımız kalabalık ama hayatlarımız ıssız kalabilir. İşte asıl kayıp o zaman başlayacaktır.

Komşuluk, bir toplumun sessiz vicdanıdır. O vicdanı yaşatmak ise hepimizin sorumluluğudur.

Belki de bugün kendimize şu soruyu sormalıyız: Yanı başımızda yaşayan bir insanın hâlini en son ne zaman gerçekten sorduk?

Çünkü komşuluk, büyük sözlerle değil, küçük ama samimi davranışlarla yaşar. Ve bazen bir toplumun yeniden birbirine yaklaşması, yalnızca içtenlikle verilen bir selamla başlar.

Mehmet GÖKSELLİ 

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen

AŞILA KENDİNİ…

İnsanla, hayatla, umutlarla…

Bazen insanın kendini yeniden bulabilmesi için önce kendinden uzaklaşması gerekir. Alıştığı sokaklardan, bildiği yüzlerden, yüreğini yoran düşüncelerden biraz olsun uzaklaşması… Sonra dönüp kendi içine bakması ve orada hâlâ yaşamak isteyen bir yanının olduğunu fark etmesi gerekir.

Aşıla kendini…

İnsanla aşıla. Ama herkesi hayatına alarak değil, sana insanlığını hatırlatanlarla karşılaşarak… Bir çift güzel sözün, içten bir gülümsemenin, karşılık beklemeden uzatılan bir elin değerini bilerek… Çünkü bazen hiç tanımadığın bir insan, en yakınının göremediği yarana dokunur ve sana yeniden güvenmeyi öğretir.

Hayatla aşıla kendini. Bütün zorluklarına, hayal kırıklıklarına, yarım kalmış hikâyelerine rağmen hayatın sana sunduğu güzellikleri görmeye çalış. Her sabahın yeni bir başlangıç olduğunu, her mevsimin kendi içinde bir değişim taşıdığını unutma. Düşmekten korkma; yeter ki düştüğün yerde kalmayı kaderin sanma.

Umutlarla aşıla kendini…

Çünkü umut, her şey yolundayken kurulan güzel hayallerden ibaret değildir. Asıl umut, hiçbir şeyin yolunda gitmediği zamanlarda bile insanın içinde küçücük bir ışığı koruyabilmesidir. Bazen bir kapının açılmasını beklersin, bazen bir haberin gelmesini, bazen de yalnızca içindeki sıkıntının geçmesini… Beklediğin şeylerin hepsi gerçekleşmeyebilir. Ama bu, hayatın sana sunacağı bütün güzelliklerin tükendiği anlamına gelmez.

Dün seni üzen bir olay, bugün sana sabretmeyi öğretebilir. Dün seni terk eden biri, bugün kendi değerini anlamana vesile olabilir. Dün gözyaşlarıyla uyuduğun bir gecenin ardından, bir sabah sebepsizce gülümseyebilirsin.

İşte hayat biraz da budur: İnsan, yaşadıklarının içinde yeniden yeşermeyi öğrenir.

Ancak kendini aşılarken bir şeyi unutma. Her insana kendinden bir parça verme, her gülümseyene kalbini açma, her güzel söze sonsuz anlamlar yükleme. İnsanları sev ama kendini de sev. Hayata tutun ama seni tüketen şeylere tutunmakta ısrar etme. Umut et ama bütün mutluluğunu tek bir ihtimale bağlama.

Çünkü sen de ilgiye, sevgiye, huzura ve güzel günlere layıksın.

Bir ağacın yeniden yeşermesi için toprağa, suya ve güneşe ihtiyacı vardır. İnsanın da ruhunu besleyen dostluklara, içini ısıtan anlara ve geleceğe inanmasını sağlayan umutlara ihtiyacı var.

Öyleyse kendini yalnızca geçmişin acılarıyla besleme. Yeni insanlara, yeni başlangıçlara, yeni hayallere de yer aç hayatında.

Aşıla kendini insanla, hayatla, umutlarla…

Ama en çok da kendinle barışarak aşıla. Dün yaptığın hataları affet, bugün sahip olduklarının kıymetini bil, yarının güzelliklerine kapını kapatma.

Unutma; hayat bazen sana yeniden başlamak için büyük fırsatlar sunmaz. Bazen yalnızca küçücük bir işaret bırakır önüne. Onu fark etmek, o işaretten bir umut çıkarmak ve yeniden yürümeye karar vermek sana kalır.

Çünkü insan, umut etmeyi bıraktığında değil yalnızca; kendisine yeni bir ihtimal tanımadığında da yorulur.

Ve belki de hayatın en güzel tarafı şudur:

Ne kadar kurumuş hissedersen hisset, içinde yeniden yeşerebilecek bir yer mutlaka vardır.

Yeter ki kendini hayattan, insandan ve umuttan mahrum bırakma.

Aşıla kendini…

Çünkü hayat, yeniden yeşermeyi göze alanlara hâlâ güzel sürprizler saklıyor.

Ayşe Küçükışık

Bir kız çocuğu düşünün…

Gözlerinde kocaman bir dünya, avuçlarında henüz gerçekleşmemiş hayaller, yüreğinde keşfedilmeyi bekleyen bir umut taşıyor. Kimi öğretmen olmak istiyor, kimi doktor, kimi yazar… Kimi de henüz ne olmak istediğini bilmiyor. Ama hepsinin ortak bir dileği var: Çocuk olmak, sevilmek, korunmak ve kendi hayallerini özgürce kurabilmek.

Hiçbir çocuk, geleceğini korkuyla düşünmemelidir.

Hiçbir kız çocuğu, kendisine sunulan hayatla yetinmek zorunda bırakılmamalıdır.

Bırakalım kız çocukları çocukluklarını yaşayabilsin. Koşsunlar, oynasınlar, öğrensinler, düş kursunlar. Düştüklerinde ellerinden tutulsun, başardıklarında alkışlansınlar. Kendi yollarını seçebilecekleri bir dünyada büyüsünler.

Çünkü bir kız çocuğunun yüzündeki gülümseme, yalnızca bir ailenin mutluluğu değil, insanlığın ortak sevincidir.

Bugün bir kız çocuğunun elinden tutun. Belki onun bütün dünyasını değiştiremezsiniz ama dünyaya bakışını değiştirecek bir umut olabilirsiniz.

11 Ekim Dünya Kız Çocukları Günü kutlu olsun.

Dileğimiz; her kız çocuğunun eşit haklara sahip olduğu, korkmadan büyüdüğü, eğitimle güçlendiği ve hayallerini gerçekleştirebildiği bir dünya…

Çünkü kız çocukları yalnızca geleceğin kadınları değil, bugünün de değerli bireyleridir.

KAYBEDECEK BİR ŞEYİ KALMAMIŞ İNSAN, KURUMUŞ AĞACA BENZER

“Kaybedecek bir şeyi kalmamış insan kurumuş ağaca benzer.”

Bazı sözler vardır, insanın kulağından girer ama doğrudan yüreğine dokunur. Üzerinde uzun uzun düşünmeden geçemezsin. Çünkü o sözün içinde kendinden bir parça, tanıdığın bir insanın hikâyesi ya da hayatın acı bir gerçeği saklıdır.

Kaybedecek bir şeyi kalmamış insan, kurumuş ağaca benzer…

Bir zamanlar o ağaç da yemyeşildi. Dalları gökyüzüne uzanır, yaprakları rüzgârla dans eder, gölgesinde insanlar dinlenirdi. Belki kuşlar yuva yapmıştı dallarına, belki birileri onun altında hayaller kurmuştu. Fakat zamanla yağmurlar kesildi, toprağı susuz kaldı, dalları birer birer kurudu. Artık ne eskisi gibi çiçek açabiliyor ne de meyve verebiliyordu.

Ama kimse düşünmedi ki o ağacın da bir zamanlar canı vardı. Onu kurutan yalnızca güneşin sıcaklığı değil, belki de yıllarca beklediği hâlde alamadığı yağmurdu.

İnsan da böyledir.

Bir insanı ayakta tutan yalnızca nefes alması değildir. Sevdikleri, umutları, hayalleri, bekleyişleri ve yarına dair inancı vardır. İnsan bazen bir evin içinde yuvasını kaybeder, kalabalıkların arasında yalnız kalır, en çok güvendiği insanın sessizliğiyle yaralanır. Bazen yıllarca emek verdiği bir şeyin elinden kayıp gidişini izler. Bazen de kimseye anlatamadığı acılarını içine gömer.

Sonra bir gün gelir, eskiden canını acıtan şeylere karşı sessizleşir.

Eskiden bir sözle kırılan kalbi, artık hiçbir söze cevap vermez. Eskiden gitmesin diye arkasından koştuğu insanların ardından bakmaz. Eskiden kaybetmekten korktuğu şeyler için mücadele ederken, bir gün mücadele edecek gücü bile kalmaz.

İşte o zaman insanlar onun değiştiğini söyler.

Oysa belki de değişen insan değil, içindeki umuttur. Belki de defalarca kırılan kalbi, kendisini korumak için sessizliği seçmiştir.

Çünkü kaybedecek bir şeyi kalmayan insanın en büyük yarası, sahip olduklarını yitirmesi değil; yeniden bir şeylere bağlanacak cesareti bulamamasıdır.

Fakat burada unutulmaması gereken bir gerçek var: Kurumuş görünen her ağaç ölü değildir. Bazen kökleri toprağın derinliklerinde yaşamaya devam eder. Mevsimler değişir, yağmurlar geri döner ve bir gün hiç beklenmedik bir dalda küçücük bir yeşillik belirir.

İnsan da bazen böyledir. Her şeyini kaybettiğini düşündüğü anda bile içinde kimsenin göremediği küçücük bir umut saklayabilir. Yeter ki hayat ona yeniden tutunabileceği bir dal, güvenebileceği bir yürek ve kendisi olabileceği bir yer sunsun.

Belki de bu yüzden, kaybedecek bir şeyi kalmamış insanlardan korkmak yerine onların neler kaybettiğini anlamaya çalışmalıyız. Çünkü kim bilir, o insan bir zamanlar ne kadar çok sevmiş, ne kadar çok inanmış ve ne kadar çok beklemiştir.

Bir insanın sessizliğini kabulleniş, uzaklaşmasını umursamazlık, gözlerindeki donukluğu da duygusuzluk sanmamalıyız. Bazen en derin acılar, en sessiz insanların içinde yaşar.

Ve unutmamalıyız ki hiçbir ağaç kendi kendine kurumaz; bazen onu yaşatacak suyu kimse getirmez.

Belki de asıl mesele, bir insan her şeyini kaybettikten sonra ona neden böyle olduğunu sormak değil, henüz umutları tükenmeden önce yanında olabilmektir.

Çünkü bazı insanlar kaybettikleri için değil, kayıplarıyla baş başa bırakıldıkları için kurur.

Ve bazen bir insanın yeniden yeşermesi için koca bir ormana değil, yalnızca onu gerçekten anlayan bir kalbe ihtiyacı vardır.

Ben, bana benzeyen biriyim.

Ne bütünüyle başkalarına benzerim ne de başkalarına benzemek için kendimden vazgeçerim. İçimde kimsenin bilmediği cümleler, yüzümde anlatamadığım hikâyeler, yüreğimde yalnızca benim bildiğim izler taşırım.

Bazen suskunluğumla tanınırım, bazen bir cümleye sığdıramadığım düşüncelerimle… Bazen herkese güçlü görünürüm de kendi içimde kırıklarımı toplarım. Bazen küçücük bir sözle mutlu olur, bazen koca bir dünyanın ağırlığını sessizce omuzlarım.

Ben, yaşadıklarımdan ibaret değilim. Yaşayamadıklarım da var içimde. Söyleyemediklerim, yarım kalan hayallerim, kimseye anlatmadığım kırgınlıklarım ve her şeye rağmen yeniden yeşerttiğim umutlarım…

Beni tanıdığını söyleyenler olabilir. Oysa insan, kendini bile her gün yeniden tanırken bir başkasını ne kadar tanıyabilir ki?

Ben değişirim. Dün sustuğum yerde bugün konuşur, dün üzüldüğüm şeylere bugün gülümseyebilirim. Bazen kendime kızar, bazen kendimi affederim. Çünkü ben de öğreniyorum; insan olmayı, ayakta kalmayı, gerektiğinde gitmeyi, gerektiğinde yeniden başlamayı…

Kimine göre fazla duygusal, kimine göre fazla inatçı, kimine göre anlaşılması zor biriyim. Belki de hepsinden birazım. Ama en çok, kendime benzerim.

Başkalarının kalıplarına sığmak zorunda değilim. Herkesin doğrusu benim doğrum, herkesin yolu benim yolum olmak zorunda değil. Benim de kendime ait bir hikâyem, kendime göre bir yürüyüşüm var.

Bazen kendime bile yabancılaştığım olur. Aynaya bakıp gözlerimdeki yorgunluğu gördüğüm, geçmişimi düşünüp iç çektiğim, geleceğe dair sessizce hayaller kurduğum zamanlar… Ama ne yaşarsam yaşayayım, dönüp dolaşıp yine kendime gelirim.

Çünkü insanın en uzun yolculuğu, kendine yaptığı yolculuktur.

Ben, eksiklerimle, çelişkilerimle, hatalarımla, doğrularımla kendimim. Herkesi memnun edemeyeceğimi öğrendim. Herkesin beni anlamasını beklemenin de kendime haksızlık olduğunu…

Artık biliyorum; kendim olmak için kimsenin iznine ihtiyacım yok.

Ben, bana benzeyen biriyim.

Biraz dünüm, biraz bugünüm, biraz da henüz yaşayamadığım yarınlarım…

Ve bütün bunların arasında, başkasına dönüşmeden kendim kalmaya çalışan bir insanım.

Belki de hayatın en güzel tarafı budur: Herkesin arasında kendine ait bir ses taşıyabilmek ve o sesin içinde kendini kaybetmemek.

Ben, bana benzeyen biriyim.

Ne fazlası ne eksiği…

Sadece kendim.

4–10 Ekim Dünya Uzay Haftası

İnsan, yeryüzünde yaşamaya başladığı günden beri başını gökyüzüne kaldırıp aynı sorunun peşinden gitti:

“Acaba orada ne var?”

Geceleri parlayan yıldızlar, Ay'ın değişen yüzü, uzaklarda kaybolup giden gezegenler… Gökyüzü, insanoğlu için her zaman hem büyük bir merak hem de bilinmezliğin kapısı oldu.

Bugün ise artık yalnızca gökyüzüne bakmıyoruz. Uzaya araçlar gönderiyor, başka gezegenleri araştırıyor, uzak galaksilerden gelen ışıkları inceliyor ve evrenin nasıl oluştuğunu anlamaya çalışıyoruz.

4–10 Ekim tarihleri arasında kutlanan Dünya Uzay Haftası, insanlığın uzay araştırmalarındaki gelişmelerini hatırlamak ve özellikle çocukların ve gençlerin bilime olan ilgisini artırmak açısından önemli bir hafta.

Ama uzay denildiğinde aklımıza yalnızca roketler, astronotlar ve gezegenler gelmemeli.

Uzay, aynı zamanda merak etmenin, araştırmanın ve hayal kurmanın hikâyesidir.

Bir zamanlar Ay'a gitmek insanlara imkânsız gibi görünüyordu. Sonra insanlar hayal etti, çalıştı, hesapladı ve Ay'a ulaştı. Bugün Mars'a gönderilen araçlar başka bir gezegenin yüzeyini inceliyor. Uzayın derinliklerini gözlemleyen teleskoplar ise milyarlarca yıl öncesinden gelen ışıkları yakalıyor.

Belki de uzay araştırmalarının bize verdiği en önemli ders şudur:

İnsan, merak ettiği sürece ilerler.

Gökyüzüne baktığımızda aslında yalnızca uzak yıldızları görmeyiz. Kendi küçüklüğümüzü ve aynı zamanda insanlığın ne kadar büyük işler başarabileceğini de görürüz.

Dünya, uçsuz bucaksız evrende küçücük bir nokta olabilir. Fakat bizim evimizdir.

Bu nedenle uzayı araştırırken yaşadığımız dünyayı da unutmamalıyız. Çünkü başka gezegenleri keşfetmeye çalışırken kendi gezegenimizin değerini daha iyi anlamamız gerekir.

Belki bugün bir çocuk gece gökyüzüne bakıp bir yıldızı merak edecek.

Belki o çocuk yıllar sonra bir bilim insanı, bir mühendis, bir astronom ya da bir astronot olacak.

Belki de insanlığın uzayla ilgili bugün cevabını bilmediği bir sorunun yanıtını o bulacak.

Bu yüzden çocuklara sadece cevapları öğretmek yetmez.

Onlara soru sormayı da öğretmeliyiz.

Çünkü büyük keşiflerin çoğu, küçük bir soruyla başlar.

Dünya Uzay Haftası'nda gökyüzüne bir kez daha bakalım.

Yıldızları yalnızca uzaktan parlayan ışıklar olarak değil, insanlığın merakına açılan kapılar olarak görelim.

Ve unutmayalım:

Gökyüzü ne kadar uzak görünürse görünsün, ona ulaşmanın ilk adımı başımızı kaldırıp bakmaktır.

​Fakat bu, doğrusu ya, eşsiz bir sıradanlık. Hem birebir aynıyız hem de birbirimizden fersah fersah uzak.

​Kapı numarası değişmiyor ama tokmağı çeviren eller başka. Dört duvar aynı yerde duruyor durmasına; gelgelelim boyanın tonu, pencereden vuran ışığın açısı, içeri sızan gölge bambaşka. Durum aynı kalsa da göğüs kafesimizin altında kopan fırtınaların rüzgârı birbirine benzemiyor. Benzer patikalardan yürüyoruz belki ama tabanlarımızdaki sızı aynı değil. Hatta ardımızda bıraktığımız o silik izlerin başkalarında ne uyandırdığını bile hiçbir zaman tam kestiremiyoruz.

​Aynı boşluğa gözlerimizi dikmiş olmamız, aynı repliklerle konuşmamızı gerektirmez. Dışarıdan bakana tekdüze görünen o tepkiler, yakınına vardığınızda kendine has bir keder taşır. Aynı yangının ortasında durup bambaşka küller bırakabilmek... Bizi insan kılan, o tekdüzelikten çekip alan asıl maharet de tam burada başlıyor zaten.

​Madem tepkilerimiz bu denli bize özgü, öyleyse o odada aslında yapayalnız kaldığımızı fark etme, bunu hazmetme ve nihayetinde yas tutma sürecimiz neden standart bir takvime sığsın ki?

​Birinin hayatımızdan usulca çekildiğini kabul etmek için kaç yaprak düşmeli takvimden?

​Aramızda artık yeri kalmayanın ardından kaç mevsim kapı aralığına bakıp durmalı insan?

​Bir ölünün ardından tutulan o somut kederle, gözümüzün önünde yavaş yavaş silinip giden birinin bıraktığı boşluk aynı kefede tartılabilir mi?

​Daha da mühimi: Yokluğa alışmanın bir saati, bir kotası var mı?

​Ve belki de zihni en çok kemiren o kaçınılmaz soru: Biz gerçekten beklemeli miyiz?

​Hiç var olmadığını ta en başından içten içe bildiğimiz bir ihtimalin nöbetini tutmak; kimselerin uğramadığı bir odada ömrü bozuk para gibi harcamaktan başka ne getirir insana?

​Umut dediğimiz şey, sık yapraklı koca bir çınarın dalları arasından yüzümüze vuran o sinsi güneş ışığına benziyor. Bulutun arkasına saklanıp her an söneceğini bilirsin; yine de gözünü kamaştıran o parıltıya kapılır, kaybolduğunda yüzünü ısıtacak yeni bir huzmeyi beklemeye başlarsın. Çoğu zaman kendi kendimize kurduğumuz en zarif tuzaktır umut.

​Peki, sırf o ışıltının hatırına koca bir gerçeği, gerçekleşmeyecek ihtimallerin sunağında kurban etmeye sahiden değer mi?

​Peki ya siz?

​Hiç olmayacak bir duanın âmininde, hiç gelmeyecek bir ihtimalin kapı eşiğinde nöbet tuttunuz mu? O görünmez odanın mandalını kaldırıp çıkmayı nasıl başardınız; sizi o tatlı uykudan uyandıran neydi? Eşiği geçenlerin sesine kulak vermek iyi gelir...

​Çünkü görmek, bakmaktan farklıdır.

​Bir insanın yüzüne bakmak onu görmek değildir. Onun yorgunluğunu, sessizliğini, korkusunu, yalnızlığını ve hayata tutunma çabasını fark edebilmek gerekir.

​İşte modern toplumun en büyük çelişkilerinden biri burada başlıyor: İnsan sayımız arttıkça birbirimize olan ilgimiz azalıyor.

​Kalabalıkların içinde yalnızlaşıyoruz.

​Kimdir görünmez insanlar?

​Sabahın erken saatinde sokakları temizleyen işçidir.

​Biz henüz uykudayken çöplerimizi toplayan; kışın soğuğunda, yazın kavurucu sıcağında görev yapan kişidir.

​Apartmanın merdivenlerini temizleyen kadındır.

​Geceleri bir binanın girişinde güvenliği sağlayan görevlidir.

​Yaşlı bir insanın evine gidip onun yalnızlığını paylaşan bakım çalışanıdır.

​Bir hastane koridorunda saatlerce bekleyen refakatçidir.

​Çocuğunun okul masrafını karşılayabilmek için iki ayrı işte çalışan babadır.

​Evde herkesin ihtiyacını düşünen ama kendi ihtiyacını en sona bırakan annedir.

​Emekli olduktan sonra hayatın kıyısında kalmış insandır.

​Engeli nedeniyle toplumsal hayata katılmak için her gün görünmez engelleri aşmak zorunda kalan yurttaştır.

​Sokakta yaşayan insandır.

​Göç etmiş, yeni bir hayata tutunmaya çalışan kişidir.

​Ve bazen bütün bunların ötesinde, yanı başımızda oturan komşumuzdur.

​Onların ortak özelliği şudur: Toplum onların emeğinden yararlanır ama çoğu zaman varlıklarını yalnızca ihtiyaç duyduğunda hatırlar.

​Görünmeyen Emek

​Bir sabah evimizden çıkarken tertemiz bir sokak görürüz.

​Çoğumuz yalnızca temiz sokağı görürüz.

​Oysa o temizliğin arkasında saatlerce çalışan bir insan vardır.

​Bir hastaneye girdiğimizde koridorların düzenli, odaların temiz olduğunu fark ederiz. Fakat bu düzeni sağlayan insanları çoğu zaman dekorun bir parçası gibi görürüz.

​Bir restoranda yemek yeriz. Masamız temizdir, servis hızlıdır, mutfak çalışıyordur.

​Ama emeğin sahibi çoğu zaman görünmezdir.

​Modern hayat bize bir şeyleri hazır sunuyor.

​Biz de çoğu zaman o “hazır”lığın arkasındaki insanı unutuyoruz.

​Belki de çağımızın en büyük ahlaki problemlerinden biri budur: Emeği görünür olmaktan çıkarmak.

​Bir insanın yaptığı iş küçük olabilir. Fakat hiçbir emek küçük değildir.

​Çünkü toplum, büyük görünen işlerden çok, her gün sessizce tekrarlanan küçük emeklerin üzerinde yükselir.

​Alkışlananlarla Sessizce Taşıyanlar

​Toplum olarak başarıyı seviyoruz.

​Başarılı insanları alkışlıyor, onları görünür kılıyor, hikâyelerini anlatıyor, fotoğraflarını paylaşıyoruz.

​Fakat başarının arkasındaki görünmeyen insanları çoğu zaman unutuyoruz.

​Bir doktorun başarısını konuşurken onun yıllarca eğitim alabilmesini sağlayan aileyi düşünmüyoruz.

​Bir sporcunun kazandığı madalyayı kutlarken onun arkasındaki fedakârlıkları görmüyoruz.

​Bir öğrencinin başarısını överken onu yıllarca destekleyen öğretmenin emeğini bazen hatırlamıyoruz.

​Oysa hayat tek kişilik bir başarı hikâyesi değildir.

​Her başarının arkasında başka insanların sessiz katkıları vardır.

​Bazen bir annenin uykusuz gecesi, bazen bir babanın ömrünü tüketen emeği, bazen bir öğretmenin sabrı, bazen bir arkadaşın hiç kimsenin bilmediği desteğidir o başarı.

​Fakat görünür olan bir kişidir.

​Görünmeyenler ise kalabalıktır.

​Sosyal Medyada Herkes Görünür, Gerçekte Herkes Değil

​Çağımızın ilginç paradokslarından biri de budur.

​Hiç olmadığı kadar görünürüz.

​Fotoğraflarımız, düşüncelerimiz, seyahatlerimiz, sofralarımız, başarılarımız ve hatta özel hayatımız bile dijital dünyanın içinde sergileniyor.

​Ama aynı zamanda hiç olmadığı kadar görünmeziz.

​Çünkü sosyal medya bize insanları tanıdığımızı düşündürüyor.

​Oysa çoğu zaman yalnızca insanların gösterdiği kısmı görüyoruz.

​Bir fotoğrafın arkasındaki yalnızlığı bilmiyoruz.

​Gülümseyen bir yüzün arkasındaki mücadeleyi bilmiyoruz.

​Başarılı görünen bir insanın geceleri yaşadığı kaygıyı bilmiyoruz.

​“İyiyim.” diyen birinin gerçekten iyi olup olmadığını sormuyoruz.

​Çünkü çağımızda iletişim arttı ama temas azaldı.

​Mesajlaştık.

​Paylaştık.

​Beğendik.

​Yorum yaptık.

​Ama birbirimizi dinlemeyi unuttuk.

​Asıl Mesele Yoksulluk Değil, Yalnızlık

​Görünmezlik yalnızca ekonomik bir mesele değildir.

​Bazen çok zengin bir insan da görünmezdir.

​Kalabalık bir ailenin içinde yaşayan yaşlı bir insan da yalnız olabilir.

​Her gün yüzlerce insanla konuşan bir çalışan da kendisini kimsenin anlamadığını düşünebilir.

​Bir annenin bütün gün evin içinde olması, onun emeğinin ve duygularının görülmesini garanti etmez.

​Bir babanın eve ekmek götürmesi, onun kaygılarının fark edildiği anlamına gelmez.

​Bir gencin sürekli arkadaşlarıyla birlikte olması, kendisini yalnız hissetmediği anlamına gelmez.

​İnsan yalnızca toplumun dışında bırakıldığında görünmez olmaz.

​Bazen toplumun tam ortasında dururken de görünmez hâle gelir.

​Peki Ne Yapacağız?

​Belki de işe çok basit bir yerden başlamalıyız: İnsanlara yeniden bakacağız.

​Ama bu kez gerçekten bakacağız.

​Otobüste yanımızda oturan yaşlı insanı sadece bir yolcu olarak değil, bir hayat hikâyesinin taşıyıcısı olarak göreceğiz.

​İş yerindeki temizlik görevlisine yalnızca yaptığı iş üzerinden değil, bir insan olarak yaklaşacağız.

​Apartmanın görevlisine selam vereceğiz.

​Güvenlik çalışanına teşekkür edeceğiz.

​Bir çalışanın emeğini doğal hakkımızmış gibi değil, değerli bir katkı olarak göreceğiz.

​Ve en önemlisi, çevremizde sessizleşen insanları fark edeceğiz.

​Çünkü bazen bir insana verebileceğimiz en büyük şey para, yardım veya öğüt değildir.

​Onu gördüğümüzü hissettirmektir.

​Bir Toplum, Kimi Gördüğüyle Ölçülür

​Bir ülkenin gelişmişliğini yalnızca yolları, binaları, teknolojisi veya ekonomik göstergeleri belirlemez.

​Bir toplumun gerçek medeniyet seviyesi, en güçlülerine nasıl davrandığından çok, en görünmezlerine nasıl davrandığıyla anlaşılır.

​Çünkü güçlü olanın sesi zaten duyulur.

​Asıl mesele, sesi duyulmayanın sesini işitebilmektir.

​Asıl mesele, kalabalıkta kaybolanı fark edebilmektir.

​Asıl mesele, toplumun kenarında bırakılan insanlara “Sen de bu toplumun bir parçasısın.” diyebilmektir.

​Belki bugün yanımızdan geçen bir insanın hayatını değiştiremeyiz.

​Ama onu fark edebiliriz.

​Bir selam verebiliriz.

​Bir teşekkür edebiliriz.

​Bir kapı tutabiliriz.

​Bir sandalyeyi paylaşabiliriz.

​Bir telefon açıp “Nasılsın?” diyebilir ve gerçekten cevabını bekleyebiliriz.

​Bunlar küçük davranışlar gibi görünebilir.

​Ama insanlık çoğu zaman büyük sözlerle değil, küçük dikkatlerle yeniden kurulmuştur.

​Çünkü bazı insanlar yardım istemez.

​Bazıları yalnızca fark edilmek ister.

​Ve belki de hepimizin kendimize sorması gereken soru şudur: Bugün kaç insanın yanından geçtim ve gerçekten kaçını gördüm?

​Toplumun görünmez insanları aslında görünmez değiller.

​Biz bakmayı bıraktığımız için görünmez hâle geliyorlar.

​Oysa bir toplum, birbirini fark ettiği ölçüde toplumdur.

​Ve bazen dünyayı değiştirmek, büyük bir şey yapmakla değil; yanımızdaki insanı nihayet görmekle başlar.

​Mehmet GÖKSELLİ

Editör - Yazar - Yayın Kurulu Üyesi - Denetmen

Yanında yürüyenlerin gerçekten yanında olup olmadığını, gülümseyen yüzlerin samimiyetini, güzel sözlerin arkasında hangi düşüncelerin saklandığını sorgulamaya başlarsın.

Çünkü insanı en çok uzaklar değil, yakın sandıkları yaralar.

Zaman geçtikçe şunu öğreniyoruz:

"Her tanışıklık dostluk değildir. Her güzel söz samimiyet taşımaz. Her omuz, zor zamanında yaslanabileceğin bir omuz değildir." 

Bazı insanlar hayatımıza sadece bir şey öğretmek için girer.

Kimi güvenmeyi öğretir, kimi temkinli olmayı...

Kimi sevgiyi gösterir, kimi de sevginin değerini anlamamızı sağlar.

İnsanları tanımak, aslında biraz da zamanın işidir. Çünkü; insanın gerçek karakteri güzel günlerde değil, çıkarlarının zedelendiği anlarda ortaya çıkar. Her şey yolundayken herkes iyi bir dost olabilir. Asıl mesele, sen düştüğünde kimlerin elini uzattığıdır.

Bazen hiç beklemediğin bir insan yanında olur.

Bazen yıllardır hayatında olan biri, tek bir davranışıyla sana aslında onu hiç tanımadığını gösterir.

İşte hayatın en ağır derslerinden biri de budur.

İnsanları sözleriyle değil, davranışlarıyla tanımayı öğrenmek...

Çünkü sözler kolaydır.

Bir cümle kurmak birkaç saniye sürer. Güven vermek ise yıllar alır. Fakat o güveni yıkmak bazen tek bir davranışa bakar.

Bu yüzden yaş aldıkça çevremizdeki insanların sayısını değil, gerçekliğini önemsemeye başlarız.

Kalabalık sofralardan çok, sessizce yanında duran insanları arar gözümüz.

Herkese anlatmak yerine bazı şeyleri içimizde saklarız.

Çünkü artık biliriz ki; herkes senin sevincini senin kadar samimi yaşamaz, herkes senin acını da senin kadar içten hissetmez.

Belki de olgunlaşmak biraz budur.

Kimin hayatımızda kalacağını, kimin sadece bir hatıra olarak geçmişte yer alacağını kabullenmek...

Ve en önemlisi, insanları kaybetmekten korkarken kendimizi kaybetmemek.

Çünkü bazen birilerini hayatımızdan çıkarmak kayıp değildir.

Bazen kendimize yeniden kavuşmaktır.

Hayat bize insanları tek tek tanıtır. Kimi kalbimize dokunur, kimi iz bırakır, kimi yara açar. Ama hepsinin bize bıraktığı bir ders vardır.

Sonunda anlarız ki mesele çevremizde kaç kişinin olduğu değil; karanlıkta kaldığımızda ışığı kimlerin bizimle paylaşabildiğidir.

Ve insan, zamanla herkese aynı kapıyı açmamayı öğrenir.

Bazı kapılar sevgiyle açılır.

Bazıları güvenle...

Bazıları ise bir daha hiç açılmamak üzere sessizce kapanır.

Çünkü hayat, herkesi sevmeyi değil; kime güveneceğini, kime mesafe koyacağını ve en önemlisi kendine sadık kalmayı öğretir.

Belki de insanın en büyük huzuru, sonunda bunu anlayabildiği gün başlar.

Bazı aylar takvimde başlar, bazıları insanın içinde…

Eylül, işte o içimizde başlayan aylardan biridir.

Yazın gürültüsü çekilir, akşamlar derinleşir. Güneş hâlâ gökyüzündedir ama ışığında artık başka bir hikâye vardır: biraz veda, biraz özlem, biraz da insanın kendisiyle baş başa kalışı…

Eylül, yalnızca sonbaharın gelişi değildir.

Eylül, insanın içinde sakladığı cümlelerin gün yüzüne çıktığı mevsimdir.

Bazı insanlar gelir aklımıza. Bazı vedalar, yıllar geçse de bir mevsim kokusuyla yeniden hatırlanır.

Bazı ayrılıklar takvimden silinmez; yalnızca sessizleşir.

İnsan bazen birini değil,

Onun yanında olduğu hâliyle kendisini özler.

Belki Eylül’ün hüznü bu nedenledir.

Bize her şeyin geçici olduğunu usulca hatırlatır.

Ve insan o zaman anlar:

“Hayatta bazı şeyler kaybolduğu için değil, değiştiği için hüzün verir.”

Eylül, değişmenin en zarif bir biçimidir.

Tabiat bize sessizce şunu öğretir:

“Bırakmak, her zaman kaybetmek değildir.”

Ağaç yaprağını bırakır ama köklerinden vazgeçmez.

İnsan da, bazı insanları, alışkanlıkları ve hayalleri geride bırakmayı öğrenmelidir.

Her şeyi sonsuza kadar tutmak, hayatın değil; korkunun isteğidir.

Belki olgunluk da tam burada başlar:

“Her gideni geri getirmeye çalışmadığında, her suskunluğu cevaplandırmak zorunda olmadığını anladığında ve kendi kalbinin sesini başkalarının gürültüsünden ayırabildiğinde…”

Eylül, yalnızca hüzün değildir.

Eylül, hüznün içindeki zarafettir.

Bir sonun içinde yeni bir başlangıcı görebilmektir.

Hayat her zaman yüksek sesle konuşmaz.

Bazen tek bir akşam yeter.

Bir şarkı, bir koku, uzaklara dalan bir bakış…

Ve insan, uzun zamandır kendisinden sakladığı gerçeği birdenbire anlar.

Bazı cevaplar sessizlikte bulunur.

Gidenleri geri getiremeyiz.

Kırılan her şeyi onaramayabiliriz.

Yaşadıklarımızın ardından yeniden güçlü bir şekilde ayağa kalkabiliriz. 

Bazen hayat, yeniden başlamamız için önce bazı şeyleri bitirmeyi öğretir.

Hazan: Bir devrin kapanışında yeni bir hayatın ihtimalini görebilmektir.

Belki de bu yüzden Eylül’ü seviyoruz.

Her son, eksilmek değildir.

Bazı sonlar, insanın kendisine dönüş yoludur.

Ve bazen kalp susar…

Söyleyecek sözü kalmadığından değil;

Söylenecekler artık kelimelere sığmadığından.

Ve Eylül, sessizce gelir, sessizce gider. 

Takvimde bir ay değil sadece…

Hepimiz bir anda nasıl 80’ler de bulduk kendimizi, renkli, ışıltılı ve samimi. Rüya gibi değil miydi?

Sosyal medya ara ara bazı akımlar yaparak bizleri bambaşka yerlere götürüyor. Bizlere de iyi geliyor sanki kendimizi hayallerin ötesinde yerlerde bulmak, bir havamız değişiyor.

Bunun en güzel örneği,  geçtiğimiz günlerde yaşadığımız 80’ler furyası. Hepimiz kendimizi bir anda 80’ler de bulduk. 80’lerin saç modelleri, kıyafetleri dönemin ambiyansı ile birleşerek bambaşka duygular yaşattı bizlere. Olmak istediğimiz, yaşamak istediğimiz her hale büründük ve bize inanılmaz iyi geldi. Hepimizin bir 80’lere gidesi varmış yahu!

Kimimiz 80’ler de konsere giderken, kimimiz kahve içerek en sevdiği programı izledik, kimimiz de ailemiz ile birlikte 80’lere bir yolculuk yaptık. Bu durumda yapay zekaya bir teşekkür etmek lazım. Zira sadece hayal ederek biz bunu başaramazdık. Teşekkürler yapay zeka, bizi 80’lere zaman yolculuğuna çıkardığın için.

Peki, bu akımın bize bu kadar iyi gelmesinin sebebi sadece bir sosyal medya eğlencesinden ibaret miydi?

Biz neden bu akımı bu kadar sevdik?

Çünkü hepimize özlemimizi hatırlattı, hepimiz nasıl da özlemişiz 80’li ve 90’lı yılları değil mi?

Evet, şuan bambaşka bir çağ yaşıyoruz, görünürde her şeyin daha kolay olduğu, her şeye çok kolay ulaşabildiğimiz, özellikle teknolojinin fazla geliştiği ve hayatımızı her yönüyle kolaylaştırdığı bir çağ. Ancak bu akımla hepimiz 80’li ve 90’lı yılları nasıl özlediğimizi fark ettik. O günlerin kokusunu, ambiyansını, renklerini ve en önemlisi sıcaklığını. Ve insanların birbirine olan samimiyetini .

Hepimiz birkaç günlüğüne de olsa o günleri yaşadık bence. Hayal ettiğimiz ne varsa ve kendimizi nerede, nasıl görmek istiyorsak 80’lere dair yaşadık, bir özlem giderdik. Hasretlik derinmiş meğer de haberimiz yokmuş. Hepimizin o yıllarda bir parçası varmış aslında.

Ve gönlümüzdeki yeriniz hep ayrı 80’ler ve 90’lar diyerek o yıllardaki tüm yaşanmışlıklarımıza veda ederek 2026 ya geri dönüyoruz. Bu günü ve sonrasını en güzel haliyle yaşamayı temenni ederek.

İşletmeleri ayakta tutan temel unsurlar arasında

BÜTÇE YÖNETİMİ

DİJİTAL DÖNÜŞÜM

ve

TEDARİK ZİNCİRİ yer alır.

Güçlü bir işletme, bütçe yönetiminin yanı sıra dijital dönüşümü ve tedarik zincirini de etkin biçimde yönetmeli; gelir-gider dengesini korumalı, kaynaklarını sürekli yenilemeli ve geliştirmelidir.

Her şeyi aynı düzen içinde sürdürmek yerine yeni sistemler kurmak, farklı yönlerden çözüm yolları üretmek ve bunları doğru biçimde değerlendirmek gerekir.

Küçük ya da büyük fark etmeksizin tüm işletmelerin güçlü ve sürdürülebilir kalabilmesi; doğru planlama, etkili bütçe yönetimi, yenilikçi düşünce ve geleceği öngörebilme becerisiyle mümkündür.

Ersan İnce 

​Takvim sonbaharı gösteriyor ama deniz, yazın rehavetinden çoktan sıyrılmış durumda. Balıkçı teknelerinde ağlar hazırlanıyor, tezgâhlarda denizin rengi değişiyor. Karadeniz'den Marmara'ya, Ege'den Akdeniz'e uzanan geniş coğrafyada yeni av sezonunun heyecanı yaşanırken, sofraların da merak ettiği o soru yeniden gündeme geliyor:

​“Bu mevsimde hangi balık yenir, hangi balık çıkar?”

​Aslında bu sorunun cevabı yalnızca takvimde değil; denizin sıcaklığında, balığın göçünde, beslenme koşullarında ve bölgesel ekosistemde saklı.

​2026-2027 balıkçılık sezonunun genel ticari avcılığı 1 Eylül itibarıyla yeniden başladı. Küçük ölçekli balıkçılar için palamut ve torik avında ise bu yıl sezon 15 Ağustos'a çekildi. Yani balıkçılık dünyası açısından eylül, yalnızca sonbaharın değil, denizin yeniden hareketlendiği dönemin de başlangıcı.

​Palamut yeniden sahnede

​Eylül denince Türkiye'de akla gelen ilk balıklardan biri hiç kuşkusuz palamut.

​Yaz aylarında büyüyen palamut, sonbaharla birlikte daha iri ve yağlı hâle gelir. Eylül, palamut açısından sezonun en dikkat çekici dönemlerinden biridir. Nitekim Tarım ve Orman Bakanlığının mevsimsel balık çizelgesinde de palamut için eylül-aralık dönemi öne çıkıyor.

​Palamudun mutfaktaki karşılığı da güçlüdür. Izgaradan fırına, tavadan pilakiye kadar farklı pişirme yöntemlerine yakışır. Fakat iyi palamudu yalnızca büyüklüğüyle değerlendirmek doğru değildir. Balığın tazeliği, gözlerinin berraklığı, solungaçlarının rengi ve etinin diri olması sofradaki asıl kaliteyi belirler.

​İstavrit, sardalya ve tekir de tezgâhta

​Eylülün diğer dikkat çeken balıkları arasında istavrit, sardalya ve tekir bulunuyor.

​İstavrit, özellikle Marmara ve Karadeniz hattında balıkçıların ve tüketicilerin yakından takip ettiği türlerden. Sardalya ise yazdan sonbahara geçişte hâlâ güçlü bir seçenek. Resmî mevsimsel tüketim çizelgesinde sardalyanın özellikle temmuz, ağustos ve eylül ayları öne çıkarılıyor. Tekir için de eylül ve ekim ayları lezzet açısından dikkat çekiyor.

​Bu dönemde balık tezgâhına gelen tüketicinin yalnızca “Hangi balık ucuz?” diye değil, “Hangi balık mevsiminde?” diye de sorması gerekiyor.

​Çünkü deniz ürünlerinde mevsimsellik, yalnızca damak zevki meselesi değildir. Doğru zamanda doğru balığı tüketmek, balık stoklarının korunması açısından da önem taşır.

​Lüferin adı sonbaharla birlikte daha çok duyulur

​Sonbaharın ilerleyen günlerinde gözler bir başka göçmen balığa çevrilir: lüfer.

​Lüfer ailesinin denizdeki hareketliliği, özellikle Marmara ve İstanbul çevresindeki balıkçılık kültürünün en güçlü geleneklerinden biridir. Eylül sonundan ekime doğru bu balığın adı tezgâhlarda daha sık duyulmaya başlar.

​Balığın peşindeki balıkçı için lüfer yalnızca bir av değildir; yıllardır aktarılan denizcilik bilgisinin, hava ve su hareketlerini okuma becerisinin de bir parçasıdır.

​Akdeniz'de tablo biraz farklı

​Türkiye'nin üç tarafının denizlerle çevrili olması, “Eylül balıkları” sorusunun tek bir cevabı olmadığını da gösteriyor.

​Akdeniz'de, özellikle Doğu Akdeniz kıyılarında barbun, sardalya, levrek, çipura, karides ve bazı yöresel türler öne çıkabiliyor. Örneğin Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, bölgedeki başlıca ekonomik deniz ürünleri arasında karides, dil balığı, lagos, barbun, palamut, sardalya, mavi yengeç ve gümüş balığını sayıyor.

​Mersin açısından bakıldığında ise barbun ayrı bir yere sahip. Mersin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, barbunun özellikle Akdeniz'de ve Mersin-Adana hattında ekonomik değeri yüksek türlerden biri olduğunu belirtiyor.

​Dolayısıyla İstanbul'daki balık tezgâhının eylül hikâyesiyle Mersin'deki balıkçının hikâyesi aynı değil. Deniz aynı deniz; fakat suyun sıcaklığı, habitat, göç yolları ve tür çeşitliliği farklı.

​Asıl mesele: Balığı bugün değil, yarın da bulabilmek

​Balık bolluğunu konuşurken çoğu zaman yalnızca fiyatı ve sofradaki lezzeti konuşuyoruz.

​Oysa denizin bize verdiği her balığın arkasında bir ekosistem var.

​Küçük balıkların korunması, avlanma boylarına uyulması, yasak dönem ve alanlara riayet edilmesi ve kaçak avcılığın önlenmesi; balıkçılığın geleceği açısından en az bugünkü av kadar önemli.

​2026-2027 av sezonunun başlamasıyla birlikte kamu kurumları da denetimlerin sürdüğünü vurguluyor. Resmî düzenlemelerde bazı türlerin avlanması tamamen yasak olduğu gibi, farklı türler için boy ve av araçlarına ilişkin kurallar da bulunuyor.

​Çünkü deniz sınırsız değil.

​Balık da sınırsız değil.

​Bugün sofraya gelen balığın yarın da gelebilmesi, aslında bizim denize nasıl davrandığımıza bağlı.

​Ve şimdi tezgâhların zamanı…

​Eylül sonu geldiğinde denizin mutfağı yavaş yavaş değişiyor.

​Palamut, sonbaharın güçlü oyuncularından biri olarak öne çıkıyor.

​İstavrit hareketliliğini koruyor.

​Sardalya, yazdan kalan bereketini sürdürüyor.

​Tekir ve barbun, özellikle uygun bölgelerde tezgâhlarda kendini gösteriyor.

​Sonbaharın ilerleyen günleriyle birlikte lüfer ve uskumru gibi türlerin de önemi artıyor.

​Fakat bütün bu isimlerin üzerinde tek bir kelime var:

​Mevsim.

​Balığın mevsiminde tüketilmesi hem lezzet hem de deniz kaynaklarının sürdürülebilirliği açısından önemli.

​Balıkçı için deniz, geçim kapısıdır.

​Tüketici için sofradır.

​Aşçı için mutfaktır.

​Ama aslında hepimiz için deniz, gelecek nesillere bırakılması gereken büyük bir emanettir.

​Bu yüzden eylül sonlarında balık tezgâhlarının önünden geçerken yalnızca fiyat etiketlerine bakmayalım.

​Balığın nereden geldiğine, hangi mevsimde olduğuna, yasal ölçülere uygun olup olmadığına ve soframıza hangi şartlarda ulaştığına da bakalım.

​Çünkü denizin bereketi, ağın dolmasıyla değil; denizin yarın da balık verebilmesiyle ölçülür.

Mehmet GÖKSELLİ

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi

​Dünyaca ünlü Mısırlı futbolcu Muhammed Salah’ın Trabzonspor’a transferi zaten başlı başına geniş bir yankı uyandırdı. Ülkemizin bir takımında böylesine önemli bir futbolcunun oynaması hepimizi gerçekten gururlandırdı. Trabzon halkının büyük sevgisi ve ilgisiyle karşı karşıya kalan ünlü futbolcu, şaşkınlığını ve sevincini gizleyemedi.

​Eminim ki bugünlerde daha çok şaşırmıştır. Zira gezi amaçlı gittiği Kurtdere Yaylası’nda soluklanmak için yayladaki bir taşın üzerine oturdu ve fotoğraf çektirdi. Akabinde bu fotoğrafı sosyal medya hesabında paylaştı. Bunu gören bazı Trabzonlular, yaylayı ve taşı âdeta ziyaret akınına uğrattı. Binlerce yıldır orada bulunan sıradan bir taş, aniden kutsal bir objeye dönüştü. Salah ile aynı pozu verebilmek için sıraya geçtiler. Kimisi oturmaya kıyamadı ve taşı öptü.

​Resmen putperestliğin bir versiyonunu icra ediyorlar. Oysaki Trabzon halkı dindar, vatansever ve inatlarıyla bilinen insanlardır. Böyle mantık dışı davranan bazı kişi veya kişilerin günahını tüm Trabzon halkına mal etmek, tabii ki doğru değildir. Ama sırf iyi oynuyor diye bir futbolcuyu kutsallaştırmak ve temas ettiği şeyleri birer dinî değer olarak ele almak, ne yazık ki bu yörenin insanına yakışmıyor.

Muhsin Işık

​Pozitif düşünme yeteneğini kazanmak için insan öncelikle kendisiyle barışık olmalıdır. Bunun için düşüncenin, söylemlerin ve eylemlerin tutarlı olması gerektiği unutulmamalıdır. Bu tutarlılık gösterilmediğinde hem toplumun güveni yitirilir hem de insanın iç huzuru zedelenir.

​En acımasız eleştiriyi, hata yaptığımızda veya negatif düşündüğümüzde çoğu zaman kendimiz yaparız. Hatasız kul olmaz. Yapılan hataları eleştirmek yerine kendimizi geliştirme fırsatı olarak görmek daha yapıcı sonuçlar verir. Pozitif düşünmek, hataları reddetmek değil; onları birer iyileştirme fırsatı olarak görmektir. Pozitif düşünmek, hataların bir dahaki sefer nasıl önlenebileceğini değerlendirmek ve bunun için plan yapmaktır.

​Bu yaklaşımı çevremizdekiler için de uygulamak, insanların bizimle daha olumlu bir etkileşim kurabilmesine yardımcı olur. Bir adada tek başına yaşamanın güçlüğünü göz önüne getirdiğimizde, çevremizle etkileşimin hayatımızın ne kadar önemli bir parçası olduğunu daha iyi anlarız. Bu etkileşimin kalitesini artırmak, hayat kalitemizin de artmasına yardımcı olur.

​Olumlu düşünebilmek için cümlelerimizden olumsuz kelimeleri silmeye çalışmalıyız. Bu yaklaşım, her olayın olumlu yönlerini görebilme yeteneğini geliştirmeye de yardımcı olur. Çünkü kelimeler düşünceyi ve inançları tetikler.

​Hayata yaklaşımda sorumluluk almak ancak esnek bir tutumu benimsemek olumlu yaşam için önemli bir girdidir. Hayatta ulaşmak istediklerimizin kendiliğinden gelmeyeceğini, geleceği şekillendirmek için bugünden çaba gösterilmesi gerektiğini kavramalıyız. Ancak geleceği şekillendirmenin, geleceği belirlemek manasına gelmediğini de anlamalıyız.

​Dolayısıyla zihinsel açıdan sağlıklı olabilmek için gerçekleri kabullenmeyi de öğrenmek gerekir. Ancak gerçekleri kabullenmek onlara boyun eğmek demek değildir. Önemli olan gerçekleri görmek ve onlardan değiştirebileceklerimiz için yapıcı eylemlerde bulunmaktır.

​Pozitif düşünmek ve pozitif yaşamak için insan kendine ve çevresine güvenmelidir. Hayatı sadece onu değiştirebileceğine inananlar iyileştirir. Kendine ve çevresine güvenen, inançlı ve azimli insanlar hayatın kalitesini artırır; kendileri ve çevreleri için mutluluk kaynağı olur.

​Dünyada iki büyük güç vardır: Biri korku, diğeri ise inançtır. Pozitif düşünebilmek için insanın korkularını da yenmesi gerekir. Korkuları yenmenin en etkili aracı ise inançtır. Tanrı'ya inanmak, hayatta değiştiremediklerimiz karşısında iç huzuru bulabilmeyi sağlar. Değiştirmek istediklerimiz için elimizden gelen çabayı gösterdikten sonra hayırlı bir sonuç beklentisiyle Tanrı'ya havale etmek stresi azaltır ve daha sağlıklı bir hayat yaşamaya fırsat tanır.

​Düzenli olarak fiziksel ve ruhsal egzersiz yapmak; insanda olumlu düşünmeyi, sağlıklı ve dengeli yaşamı geliştirir.

​Yaşam, ulaşılan sonuçlar değil; istenene ulaşmak için yürüttüğümüz süreçtir. Bu süreçte bilinçli çaba göstermek, tutarlı olmak ve çevremize güven vermek ulaşılan sonuçlardan çok daha büyük mutluluk kaynağıdır.

​Bu süreçte en önemli ve kalıcı kazanımlardan biri de elde edilen sonuçlar değil, öğrenimlerimizdir. Öğrenmek için sürekli çaba göstermek gelişmenin temelidir. Bu çaba, gerçekleri kabullenme ve aynı zamanda onları değiştirme gücünü kazanmak için faydalıdır.

​Yaptığı işe inançla sarılan kişiler büyük bir coşku ile çalışırlar. Bu coşku onları başarıya götürür ve olumlu etki yapmalarını sağlar. Bu nedenle insanın sevdiği konulara eğilmesi büyük önem taşır.

​Hayatta en eşit şekilde dağıtılmış kaynak zamandır. Herkes için gün 24 saattir. Zamanı iyi kullanmak; ileride değişmesini istedikleriniz için önceden adımlar atacak cesareti ve uzak görüşlülüğü göstermek, insanın olumlu düşünce yeteneğini de geliştirir.

​Olumlu düşüncenin temelinde sevgi yatar. Olumlu düşünebilmek için insanları sevmek, onlara bir şeyler kazandırabilmenin heyecanını yaşamak gerekir. Kendini iyi hissetmenin yolu, içten bir duyguyla başkalarına yardım edebilmektir.

​Hayatta iki değer var ki paylaştıkça artıyor: Sevgi ve bilgi. Sevgisini ve bilgisini paylaşan insanlar en büyük zenginliğe kavuşan insanlardır.

​Hayatta mutluluk pozitif düşünme ile başlar, pozitif söylem ve eylemlerle gelişir, paylaşılan sevgi ve bilgiyle doruğa erişir.

Mehmet GÖKSELLİ 

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi 

Gün geçmiyor ki bir başka acının görüntüsü düşmesin ekranlarımıza. Bir çocuğun gözyaşı, sokakta üşüyen bir hayvan, yalnız bırakılmış bir yaşlı, çaresizce yardım bekleyen bir insan…

İzliyoruz, birkaç saniye susuyoruz, belki bir cümle kuruyoruz ve sonra hayatımıza kaldığımız yerden devam ediyoruz.

Acılar çoğaldıkça insanın vicdanı da alışır mı?

Asıl korkutucu olan belki de budur. Bir zamanlar yüreğimizi titreten görüntülere bugün birkaç saniye bakıp geçebilmek… Başkasının acısını kendi hayatımızın dışında sanmak…

“Bana dokunmuyor.” diyerek vicdanımızın kapısını kapatmak.

Oysa merhamet, yalnızca üzülmek değildir. Merhamet; gördüğün haksızlık karşısında susmamaktır. Gücü yetmeyene el uzatmaktır. Sokakta aç kalan bir canlıyı görmezden gelmemektir. Bir çocuğun korkusunu anlamaya çalışmaktır. Yaşlı bir insanın yavaş yürüyüşüne sabır göstermektir. Bir annenin çaresizliğini, bir babanın sessizliğini, bir insanın kimseye anlatamadığı derdini hesaba katabilmektir.

Bugün dünyada teknoloji gelişiyor, iletişim hızlanıyor, insanlar birbirine saniyeler içinde ulaşabiliyor. Fakat garip bir şekilde birbirimizi anlamakta zorlanıyoruz. Parmaklarımız ekranlarda hızla hareket ederken kalplerimiz birbirinden uzaklaşıyor.

Bir haberi paylaşmak kolaydır; o haberin içindeki insanın acısını gerçekten hissetmek zordur.

Bir cümleyle öfkemizi göstermek kolaydır; öfkelendiğimiz insanın neden o hâle geldiğini anlamaya çalışmak zordur.

Bir başkasını yargılamak kolaydır; onun taşıdığı yükü omuzlamaya çalışmak zordur.

Belki de bugün en çok ihtiyacımız olan şey biraz yavaşlamak ve birbirimize yeniden insan gözüyle bakabilmektir.

Çünkü merhamet zayıflık değildir. Aksine insanın sahip olabileceği en büyük güçlerden biridir. Güçlü olduğu hâlde incitmemeyi seçmektir merhamet. Haklı olduğu hâlde karşısındakini ezmemektir. Elinden geldiği hâlde bir başkasının çaresizliğini fırsata çevirmemektir.

Bir toplumun gerçek zenginliği yalnızca binaları, yolları, teknolojisi ya da ekonomisiyle ölçülmez. O toplumun güçsüzüne nasıl davrandığıyla da ölçülür.

Bugün bir çocuğun başını okşayan el, yarının daha güzel dünyasını kurabilir. Bugün aç bir hayvanın önüne bırakılan bir kap su, insanlığımızın hâlâ ölmediğini gösterebilir. Bugün kimsenin fark etmediği bir insanın yanında durmak, onun hayatında unutamayacağı bir iz bırakabilir.

Dünyayı tek başımıza değiştiremeyebiliriz.

Ama bir insanın dünyasını değiştirebiliriz.

Bazen bir kap yemekle, bazen bir güzel sözle, bazen yalnızca “Nasılsın?” diye gerçekten sorarak…

Çünkü insanlık büyük sözlerle değil, küçük iyiliklerin çoğalmasıyla ayakta kalır.

Ve belki de bugün kendimize sormamız gereken en önemli soru şudur:

Biz dünyaya ne kadar merhamet bırakıyoruz?

Çünkü günün sonunda geriye ne kadar kazandığımızdan, ne kadar tanındığımızdan ya da kaç kişiye üstün geldiğimizden çok; kimlerin hayatına dokunduğumuz kalacak.

Merhametimizi kaybettiğimiz gün, yalnızca başkalarına değil, aslında kendimize de yabancılaşacağız.

O yüzden hâlâ geç değil.

Birbirimize yeniden insan gibi bakabiliriz.

Çünkü dünyanın en çok ihtiyacı olan şey, daha yüksek sesler değil; daha merhametli kalpler.

Derya YAĞMUR 

İnşa ettiğimiz odaların altında, zamanın ve unutuluşun katmanları arasında kökler hâlâ uyanık. Bunu en çok, gecenin en sağır, en bıçak sırtı saatlerinde hissedersiniz, döşeme tahtalarının, kalın halıların ve yorgun zeminlerin altından yukarıya doğru yavaşça, huysuz bir kalp gibi sızan o derin nabzı. Orada, unuttuğumuzu sandığımız yalnızca hatırlandığı an sızlamak için bekleyen paslı, demir sürgülü bir kapı var. ​Sabah, bu şehirde hiçbir zaman bir doğanın uyanışı olarak gelmez gri dikdörtgenlerin, alüminyum pencere kasalarının ve dik açılı odaların arasına sıkışmış bir alarm sesiyle enjekte edilir. Beton, gökyüzünün hürriyetini tutar ve onu ehlileştirir, boğar ve steril birer blok haline getirir.

Ödünç alınmış bir sessizliği taşıyoruz omuzlarımızda. Metronun demir gıcırtılarından, asansörlerin metalik uğultusundan ve asfalttan yansıyan o tekdüze tınıdan arta kalan ne varsa, hepsini üstümüze giyinip ölçülüp biçilmiş, dakikası dakikasına hesaplanmış başka bir günün içine adım atıyoruz. ​Ne var ki, dişlerin ve dilin hemen arkasında, o ezberlenmiş kibar cümlelerin altında, asi bir nehir hâlâ kendi adını fısıldayarak akıp gidiyor. Kimseye görünmeden, derinden, ıslak ve coşkulu bir inatla aşındırarak. ​Biz buraya tesadüfen düşmedik.

Bu koca evren, dışarıdan bakıldığında soğuk ve mekanik görünebilir, lakin o, muazzam ve kusursuz bir simülasyondur. Çıplak gözle görünenin ötesinde, saf seslerden, kadim tonlardan ve ilkel harflerden örülmüştür bu varlık sahnesi. Her insan, bu devasa akışın içine düşmeden evvel, ruhunun ölçüsüne göre bilinçli bir giysi seçer. Yaratıcı’nın o sonsuz, yakıcı gücünü ve ihtişamını kendi teninde, kendi acziyetinde deneyimleyebilmek için üzerine geçirdiği ağır ve mukaddes bir kumaştır bu beden.

​Ve isimler. İsimler asla tesadüfi birer etiket değildir. Onlar, ruhun en derin katmanlarında yankılanan kadim frekanslardır. Kimliğimizi, attığımız adımların ritmini, karanlıkta yönümüzü bulduğumuz pusulayı ve bu evrendeki nihai yaşam amacımızı ince ince, nakış gibi işlerler.

Kimi isimler kış rüzgarları gibi keskindir, kimi isimler ise mermere işlenmiş en nadide zarafeti temsil eder. ​

Dinle...

​Şimdi, bu satırları okurken dur ve kulak ver. Kendi ellerimizle inşa ettiğimiz o yapay odaların, tık nefes koridorların altında bile hayat hâlâ nefes alıyor. Üstümüzde soğuk, yontulmuş taş, altımızda ise her şeyi, herkesi ve dökülen her gözyaşını hafızasında tutan kadim bir toprak var.

İçimizden, kemiklerimizin ve damarlarımızın arasından süzülüp geçen o sessiz hareketi hisset. İnsan eliyle örülmüş o beton duvarlar, bir zamanlar damarlarımızda özgürce, deli fişek akan o vahşi nehri köreltebilir, sesini boğuk bir hırıltıya dönüştürebilir. Pencereler, dışarıdaki mevsime bile ihanet edip yalnızca ödünç alınmış gri bir kareyi çerçeveleyebilir, bir zamanlar yaprakların hışırtıyla yeşerdiği köşelerde, bugün yalnızca güneş ışığında dans eden ince bir toz tabakası birikebilir. ​Her sabah o ağır, görünmez prangalarla uyanıyoruz uykumuzdan. Ama bilmeliyiz ki biz, isimsiz ve sahipsiz bir evrende körlemesine sürüklenen anlamsız tesadüflerden ibaret değiliz. Buraya, bu zamana, bu coğrafyaya geliş biçimimizde bile sessiz, köklü bir bilgelik saklı. ​Çünkü bilirsiniz, doğru ve inançla söylenmiş bir isim, kapalı kalmış ağır bir kapıyı aralayabilir. Doğru seçilmiş bir kelime, kör karanlıkta yolunu şaşırmış bir ruha pusula olabilir.

Ve insanın attığı her imza, verdiği her karar, sonunda kendi elleriyle ördüğü bir tasarıma dönüşür. ​Gürültüden önce, korkudan önce, yarının getireceği o donuk kaygıdan çok ama çok evvel. Bizi bu odalara, bu hayata ve bu zamana çeken gizli, inatçı ve cevaplanmayı bekleyen tek bir soru vardı. ​Hayat, tam olarak neyin hatırına başladı?

             DİLEK SARIKAYA

 Menajer :ilayda Can & Dilara sarıkaya

Bir insanın adı nasıl bir dolandırıcılık sistemine dönüştü?

1920 yılı…

Amerika Birleşik Devletleri’nin Boston şehrinde insanların önünde tek bir soru vardı:

Bir insan, parasını sadece 45 günde yüzde 50 artırabilir miydi?

Bu vaadin arkasındaki isim Charles Ponzi’ydi.

1882 yılında İtalya’nın Parma kentinde doğan Ponzi, genç yaşta Amerika’ya göç etti. Hayatının ilerleyen yıllarında farklı işlere girişti, ancak onu tarihe geçiren şey bir yatırım sistemi oldu.

Ponzi, insanlara olağanüstü kazançlar vaat ediyordu.

İddiaya göre sisteminin arkasında uluslararası posta cevap kuponları bulunuyordu. Ponzi, farklı ülkelerdeki kupon fiyatları arasındaki farktan yararlanarak büyük miktarda para kazanabileceğini söylüyordu.

İnsanlar ona inanmaya başladı.

Ve ardından inanılmaz bir şey gerçekleşti.

İnsanlar paralarını Ponzi’ye vermek için sıraya girmeye başladı.

İlk yatırımcılardan bazıları gerçekten de vaat edilen parayı aldı.

Fakat burada sistemin en önemli sırrı ortaya çıkıyordu.

Bu paralar, söylendiği gibi büyük bir ticari kazançtan gelmiyordu.

Ponzi, sisteme sonradan giren yatırımcıların parasını, daha önce giren yatırımcılara ödüyordu.

Böylece ilk yatırımcı parasını ve kârını alınca çevresine sistemi anlatıyordu.

Yeni insanlar geliyordu.

Yeni para giriyordu.

Eski yatırımcılara ödeme yapılıyordu.

Bu ödemeler de daha fazla insanın sisteme güvenmesini sağlıyordu.

Sistem büyüdükçe Ponzi’nin şöhreti de büyüdü.

Gazeteler onu konuşuyordu.

İnsanlar onu başarılı bir finansçı olarak görüyordu.

Ancak sistemin çok basit bir zayıflığı vardı:

Sürekli yeni para gelmek zorundaydı.

Yeni yatırımcıların sayısı azaldığında veya insanlar paralarını geri istemeye başladığında sistemin gerçek yapısı ortaya çıkacaktı.

1920 yılında Boston Post gazetesi Ponzi’nin faaliyetlerini araştırmaya başladı.

Şüpheler büyüdü.

Yetkililerin incelemeleri başladı.

Ve yatırımcıların paralarını geri istemesiyle sistem üzerindeki baskı arttı.

Sonunda gerçek ortaya çıktı.

Ponzi’nin anlattığı ölçekte gerçek bir yatırım kârı yoktu.

Ortada sürekli büyüyen bir servet değil, yeni yatırımcıların parasıyla ayakta duran bir sistem vardı.

Charles Ponzi tutuklandı ve dolandırıcılıktan mahkûm edildi.

Fakat Ponzi’nin adı artık çoktan tarihe geçmişti.

Onun adı, daha sonra benzer sistemleri tanımlamak için kullanılmaya başlandı:

Ponzi Scheme…

Türkçesiyle:

Ponzi Sistemi.

Bugün bir yatırım fırsatında olağanüstü ve garantili kazanç vaatleri duyduğumuzda, insanların sorduğu en önemli sorulardan biri hâlâ aynıdır:

“Bu para gerçekten nereden geliyor?”

Çünkü bir sistemin gerçek olup olmadığını anlamanın en önemli noktalarından biri, kazancın kaynağını bilmektir.

Charles Ponzi’nin hikâyesi yaklaşık yüz yıl önce yaşandı.

Ama sistemin temel mantığı hâlâ aynı:

Yeni para geldikçe büyüyen bir yapı…

Yeni para kesildiğinde ise çöken bir yapı.

Ve belki de Ponzi’nin hikâyesinden geriye kalan en önemli soru şudur:

İnsanlar gerçekten para kazandıkları için mi sisteme inanmıştı, yoksa başkalarının kazandığını gördükleri için mi?

Bir insanın yazmaya başlaması çoğu zaman bir cümleyle olur. Kimi zaman çocuklukta duyulan bir hikâye, kimi zaman yaşanmış bir kayıp, kimi zaman da kimsenin sormadığı bir sorunun zihinde yıllarca büyümesi… Yazı, insanın içinde birikenlerin dışarı çıkma biçimlerinden biridir. Fakat yazmaya başlamakla yazar olmak arasında uzun, sabırlı ve çoğu zaman yalnız yürünecek bir yol vardır.

Çünkü yazar, yalnızca anlatan kişi değildir; gören kişidir.

Herkes aynı sokağın içinden geçebilir. Fakat yazar, o sokağın duvarındaki çatlağı, penceredeki ışığı, kaldırımda aceleyle yürüyen insanın yüzündeki tereddüdü fark eder. Başkalarının sıradan dediği ayrıntının içinde bir hikâye bulur. Asıl yazarlık biraz da budur: Hayatın herkesin baktığı yerine değil, herkesin gözden kaçırdığı yerine bakabilmek.

İyi bir yazarın en önemli malzemesi kelime haznesi değil, hayat tecrübesidir.

Elbette dil bilgisi önemlidir. Üslup önemlidir. Okuma birikimi, araştırma, disiplin ve teknik bilgi önemlidir. Ancak bütün bunların üzerinde bir şey vardır: İnsanları anlayabilme çabası.

Çünkü insanı anlamadan yazılan metin, ne kadar gösterişli olursa olsun, çoğu zaman yalnızca iyi düzenlenmiş cümlelerden ibarettir.

Gerçek yazı ise okurun zihninde bir kapı açar.

Bugün yazmak hiç olmadığı kadar kolay.

Bir düşünceyi saniyeler içinde binlerce kişiye ulaştırabiliyoruz. Sosyal medya, dijital yayıncılık ve yeni iletişim araçları, yazarlığın sınırlarını genişletti. Fakat bu kolaylık beraberinde önemli bir soruyu da getirdi:

Çok yazmak, gerçekten yazmak mıdır?

Değildir.

Yazarlık, görünür olmakla aynı şey değildir.

Bir metnin çok okunması onun mutlaka iyi olduğu anlamına gelmediği gibi, az okunması da değersiz olduğu anlamına gelmez. Yazarın işi alkış toplamak değil, önce kendi cümlesine karşı dürüst olmaktır.

Bu nedenle gerçek yazarın ilk okuru kendisidir.

Yazdığı cümleyi yeniden okur. Gereksiz kelimeyi çıkarır. Fazla süslü ifadeyi sadeleştirir. Kendisini tekrar ettiğini fark ederse geri döner. Başkasının sesini kendi sesi zannetmemeye çalışır.

Ve en önemlisi, yazdığı metnin arkasında durabilecek kadar sorumluluk sahibi olur.

Köşe yazarlığı ise bu sorumluluğu daha da büyütür.

Çünkü köşe yazarı yalnızca kendi adına konuşmaz; okurun karşısında bir düşünce alanı oluşturur. Bir olayın farklı yönlerini göstermek, görünmeyeni görünür kılmak, sorulmamış soruları sormak ve gerektiğinde toplumun alıştığı kabulleri yeniden düşünmeye davet etmek, köşe yazarının temel görevleri arasındadır.

Fakat burada ince bir çizgi vardır.

Yazarın güçlü bir fikrinin olması başka şeydir, okura ne düşüneceğini dikte etmesi başka.

Nitelikli köşe yazısı, okurun yerine karar vermez. Ona düşünmesi için malzeme verir.

İyi bir köşe yazarı, “Ben böyle düşünüyorum, sen de böyle düşünmelisin.” demekten ziyade, “Bu meseleye bir de buradan bakmayı dene.” diyebilendir.

Çünkü yazının gerçek gücü, okuru susturmasında değil, onu düşündürmesindedir.

Peki, iyi bir yazar nasıl yetişir?

Öncelikle çok okuyarak.

Ama yalnızca kitap okuyarak değil.

İnsan okuyarak.

Sokak okuyarak.

Tarihi, siyaseti, ekonomiyi, sanatı, bilimi, gündelik hayatı okuyarak…

Bir şehrin sabahını gözlemleyerek, bir esnafın konuşmasını dinleyerek, yaşlı bir insanın geçmişini merak ederek, gençlerin kaygılarını anlamaya çalışarak…

Yazarın dünyası ne kadar genişlerse cümlesi de o kadar derinleşir.

Bunun yanında yazmak gerekir. Her gün. İyi yazmak için bazen kötü yazmayı göze alarak.

Çünkü yazarlıkta kusursuz ilk taslak diye bir şey yoktur. İyi metin çoğu zaman yazıldıktan sonra başlar. İlk cümle yalnızca kapıyı açar; asıl emek, içeride yapılan düzeltmelerde ortaya çıkar.

Yazarın masasında sabır, defterinde merak, zihninde şüphe olmalıdır.

Kendi doğrularından bile zaman zaman şüphe edebilmelidir.

Bir de şu gerçeği unutmamak gerekir:

Yazarlık, insanın kendisini anlatma biçimi olduğu kadar başkasının hikâyesine hakkını verme sorumluluğudur.

Bir işçinin emeğini yazıyorsanız onun hayatını yalnızca bir “konu” olarak görmemelisiniz.

Bir annenin acısından söz ediyorsanız o acıyı kendi cümlenizin gösterişli bir süsüne dönüştürmemelisiniz.

Bir toplumun sorunlarını anlatıyorsanız insanları rakamlara indirgememelisiniz.

Çünkü her istatistiğin arkasında bir insan vardır.

Her haberin arkasında bir hayat.

Her sessizliğin içinde söylenmemiş bir cümle.

Yazar, işte o cümleyi duymaya çalışandır.

Belki de bu yüzden yazarlık, çağımızın en gerekli mesleklerinden biri olmaya devam ediyor.

Çünkü bilgi çoğaldıkça anlam arayışımız bitmiyor.

Tam tersine, daha da büyüyor.

İnsan bugün geçmişe göre çok daha fazla şey biliyor olabilir. Fakat neyin önemli olduğunu, neyin unutulmaması gerektiğini, hangi hikâyenin anlatılmaya değer olduğunu hâlâ sormak zorunda.

Yazarın asıl görevi de burada başlıyor.

Dünyayı değiştirmek gibi büyük iddialardan önce, dünyaya başka bir gözle bakmayı mümkün kılmak.

Bazen tek bir cümleyle.

Bazen bir hikâyeyle.

Bazen de kimsenin konuşmadığı bir konuda sessizliği bozarak.

Çünkü iyi yazı, yalnızca okunmaz.

İnsanın içinde bir süre daha yaşamaya devam eder.

Ve belki gerçek yazarlığın ölçüsü de budur:

Gazetenin sayfası kapandıktan, ekran karardıktan ve kelimeler gözden uzaklaştıktan sonra bile zihnimizde dolaşan bir cümle bırakabilmek.

Yazarın kalemi susar.

Ama iyi yazının yankısı kolay kolay susmaz.

Değerli okurlarımıza sevgi dolu selamlarımı iletirken sağlık, huzur ve mutluluk dolu yıllar dilerim.

Sağlıcakla kalın.

Mehmet GÖKSELLİ

Editör & Yazar & Yayın Kurulu Üyesi & Denetmen

Kalemim bu aralar halka açık bir seyir vardiyasında. Kahverengi mevsimin tam ortasında, yorgunluğumun içinden süzülürken yaşamak, içsel bir direnişe bürünüyor. Bu sıralar beni yavaşlayan sabahların içine demli bir çayın kokusu uyandırıyor. İçimdeki o seyir vardiyası kendi yolunda sakince süzülürken zihnim kaygılardan arınıyor; tıpkı bir yağmur sonrası gibi demleniyorum.

​Dünyada kadın ve erkek birbirini tamamlayıp bütünleyen iki varlıktır. Her ikisi birbirini oluşturup tamamlar. İkisi bir araya gelmeden var olup yaşayamaz. Her ikisinin var olup yaşaması, birbirinin varlığına bağlıdır. Dolayısıyla her iki varlık da yaratılışları itibarıyla birbirine benzerken erkek ve dişi olarak benzersizlikleri de ikisini birbirinden ayırmaktadır.

​Kadın ile erkek arasındaki bu farklılık gece ile gündüz gibidir. Bu yüzden kadın ile erkek arasındaki eşitlik ve farklılık, tıpkı bir günü oluşturan gece ile gündüz gibidir. Ne gecenin gündüze ne de gündüzün geceye bir üstünlüğü vardır. Her ikisinin varlığı bir günü oluşturur. Oluşan her gün hayatı; hayattaki varlıkları oluşturup devamlılığını sağlar.

​Devamlılıkta her iki taraf için de eşitlik vardır. O da hayatın içinde saklıdır; yaşanmadan anlaşılmaz. Çünkü egoların üstü bencillikten dolayı örtülüp kapatılmıştır. Kimse kimseyi tanımak istemiyor. Sevip sevilerek yaşadığı hayatı paylaşıp kolaylaştırmak, güzel bir hayat yaşamak istemiyor; çünkü külfetine katlanamıyor.

​Kolaycılık da hayatı ve birlikteliği ucuzlatıp değerini düşürüyor. Emeksiz hiçbir hayat güzel ve kalıcı olmaz.

​Dolayısıyla işin başlangıcında fark edilmeyip görünmeyen kadın ile erkek eşitliği; tıpkı bir günü oluşturan gece ile gündüzün her gün birbirinden farklı olmasına rağmen, sonunda aradaki zaman farkının ortadan kalkıp birbirine eşit hâle gelmesi gibidir.

​Yıl içinde biri belirli bir zamana kadar sürekli uzar, diğeri de aynı zaman dilimi içinde sürekli kısalır. Sonunda uzayan ile kısalan birbirine eşit hâle gelir.

​Bu durum bize dünyadaki hiçbir yaşamın rastgele olmadığını; her işin bir denge üzere, ölçülü yaşanacağını gösterir.

​Demek ki birbirine benzer yaratılmış hiçbir varlık ne birbirine denk ne de birbirine eşittir. Denkliği ve eşitliği sağlayan, bizzat yaşanılan hayatın kendisidir. Hayat içindeki tüm varlıkların ölçü içerisindeki dengeyi bozmayacak, sevgi ve saygı çerçevesindeki yaşamıdır. Kendine benzer hiçbir varlığın, kendi gibi olan başka bir varlığa karşı üstünlüğü ya da aşağılığı yoktur.

​Ancak birbirine benzer olan her varlık, birbirinin karşıtıyla var olup yok olur. Yaşayıp varlıklarını sürdürürken de birbirlerine karşı görev ve sorumluluklarını yerine getirerek birbirlerinin eksiğini giderirler.

​Bu yüzden kadın ve erkek, yaşadıkları hayat içinde sadece birbirlerinin eksikliklerini gidermezler; hayatın içinde bir çekim alanı oluşturarak kendi varlıklarının devamını da sağlarlar.

​Kadın ve erkek sadece kendi egoları için yaşamazlar. Dünyadaki varlıklarının devamı için de birbirlerine karşı görev ve sorumlulukları vardır. Bu görev ve sorumluluğun yerine getirilmesi için de elbette birbirlerine muhtaçtırlar.

​Bu ihtiyaç ve muhtaçlık insanı insanlıktan çıkarmamalıdır. Kadın kadınlığını, erkek de erkekliğini bilmelidir.

​Ancak bu şekilde kadın kadın, erkek de erkek olur.

​İşte o zaman; birbirine benzer fakat birbirinin karşıtı olarak yaratılmış olan bu iki varlık, her ne kadar hayatı birlikte yaşayıp devamlılığını sürdürmede birbirlerine muhtaç olsalar da yaratılışları itibarıyla elbette birbirlerinden farklıdırlar. Yaratılışlarındaki bu farklılıklar da elbette aralarındaki eşitliği etkiler. Buradaki en belirgin özellik ve en büyük fark, güç farkıdır.

​Her yerde hak, hukuk ve adaleti güç oluşturur, güç sağlar. Güçsüzün hakkı, hukuku ve adaleti olmaz. Hak, hukuk ve adalet sahibi olunmayınca para, mal ve mülk sahibi de olunmaz.

​Bu yüzden çağdaş bir ülkede adalet sadece güçlüden yana olmamalı; güçsüzün de güçlü kadar hakkının ve hukukunun korunması için kurulmalıdır.

​Adalet mülkün temelidir. Temelinde adalet olmayan her mülk, her yapı yıkılır. Bir ülkede adalet; deveyle pireyi, kralla köleyi bir ederse işte o zaman o ülkede adalet var demektir; millet özgür ve yıkılmaz demektir.

​Yoksa kadın her yerde kadındır. Her yerde hepimizin anası, bacısı, teyzesi, halasıdır. Kadın ister köylü ister şehirli, ister okumuş ister cahil olsun; ister Amerikalı ister Türk, ister Asyalı ister Avrupalı olsun... Dünyanın neresinden olursa olsun kadın kadındır, kadın anadır.

​Analarımız hangi ırktan, hangi renkten, hangi milletten, hangi soy soptan olurlarsa olsunlar kadınlıkta ve analıkta hiçbirinin bir diğerinden bu bağlamda hiçbir farkı yoktur.

​Ancak bu durum erkeğin çıkarının olduğu her yerde bozuluyor. Kadın, sadece kadın olmaktan değil, insan olmaktan da çıkarılıyor. İşte asıl sorun burada başlıyor.

​Bu durum insanlığın yaratılışından beri böyledir; insanlık var oldukça da böyle devam edecektir.

​Dolayısıyla doğup var olan her kızımız, her bacımız sonunda bir eş, bir kadın ve bir ana olmaya adaydır.

​Erkeğin kadına oranla daha güçlü yaratılışı, günümüz dünyasında kadının hak ve hukukunun sağlanıp korunmasında sorun oluşturuyor. Bu da toplum vicdanını yaralayıp rahatsız ediyor.

​Sorun burada kadında değil; haktan, hukuktan yana adaletli olmayan erkektedir.

​Yoksa Havva anamızdan beri kadın kadındır; hep doğurur, besler, büyütür, yaşatır. O günden bugüne hiçbir şey değişmemiştir.

​Nesiller boyu varlığımızın devam edip çoğalmasını sağlayan kadınlarımızdır. Bugün biz neysek kadınımız o, kadın neyse biz de oyuz. İçinde yaşayıp var olduğumuz toplum da dünya da bugün odur.

​İnsan için doğmak değil, yetişmek önemlidir. Dünyanın güzelliği insana, insanın güzelliği eğitime, eğitimdeki güzelliğin en büyük payı da analarımıza aittir. Çünkü çocuk için dünyada okunacak en güzel ve en büyük kitap anadır.

​Çocuğun gözünde anadan büyük kitap, anadan büyük arkadaş yoktur. Çocuk için ana her şeydir.

​Başka söze gerek var mı?

​Dünyanın en büyük zenginliği ana olan kadınımızdır. Bu yüzden bizleri yetiştiren tüm kızlarımızı çok iyi eğitmek zorundayız. Toplumun çağdaşlığı, medeniyeti ve geleceği tamamen onların iyi yetişmiş olmalarına bağlıdır.

​Bugün dünyada her ne varsa hepsinin kaynağında kadın vardır. Kadınları iyi öğrenim görmüş, iyi eğitilmiş, iyi yetiştirilmiş tüm toplumlarda insanlar daha huzurlu, daha mutluyken diğerlerinde bu oran çok daha düşüktür.

​Bunun böyle olduğuna inanmak için illaki bir istatistik yapıp doğruluğunu kanıtlamaya gerek yoktur. Azıcık aklı olan bunun böyle olduğunu bilir.

​Bugün dünyamız daha iyi olmanın arayışı içinde. Ancak bu arayışta birçok insan hak etmediğini isteyip arzuladığından huzur bulup mutlu yaşaması da mümkün değildir.

​Mümkün olmayanı arayan insanlık bugün zordadır. Bu yüzden dünyadaki bütün kadınlar ve erkekler hep bir arayış içindedir.

​Arayış içindeki insanların sayısı her geçen gün arttığından toplumdaki çarpık ilişkiler de o denli arttı ve çoğaldı. Artıp çoğalan ilişkiler her yeri kirletti. Ateşi yakmaz, gökyüzünü ağlamaz, suyu akmaz, toprağı verimsiz, ağacı meyvesiz etti.

​Çevre kirleniyor. Kirlenen çevrede insan yaşayamaz hâle gelip bozuluyor. Her geçen gün erkeğin yakışıklılığı, kadının güzelliği kaybolup gidiyor. Bu kaybolup gidişin yanı sıra bir de toplumda erkeğin kadına, kadının erkeğe doğru dürüst güveni kalmadı.

​Toplumumuz özgürleşip güzel yaşayalım derken her geçen gün biraz daha eski güzelliğini kaybedip çirkinleşiyor.

​Üretmeden tüketen koca bir toplum olduk.

​Hiç kimseye bir şey denmiyor. Herkes ne oldum delisi oldu. Kimisi aç, kimisinde doyumsuzluk hat safhada. İnsanların arzu ve istekleri çoğaldı. İhtiyaçları farklılaşıp değişti. Huzur ve mutluluk bizden uzaklaştı.

​Kadın-erkek hep beraber çağdaşlaşıp güzel yaşayalım derken ne oldum delisi olup hep birlikte insanlıktan çıktık.

​Onun için şimdi kadınımıza daha çok iş düşüyor. İnsanımızı çağdaşlaştırıp sosyalleştirerek toplumumuza çok daha güzel bir hayat sunabilmemiz için kadınımızı yeni baştan yetiştirmemiz gerekir. Aksi takdirde sonumuz umutsuzluk içinde karanlık olur.

​Kadını aydınlat ki bütün dünya aydınlansın...

Hayata gülümsemek dileğiyle…

Sevgiler, saygılar…

Mehmet GÖKSELLİ 

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen 

E-mail:mehmetgokselli@hotmail.com

GSM  : 0 538 964 20 51

Bazen kendini kendinde.

Bazen de sevdiği insanda kendini.

 Bir insan hayatımıza girdiğinde, sizce yalnızca hayatımıza mı girer yoksa yıllardır kendimizden sakladığımız bir tarafımızı da beraberinde mi getirir?

Belki tamda bu yüzden bazı ilişkiler kolay değildir. Çünkü; karşımızdaki yalnızca sevdiğimiz kişi değildir aynı zamanda kendimizi gördüğümüz bir aynadır. Bizi kızdıran bir davranış, kendi içimizde kabul etmek istemediğimiz bir yaraya dokunur. Bizi terk eden biri yalnızca bir kaybı değil, kendimizi ne kadar başkasının varlığına bağladığımızı da gösterir. Bizi çok seven biri ise bazen hak ettiğimize inanmadığımız sevgiyi önümüze koyar.

Sonra düşünür “Neden böyle oldu?” diye sorarız. 

Belki asıl soru bu değildir.

“Bu insan bana ne yaptı?” yerine,

“Bu insan bende neyi ortaya çıkardı?” diye sormayı deneyebiliriz. Çünkü bazı kadınlar ve bazı erkekler hayatımıza kalmak için değil, bize kendimizi göstermek için girer.

Bazıları bir ömür yanımızda kalır.

Bazıları ise yalnızca bir mevsim...

Ama her karşılaşmanın ardından insan biraz değişiyorsa, hiçbir karşılaşma gerçekten boşa yaşanmamıştır. Bazen insan, sevdiğini sandığı kişiyi değil; onun sayesinde kendinde keşfettiği kişiyi sever. Ve belki de bazı insanlar hayatımızdan çıkarken bir boşluk bırakmaz.

Hoş bir seda ile kulaklarımıza  '' kendimize dönmemiz gereken yeri'' fısıldar.

Size bir soru bırakıyorum. Yorumlarınızı bekliyorum.

Sizce neden bazı insanlar birbirini çok severken birbirine iyi gelemez?

İsmail Yüksel

​Bir sabah aynaya baktığında mı, yoksa aynadaki yüzü uzun zamandır görmediğini fark ettiğinde mi?

​Yüz yerindedir. Gözler, kaşlar, yılların alnına bıraktığı ince çizgiler... Her şey sahibini tanıyormuş gibi durur. Yine de aynanın karşısında açıklanması güç bir mesafe vardır. Cam birkaç milimetredir; insanla sureti arasındaki uzaklık ise yıllarla ölçülür.

​Hayat bu mesafeyi sessizce büyütür.

​Saatler kurulur, kapılar açılır, yollar ezberlenir. Masaların başında sandalyeler eskir. Cepler dolar, boşalır. Hesapların tarihi gelir. Borçların üzeri çizilir, yenileri yazılır. Takvim yaprakları birer birer düşerken insan bütün bunların ortasında görevini kusursuzca yerine getiren bir saat gibi çalışır. Akrep ilerler, yelkovan döner. Saat vardır, zamanın kime ait olduğu ise giderek belirsizleşir.

​Dışarıdan bakıldığında hiçbir eksik görünmez. Bir beden bir yerden başka bir yere taşınmakta, eller bir şeyler üretmekte, ağız gerekli cümleleri kurmakta, yüz gerektiği yerde gülmektedir. Hayat oyuncusunu kaybetmiş bir tiyatro oyununu dekorlarla sürdürmeyi öğrenmiştir.

​Perde açılır, rol sahnededir.

​Oyuncunun yokluğunu kimse fark etmez.

​İnsanın kendine yabancılaşması büyük bir gürültüyle başlamaz. İçeriden bir kapı kapanır yalnızca. Anahtar çevrilmez, kilit vurulmaz. Yıllar sonra aynı kapının önüne gelindiğinde içeri nasıl girildiği hatırlanmaz.

​O kapının ardında ne vardır?

​Çocukken sebepsiz yere sevilen şeyler mi?

​Bir cümle kurulduğunda duyulan tarifsiz sevinç mi? Kimsenin alkışlamadığı hâlde saatlerce uğraşılan bir iş mi? Para etmeyen, unvan kazandırmayan, bir yere yetiştirmeyen fakat insanın göğsünde küçük bir kandil gibi yanan o şey mi?

​Dünya o kandile türlü isimler verir: Heves, hobi, hayal...

​Sonra karşısına ağır ve ciddi bir kelime bırakır:

​Gerçek hayat.

​Oysa “gerçek hayat” denilen şeyin ne olduğu pek az sorgulanır. Sabah başlayan ve akşam biten mi gerçektir? Hesaba yatan rakam mı? Bir insanın ömrünü verdiği masanın üzerindeki isimlik mi? Başkalarının makul bulduğu çizgide yürümek mi? Yoksa gece herkes sustuğunda içeriden gelen ve yıllardır bütünüyle susturulamayan o belli belirsiz çağrı mı?

​İnsan iki hayat taşıyabilir mi?

​Biri görünen, diğeri yaşanamayan.

​Biri takvimde ilerleyen, diğeri içeride aynı tarihte bekleyen.

​Biri herkesin bildiği, diğeri sahibinin dahi tam olarak adlandıramadığı.

​Yaşanamayan hayatın garip bir huyu vardır. Ölmez.

​Bekler.

​Üzeri örtülür, sesi kısılır, başka odalara taşınır. Yıllar geçer. İnsan onu unuttuğunu sanır. Sonra bir kelime, bir koku, eski bir defter, yarım bırakılmış bir cümle örtünün ucunu kaldırır.

​İçeride hâlâ biri oturmaktadır.

​İnsan o anda kendi yokluğuyla karşılaşır.

​Kendini bulmak denilen şeyin tuhaflığı da burada saklıdır. Kaybolan bir nesne aranır gibi insan aranabilir mi? Bir insan kendisini nerede unutabilir? Bir masanın başında mı? Bir başkasının beklentisinde mi? Geçim telaşının arasında mı? “Doğru olan budur” denilerek önüne bırakılmış hayatların içinde mi?

​Harita işe yaramaz.

​Aranan yer değilse yönün ne önemi vardır?

​İnsan kilometrelerce yürüyüp aynı noktada kalabilir. Hiçbir yere gitmeden kendisine yaklaşabilir. Mesafe ayakların altında değil, insanın yaşadığı hayatla içinde taşıdığı hayat arasındadır.

​İki hayat birbirinden uzaklaştıkça gölge uzar.

​Bir süre sonra insan gölgesinin kendisinden önce eve vardığını görür. Sofrada onun yerine oturur, işe onun yerine gider, insanlarla konuşur, gülümser, uyur ve sabah yeniden kalkar.

​Kimse eksikliği fark etmez.

​Dünya, insanın kendisi olmadan da onun hayatını sürdürebildiği tuhaf bir düzene sahiptir.

​Asıl soru:

​Yaşamak, nefes almaya devam etmek midir yoksa alınan nefesin içinde bulunmak mı?

​Bu sorunun cevabı hiçbir kitapta tamamlanmış değildir.

​İnsan kendi hayatının kapısında hem ev sahibi hem yabancı olarak durur. Elinde bir anahtar vardır. Hangi kapıya ait olduğunu bilmez. Önünde yollar uzanır. Hangisinin eve çıktığını gösteren tabela yoktur.

​İçeriden yine de bir ses gelir.

​Ne yüksek ne buyurgan.

​Bir duvarın arkasından akan su gibi...

​İnsan kulağını yaklaştırınca uzun zamandır dışarıda aradığı şeyin içeriden seslendiğini fark eder.

​Mesele yeni bir hayat kurmak değildir artık.

​Yaşanan hayatın içine yeniden girebilmektir.

​Kendi sandalyesine oturmak, kendi penceresinden bakmak, kendi sessizliğinin içinde bulunmak...

​İnsanın en uzun gurbeti, doğduğu şehirden uzak düşmesi değildir. Kendisinin yaşamadığı bir ömrün içinde yaşlanmasıdır.

​Yıllar sonra bütün yollar dönülür, kapılar kapanır, hesaplar ödenir. İnsan elinde kalanlarla aynanın karşısına yeniden gelir.

​Yüz hâlâ oradadır.

​Aynı gözler.

​Biraz daha derin çizgiler.

​Biraz daha beyaz saçlar.

​Aynanın arkasında ise hiçbir şey değişmemiştir. Cam hâlâ birkaç milimetre kalınlığındadır.

​Fakat insanla sureti arasındaki mesafe artık yıllarla ölçülmektedir.

​Uzaklardan bir saatin sesi gelir.

​Akrep ilerler.

​Yelkovan döner.

​Ve insan ilk kez saatin kaç olduğunu merak etmez.

​Ömrün hangi vaktinde kendisinden çıktığını düşünür.

​Sonra aynadaki gözlere biraz daha uzun bakar.

​Belki de bütün ömür boyunca aradığı kapı oradadır.

​Ve insanın kendisine dönmesi için bir yere gitmesi gerekmiyordur.

​Yalnızca kendi yokluğunda devam eden hayatına yetişmesi gerekiyordur.

Kim olduğum malum. Şuradan buradan bugüne kadar ne yaptıysak yaptık; beni zaten bilen biliyor. Buraya çıkıp da uzun uzun kendimi anlatmayacağım. Zaten bu yüzden dijitaldeki bütün hesaplarımı kapattım, her şeyi usulca çektim ortadan. İnsanlar, genç yaşta bir şeyler üretiyorum diye iyi niyetle de olsa habire övüyorlar, sırtımızı sıvazlıyorlar. Hatta sırf bu yüzden tamamen anonim bir yola gireyim dedim ama o da pek tutmadı, o da bana göre olmadı açıkçası.

Benim derdim asla popülerlik oyunları ya da şahsımın övülmesi değil. Şahsım yerine yazdıklarım konuşulsun istedim. Yaptığım işle doğrudan ilgisi olmayan alanlardan da bu yüzden uzak durdum.

Açık söylemek gerekirse bu kararı almak benim için zor olmadı. Etrafımda dönen o kalabalık ve gürültü, bir süre sonra insanın zihnini bulandırıyor; üretmenin o saf ve temiz heyecanını gölgeliyor. İnsanlar gençliğe şaşırıyor, yapılan işin içeriğinden ziyade kimin yaptığını konuşuyor. Ben ise tam aksine, ismimle değil kelimelerimle anılmak istedim. Yaşımın ön plana çıkarılması, her adımımın bir merak konusu hâline gelmesi üzerimde gereksiz bir yük oluşturdu. Omuzlarıma yüklenen bu övgü dolu ama bir o kadar da yorucu bakışlardan kurtulmanın tek yolu buydu.

İşte bu yüzden hem kendi sosyal medya hesaplarımı sildim hem de geçmişte yazdığım bazı yazıları ve içerikleri ortadan kaldırdım. Düşüncelerimle ve benimsediğim değerlerle bağdaşmayan, yollarımızın ayrıldığı bazı mecralardan ve kuruluşlardan da bu yüzden bilerek uzak durdum. Kimseyle bir küskünlüğüm yok ama herkesin yolu kendi durduğu yere çıkar. Benim durduğum yer ise insanın, toplumun ve gerçeğin yanında olmaktır. Orada var olmak için de aradaki bütün o yapay merdivenleri yıkıp atmak şarttı.

Şurada tarih konuşuyoruz, toplumsal meseleleri konuşuyoruz, geçmişten bugüne uzanan olayları anlamaya ve bunları okurlarla paylaşmaya çalışıyoruz. Kaleme sarılırken amacım hep daha berrak bir düşünce ortamı oluşturmak oldu. İnsanların gerçekleri görmesi, yaşadığımız toplumun sorunlarına duyarlı olması ve ortak değerlerimize sahip çıkılması benim için her şeyin önünde gelir. Bireysel başarı hikâyeleri yazmakla uğraşamam çünkü bunları çoğu zaman vakit kaybı olarak görüyorum. Önüme konan güzel sözleri, pohpohlamaları nazikçe bir kenara itmemin sebebi de bu zaten.

Kimin yazdığının ne önemi var, Allah aşkına? Önemli olan, o satırların arkasındaki samimiyet ve anlatılan meselenin kendisi.

Yazmak dediğin şey biraz da yalnız kalmayı göze alabilmektir. Kalabalıkların arasında kaybolmaktansa yalnızlığın süzgecinden geçip en saf hâliyle kâğıda dökülmektir mesele. Ben bu yalnızlığı, bu sessizliği bilinçli olarak seçtim çünkü gürültünün çok olduğu yerde doğru dürüst düşünmek, derinleşmek imkânsızlaşıyor. Fikirlerin de tıpkı tohumlar gibi sessizce toprağa düşmesi ve orada kendi kökünü salması gerekir. Üzerine sürekli ışık tutulan, habire sulanan bir tohumun kök salmaya vakti kalmaz; sıcağın altında kavrulup gider.

Zaman zaman insanların beni yanlış anladığını da biliyorum. Neden ortadan kaybolduğumu, niye birdenbire sessizliğe büründüğümü soranlar oluyor. Onlara tek cevabım şudur: Ben hiçbir yere gitmedim, sadece asıl yapmam gereken işe odaklandım. Yazmaya, düşünmeye, bu ülkenin yarınları üzerine kafa yormaya devam ediyorum. Sadece artık ön planda ben değil, savunduğum düşünceler duruyor. Bırakalım da kimin ne dediği değil, satır aralarındaki gerçeğin ne olduğu konuşulsun biraz da.

Gazete sayfalarında bu satırları okuyan dostların şahsıma değil, doğrudan meselelerin özüne bakmasını istiyorum. Eskiden kalma alışkanlıklarla kişileri öne çıkarma devri geride kaldı. Biz bu köşelerde birlikte düşünmek, sorgulamak ve olup biteni daha iyi anlamak için yazıyoruz. Başka da bir gayemiz yok; kimse başka anlamlar aramasın.

Kalem el verdikçe, yürek yazmaya devam ettikçe biz buradayız. İsimler gelir geçer ama gerçeğin peşinden gitme çabası kalır.

​İşte bu yüzden her yağmur yağdığında içimde bir şeyler yeniden filizlenir. O dingin mola uzun bir koridor gibidir... Damlaları toprağa düştükçe kuraklık, yerini yeşeren fikirlere ve iyileşen duygulara bırakır. Yağmur toprağı nasıl beslerse o dingin anlar da yazarı öyle besler. Sanat, tam da bu buluşmada başlar: içimizdeki kökleri beslemek, durmak, hissetmek ve zamanı geldiğinde o iç sesin kâğıda dökülmesine izin vermek.

​İşte biz yazarların bir yağmur damlasına gizlenmiş küçük bir ilham molası…

​Daha çok oku. Daha erken kalk. Daha disiplinli ol. Yeni bir dil öğren. Kariyerini ilerlet. Daha üretken ol. Daha fit görün. Daha başarılı ol.

​Sanki insan olmak, sürekli güncellenmesi gereken bir yazılım sürümüymüş gibi…

​Oysa kişisel gelişimin en büyük yanılgısı belki de burada başlıyor: Kendimizi geliştirmeyi, kendimizden memnun olmamanın başka bir adı hâline getiriyoruz.

​Her sabah biraz daha iyi olmak isterken bugünkü halimizi sürekli yetersiz ilan ediyoruz.

​Bu durum, insanı geliştirmek yerine yorabilir.

​Çünkü gelişim ile kendini tüketmek arasında ince bir çizgi vardır.

​Sürekli daha fazlası neden yetmiyor?

​Modern hayat bize başarıyı çoğu zaman bir “varış noktası” olarak sunuyor.

​Bir hedef belirliyoruz.

​Sonra o hedefe ulaştığımızda yeni bir hedef belirliyoruz.

​Daha yüksek maaş, daha iyi unvan, daha geniş çevre, daha büyük ev, daha fazla takipçi, daha görünür bir hayat…

​Fakat insanın iç dünyası bir alışveriş sepeti değildir. İçine ne kadar fazla başarı koyarsak koyalım, huzur kendiliğinden eklenmez.

​Bu nedenle kişisel gelişim yalnızca “daha fazlasını yapmak” meselesi değildir.

​Bazen gelişmek, daha fazla çalışmak değil; ne zaman duracağını bilmektir.

​Bazen yeni bir şey öğrenmek değil; yıllardır bildiğimiz yanlış bir düşünceden vazgeçmektir.

​Bazen çevremizi genişletmek değil; hayatımızda gerçekten değer verdiğimiz birkaç insanı fark etmektir.

​Asıl dönüşüm, insanın kendisiyle kurduğu ilişkide başlar

​Kişisel gelişimin en önemli basamağı, kişinin kendisini tanımasıdır.

​Neden öfkeleniyorum?

​Neden sürekli başkalarının onayına ihtiyaç duyuyorum?

​Neden başarısız olmaktan bu kadar korkuyorum?

​Neden “hayır” diyemiyorum?

​Neden başkalarının hayatıyla kendi hayatımı karşılaştırıyorum?

​Bu soruların hiçbirinin cevabı yeni bir motivasyon videosunda bulunmayabilir.

​Çünkü insanın kendisiyle yüzleşmesi, çoğu zaman alkışlanacak kadar gösterişli değildir.

​Gerçek gelişim sessizdir.

​Bir gün eskiden tartıştığımız bir konuda susabilmektir.

​Bir gün bizi yoran bir ilişkiye sınır koyabilmektir.

​Bir gün “Bilmiyorum” diyebilmenin utanç verici olmadığını anlamaktır.

​Bir gün başkasının başarısını kendi başarısızlığımız gibi görmemektir.

​Ve belki de en önemlisi, hayatımızı başkalarının ölçüleriyle değerlendirmeyi bırakmaktır.

​Disiplin, kendine ceza vermek değildir

​Son yıllarda kişisel gelişim dünyasında disiplin çok konuşuluyor.

​Disiplin elbette önemlidir.

​Ancak disiplinin anlamını yalnızca daha fazla çalışmak olarak tanımladığımızda önemli bir şeyi kaçırıyoruz.

​Disiplin, kendimize verdiğimiz sözleri tutabilmektir.

​Ama bu sözler yalnızca iş hayatıyla ilgili değildir.

​Dinlenmeye de söz vermektir.

​Ailemize zaman ayırmaya da…

​Telefonu bir kenara bırakmaya da…

​Sağlığımıza dikkat etmeye de…

​Gerektiğinde yardım istemeye de…

​İnsanın kendisine karşı sorumluluğu vardır.

​Fakat kendimize karşı sorumluluk, kendimize karşı acımasızlık anlamına gelmez.

​Kendini geliştirmek isteyen insanın kendisine düşman olması gerekmez.

​Tam tersine, insan önce kendisiyle aynı takımda olduğunu öğrenmelidir.

​Başarıdan önce anlam

​Belki de bugün kişisel gelişim adına yeniden sormamız gereken soru “Nasıl daha başarılı olurum?” değil, “Nasıl daha anlamlı bir hayat yaşarım?” sorusudur.

​Çünkü başarı kişiden kişiye değişir.

​Bir insan için başarı, önemli bir kariyer basamağıdır.

​Bir başkası için ailesiyle geçirebildiği sakin bir akşamdır.

​Bir diğeri için yıllardır ertelediği eğitimine yeniden başlamaktır.

​Bir başkası için korktuğu hâlde ilk adımı atmaktır.

​Dolayısıyla başkasının başarı tanımını kendi hayatımıza kopyaladığımızda kendi hikâyemizi yaşamaktan uzaklaşırız.

​Kişisel gelişim bize başkasına dönüşmeyi değil, kendimizin daha bilinçli bir versiyonu olmayı öğretmelidir.

​Belki de en büyük gelişim: Kendine yetişmek

​Hayat bir yarış değildir.

​Ama çağımız bize sürekli yarışıyormuşuz hissi veriyor.

​Birileri daha erken mezun oluyor.

​Birileri daha hızlı yükseliyor.

​Birileri daha çok kazanıyor.

​Birileri daha fazla geziyor.

​Birileri daha mutlu görünüyor.

​Sosyal medya çağında insanın en büyük sınavlarından biri de budur: Başkasının vitrinini kendi hayatının tamamıyla karşılaştırmamak.

​Oysa herkesin hayatının görünmeyen bir tarafı vardır.

​Biz çoğu zaman kendi hayatımızın mutfağını başkasının sofrasıyla kıyaslarız.

​Belki de gelişmenin önemli bir parçası, bu karşılaştırmadan vazgeçmektir.

​Kendi hızımızı kabul etmek…

​Kendi eksiklerimizi görmek…

​Ama eksiklerimiz yüzünden kendimizi değersiz ilan etmemek.

​Çünkü insanın değeri, tamamladığı hedeflerin toplamından ibaret değildir.

​Son söz

​Kişisel gelişim, insanın sürekli kendisine “Daha iyi olmalısın” demesi değildir.

​Bazen “Olduğun hâlinle de değerlisin; şimdi istersen birlikte biraz daha ilerleyelim” diyebilmektir.

​Gelişim, kendinden kaçmak değil; kendine yaklaşmaktır.

​Kendini tanımaktır.

​Sınırlarını bilmektir.

​Hatalarından öğrenmektir.

​Değişmesi gerekeni değiştirecek cesareti, değişmeyecek olanı kabullenecek olgunluğu kazanmaktır.

​Ve belki de bütün bunların sonunda insan şunu fark eder:

​Hayatta ulaşılması gereken kusursuz bir “ben” yoktur.

​Sadece her gün biraz daha bilinçli, biraz daha dengeli ve biraz daha sahici bir şekilde yaşama ihtimali vardır.

​Asıl kişisel gelişim de tam burada başlar.

Mehmet GÖKSELLİ 

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen

Takvimler bundan tam 10 yıl önceye dönüyor.

Bir sonbahar günü, Türk sinemasının unutulmaz yüzlerinden biri aramızdan ayrıldı.

Tarık Akan…

Sadece bir oyuncu değildi o.

Bir kuşağın gençliğiydi.

Bir kuşağın aşkıydı.

Bir kuşağın hayalleriydi.

Bazen güldüren, bazen düşündüren, bazen de insanın yüreğine dokunan bir hikâyeydi.

Ve bugün, vefatının 10. yılında onu yeniden anarken insanın aklına tek bir soru geliyor:

Bazı insanlar neden aramızdan ayrıldıktan yıllar sonra bile eksilmiyor?

Çünkü bazı isimler yalnızca yaşadıkları döneme değil, insanların hafızasına ait oluyor.

Tarık Akan da öyleydi.

YEŞİLÇAM'IN YAKIŞIKLI JÖNÜNDEN BİR HALKIN HİKÂYESİNE…

Onu ilk tanıyanların hafızasında genç, yakışıklı ve gülümseyen bir Tarık Akan vardır.

Yeşilçam'ın romantik filmlerinde gönülleri fetheden, beyazperdede milyonların sevgisini kazanan o genç adam…

Ama Tarık Akan'ın hikâyesi burada bitmedi.

Tam tersine…

Asıl büyük yolculuğu bundan sonra başladı.

Zaman içerisinde yalnızca filmlerdeki karakterlerini değil, sinemaya bakışını da değiştirdi.

Toplumun gerçeklerini anlatan filmlerde rol aldı.

İşçiyi oynadı.

Emekçiyi oynadı.

Ezilen insanı oynadı.

Babasını, kardeşini, eşini, çaresiz insanı oynadı.

Ve oynadığı her karakterde Türkiye'nin başka bir yüzünü gösterdi.

Çünkü Tarık Akan sadece rol yapmadı; insan hikâyelerine hayat verdi.

BİR YÜZÜ DEĞİL, BİR DURUŞU VARDI

Sanatçı olmak kolaydır belki…

Ama sanatçı olarak kalabilmek kolay değildir.

Şöhret insanı değiştirebilir.

Alkış insanın ayaklarını yerden kesebilir.

Ama Tarık Akan, yıllar içerisinde kazandığı şöhretin gölgesinde kaybolmak yerine kendisini yeniden inşa etmeyi tercih etti.

Onu yalnızca filmleriyle değil, duruşuyla da hatırlıyoruz.

Çünkü onun hayatında sinema yalnızca bir meslek değildi.

Bir anlatma biçimiydi.

Bir bakıştı.

Bir tavırdı.

Bir vicdan meselesiydi.

TARIK AKAN'IN EN BÜYÜK ROLÜ, TARIK AKAN OLMAKTI

Bugün geriye dönüp baktığımızda onlarca film, yüzlerce sahne ve unutulmaz karakter görüyoruz.

Ama bütün bunların üzerinde başka bir şey var:

İz.

İnsan hayattan ayrıldığında geride ne bırakır?

Mal mı?

Mülk mü?

Şöhret mi?

Bazen hiçbirinin anlamı kalmaz.

Asıl mesele, insanların seni nasıl hatırladığıdır.

Tarık Akan bugün aramızda değil.

Ama adı hâlâ konuşuluyor.

Filmleri hâlâ izleniyor.

Fotoğrafları hâlâ paylaşılıyor.

Sözleri hâlâ hatırlanıyor.

Ve genç kuşaklar onun filmlerini izlemeye devam ediyor.

Demek ki bazı insanlar gerçekten gitmiyor.

Sadece görünmez oluyor.

10 YIL GEÇTİ AMA EKSİKLİĞİ HÂLÂ HİSSEDİLİYOR

10 yıl…

Dile kolay.

Bir insanın ardından geçen 10 yıl, aslında zamanın ne kadar hızlı aktığını da gösteriyor.

Ama bazı acılar takvim yapraklarıyla eskimiyor.

Çünkü mesele yalnızca bir sanatçının ölümü değil.

Bir dönemin kapanması…

Bir kültürün, bir sinema anlayışının, bir oyunculuk kuşağının yavaş yavaş tarihe karışması…

Bugün Tarık Akan'ı izlerken belki de yalnızca onu değil, kendi geçmişimizi de izliyoruz.

Eski İstanbul'u…

Eski sokakları…

Eski insan ilişkilerini…

Eski aşkları…

Eski dostlukları…

Ve belki de en çok, artık geri gelmeyecek olan gençliğimizi…

Bu yüzden Tarık Akan'ın filmleri yalnızca film değildir.

Biraz da hatıramızdır.

BİR FİLM BAŞLADIĞINDA ZAMAN GERİYE AKIYOR

Bazen televizyon ekranında eski bir Tarık Akan filmi çıkar.

İnsan kumandayı eline alır.

“Biraz bakayım.” der.

Sonra film ilerledikçe yıllar geriye gider.

Bir şarkı duyulur.

Bir sahne gelir.

Tarık Akan ekranda görünür.

Ve insan bir anlığına 10 yılın geçmediğini sanır.

İşte sanatın gücü tam da burada saklıdır.

Ölümü yenmek…

Bir insanın bedenini değil ama hatırasını yaşatmak…

Tarık Akan bunu başardı.

ÇÜNKÜ BAZI USTALAR ÖLMEZ, SADECE PERDEDEN ÇEKİLİR

Bugün onun için “10 yıl oldu.” diyoruz.

Ama Tarık Akan'ın filmlerini açtığımızda 10 yıl bir anda yok oluyor.

O yine genç.

O yine gülümsüyor.

O yine seviyor.

O yine mücadele ediyor.

O yine karşımızda.

Ve biz yine onu izliyoruz.

Belki de bu yüzden gerçek sanatçıların ölümünden sonra söylenecek en doğru cümle şudur:

“Aramızdan ayrıldı ama bizden ayrılmadı.”

Tarık Akan da bizden ayrılmadı.

Çünkü onun sesi filmlerde…

Yüzü ekranlarda…

Hatırası milyonların kalbinde…

Ve bıraktığı iz hâlâ bu ülkenin sinema hafızasında.

BUGÜN SADECE BİR SANATÇIYI DEĞİL, BİR İNSANI ANIYORUZ

Tarık Akan'ı bugün yalnızca aldığı ödüllerle, oynadığı filmlerle veya canlandırdığı karakterlerle anmak eksik kalır.

Çünkü onun hikâyesi bize başka bir şeyi de hatırlatıyor:

İnsan, hayatta ne kadar parladığıyla değil, arkasında ne kadar ışık bıraktığıyla hatırlanır.

Tarık Akan'ın bıraktığı ışık hâlâ yanıyor.

Ve daha uzun yıllar yanmaya devam edecek.

Bugün onun vefatının 10. yılı…

Aradan 10 yıl geçti.

Ama bazı isimler için zamanın hiçbir hükmü yok.

Çünkü Tarık Akan artık yalnızca bir isim değil, Türk sinemasının hafızasında yaşayan bir efsane.

Rahat uyu, Büyük Usta…

Sen perdeden çekildin.

Ama hikâyen bitmedi.

Çünkü senin filmlerin oldukça…

Seni sevenler oldukça…

Ve seni yeni kuşaklara anlatan insanlar oldukça…

Tarık Akan yaşamaya devam edecek.

Vefatının 10. yılında Büyük Usta Tarık Akan'ı saygı, özlem ve rahmetle anıyorum.

SEVDAM URFA 

Bir gün kadim şehir Urfa'nın aziz insanları ile şiir meclisindeyim.

Ve kalbimden dökülen şiir herkesi büyüledi:

Kadim şehrin aziz dostları 

Urfa her gönlün sultanı 

İbrahim'in makamı 

Balıklı gölün destanı 

Şiire devam ederken yüksek bir ses :

" Burası kendini bulacağın öz memleketin olacak." dedi ve elinde Türkiye haritası.

Haritayı açtı, gözümün düştüğü ilk şehir Urfa oldu. Çünkü hakikat ışığı parlıyordu Urfa 'da. Ve o günden sonra Urfa benim büyüdüğüm toprak oldu.

​Bazen insanın içinde o kadar çok şey birikir ki anlatmaya kelime bulamaz. Kime anlatacağını bilmez, anlatsa da anlaşılmayacağını düşünür. Susar. Gününe devam eder ama içinde bir şeyler hep konuşmaya devam eder.

​İşte böyle zamanlarda yazmak iyi gelir. İçinizde ne varsa yazın. Kırgınlığınızı, öfkenizi, özleminizi, korkularınızı… Söyleyemediğiniz ne varsa bırakın yazıya dökülsün. Cümlelerin güzel olup olmadığını, birilerinin beğenip beğenmeyeceğini düşünmeyin. Bazen dağınık da olsun, yarım kalsın, hatta aynı şeyi defalarca yazın. Yeter ki içinizde kalmasın. Sonra isterseniz silin. İsterseniz bir kenara bırakın. Kimse okumasın, kimse bilmesin. Zaten yazmanın güzelliği biraz da burada değil mi? Her şeyi herkese anlatmak zorunda değilsiniz. Bazen sadece kendinize anlatmanız yeter. Çünkü insan içine attıkça ağırlaşıyor. Söyleyemedikleri, sustukları, erteledikleri birikiyor. Sonra hiç beklemediği bir anda küçücük bir şey bile ağır gelebiliyor. O yüzden bazen oturun ve yazın. İçinizden nasıl geliyorsa öyle… Noktasına, virgülüne takılmadan. Kim ne düşünür diye hesaplamadan.

​Belki yazdığınız hiçbir şeyi bir daha okumayacaksınız. Belki birkaç gün sonra hepsini sileceksiniz. Ama o an içinizde taşıdığınız bir yükü dışarı bırakmış olacaksınız. Yazmak bazen çözüm değildir belki ama insanın kendine iyi gelmesinin en sessiz yollarından biridir. Yazın… Çünkü bazı duygular anlatılmıyor, sadece yazılıyor. Ve insan yazdıkça biraz hafifliyor.

​Bazen televizyon, bilgisayar veya telefon başında saatlerce vakit geçiriyoruz. Ne izlediğimizi düşünmeden dahi vakit kaybediyoruz. Bir dizi bitiyor, başka bir program başlıyor. Bunun sonunda televizyon başından kalkıp telefona bakıyoruz ya da bilgisayar başına geçiyoruz. Peki, kendimize hiç şu soruyu sorduğumuz oluyor mu: "Biz ne izliyoruz?" Ve bütün bunlar, çocuklarımızın zihninde nasıl bir dünya oluşturuyor?

​Elbette ben bu yazıyı televizyonu veya sinema ortamını kötülemek amacıyla yazmış değilim. Çok güzel yapımlar, eğitici programlar, belgeseller ve insanın ufkunu genişletecek içerikler de var şüphesiz. Mesele ekranın kendisi değil; asıl mesele o ekranı ne ile doldurduğumuzdur.

​Çünkü bugün ekran, birçok çocuğumuzun hayatında büyük bir yere ve öneme sahip. Bugün maalesef bir çocuk; ailesinden çok ya televizyon ya bilgisayar ya da telefon başında vaktini harcıyor. Böyle olunca da ekran başında gördüğü insanlar, karakterler veya hikâyeler onun dünyasını şekillendiriyor.

​Çocuğun kimi kahraman olarak gördüğü de çok daha önemli. Çünkü çocuk sadece izlemiyor; gördüğünü öğreniyor, gördüğünü taklit ediyor ve zamanla da yaptıklarını normal bir şeymiş gibi algılıyor.

​Burada kendimize dürüst bir soru sormamızda fayda var: Biz kendi değerlerimizi, kendi kültürümüzü, kendi tarihimizdeki önemli kişileri çocuklarımıza ne kadar anlatabiliyoruz?

​Dünyanın farklı ülkeleri kendi hikâyelerini sinemayla veya dijital ortamda anlatıyor. Kendi kahramanlarını çocukların karşısına çıkarıyor. Kendi kültürlerini tanıtıyor ve gelecek nesillere de aktarıyor. Bizim ise anlatacak o kadar çok hikâyemiz, o kadar çok değerimiz var ki... Ama biz maalesef bunun bilincinde değiliz.

​Tarihimizde büyük fedakârlıklar yapmış nice insanlar var. Edebiyat tarihimizde birbirinden değerli yazarlarımız, şairlerimiz var. Düşünce dünyamızda insanlara yol gösterecek büyük isimler var. Fakat biz bunları çocuklarımızın karşısına yeterince çıkarabiliyor muyuz?

​Bence asıl mevzu burada başlıyor.

​Bir çocuğa "Bunu oku ya da bunu izle" demek çoğu zaman yeterli değildir; çünkü boş bırakılan bir şeyi bir başka şey doldurur. Eğer biz çocuklarımıza kaliteli içerikler sunmazsak onların dünyasını başkalarının ürettiği içerikler şekillendirecektir.

​Bu nedenle aileler olarak hepimize büyük sorumluluk düşüyor. "Çocuklarımız ne izliyor, ne okuyor, kimleri takip ediyor?" diye zaman zaman bakmak gerekir. Ama bunu sadece yasaklayarak değil, onlar ile konuşarak yapmak gerekir. Çünkü bir çocuğa bir şeyi anlatmanın en güzel yolu onu anlamaya çalışmaktır.

​Aynı sorumluluk yapımcılara, senaristlere, sanatçılarımıza ve medyaya da düşüyor. Bizim toplumumuzu, kültürümüzü ve ortak değerlerimizi anlatan kaliteli yapımlara ihtiyacımız var. Gençlerin sadece tüketen değil, üreten insanlar olmasını istiyorsak onlara ilham verecek örnekleri de çoğaltmalıyız.

​Ve ben burada bazı isimlere özellikle yer vermek istiyorum.

​Hayati İnanç gibi kültürümüzü ve edebiyatımızı gençlere sevdirmeye çalışan, Ebubekir Sifil gibi düşünce dünyasında önemli çalışmalar ortaya koyan, Ömer Karaoğlu gibi yıllardır müziğiyle insanlara ulaşan, Dursun Ali Erzincanlı gibi şiir ve naatlarıyla gönüllere dokunan isimler var. Edebiyatımızda Nurullah Genç, İbrahim Tenekeci ve Ahmet Murat gibi çok kıymetli şair ve yazarlarımız bulunuyor.

​Mesele bu isimlerin çok güzel yazması ya da okuması değil; asıl mesele, gerçekten değer veriyorsak onların ürettiklerine de sahip çıkmaktır. Okumalı, dinlemeli, izlemeli, paylaşmalı ve gençlerin örnek alacağı bir nesil inşa edebilmeliyiz.

​Çünkü sevdiğini söylemek kolaydır; söylersin, olur biter. Ama asıl mesele onun yaptığını yapabilmektir.

​Bugün çocuklarımızın elinde telefon var ama yarın kitap da olabilir. Ya da dergi, kamera, ne bileyim mikrofon da olabilir. Ve bunları sağlayabilmek biraz da bizim elimizde, öyle değil mi?

​Ben çocuklarımızın dünyasında kendi tarihimizin, edebiyatımızın, kültürümüzün ve değerlerimizin daha fazla yer almasını istiyorum. Bunun için de önce ekranlara, sonra kendimize bakmamız gerektiğine inanıyorum.

​Çünkü çocuklarımızın ne izleyeceği sadece onların meselesi değildir. Onların ne izleyeceği, biraz da bizim onlara sunduklarımızla ilgilidir.

​Ve belki de bugün hem kendimize hem çocuklara hem de çevremize sormamız gereken o soruyu bir kez daha tekrarlayalım:

​“Ekranlarda Ne İzliyoruz? Çocuklarımıza Ne Bırakıyoruz?”

​Saat ile birlikte anlam taşıyan dakika, saniye veya salise de büyük önem taşımaktadır. Bazen çabuk geçmesini arzu ederiz bazen de hiç bitmesin isteriz. Bir hastanın yaşam mücadelesi ameliyat masasındaki hayati önem taşıyan saniyelere bağlıdır. Bir insan sevdiğine veya sevdiği bir şeye kavuşacağı için akrep ve yelkovanın birbiriyle yarışmasını ister âdeta. Saatler o kadar hızlı ilerlesin ki umduğuna kavuşsun. Bazen de insan dakikaların hatta saniyelerin bile geçmesini istemez. Örneğin vatanından, toprağından, anadan, yardan ayrılacağını bilen biri o anın gelmesini hiç istemez. Oysaki doğanın kanunu bu; iyi veya kötü o saat tik tak sesleriyle işlemeye devam edecek. Bu işleyiş kimileri için ıstırap olurken kimileri için de sevinç, sürur kaynağı olacaktır. Saat kavramı asırlardır önemini koruyan bir unsurdur. İşe veya okula gideceğimiz zamandan hayır ve şer günlerde insanoğlu belli bir saat dilimini baz alır. İslam Peygamberi sıhhatle birlikte boş vaktin de faydalı işlerde değerlendirilmesini teşvik ve tavsiye etmiştir:

​"Sağlığınızın ve boş vaktinizin kıymetini biliniz. Zira sağlık hastalık gelmeden, boş vakitte işler üst üste gelmeden anlaşılmaz, kıymeti tam olarak bilinmez." buyurmuştur.

​Sadece fiziksel olarak değil psikolojik olarak da zamanı taksim eden dinimiz, 24 saati dilimlere ayırmıştır. 8 saat çalışma, 8 saat uyku, 8 saati de ailesiyle, sevdikleriyle beraber vakit geçirerek, spor yaparak veya herhangi bir hobiyle uğraşarak geçirilmesi gereken değerli zamanlardır.

​Hem maddi hem de manevi sağlığımız bu saate göre hareket etmeye bağlıdır.

​"Ağaç yaşken eğilir." buyuran atalarımız da her şeyin vaktinde olması gerektiğini vurgulamaktadır. İnsanoğlunun en büyük hatası sağlığının, boş vakitlerinin kıymetini tam olarak anlayamamasıdır. Bir ömür boş işlerle kendisine verilen saatleri heba ederek harcayan bizler, hem dünya hem de ahiret sermayesi olan en elzem şeyleri kaçırabiliyoruz. Ve unutulmamalıdır ki dün geri gelmiyor! Bu yüzden anın kıymetini bilerek yaşamaya gayret etmeliyiz. Birkaç saniye veya dakika nefes alıp vermek için servet harcayan insanlar gördüm. Doktoru tarafından 3 ay, 6 ay ömrü kaldığını duyan ve bunu bir ganimet gibi gören genç-yaşlı hastalar gördüm. Ölümü bile önümüzden bir tabut geçmeden aklının ucundan geçirmeyen özellikle genç nesillerin kumar masalarında, içki sofralarında, varoşlarda, sokak aralarında uyuşturucu maddeler tüketerek, internet kafelerde, bilgisayar başında, telefonlarda saatlerce hareketsiz oturarak heba ettiği bu zamandan korkmamak ve endişe duymamak elde değil!

​Saat kavramının içini örneklerle doldurmak mümkündür ancak dikkat çekmek istediğim konu; planlı, programlı, yerinde ve zamanında yapılan veya yapılmayan şeylerin getirisi götürüsüdür. Maddi ve manevi hastalıkların da bu hastalıkların şifası da her şeyi zamanında yapmaktır.

​Bu konuyla ilgili güzel bir söz vardır: "Bugünün işini yarına bırakma!"

​Askerlik zamanında güzeldir. Evlilik zamanında güzeldir. Okumak zamanında güzeldir. Uyumak veya uyanmak zamanında güzeldir. Hatta sevmenin de kızmanın da bir zamanı vardır. Mesela zamanında gelmeyen özrün veya pişmanlığın faydası yoktur. Zamanında ödenmeyen borcun, vaktinde kılınmayan namazın bir anlamı olmadığı gibi. Şakanın da gerçeğin de bir zamanı vardır. Dünyanın her neresine giderseniz gidin saat kavramı sizi çepeçevre kuşatmıştır. Falan saat, filan saat...

​Futbol maçlarından en sevdiğimiz dizilere kadar her şeyin bir saati vardır.

​Yaşamın da ölümün de muayyen bir saati vardır ve bu saat bugüne kadar hiç şaşmamıştır. Ölüm vakti gelince onu ne bir salise geriye ne de ileriye çekebilirsiniz. Aslında saat kavramının hayatımıza girmesinin en önemli sebebi her an Yaradan'ın huzuruna çıkacakmış gibi hayatımızı planlı bir şekilde sürdürmektir.

​Etrafımızda da görüldüğü üzere ruhumuz can kafesinden ayrıldıktan sonra pişmanlığın hiçbir faydası yoktur.

​Makul düşünebilen insanlar için zamanında hareket etmek hayati bir meseledir.

​Zamanını en verimli şekilde kullanabilenlerden olmayı tercih ve temenni edelim. 

~Şiir Yürekli Roman Yazarı ✍🏻 

Edebiyatçılar için bu ay, bütün bir yıl boyunca biriktirilen duyguların derlenip toplandığı görkemli bir 'hasat mevsimi' gibidir. Eylül; insanın pencereden dışarı bakıp derin bir iç çektiği, geçmişte kalmış bir aşkı hatırladığı, yağmurun cama vurduğu, sararmış yaprakların ağır ağır yere düştüğü ve mutlaka bir şeylerin bittiği aydır. Gerçek hayatta ise eylül; okul servislerinin yeniden yollara çıktığı, işe gitmek için alarmın çaldığı, klimanın kapatılıp “Acaba kombiyi ne zaman açacağız?” sorusunun sorulmaya başlandığı, markette karpuzun yerini mandalinanın aldığı ve sabah evden çıkarken “Tişört giysem üşür müyüm, mont giysem terler miyim?” diye insanın kendi hayatıyla ilgili en zor kararlardan birini verdiği aydır.

Edebiyatta eylül bir duygudur. Gerçek hayatta ise hava durumudur.

Aradaki farkı anlamak için Mehmet Rauf’un Eylül romanını düşünmek yeterli. Türk edebiyatının ilk psikolojik romanı kabul edilen Eylül, mevsim adını taşımasına rağmen aslında bir mevsimi değil, bir ruh hâlini anlatır. Mehmet Rauf, romanın başında baharın sonbaharda yeniden gelmesinin nasıl mümkün olmadığından söz eder; tıpkı bahar gibi gençliğin ve geçen güzel günlerin de geri getirilemeyeceğini söyler. Kitapta insanlar öyle sever, öyle susar, öyle bakar ki insan ister istemez kendi hayatına dönüp bakar.

Bizim eylül ayında ise insan en fazla dolaptaki yazlıkları kaldırıp kaldırmamayı sorgular.

Edebiyatın Eylül’ü ağırdır. Üzerinde ince bir hüzün vardır. Her şeyin bir sonu olduğunu bilir: Aşkların da, gençliğin de, yazın da, hatta insanın da.

Bizim Eylül’ümüzün ise bir eli hâlâ yazdadır.

Öğlen güneş açar. Akşam serinler. Sabah mont giyersin. Öğlen montu koluna alıp dolaşırsın. Akşam yağmur başlar. Eve dönerken sandaletinin içine su dolar. Ertesi sabah yeniden güneş açar ve sen bütün bunların üzerine bir de “Bugün de acaba yağmur yağar mı?” sorusuyla güne başlarsın.

Eylül deyince aklımıza yalnızca Mehmet Rauf gelmez elbette. Türk edebiyatında şairlerin sonbahar gelir gelmez nasıl bir edebî havaya girdiklerini de hayranlıkla izleriz. Attila İlhan, “Akşamsa eylülse ıslanmışsam...” derken eylülü bir yağmurun, bir akşamın ve bir iç sıkıntısının içine yerleştirir. Cemal Süreya ise “Dedim ya... Eylüldü” diyerek sanki başlı başına bir açıklama yapar. Eylül, şiirlerde tek başına bir cümle kurmaya yeten aylardandır.

Eylülün edebiyattaki en büyük meziyeti, insana kendisini düşündürmesidir. Gerçek hayattaki en büyük meziyeti ise insanı hafifçe üşütmesidir. İkisinde de bir durup düşünme hâli vardır.

Mesele aşka ve ilişkilere gelince, edebiyatla gerçek hayat arasındaki fark daha da belirginleşir. Edebiyatta Eylül aşkları kolay yaşanmaz. Herkes susar, herkes acı çeker, herkes bir şeyleri içine atar. Mehmet Rauf’un Eylül romanındaki Suat ve Necip’i düşünün. Boğaziçi’nde bir yalı, musiki sohbetleri, uzun bakışmalar, söylenemeyen sözler... Masum başlayan bir yakınlık, zamanla insanın içini kemiren bir aşka dönüşür. Sonbaharın serinliği, sararan yapraklar, yaklaşan kış; sanki hepsi bu aşkın kötü biteceğini önceden biliyordur.

Ahmet Altan’ın “Ben eylülde bütün aşklardan ve kadınlardan korkarım” sözü de boşuna değildir. Eylül, edebiyatta neredeyse başlı başına bir aşk işaretidir. Eylülde âşık olduysan, belli ki biraz acı çekeceksin. Çünkü edebiyatta aşk, biraz da acı çekmeden tamamlanmış sayılmaz.

Gerçek hayatta ise durum pek öyle değil. Bizim “Kasımda aşk başkadır” diye bir sözümüz var. Kim çıkardı, ne zaman çıktı, gerçekten doğru mu, bilmiyoruz. Ama kulağa güzel geliyor. Üstelik havalar soğuyunca insanın aşka bakışı gerçekten biraz değişiyor. Günler kısalıyor, akşamlar erkenden geliyor, dışarıda geçirilen uzun saatlerin yerini evdeki küçük sıcaklıklar alıyor. İnsan biraz daha evine, biraz daha sıcak bir yere, biraz daha yanındaki kişiye dönüyor.

Belki de “Kasımda aşk başkadır” sözünün sırrı burada. Hava soğudukça insan birbirine biraz daha sokuluyor. Büyük laflar azalıyor, küçük ilgiler çoğalıyor. Markete giderken sevdiğinin sevdiği çikolatayı almak, yağmur yağacak diye şemsiyeyi çantaya koymak, sabah çıkarken “Kalın giyin, üşütmeyesin” demek... Bunların hiçbiri romanlarda büyük aşk sahnesi olarak yazılmaz. Ama gerçek hayatta aşk çoğu zaman tam olarak böyle yaşanır.

Edebiyat aşkı büyütür, gerçek hayat onu küçültüp cebimize koyar. Büyük bir hikâye olmaktan çıkarır, günlük hayatın içine saklar.

Birinin sizi çok sevdiğini söylemesi güzeldir. Ama hava soğuduğunda “Üşürsün, bunu giy” demesi de az şey değildir. Sana sıcak bir çay koyması, eve vardığında haber vermeni istemesi, yağmurda şemsiyeyi senin tarafına doğru tutması... Aşk bazen insanın hayatına şiir gibi girmez. Bazen sadece üşütmez. 

Edebiyat bize “Sonbahar geldi, geçmişi düşün,” der. Hayat ise bunu söylemeden yapar: Bir akşam eve dönerken havanın kokusu değişir ve sen birden on beş yaşına dönersin. Bir yaprak kaldırıma düşer ve yıllar önce kaybettiğin birini hatırlarsın. Bir yağmur başlar ve hiç beklemediğin bir şarkı gelir aklına. Eylül, insanın içindeki eski odaların kapılarını aralar. Belki bu yüzden eylül biraz hüzünlüdür. 

Fakat yalnızca hüzünlü de değildir. Çünkü sonbaharın güzelliği, her şeyin bittiğini söylemesinde değil, biten şeylerin ardından başka şeylerin başlayacağını bilmesindedir.

Yaprak düşer. Ağaç ölmez.

Yaz biter. Hayat bitmez.

Bir dönem kapanır. Başka bir dönem açılır.

Birileri yeni bir şehre taşınır. Birileri yeni bir eve. Birileri yeni bir aşka. Birileri de sonunda kendisine.

Sonbahar, insanın kendisine benzeyen bir mevsimdir. Ne tamamen sıcak ne tamamen soğuk. Ne tamamen neşeli ne tamamen hüzünlü. Ne başlangıç ne son. İkisinin tam ortasında. Bu yüzden eylül biraz garip bir aydır. Hem gitmek isteriz hem kalmak. Hem yazı özleriz hem serin havaya seviniriz. Hem geçmişi düşünürüz hem önümüze bakarız. Bir yandan eski günleri özlerken bir yandan yeni defterler alır, yeni kararlar veririz. 

Belki edebiyatın Eylül’ü daha güzel yazılmıştır. Pencereleri Boğaziçi’ne bakar, yağmurları daha romantiktir, aşkları daha büyük, hüzünleri daha derindir. Ama gerçek hayatın Eylül’ünde de mandalina vardır.

Zaman geçiyor. Ve biz bir mevsim daha büyüyoruz.

Haftalar boyunca birlikte bazı soruların peşinden gittik. Hiçbir şeyin bütünüyle rastlantı olmayabileceğini düşündük. Gerçek yolculuğun dışarıya değil, insanın kendi içine doğru olduğunu konuştuk. Bilgi ile bilgeliğin aynı şey olmadığını, sembollerin sessiz bir dil oluşturabileceğini ve insanın bazen en büyük labirenti kendi içinde taşıdığını gördük. Sonra özgürlüğe baktık; bizi bağlayan zincirlerin her zaman dışarıda olmadığını, bazılarının zihnimizde kurduğumuz kabullerden oluştuğunu fark etmeye çalıştık.

Şimdi bütün yolların başladığı ve bittiği yere dönüyoruz.

Başlangıç ve son aynı noktada birleşir.

Yolculuk sonunda insan aslında hep aradığı yere, yani kendisine ulaşır.

İnsan hayatı boyunca bir şeyleri arar.

Bir cevap.

Bir insan.

Bir şehir.

Bir başarı.

Bir anlam.

Bir gün bütün bunlara ulaşınca eksik olan parçanın tamamlanacağını düşünür. Uzaklara gider, yeni yollar dener, yeni kapılar açar. Bir şeyleri geride bırakır, bir şeylerin peşinden koşar. Bazen kaybolur, bazen yeniden başlar. Fakat yol uzadıkça garip bir şey fark etmeye başlar:

Aradığı şey, gittiği yerde değildir.

Çünkü insan nereye giderse gitsin, kendisini de yanında götürür. Aynı korkularla başka şehirlere taşınır. Aynı yaralarla yeni insanlarla tanışır. Aynı sorularla başka kapıların önünde durur. Ve bazen yıllar sonra dönüp baktığında, aslında bütün o yolların onu başka bir yere değil, kendisine yaklaştırdığını fark eder.

Belki hayatın en büyük yanılgısı, yolculuğun bizi kendimizden uzaklaştırdığını sanmamızdır. Oysa bazı yollar insanı kendisine geri getirir. Bazı kayıplar, neyi gerçekten aradığımızı gösterir. Bazı karşılaşmalar, içimizde unuttuğumuz bir tarafı uyandırır. Bazı ayrılıklar, başkasına değil, kendimize ne kadar uzak olduğumuzu gösterir. Ve bazı başlangıçlar, aslında çok daha önce başlamış bir yolculuğun devamıdır.

Bir çocuk düşünün.

Dünyayı anlamak için sorular soruyor. Her şey onun için yenidir. Bir taşın neden orada olduğunu, gökyüzünün nereye kadar uzandığını, insanların neden birbirinden farklı olduğunu merak ediyor. Sonra büyüyor. Cevaplar çoğalıyor, sorular azalıyor. Kendisine öğretilenleri gerçek kabul etmeye başlıyor.

Ta ki bir gün...

Bir şey olur.

Bir kayıp, bir karşılaşma, bir sessizlik, bir kitap, bir yolculuk ya da yalnızca gecenin bir saatinde gelen tek bir düşünce...

Ve insan yeniden sormaya başlar.

“Ben kimim?”

Belki de gerçek başlangıç tam olarak burada doğar. Çünkü insanın hayatındaki en önemli yolculuk, kendisi hakkında bildiklerini çoğaltmak değil; kendisi hakkında bildiğini sandığı şeyleri sorgulamaktır.

Bazen bütün hayatımız boyunca bir eve dönmeye çalışırız. Oysa aradığımız ev bir şehir değildir.

Bir adres değildir.

Bir insan değildir.

İnsanın kendi içinde, kendisine yabancılaşmadan durabildiği o sessiz yerdir.

Belki “eve dönüş” dediğimiz şey budur. İnsan kendisine döndüğünde geçmişini değiştirmez. Yaşadıklarını silmez. Kaybettiklerini geri getirmez. Fakat onların anlamı değişir.

Dün yaşadığın acı, bugün sana bir şey öğretmeye başlar.

Dün verdiğin yanlış karar, bugün hangi yolu seçmemek gerektiğini gösterir.

Dün rastlantı sandığın karşılaşma, bugün hayatının yönünü değiştiren bir işaret hâline gelir.

Ve bir zamanlar son sandığın şeyin, aslında yeni bir başlangıç olduğunu anlarsın.

Çünkü hayatın bize öğrettiği en büyük sır belki de şudur:

Hiçbir son gerçekten son değildir.

Bir kapı kapanır. Fakat başka bir kapının eşiğinde olduğunu henüz bilmiyorsundur.

Bir yol biter. Fakat o yolun seni nereye getirdiğini anlaman için biraz daha yürümen gerekir.

Bir insan hayatından çıkar. Fakat onun bıraktığı boşlukta kendinle ilk kez karşılaşabilirsin.

Ve bazen insan bütün hayatını bir şeyleri bulmak için harcadıktan sonra, bulduğu şeyin zaten içinde olduğunu fark eder.

İşte o an başlangıç ile son birbirine dokunur. Aradığın cevap, sorduğun ilk soruya geri döner. Gittiğin yol, başladığın yere çıkar. Kapattığın kapının ardında aslında başka bir başlangıç vardır. Ve insan, bütün yolları tükettiğinde değil; kendisinden kaçmayı bıraktığında yolculuğun gerçek anlamını kavrar.

“İçindeki Başlangıç” adını verdiğimiz bu yolculuğun asıl anlamı buydu.

Başlangıç dışarıda değildi.

Bir kitapta değildi.

Bir şehirde değildi.

Uzaklarda, geçmişte ya da gelecekte hiç değildi.

Başlangıç, insanın kendisine ilk kez gerçekten baktığı yerdeydi.

Bu yüzden belki de hayat boyunca aradığımız o gizli kapının üzerinde hiçbir isim yazmıyordu. Çünkü kapıyı açacak olan kelime dışarıdan verilmemişti. Onu insanın kendisi hatırlamalıydı.

Ve belki bütün yolculuğun sonunda geriye yalnızca tek bir soru kalır:

Bunca yolu kendimi bulmak için geldiysem, acaba en başından beri aradığım kişi kimdi?

Belki cevap, yolun sonunda değil.

Belki cevap, ilk adımın içinde saklıydı.

Çünkü bazı yolculuklar insanı bir yere götürmez; insanı kendisine geri getirir. Ve insan kendisine vardığı anda, başlangıç ile sonun aslında hiç ayrılmadığını anlar.

Belki de her son, hatırlanmaya başlayan bir başlangıçtır.

İsmail Yüksel

Biz o günleri yaşamış, mütevazı insanlarız. Belki de en küçük şeylerden mutlu olabilmemiz bundandır.

Her eve televizyonun, hele hele ev telefonunun girmediği günlerden söz ediyorum. Renkli televizyonun eve alındığı gün yaşadığım mutluluk hâlâ yüreğimin bir köşesinde durur. Ev telefonu salonun başköşesinde olurdu. Birimiz konuşurken bütün aile ne konuşulduğunu duyardı ve kimse bundan rahatsızlık duymazdı.

Abartılı, kabarık saçlar vardı ama estetik müdahalelerle birbirine benzeyen yüzler yoktu. Dudakların inceliği, kaşların kalınlığı, yüzün şekli kişiye özeldi. Herkes kendine has, doğal ve farklıydı.

Kasetten dinlenen müziğin ise yeri bambaşkaydı. Sevdiğimiz bir şarkıyı başa sarıp sarıp dinler, kaset bozulsa bile yine dinlemeye çalışırdık.

Radyo vardı; “Arkası Yarın”lar vardı. Vurdulu kırdılı olmayan, ailece izlenebilen televizyon dizileri vardı. Yüzlerce kanal yoktu belki ama içeriklerin birçoğu daha nitelikliydi. Pazar günleri western filmleri izlemek ayrı bir keyifti.

Belki de her şeye bu kadar kolay ulaşamadığımız için güzeldi o günler.

Şimdi ülkece bir tükenmişlik sendromu yaşıyor olabilir miyiz?

Belki de seksenlere, doksanlara duyduğumuz özlemin altında biraz da bu var.

Kapının üzerinde anahtar bırakılan dönemlerden geldik. Şimdi ise kapımızı iki ayrı kilitle kilitliyor, üzerine bir de hırsıza karşı alarm taktırıyoruz.

Ne oldu da toplum olarak bu kadar büyük bir ahlak ve değer kaybı yaşadık?

Bunu sorgulamak zorundayız.

Belki de bazı şeylere yeniden başlamamız gerekiyor. Kaybettiğimiz değerleri çocuklarımıza yeniden hatırlatmalıyız. Ellerine sürekli telefon vermek, televizyonu açıp karşısına oturtmak yerine onlara kitap vermeliyiz. Birlikte oyunlar oynamalı, sohbet etmeli, paylaşmayı ve beklemeyi öğretmeliyiz.

Çünkü çocuklarımızı teknoloji büyütürken, biz sadece seyrediyoruz.

Çok geç olmadan bazı değerlerimizi yeniden hatırlamalıyız.

Yoksa kendi ellerimizle, çocuklarımızın yaşayacağı dünyanın sonunu hazırlıyor olabiliriz.

​İnsanın kendi kabuğunu sessizce kırışı, hayatı yeniden ve kendi kurallarıyla sevmeye başlaması; insanın kendi yolunu bulma çabasının o sakin ama güçlü tarafı.

​Belki de birilerinin kalbinde koşulsuz bir şekilde beklediğini bilmek... Hayat bir yandan kendi akışında koştururken fırtınanın ortasından sakince sıyrılıp kendi denizine yelken açışın gibi. Ve en çok da o yelkeni tek başına açabilecek kadar güçlüysen ama yine de rüzgârı birinin varlığıyla paylaşmayı seçtiysen anlam kazanıyor her şey. Sorular, geleceğe dair o ufak tefek kaygılar... Hepsi birer dalga gibi gelip çarpıyor ama kıyıya vurup çekiliyor sonunda. Çünkü biliyorsun ki ne kadar koşturursan koştur, gün bittiğinde kendi kabuğunda yakaladığın o iç huzur sana ait.

​Hayat aktığı gibi, biz de olduğumuz gibi güzeliz...

Sâlâh Ünsaler’in Transparente Schwelle adlı şiir kitabı, aşkın, özlemin, ayrılığın, doğanın, ölümün ve insanın kendi varoluşuna doğru yaptığı içsel yolculuğun şiirsel bir izdüşümü olarak karşımıza çıkıyor. Eserin merkezinde, adından da anlaşılacağı üzere, varlıkla yokluk, gerçeklikle düş, bedenle ruh, aşk ile ayrılık arasındaki o görünmez ve “şeffaf eşik” bulunuyor.

Boğaziçi’nin masalsı atmosferi, kitabın şiirlerinde yalnızca bir mekân değil, başlı başına yaşayan bir karakter olarak beliriyor. Deniz, martılar, ay ışığı, güller, tekneler, yalılar, ufuk ve gece; şairin duygu dünyasının temel imgelerine dönüşüyor. Çocukluğunu Boğaziçi’nde geçiren Ünsaler’in kendisini “Boğaz’ın çocuğu” olarak tanımlaması, şiirlerindeki bu güçlü İstanbul ve Boğaziçi duyarlılığının arka planını da açıklıyor.

Kitabın ilk bölümünde aşkın daha duyusal ve romantik yüzü öne çıkarken ilerleyen şiirlerde bu aşk, giderek daha derin bir varoluş sorgulamasına dönüşüyor. “Aşk”, “özlem”, “ayrılık” ve “ölüm” gibi insanlığın kadim meseleleri; deniz, gül, ay, yıldız ve sonsuzluk imgeleriyle yeniden yorumlanıyor. “Liebe und Trennung”, “Geschmack der Ewigkeit”, “Was von dir übrig ist” ve “Meer der Liebe” gibi şiirlerde sevmenin, kaybetmenin ve geride kalan hatıranın insan ruhunda bıraktığı izler dikkat çekiyor.

Ancak Transparente Schwelle yalnızca bir aşk şiirleri toplamı değil. Kitabın ikinci yarısında şiir, insanın kendisini ve evrendeki yerini sorguladığı daha felsefi ve mistik bir alana açılıyor. “Ich und die Rose”, “Finden”, “Leere und Stille”, “Göttliche Bewusstsein”, “Hira Höhle oder Bodhi Baum” ve “Sein oder Nicht Sein” gibi şiirlerde benlik, bilinç, hiçlik, sonsuzluk ve ilahi olanla ilişki sorgulanıyor. Böylece şair, okuru dış dünyadan kendi iç dünyasına doğru bir yolculuğa davet ediyor.

Ünsaler’in şiir evreninde gül özellikle güçlü bir sembol olarak öne çıkıyor. Bazen aşkın, bazen güzelliğin, bazen de insanın kendi özünü bulma çabasının karşılığı olan gül; kitabın farklı bölümlerinde yeniden ve farklı anlam katmanlarıyla karşımıza çıkıyor. “Die Rose verwelkt, doch ihr Duft bleibt in den Händen” düşüncesiyle somutlaşan bu yaklaşımda, geçip giden zamanın ve kaybolan insanların geride bıraktığı izler şiirin kalıcı belleğine dönüşüyor.

Eserde doğu ve batı düşünce dünyalarının izleri de bir araya geliyor. Hira Mağarası, Bodhi ağacı, Zen ve Haiku gibi farklı kültürel ve düşünsel referanslar, şairin şiirini yalnızca bireysel aşkla sınırlamayıp daha evrensel bir arayışa taşıyor. Kitabın sonunda yer alan Haiku şiirleri ise anlık olanı yakalayarak onu sonsuzluk duygusuyla buluşturuyor. Şairin kendi ifadesiyle Haiku, “an’dan sonsuzluk, sonsuzluktan an” yaratabilen bir şiir biçimi olarak eserde ayrı bir yer tutuyor.

Sâlâh Ünsaler’in mimarlık eğitimi almış olması ve aynı zamanda şiir, öykü, deneme ve resimle ilgilenmesi de eserin görsel dünyasında kendisini hissettiriyor. Stuttgart Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi mezunu olan Ünsaler, yağlıboya çalışmalarında özellikle sürrealist üsluba yönelirken şiirlerinde de gerçeklikle düş arasındaki sınırları esneten bir anlatım kuruyor.

Transparente Schwelle, aynı zamanda şairin Türkçe şiirlerinin Almancaya taşındığı özel bir çalışma. Yazar, şiirlerini Almancaya aktarırken Türkçe özgün metinlerin oluşturduğu atmosferi mümkün olduğunca korumayı amaçladığını belirtiyor. Böylece kitap, yalnızca bir dil değişiminin değil, şiirin farklı bir kültürel coğrafyada yeniden hayat bulmasının da örneğini oluşturuyor.

Sidera Yayınevi tarafından yayımlanan Transparente Schwelle, okuru Boğaziçi’nin maviliğinden aşkın sıcaklığına, ayrılığın hüznünden varoluşun sessizliğine, oradan da insanın kendi içindeki sonsuzluğa uzanan şiirsel bir yolculuğa çağırıyor.

Çünkü bazı yolculuklarda gidilecek yer bir kıyı değildir.

İnsan, bazen kendisine ulaşmak için şeffaf bir eşikten geçer.

​Gerçek özgürlük ise o göz alıcı kafesi fark etmek ve esareti kendi ellerinle yıkma cesaretini göstermekten geçer. Aksi hâlde bu lüks dediğimiz şey, sadece ruhun yavaş ve sessiz bir ölümüdür.

​Özgürlük, başkasının yazdığı senaryoyu reddedip kendi hayatının yazarı olmaya cesaret etmekle başlar.

​İlkim M.K.

Geçtiğimiz hafta insanın en büyük labirentinin yine kendisi olabileceğinden söz etmiştik. Bazen bizi durduran duvarların dışarıda değil, zihnimizde yükseldiğini; korkularımızın, arzularımızın ve kendimiz hakkında kurduğumuz cümlelerin fark etmeden birer sınır hâline gelebildiğini gördük, değil mi?

Bu hafta ise o labirentin içindeki duvara kazınmış en eski yazı üzerine beraber düşüneceğiz.

Özgürlük, gerçeği görebilmek midir?

Zincirler çoğu zaman dışarıda değil, zihnin oluşturduğu kabullerdedir.

Özgür olduğumuzu düşünürüz ya da öyle hissederiz. İstediğimiz yere gidebildiğimizi, istediğimiz insanı sevebildiğimizi, istediğimiz hayatı seçebildiğimizi söyleriz.

Fakat hiç durup kendimize şu soruyu sorduk mu?

Gerçekten istediğimiz için mi seçiyoruz, yoksa bize öğretilenleri kendi isteğimiz sanarak mı yaşıyoruz?

Çocukluğumuzdan beri bize bazı yolların doğru, bazılarının yanlış olduğu söylendi. Nasıl başarılı olunacağını, neyin değerli olduğunu, nasıl görünmemiz gerektiğini, kim olmamız gerektiğini öğrendik. Zamanla bu sesler içimizde o kadar çoğaldı ki hangisinin bize ait olduğunu ayırt etmek zorlaştı.

(Bazı küçük yaşta yüklenen sorumluluklar, aile dramlarına hiç girmiyorum... Bir parantez açtım, yazının akışını da bozmak istemiyorum lâkin söylemeden edemeyeceğim: Bırakın çocuklar çocuk kalsın ve çocukluklarını yaşasınlar. Onları ne dert ortağınız yapın ne de yaşlarının getirdiğinin ötesinde yükler yükleyin. Dünyayı sizinle ve sizde keşfeden o minik gözlerin yerine kendinizi koyup aceleci olmadan karar verin; hatırlayın, bir zamanlar o meraklı gözler sizindi...)

Sonra büyüdük.

Kendi kararlarımızı verdiğimizi sandık. Oysa belki de çoğu zaman yalnızca bize bırakılmış seçenekler arasından seçim yapıyorduk. Çoktan seçmeli sınavlara bundan belki de daha kolay adapte olduk; karşımızda ise artık çoktan seçmeli bir hayat var.

Bazen bir işi gerçekten istediğimiz için değil, başkalarının gözünde değerli olduğu için isteriz. Bazen bir insanı sevdiğimiz için değil, yalnız kalmaktan korktuğumuz için hayatımızda tutarız. Bazen gitmek istediğimiz hâlde kalırız; çünkü “insanlar ne der?” sorusu, “Ben ne istiyorum?” sorusundan daha yüksek sesle konuşur.

Ve bütün bunlara özgürlük deriz.

İşte zihnin görünmeyen zincirleri böyle oluşur. Demirden değildirler. Kilitleri olmadığı gibi anahtarları da yoktur. Çoğu zaman onları kendi ellerimizle taşırız. Bir düşüncenin yıllardır doğru olduğuna inanmak, onu gerçekten doğru yapmaz. Bir korkuyu uzun süre taşımak, onu haklı çıkarmaz. Toplumun bize biçtiği bir kimliği benimsemek, onun gerçekten bize ait olduğu anlamına gelmez.

Belki özgürlük, bütün zincirleri kırmak değildir.

Hangi zinciri neden taşıdığını görebilmektir.

Çünkü insan, farkında olmadığı bir şeyden özgürleşemez.

Karanlık bir odada olduğumuzu düşünelim. Çıkış kapısı belki birkaç adım ötemizdedir. Fakat karanlıkta onu göremediğimiz için duvarların arasında sıkışıp kaldığımızı sanırız. Sonra küçük bir mum yanar.

Duvarlar değişmez.

Kapı yerinden oynamaz.

Oda aynı odadır.

Ama artık görebiliyoruzdur.

Özgürlük bazen tam olarak budur.

Tam o anda odanın dışından dostum Sercan gelir ve neden karanlıkta mum ışığında oturduğumuzu sorgular.

Aslında cevap bellidir: Dünyayı değiştirmekten önce, dünyaya bakışımızdaki karanlığı aydınlatmak.

Belki de insanın hayatındaki en büyük dönüşümler, “Artık bunu yapmayacağım.” dediği anlarda değil; “Bunu neden yapıyorum?” diye sormaya başladığı anlarda gerçekleşir. Çünkü doğru sorular, zihnin kapılarını sessizce açar.

Bir gün fark edersin ki yıllardır peşinden koştuğun şey sana ait değilmiş. Bir gün anlarsın ki korktuğun şey gerçekleşse bile dünyanın sonu gelmeyecekmiş. Bir gün başkalarının beklentilerini susturduğunda, kendi sesinin aslında ne kadar uzun zamandır seni beklediğini duyarsın. Ve belki o gün ilk kez gerçekten kendin için bir seçim yaparsın. Gidip bir buket yasemin çiçeği alırsın. Yürürsün.

İşte o zaman özgürlük başlar.

Dışarıdaki bütün kapılar açıldığı için değil; içerideki bazı kapıların aslında hiç kilitli olmadığını fark ettiğin için. Çünkü insanın taşıdığı en ağır zincir, çoğu zaman zincir taşıdığını bilmemesidir. Ve belki gerçek özgürlük, istediğin her şeyi yapabilmek değil; seni neyin yönettiğini gördükten sonra hâlâ kendi seçimini yapabilmektir.

Belki de bundan sonraki soru çok daha derindedir:

Peki insan, kendisine ait sandığı düşüncelerin hangilerinin gerçekten kendisine ait olduğunu nasıl anlayabilir?

Serinin son yazısında buluşmak dileğiyle hepinize sevgi ve saygılarımla.

İsmail Yüksel

Sarının yeryüzünde buluşmasına vakit azalırken doğmuştu dünya güzeli o kız. Babası kulağına fısıldadı:

"Senin adın Eylül..." 

Bir Eylül gelmişti dünyaya. Mevsimler ise Eylül'e yürüyordu.

Hoşgeldin Eylül... 

Bugün Eylül'e açılan sarı mevsimin ilk günü. Babasından sonra Eylül'e ikinci adını da sonbahar koymuştu.

Sonbahar rüzgârı esti yüzüne:

" Senin adın Eylül... "

Yedi sonbahar geçti. Eylül yedi yaşında. Babası Eylül'e doğum günü hediyesi olarak sarı bir uçurtma yapmıştı. Eylül,sarı mevsimin en güzel hediyesini babasının kendisine hediye ettiği sarı uçurtmayı düşünmüştü. Uçurtmayı uçurdu, sonbahar rüzgârı eşlik ediyordu gökyüzünde uçurtmasına. Rüzgârın uğultusu bir melodi gibi gelmişti uçurtmaya dans eder gibi uçuyordu. Eylül , gökyüzünde dans eden bu sarı uçurtmaya adını koydu:

" Senin adın Eylül..." 

Yedi yıl daha geçti. Eylül on dört yaşında küçük bir kız çocuğu. Sonbahara hediyesini hazırlıyordu ve bitirmişti hediye edeceği şiiri.

Şiirin adını koydu; Eylül.

"Senin adın Eylül..." 

Bir Eylül geldi bu dünyaya, 

Tanıştı sarı sonbahara. 

Onların hikayesi bir Eylül'dü, 

Adını Eylül koydu. 

​Hiç düşündün mü, neden bazı insanlar herkesi anlamaya çalışırken en çok kendileri yorulur?

​Birinin sana neden kötü davrandığını düşünürsün; "Belki zor bir dönemden geçiyordur." dersin. Seni kırar, yine onu anlamaya çalışırsın. Seni üzer, yine onun tarafından bakarsın. Sana değer vermez, yine "Belki kafası doludur." diye kendini ikna edersin.

​Sonra bir gün fark edersin ki herkesin duygusuna yer açarken kendi duygularını koyacak yer bırakmamışsın.

​Empati güzel bir şeydir; insanları anlamamızı, affetmemizi, bağ kurmamızı sağlar. Ama bazen empati adı altında kendimize haksızlık ederiz. Çünkü bir insanın neden öyle davrandığını anlamak, onun davranışını haklı çıkarmaz. Bunu öğrenmek kolay değildir. Çünkü sen vicdanlıysan "Ben de onun yerinde olsaydım?" diye düşünürsün. Ama bazen sormamız gereken soru şudur: "O benim yerimde olsaydı bana bunu yapar mıydı?"

​İşte insanın içindeki savaş tam burada başlar. Bir tarafın "Onu anla." der; diğer tarafın ise sessizce, "Peki beni kim anlayacak?" diye sorar.

​Kendini düşünmeye başladığında da suçluluk hissedersin. "Acaba bencil mi oldum?" dersin. Hayır. Her şeye yetişememek bencillik değildir. Herkesi memnun edememek bencillik değildir. Bir ilişkide sürekli veren taraf olmak istememek bencillik değildir. Sana zarar veren bir şeyden uzaklaşmak ise hiç değildir. Kendini düşünmek, başkalarını önemsemeyi bırakmak değil; kendini de önemsemeye başlamaktır.

​Belki yıllardır insanların seni nasıl gördüğünü düşündün: "Ne derler?", "Üzülür mü?", "Yanlış anlar mı?", "Beni kötü biri sanır mı?"

​Peki hiç kendine sordun mu: "Ben böyle yaşamaya devam edersem ne hissedeceğim?"

​İnsan bazen yalnız kalmaktan değil, kendini kaybetmekten korkmalı. Çünkü yanlış insanların yanında kalabalık olmak, doğru yerde tek başına olmaktan daha ağır gelebilir.

​Ve belki de hayatın en büyük olgunluğu şudur:

​Birini anlayabilirsin ama hayatında tutmayabilirsin.

​Birini sevebilirsin ama kendinden vazgeçmeyebilirsin.

​Birini affedebilirsin ama aynı kapıyı tekrar açmayabilirsin.

​Çünkü affetmek unutmak değildir, anlamak da katlanmak değildir. Bazen kendine verebileceğin en büyük değer, ilk kez başkasını değil kendini seçmektir.

​Ve bunu yaptığında belki bazı insanlar seni değişmekle suçlayacak. Oysa sen değişmedin; sadece yıllardır herkese verdiğin anlayışın birazını kendine vermeye başladın.

​Belki de ihtiyacın olan şey daha fazla sabretmek değil... Kendine de başkalarına gösterdiğin kadar merhamet göstermek.

İki çocuk, iş, ev, yemek, bitmeyen işler… Bazen günün yirmi dört saat değil de on iki saat olduğunu düşünüyorum. Sabah gözümü açar açmaz aklımda yapılacaklar listesi başlıyor. Çocuklar hazırlanacak, işe gidilecek, işler yetişecek, akşam ne yemek yapılacak derken gün akıp gidiyor.

Eve geldiğimde aslında benim için mesai bitmiyor. Bir anne olarak ikinci mesai başlıyor. Yemek yap, sofrayı kur, ortalığı toparla, çocuklarla ilgilen… Bazen akşam yemeği çok güzel oluyor, bazen de “Bugün makarna yapalım, yeter.” diyorum. Çünkü artık kendime de dürüst davranıyorum: Her gün her şeye yetişmek zorunda değilim.

Eskiden ev dağınık kaldığında kendimi kötü hissederdim. Şimdi biraz daha farklı düşünüyorum. Çocuklar büyüyor, ben çalışıyorum, hayat akıyor. Her şeyin aynı anda kusursuz olması mümkün değil, tabii ki.

Bir yandan da kendimi geliştirmeye çalışıyorum. Okuyorum, yazıyorum, yeni şeyler öğreniyorum. Çünkü çocuklarıma sadece yemek yapan, evini toparlayan bir anne değil; hayalleri olan, üreten ve kendini geliştiren bir kadın da göstermek istiyorum.

Bazen yoruluyorum, tükeniyorum; bazen hiçbir şey yapmak istemiyorum. Ama sonra kendime şunu söylüyorum: “Bugün de elinden geleni yaptın.”

Belki de kişisel gelişim biraz da burada başlıyor: Kendini başkalarıyla değil, dünkü hâlinle kıyaslamakta…

İki çocuklu çalışan bir anne olarak hayatım kusursuz değil. Evim her zaman toplu değil, yemeklerim her zaman dört dörtlük değil, ben de her zaman güçlü değilim.

Ama gerçek hayat zaten böyledir.

Koşturmacanın içinde kendimi unutmadan yaşamayı, çocuklarıma yetişirken kendime de yetişmeyi öğreniyorum.

Ve galiba en güzel gelişim de bu: Kendine kızmadan, kendini eksik görmeden, olduğun hâlinle devam edebilmek.

Kendisine.

İnsan kendi labirentidir.

En büyük mücadele dış dünyayla değil, kişinin kendi korkuları, arzuları ve benliğiyledir.

İnsan bazen hayatının önünde bir duvar olduğunu düşünür. Aşamadığı bir engel, ulaşamadığı bir hedef, değiştiremediği bir insan, çıkamadığı bir durum... 

Duvara baktıkça dışarıda bir şeylerin kendisini durdurduğuna inanır. Oysa bazen duvar sandığı şey, kendi içinde ördüğü bir sınırdır.

Korkularından, geçmişinden ve başkalarının onun hakkında söylediklerinden örülmüş bir duvar. Belki de en kalın olanı, kendisine yıllardır söylediği cümlelerden örülmüş bir duvar.

“Ben böyleyim.”

“Bunu değiştiremem.”

“Artık çok geç.”

“Beni kimse anlamıyor.”

“Başka bir seçeneğim yok.”

İnsan bazı cümleleri o kadar uzun süre tekrar eder ki sonunda onların bir düşünce olduğunu unutur, gerçek olduklarına inanmaya başlar. İşte labirent burada başlar. Çünkü labirentin en tehlikeli tarafı duvarlarının yüksekliği değildir.

İnsanın çıkışı olmayan bir yerde olduğuna inandırmasıdır. Bazen aynı hatayı farklı insanlarla tekrarlarız. Aynı korkuya farklı isimler veririz. Aynı yarayı farklı olaylarda yeniden yaşarız. Sonra da “Neden hep benim başıma geliyor?” diye sorarız.

Belki de soru yanlış yerdedir. Belki mesele, neden aynı şeyin başımıza geldiği değil; neden aynı yerde kaldığımızı. Çünkü hayat bazen aynı dersi, biz öğrenene kadar farklı yüzlerle karşımıza çıkarır. Bir insan gelir ve bizi öfkelendirir. Bir başkası korkularımızı açığa çıkarır. Bir diğeri, yıllardır sakladığımız bir eksikliği bize gösterir ve biz çoğu zaman onların bize ne yaptığını düşünürüz.

Oysa belki de asıl soru şudur:

“Onlar bende neyi görünür hâle getirdi?”

Çünkü dış dünya çoğu zaman içimizde sakladığımız şeyleri görünür kılan bir aynaya dönüşür. Bizi öfkelendiren insan, yalnızca öfkemizin sebebi olmayabilir. Bizi kıskandıran kişi, yalnızca kıskançlığımızın nesnesi olmayabilir. Bizi terk eden biri, yalnızca kaybımızı değil, kendimizi ne kadar başkasının varlığına bağladığımızı da gösterebilir. Bazen en çok kaçtığımız şey, aslında en çok görmemiz gereken şeydir. İnsan kendi labirentinde dolaşırken yolların birbirine benzediğini sanır. Her dönüş başka bir dönüşü çağrıştırır. Her çıkış yeniden başladığı yere getirir onu. Sonra yorulur.

“Ben zaten denedim,” der.

Oysa belki de denediği şey çıkmak değil, aynı yolu tekrar tekrar yürümektir. Labirentten çıkmanın ilk adımı yolu bulmak değil, kaybolduğunu kabul etmektir.Çünkü; insan kendisini bildiğine inandığı sürece kendisini keşfedemez. Kendimize dair oluşturduğumuz kimlikler bazen en büyük hapishanelerimizdir. İyi insan olduğumuzu düşünürüz ve öfkemizi görmek istemeyiz. Güçlü olduğumuzu düşünürüz  kırılganlığımızı saklarız. Özgür olduğumuzu söyleriz ama başkalarının düşüncelerinden korkarız. Kendimiz hakkında oluşturduğumuz görüntüyü korumak için gerçek kendimizden uzaklaşabiliriz. Belki de insanın en zor yüzleşmesi, kötü olduğunu kabul etmek değil; iyi olduğuna dair inancının arkasına saklandığını fark etmektir.

Labirentin merkezinde bir canavar beklemiyor olabilir.

Belki orada yalnızca kendimiz varız.

Korktuğumuz, sakladığımız, kabul etmek istemediğimiz yanımız. Ve belki çıkış kapısı da tam oradadır. Çünkü;  insan kendisinden kaçtıkça labirent büyür. Kendisine yaklaştıkça duvarlar anlamını kaybetmeye başlar.

O zaman anlarız:

Hayat boyunca aradığımız özgürlük, bütün kapıların açılması değil bazı kapıların neden kapalı olduğunu anlayabilmektir. Gerçek başlangıç labirentten çıktığımız gün değil; labirentin aslında nerede olduğunu fark ettiğimiz gündür. Çünkü insanın en büyük yolculuğu, dünyayı aşmak değil kendi içinde kaybolmadan kendisine ulaşabilmesidir. 

Belki de bütün bu yolculuğun sonunda soracağımız soru şudur:

Eğer insan kendi labirentiyse; çıkış gerçekten dışarıda mı, yoksa insanın kendisine bakmaya cesaret ettiği o ilk anda mı başlar?

İşte tam da o zifiri karanlığın ortasında, Rebiülevvel ayının 12. gecesinde kâinat, büyük bir müjdeyle buluştu. Rahmet Peygamberi Muhammed Mustafa (s.a.v.) dünyaya teşrif etti.

O’nun doğumu, sıradan bir insanın dünyaya gelişi değildi. İnsanlık tarihinin en büyük zihniyet dönüşümlerinden biriydi.

O gece yaşananlar, yalnızca bir doğumun değil; insanlığın yeniden şekilleneceği bir dönemin habercisi olarak görüldü.

Kisra’nın sarayının sütunlarının sarsılması, zulüm kalelerinin bir gün yıkılacağının;

Sâve Gölü’nün kuruması, bâtılın yok oluşunun;

Bin yıldır yanan Mecusi Ateşi’nin sönmesi ise cehalet ve şirkin sonunun geleceğinin sembolik müjdeleri olarak anlatıldı.

Allah-u Teâlâ, Enbiyâ Suresi’nin 107. ayetinde şöyle buyurur:

“Biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik.”

O geldikten sonra karanlık aydınlığa, acımasızlık merhamete, cehalet ise ilme ve hakikate doğru yönelmeye başladı.

Peki biz bugün bu kutlu doğumu hayatımızın neresinde karşılıyoruz?

Yılda bir kez kandil simidi almak, sosyal medyadan tebrik mesajı paylaşmak ya da bu mübarek vakti yalnızca bir geceye hapsetmek…

Bunlar O’nu gerçekten anlamaya yetiyor mu?

Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) hayatına baktığımızda merhameti, adaleti, dürüstlüğü, emanete riayeti ve insanlara karşı güzel ahlakı hayatının merkezine aldığını görürüz.

Peki bizler O’nun sünnetini ne kadar yaşayabiliyoruz?

O’nun merhametini, adaletini ve dürüstlüğünü evimizde, işimizde, komşuluk ilişkilerimizde ne kadar yaşatıyoruz?

O’nun davranışları ve sünneti, günlük hayatımızda ne kadar yankı buluyor?

Asıl Mevlid, O’nun sünnetini, sevgisini ve güzel ahlakını kendi iç dünyamızda yeniden doğurmaktır.

Bu geceyi yalnızca bir kutlama olarak değil; ibadet, dua ve derin bir vicdan muhasebesi için vesile kılalım. Kendimize dönüp bakalım: O’nun bize bıraktığı merhamet, adalet ve güzel ahlak mirasının ne kadarını hayatımıza taşıyabiliyoruz?

Dualarımızın kabul, gecemizin mübarek olmasını diliyorum.

Bu gece kalbimize ve evimize O’nun nurunun, sevgisinin, adaletinin, dürüstlüğünün ve merhametinin yeniden doğması dileğiyle…

Rabbim kalan ömrümüzü geçen ömrümüzden hayırlı ve bereketli eylesin. Âmin.

Sevgili okurlarım, gönül dostlarım;

Her birinizi saygı ve sevgiyle selamlıyor, en güzel olan Yüce Allah’a emanet ediyorum.

Kimi bir hayalin peşindedir, kimi bir insanın…
Kimi yıllardır verdiği emeğin karşılığını bekler, kimi ise hayatında yeni bir sayfa açmanın zamanını.

Fakat çoğu zaman istediğimiz şey hemen gerçekleşmeyince huzursuz oluruz.

“Ne zaman olacak?”

“Daha ne kadar bekleyeceğim?”

“Benim sıram ne zaman gelecek?”

diye sorarız kendimize.

Çünkü çağımız bize beklemeyi değil, hemen sahip olmayı öğretiyor.

Hemen cevap verilsin istiyoruz.

Hemen başarı gelsin.

Hemen sevilelim.

Hemen fark edilelim.

Hemen sonuç alalım…

Oysa hayatın bazı güzellikleri, aceleye gelmez.

Bazı kapılar vardır; ne kadar zorlarsan zorla açılmaz.

Bazı insanlar vardır; ne kadar uğraşırsan uğraş hayatında kalmaz.

Bazı hayaller vardır; bütün gücünle peşinden koşarsın ama bir türlü gerçekleşmez.

İşte tam da o noktada insanın kendisine sorması gereken soru şudur:

“Belki de henüz zamanı gelmedi?”

Çünkü her gecikme bir kayıp değildir.

Bazen gecikmek, korunmaktır.

Bazen olmamak, daha büyük bir yanlıştan kurtulmaktır.

Bazen kaybettiğini düşündüğün bir şey, aslında hayatın sana yaptığı sessiz bir iyiliktir.

Bunu çoğu zaman o anda anlayamayız.

Çünkü insan yaşadığı acının içindeyken o acının kendisini nereye götürdüğünü göremez.

Ama zaman geçer…

Yıllar geçer…

Ve bir gün geriye dönüp baktığında, bugün neden olmadığını anlayamadığın bazı şeyler için şükretmeye başlarsın.

“İyi ki olmamış.”

“İyi ki gitmiş.”

“İyi ki o kapı kapanmış.”

“İyi ki biraz daha beklemişim.”

dersin.

Çünkü zaman bazen insanın en büyük öğretmenidir.

Sabır yalnızca beklemek değildir.

Sabır, beklerken kendini kaybetmemektir.

Yol uzadığında vazgeçmemektir.

Kimse seni alkışlamazken de çalışmaya devam etmektir.

Emeğinin karşılığını hemen alamadığında, verdiğin emeğin değerinden şüphe etmemektir.

Ve belki de en önemlisi…

Kendi zamanını başkasının zamanı ile kıyaslamamaktır.

Çünkü herkesin hayatı aynı takvimde ilerlemez.

Bir insan yirmi yaşında başarıya ulaşır, başka biri kırkında.

Biri genç yaşta hayatının aşkıyla karşılaşır, diğeri yıllar sonra.

Biri erken yükselir, diğeri uzun süre mücadele eder.

Ama geç gelen her şey değersiz değildir.

Hatta bazen geç gelen şey, insanın kıymetini daha iyi bildiği şeydir.

Bir çiçek düşünün…

Tohumu toprağa bıraktığınız gün açmasını bekleyemezsiniz.

Önce toprağın altında sessizce kök salar.

Kimse onu görmez.

Kimse büyüdüğünü fark etmez.

Sonra bir gün toprağın üzerine çıkar.

Ve herkes onun güzelliğini görür.

İnsan da böyledir.

Bazı dönemlerimiz dışarıdan bakıldığında hiçbir şey olmuyormuş gibi görünür.

Oysa içeride büyürüz.

Olgunlaşırız.

Güçleniriz.

Yanlışlarımızdan ders çıkarırız.

Kimin yanımızda, kimin karşımızda olduğunu öğreniriz.

Ve bir gün hayat bize yeni bir kapı açtığında, artık o kapıdan geçebilecek kadar hazır oluruz.

Belki de sen geride kalmadın.

Belki sadece kendi yolunda ilerliyorsun.

Başkasının hayatına bakıp kendini eksik hissetme.

Başkasının bugününe bakıp kendi yarının hakkında hüküm verme.

Çünkü sen onun hikâyesini bilmiyorsun.

O da seninkini bilmiyor.

Herkesin görünmeyen bir mücadelesi var.

Herkesin kimseye anlatmadığı yaraları, korkuları, geceleri ve bekleyişleri var.

Bu yüzden kendine haksızlık etme.

Henüz ulaşamadığın şeyler yüzünden kendini başarısız ilan etme.

Henüz gerçekleşmeyen hayallerin yüzünden umudunu kaybetme.

Çünkü bazı hikâyeler, en güzel bölümüne gelmeden önce uzun bir sessizlik yaşar.

Ve bazen hayatın en büyük değişimleri, kimsenin fark etmediği o sessiz dönemlerde başlar.

Bugün olmazsa yarın…

Ama elbette bunun anlamı oturup hiçbir şey yapmadan beklemek değildir.

Hayat senden mücadele etmeni ister.

Çabalamanı ister.

Ayağa kalkmanı ister.

Kendine yatırım yapmanı ister.

Fakat bütün bunları yaparken bir şeyi de öğrenmeni ister:

Her şeyi kendi istediğin zamanda oldurmaya çalışma.

Çünkü insanın elinden geleni yapması başka şeydir, hayatı zorla kendi istediği yöne sürüklemeye çalışması başka…

Bazen yapabileceğinin en iyisini yaparsın ve gerisini zamana bırakırsın.

İşte gerçek huzur biraz da burada başlar.

Çünkü insan, kontrol edemediği şeyleri kabullenmeye başladığında hayatla kavga etmeyi bırakır.

Ve hayatla kavga etmeyi bıraktığında, hayatın sana anlatmaya çalıştıklarını duymaya başlar.

Belki bugün istediğin olmadı.

Belki bir kapı kapandı.

Belki bir insan gitti.

Belki yıllardır beklediğin haber hâlâ gelmedi.

Ama hikâyenin sonunu henüz bilmiyorsun.

O yüzden bugünkü sessizliğe bakıp yarının nasıl olacağına karar verme.

Bazı güzellikler, kendilerini göstermek için doğru zamanı bekler.

Sen yeter ki yolundan dönme.

Kalbini karartma.

Emeğini bırakma.

Ve kendine olan inancını kaybetme.

Çünkü hayat bazen insanı istediği yere götürmeden önce, olması gereken insan hâline getirir.

Ve gün gelir…

Bugün neden olmadığını sorguladığın her şeyin bir sebebi olduğunu anlarsın.

O zaman geriye dönüp sessizce gülümsersin.

Ve belki yalnızca şu cümle dökülür dudaklarından:

“Meğer gecikmemişim… Sadece kendi zamanıma yürüyormuşum.”

çığlık atar gibiydi. 

Kendimize geldiğimizde her şey  bitti sandık.

Baktım ki sevdiklerim yanımda, 

ben hayattayım.

Nefesimizi tuttuk ve izledik gün ağardığında.

Kendini kurtaran çıkmış dışarı, 

ne bulmuşsa üstüne sarmalamış, korkarak.

O zamanlar telefonlar yoktu, 

radyolardan  aldık haberleri.

17 ağustos gecesi, 7.4 büyüklüğünde deprem olduğunu söylüyordu. 

O gecenin ürpertisiyle bir şey anlamamıştık ama

sabah olduğunda o dehşeti yaşadık, üstelik izledik.

Kayıp çoktu ve ölü sayısı belli değildi.

Mekanları cennet olsun. 

17.08.1999 -17.08.2026

Bazen hayatın telaşına öyle dalıyoruz ki yaşadığımızı unutuyoruz. Oysa hayat, büyük mutlulukların gelmesini beklemekten ibaret değildir. Sevdiğimiz bir şarkıda, içten, samimi bir gülüşte ya da güneşin yüzümüze vurduğu küçücük bir anda bile mutluluk saklı. Her şeyin mükemmel olmasını beklersek belki de hayatı kaçırırız. Çünkü hayat biraz da eksikleriyle güzeldir. Bugün sahip olduklarımızın kıymetini bilmek, yarının hayalini kurarken bugünü unutmamak gerekiyor.

Belki de hayattan zevk almak, daha fazlasına sahip olmak değil, elimizdekilerin farkına varmaktır. Çünkü hayat, beklediğimiz gün değil, şu an yaşadığımız gündür.

İlk yazımdan şu ana kadar bizimle gelenler… Kıyıdan epeyce uzaklaştık gibi. Haydi, benimle gelmeye devam edin… 

Nerelerden geçtik, mesela?

Hiçbir şeyin bütünüyle rastlantı olmadığını konuştuk. Sonrasında, gerçek yolculuğun dışarıya değil, insanın kendi içine doğru olduğunu düşündük. Bir önceki yazımızda ise bilmek ile gerçekten bilge olmak arasındaki farkı aradık.

Şimdi, yolculuğumuzun dördüncü durağında, belki de bütün bu soruların arasında sessizce duran başka bir kapının önündeyiz:

Semboller bir dil oluşturur.

Dünyadaki birçok olay ve nesne, görünen anlamlarının ötesinde mesajlar taşır.

İnsan, gördüğü ilk şeyle yetinen bir varlık değildir. Bir ağaca yalnızca ağaç olarak bakmaz; gövdesinde geçmişi, köklerinde görünmeyeni, dallarında geleceği görür. Bir kapı yalnızca iki mekânı birbirinden ayırmaz. Bazen bir eşiktir. Bir anahtar yalnızca bir kilidi açmaz; bazen insanın yıllardır aradığı cevabın kendisine dönüşür. Bir yol ise yalnızca gidilecek bir yere uzanmaz; bazen insanı kendisine götürür. Belki de dünya, düşündüğümüzden çok daha uzun zamandır bizimle konuşuyordur.

Fakat biz onun dilini biraz unuttuk gibi. Ne dersiniz?

Çocukken bir kelebeğin peşinden koşarken onun yalnızca bir kelebek olduğunu düşünmezdik. Bir taşın biçiminde, bir bulutun şeklinde, yağmurun sesinde bile anlam arardık. Büyüdükçe bize nesnelerin yalnızca nesne, olayların yalnızca olay, karşılaşmaların ise yalnızca tesadüf olduğu öğretildi. Sanki görünmeyeni sorgulamak yerine, yalnızca görünenle yetinmeyi öğrendik.

Oysa bazı şeylerin anlamı, kendisinden daha büyük değil midir?

Bir insanın hayatında sürekli karşısına çıkan aynı kelimeyi düşünün. Yıllarca fark etmeden duyduğu, okuduğu, bir yerlerde gördüğü o kelimeyi… Sonra bir gün, tam da hayatının önemli bir eşiğinde, o kelimenin anlamını ilk kez gerçekten fark eder.

Kelime değişmemiştir.

Kelime değişmediyse değişen ne olmuştur?

Ya da yıllardır sakladığınız eski bir fotoğrafı düşünün. Başkası için sıradan bir kâğıt parçasıdır. Fakat sizin için bir yüz, bir ses, kaybolmuş bir zaman ve belki de hiç tamamlanmamış bir hikâyedir.

Fotoğraf aynı fotoğraftır; fakat taşıdığı anlam, onu gören kişinin hafızasında başka bir dünyaya açılmaz mı?

Semboller, işaretler… İşte onlar bize doğrudan cevap vermezler. Bir şeyi gösterirler, fakat başka bir şeyi düşündürürler. Bir kapıyı gösterirler, fakat geçip geçmeyeceğinizi size bırakırlar. Bir işaret bırakırlar; fakat onun ne anlama geldiğini keşfetmek için kendi içinize dönmeniz gerekir.

Belki bu yüzden kadim medeniyetler sembollere bu kadar önem verdi. Çünkü bazı hakikatlerin doğrudan anlatıldığında kaybolacağını biliyorlardı. Sözcükler zamanla değişebilir, anlamlar unutulabilir, kitaplar kaybolabilir. Fakat bir sembol, yüzyıllar boyunca sessizce bekleyebilir. Onu gören doğru kişi geldiğinde yeniden konuşmaya başlayabilir.

Bir daireyi düşünün.

Kimi için yalnızca geometrik bir şekildir. Bir başkası için sonsuzluğu, başlangıçsızlığı ve sonsuz dönüşü ifade edebilir. Bir kapı kimi için yalnızca ahşap ve demirdir. Bir başkası için hayatının henüz açılmamış bir bölümüdür.

Demek ki sembolün dili yalnızca nesnenin kendisinde değildir.

Onu gören gözde de vardır.

Belki de bu yüzden hayatımızdaki bazı olayları yıllar sonra yeniden hatırlarız. O zaman insan ister istemez kendisine şu soruyu sorar:

Ya bunların hepsi yalnızca yaşanmış olaylar değilse?

Ya hayat, bize yalnızca olaylar yaşatmıyor; aynı zamanda bizi bir şeylere hazırlıyorsa?

Belki de bazı işaretler görülmek için değil, fark edilmek için vardır. Ve belki insanın gerçek uyanışı, dünyaya daha fazla bakmaya başladığında değil; baktığı şeylerin ardında ne olduğunu sormaya başladığında gerçekleşir.

Çünkü bazen bir kapı sadece kapıdır.

Bazen bir yol sadece yoldur.

Ama bazen…

Bir kapı, henüz bilmediğin bir hayatın girişidir. Bir yol, kendine dönüşündür. Ve bir işaret, uzun zamandır sana söylenmeye çalışılan tek bir cümlenin sessiz başlangıcıdır.

Gelecek hafta ise bu işaretlerin bizi götürdüğü daha karanlık bir yere bakacağız: İnsan gerçekten kendi labirentinden çıkabilir mi?

Sevgiyle kalın.

İsmail Yüksel

Bilgi ile bilgelik aynı şey değildir.

Gerçek bilgi, yaşanarak dönüşüme uğrayan bilgidir.

Sanıyorum insanlık, tarihin hiçbir döneminde bugünkü kadar bilgiye sahip olmamıştır. Cebimizde taşıdığımız küçük bir ekran sayesinde dünyanın öbür ucundaki bir kütüphaneye saniyeler içinde ulaşabiliyoruz. Sayısız kitap okuyabiliyor, binlerce konuşma dinleyebiliyor, milyonlarca cümleyi ezberleyebiliyoruz. İlk kez karşılaştığım bir kelimeyi saniyeler içerisinde çözümleyebiliyor, hangi dil olduğundan okunuşunu, ne ifade ettiğine kadar anında öğrenebiliyoruz. Fakat bütün bunlara rağmen, neden kendimizi anlamakta hâlâ bu kadar zorlanıyoruz?

Belki de ne kadar bildiğimiz değil; bildiklerimizin bize ne kadar dokunduğudur.

Bir insan sabır üzerine yüz kitap okuyabilir. Fakat gerçek sabır, beklemek zorunda kaldığında doğar. Affetmenin ne olduğunu yüzlerce kez dinleyebilir. Ama affetmek, ancak canını acıtan biriyle karşı karşıya geldiğinde anlam kazanır. Cesaret üzerine sayfalar dolusu not alabilir. Fakat cesaret, korkunun hiç olmadığı yerde değil; korkuya rağmen atılan ilk adımda ortaya çıkar.

Çünkü bilgi zihni doldurur.

Bilgelik ise insanı dönüştürür.

İşte bu yüzden bazı insanlar çok şey bilir ama az şey görür. Bazıları ise az konuşur, fakat tek bir cümleleri yıllarca zihninizde yaşamaya devam eder. Aradaki fark, sahip oldukları bilgi miktarı değil; o bilgiyi hayatlarının ateşinden geçirip geçirmedikleridir.

Demir ateşe girmeden kılıç olabilir mi?

Ya tohum toprağa düşmeden ağaç.

Kanımca insan da yaşadığı acılarla, yaptığı hatalarla, bekleyişleriyle ve yüzleşmeleriyle yoğrulmadan bilgeleşmez.

Belki bu yüzden cevaptan çok soru önem arz eder. Çünkü hazır cevaplar yalnızca hafızaya yerleşir; doğru sorular ise insanın içine yerleşerek onu değiştirmeye başlar. Bir yazıyı bitirdiğinizde yeni bilgiler öğrenebilirsiniz. Onu uygulayın.

Belki bugüne kadar peşinden koştuğumuz şey bilgi değildi.

Belki aradığımız, bizi değiştirecek bir bilgelik, tek bir hakikat.

Çünkü insanın gerçekten bildiği şey, hafızasında taşıdığı değil; karakterine dönüşen şeydir.

Gelecek hafta birlikte şu sorunun peşine düşeceğiz: Semboller bir dil mi oluşturur?

İsmail Yüksel

Fikir İzleri okurları için kaleme aldığım "İçindeki Başlangıç" serisindeki yolculuğumuza her çarşamba birlikte devam ediyoruz.

     Fikir İzleri okurları için büyük bir keyifle kaleme aldığım initium intum'un bakış açısıyla  "İçindeki Başlangıç" serisindeki yolculuğumuza her çarşamba birlikte devam ediyoruz. Her yazı, yayımlanacağı güne kadar defalarca dönüp baktığım, yeniden düşündüğüm ve satır satır üzerinde çalıştığım bir yolculuğun ürünü. Yazıyı son kez gözden geçirip yayımlanmak üzere gönderdiğim o an hissettiğim heyecanı, umarım siz de okurken paylaşabiliyorsunuzdur. İlk yazımızda, hayatın görünmeyen bağlarından ve hiçbir karşılaşmanın bütünüyle rastlantı olmadığından söz etmiştik. O yazı, dışarıda işleyen görünmez düzeni anlamaya yönelik ilk adımımızdı. Elbette anlatacak çok şey, paylaşmayı bekleyen pek çok düşünce var. Fakat her düşüncenin kendi zamanı olduğuna inanıyorum; bu yüzden sözü daha fazla uzatmadan, serimizin ikinci durağına geçelim. Bu hafta, belki de bütün yolculukların özünü içinde taşıyan şu cümle üzerinde birlikte düşüneceğiz:

Gerçek yolculuk içe doğrudur.

Fiziksel yolculuk yalnızca ruhsal dönüşümün bir yansımasıdır.

İnsan, hayatı boyunca binlerce kilometre yol alabilir. Şehirler değiştirebilir, ülkeler gezebilir, dağların zirvesine çıkabilir, okyanusları aşabilir. Fakat bütün bu yolların sonunda hâlâ kendisinden kaçıyorsa, aslında hiç yol almamıştır. Çünkü en uzun mesafe, iki şehir arasındaki değil; insanın kendi zihniyle kalbi arasındaki mesafedir.

Modern dünya bize sürekli hareket etmeyi öğretiyor. Sürekli bir hız...Sürekli bir yetişme hali... Ve sürekli bir şeylere geç kalmışlık hissi...

Yeni yerlere gitmeyi, yeni Tolga'lar ,yeni Esra'lar yani kısaca yeni insanlar tanımayı ve yeni hedefler belirlemeyi... Oysa çoğu zaman değiştirmeye çalıştığımız şey dünya değil, dünyaya açılan pencerelerimizin ardındaki saklı dünyalarımız değil midir ? Aynı manzaraya bakan iki insanın bambaşka şeyler görmesi bundan değildir de nedendir? Değişen dağlar değildir; değişen, dağlara bakan bilinçtir.

Belki de bu yüzden bazı yolculuklar eve döndüğümüzde başlar. Bavullar boşalır, fotoğraflar albümlere kaldırılır, kalabalıklar sessizliğe karışır. Fakat içimizde cevap bekleyen sorular hâlâ yerindedir. İnsan, dünyanın öbür ucuna gidip kendi gölgesini de yanında taşıdığını işte o zaman fark eder. Hiç başınıza gelmedi mi? Aylarca gitmeyi hayal ettiğiniz bir yere ulaştığınız hâlde beklediğiniz huzuru bulamadığınızı... Ya da sıradan bir akşam, evinizin penceresinden dışarı bakarken yıllardır aradığınız bir gerçeğin sessizce kalbinize dokunduğu... Çünkü hakikat bazen binlerce kilometrenin sonunda değil, tek bir fark edişin içinde kanat çırpan bir kuşun kanatları altında saklıdır.

Kadim öğretiler insanı daima aynı kapıya yönlendirmiştir. Tapınakların duvarlarına, filozofların sözlerine ve bilgelerin sessizliğine farklı cümlelerle yazılan hakikat aslında hep birdir: Kendini tanımadan dünyayı tanıyamazsın. Dışarıda gördüğün her şey, içeride taşıdığın dünyanın bir yansımasıdır. İçinde korku varsa dünya tehditkâr görünür; içinde huzur varsa aynı dünya bir öğretmene dönüşür. Belki de gerçek cesaret, bilinmeyen ülkelere gitmek değildir. Gerçek cesaret, yıllardır susturduğun sesle yüzleşebilmektir. Kendinden kaçmayı bırakıp kendi hakikatinle aynı masaya oturabilmektir. Kimsenin alkışlamadığı, kimsenin görmediği o iç yolculuğa çıkabilmektir. Çünkü insanın en büyük keşfi yeni kıtalar bulması değil, kendi ruhunun henüz adım atmadığı odalarını aydınlatmasıdır.

İşte bu yüzden gerçek yolculuk içe doğrudur. Attığımız her adım, karşılaştığımız her insan ve yaşadığımız her deneyim aslında bize dünyayı değil, kendimizi anlatır. Yol, dışarıda uzanıyor gibi görünür fakat bütün yolların ulaştığı tek bir merkez vardır: İnsan, en sonunda hep kendisine varır ve kendine yaklaştıkça dünyanın neden hep aynı işaretleri karşısına çıkardığını anlamaya başlar...

ismail Yüksel

Enkazdan geriye alevler kaldı. Bu öyle bir yangın ki ciğerler sönüyor, için için yanıyor, dumanı tütmüyor.

Evet, Maraş yanıyor.

Şehir yeniden ayağa kalkmaya çalışırken, yaralar sarılırken, parklar, bahçeler, evler yapılırken unutulan bir şey var: Şehirde çocuklar, gençler ne yapıyor? İnsanlar iyileştirildi mi?

Maalesef Maraş'ta bugün yaşı en büyük 17 ve altı olan gençler şiddete yönelmiş. Güçsüz olanları "yan baktın", "yanlış yaptın" bahanesiyle çeteler hâlinde katlediyorlar, darp edip onarımı zor ağır hasarlar bırakıyorlar.

Ne oluyor Maraş'a?

Ne oluyor Kahraman Maraş'ıma?

İnsanlar depremden kurtulduğuna sevinemez oldu.

Analar evlat acısıyla yanıyor, korku rüştünü ilan etmiş, sokak sokak geziyor.

Gelin, hep birlikte Maraş'a kulak verelim, yaşanan sosyal çürümeleri, kırılmaları görelim.

Bir çocuğun daha çevresini 15-20 kişi sarıp dövmesine, bir annenin daha evlat acısıyla yanmasına, bir gencin daha karanlığa sürüklenmesine izin vermeyelim.

Çünkü Maraş'ın yeniden ayağa kalkması, sadece binaların yükselmesiyle değil; vicdanların, ailelerin ve çocukların da yeniden ayağa kalkmasıyla mümkün olacaktır.

Emine Akkurt

Modern hayatın en büyük gürültüsü, dışarıdan değil, içimizden yükseliyor. Sürekli bir yerlere yetişme telaşı, beklentiler ve bitmeyen sorumluluklarımız.. Oysaki insan, herkesten önce kendine yetişmelidir.

Yalnız kalmak çoğu zaman yanlış anlaşılır. Aslında yalnızlık, eksiklik değil; insanın kendisiyle kurduğu en samimi en içten sohbettir. Sessizlikte bastırılmış duygularımız ortaya çıkar, zihindeki karmaşa yavaş yavaş yerini sakinliğe bırakır. Kendini dinleyen insan, neyi kaybettiğini değil, aslında neleri hâlâ taşıdığını fark eder. Gücünü, sabrını ve yeniden başlayabilme cesaretini...

Çünkü bazen en doğru cevaplar, kalabalıkların içinde değil; sessizliğin tam ortasında saklıdır. Ve insan, kendine kulak verdiğinde hayatın sesini de daha net duymaya başlar.

Her düşünür gibi benim de içinde yaşadığımız dünyaya dair kendime özgü bir bakış açım, kendime ait bir pencerem var. Bu pencereyi ayakta tutan, onu anlamlı kılan temel düşünceler ve yapı taşları bulunuyor. Yazılı eser olarak ortaya koyduğum initium intum adlı romanım da aslında bu düşünsel zeminin etrafında şekillenen bir roman. İçinde barındırdığı hikâye kadar, dayandığı felsefeyi de taşıyor. Bu nedenle yazı dizime, o özü yansıtan kısa bir manifestoyla başlamak istiyorum.

'' Hiçbir şey rastlantı eseri değildir. Her soru bir kapıdır, her kapı bir eşiğe açılır. İnsan, gördüğü dünyayı değil; gördüğü dünyayı anlamlandıran bilincini değiştirdiğinde gerçek yolculuk başlar. Hakikat öğretilmez, keşfedilir. Ve her keşif, yeni bir başlangıçtır. Çünkü her son ve başlangıcın içerisinde gizlenmiş bir "initium intum" vardır. 

- I -

Hiçbir şey rastlantı değildir.

Her karşılaşma, her seçim ve her olay görünmeyen bir düzenin parçasıdır. Hiçbir şey rastlantı değildir. İnsan buna tesadüf der; çünkü henüz görünmeyen bağları görecek kadar derine bakmayı öğrenmemiştir. Oysa her karşılaşma, her seçim ve her ayrılık, görünmez bir elin dokuduğu büyük bir örgünün sessiz ilmeğidir. Bir bakış, yıllar sonra açılacak bir kapının anahtarı olabilir. Kaybedildiğini sandığın bir yol, seni asıl varman gereken eşiğe götüren tek patika hâline gelebilir. Evren gürültüyle değil, işaretlerle konuşur. Onu dinlemeyi öğrenenler, düzeni fark etmeye başlar. Çünkü hakikat kendini hiçbir zaman rastgele göstermez; yalnızca onu aramaya cesaret edenlere yavaş yavaş görünür.

Belki yıllar önce eline aldığın ve o gün anlam veremediğin bir kitap, bugün zihnindeki düğümü çözecek ilk cümleyi saklıyordu.

Belki beş dakika geciktiğin bir gün, yalnızca bir otobüsü değil, bütün hayatını değiştirecek bir karşılaşmayı yakaladın.

Belki de sebepsiz yere uzaklaştığın bir insan, seni ait olmadığın bir hikâyeden sessizce çıkarıyordu.

O anlarda her şey sıradan görünür. Anlam ise yalnızca geriye dönüp baktığında belirir. Çünkü yaşam ileriye doğru yaşanır; fakat hakikat, geriye dönüp baktığında fısıldamaya başlar. İşte o zaman anlarsın: Hayat, yüksek sesle hüküm veren bir güç değil; sessizce birbirine bağlanan işaretlerin adıdır.

Peki hiç durup düşündün mü?

Bazen yalnızca beş dakika geciktiğin için kaçırdığını sandığın bir şeyin, seni hiç tanımadığın bir insanla karşılaştırdığını… O an sıradan görünen o karşılaşmanın aylar, hatta yıllar sonra hayatının dönüm noktalarından birine dönüştüğünü...

Hiç sebepsiz yere farklı bir yoldan gitmek istemedin mi? Sonra o yolun üzerinde seni yıllarca unutamayacağın bir olayın, bir insanın ya da tek bir cümlenin beklediğini fark etmedin mi?

Ya da yıllarca rafta bekleyen bir kitabı, tam ihtiyacın olduğu gün eline aldığında ilk sayfasında kendini bulduğun oldu mu? Sanki sen onu değil de o kitap seni bulmuş gibi...

Peki ya hiç tanımadığın biriyle yaptığın birkaç dakikalık bir sohbetin günlerce zihninden çıkmadığı oldu mu? Bazen insanı değiştiren şey uzun konuşmalar değil, tam zamanında söylenmiş tek bir cümledir.

İşte tam da bu yüzden evren hiçbir zaman zar atmaz. Zar atan yalnızca, henüz düzeni göremeyen zihindir. Oysa hakikat, sen onu fark etmeden çok önce kendi yolunu çizmeye başlamıştır.

İnsan, hakikati dışarıda aramayı bıraktığında içindeki başlangıcı fark eder.

Sevgi ve saygılarımla.

Bir insanı tanımak için çoğu zaman sözlerine kulak veririz. Ne söylediğine, nasıl anlattığına, hangi düşünceleri savunduğuna bakarız. Oysa insanı anlatan sadece kelimeler değildir. Bazen hiç söylenmeyenler, söylenenlerden çok daha fazlasını anlatır.

Hayatın içinde öyle anlar vardır ki insan konuşamaz. İçinden geçenleri dile getirecek gücü bulamaz ya da kelimelerin yetersiz kaldığını hisseder. Kırgınlıklarını anlatamaz, özlemlerini saklar, korkularını içine gömer. Dışarıdan bakıldığında sessiz görünür ama içinde fırtınalar kopuyordur.

Kim bilir kaç kişi vardır "iyiyim" derken aslında iyi olmayan... Kaç kişi vardır gülümserken gözyaşlarını saklayan... Kaç kişi vardır bir telefon beklediğini, bir özür duymayı istediğini ya da sadece anlaşılmayı arzuladığını söyleyemeyen...

İnsan bazen konuşarak kendini korur, bazen de susarak.

Söylenen sözler aklın süzgecinden geçer. Düşünülür, seçilir, düzenlenir. Ama suskunluk çoğu zaman doğrudan kalpten gelir. Çünkü insanın en derin duyguları her zaman cümlelere dönüşemez. Bazı acılar anlatılamayacak kadar büyük, bazı sevgiler ise kelimelere sığmayacak kadar derindir.

Belki de bu yüzden bir insanı gerçekten tanımak isteyenler yalnızca söylediklerine değil, sustuklarına da kulak vermelidir. Çünkü bazen cevaplar cümlelerde değil, yarım kalan sözlerde saklıdır. Bazen bir bakış, uzun bir konuşmadan daha çok şey anlatır. Bazen de derin bir sessizlik, sayfalar dolusu kelimeden daha anlamlıdır.

Bir insanı en iyi anlatan şey söyledikleri mi, sustukları mı diye sorarsanız; sanırım cevap ikisidir. Çünkü insan, dile getirdikleri kadar içinde taşıdıklarıyla da vardır. Ve bazen gerçek hikâyesi, hiç anlatamadığı satırlarda gizlidir.

Belki de insanın gerçek hikâyesi söylediklerinde değil, sustuklarında gizlidir. Çünkü sözler aklın, suskunluk ise çoğu zaman kalbin sesidir. 

Ayrıca en çok etkilendiğim noktalardan birini de paylaşmak istiyorum. Şairin bir dönem suskun kalıp şiir yazmadığını fark edince o boşluğa “Suskunluğuma Şiir” adını verdiği dizelerle taçlandırması müthiş bir detay. 

Bugün genel olarak şiir kitaplarında sıkça karşılaşılan durumlardan biri, metinlerin aynı dönemde yazılmış olmasının getirdiği tek sesliliktir. Bu kitapta ise tam tersi bir yapı var. Erken dönem şiirleriyle son yıllarda yazılan şiirler yan yana durmaktadır ve aralarındaki mesafe okura açıkça kendini hissettirmektedir. Bu değişim hem kullanılan kelimelerde hem de şiirlerin içeriğinde görülmektedir.

İlk dönem şiirlerinde daha bireysel bir ses öne çıkmaktadır. Aşk, ayrılık, özlem, gençlik heyecanı, hayal kırıklıkları... Bunlar kitabın saldığı köklerden biridir. Ancak ilerleyen sayfalarda bu ses genişlemiş durumda. Kadın olmanın yükü, çocuk hakları, toplumsal adalet, öğretmenlik, memleket sevgisi ve üretme arzusu şiirlerin doğal bir parçasına dönüşmüştür. Şair kendi dünyasından çıkıp yaşadığı topluma da bakmaya başlamıştır. Kitabın gelişimini ilgi çekici yapan noktalardan biri de kesinlikle budur.

Şiirlerde dikkatimi çeken bir başka özellik ise dilin gösterişten uzak olmasıydı. Günümüzde birçok şiir kitabında yoğun imge kullanımı bazen anlatılmak istenenin önüne geçebilmektedir. Burada ise şiir, anlaşılmakla bir sorun yaşamamaktır. Elbette imgeler var fakat çoğu zaman duyguyu taşıyan şey süslü bir söyleyiş değil, seçilen kelimenin yerinde kullanılması olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu durum da şiirin okuyucunun üzerinde bıraktığı hisleri daha gerçekçi kılmaktadır.

Kitabın ön sözü de bu bütünlüğün önemli bir parçası. Sibel Çelikel yeni bir ön söz yazmak yerine öğretmenliğinin ilk yıllarında çıkardığı Düş Kapanı adlı okul dergisinin ön sözünü bugüne taşımıştır. Ardından yıllar önceki kendisine seslenmiştir. Bu tercih bana göre kitabın ruhunu anlamak açısından önemli. Çünkü kitap boyunca sadece şiirlerin varlığından söz edemeyiz. Geçmişle bugün arasında kurulan bir diyalog da var. Şair, gençlik yıllarındaki hayalperest yanını reddetmemektedir; aksine onu bugünden selamlamıştır. Bu da daha kitabın başından okuyucuyu yakalamayı başaran sıcacık bir başlangıç olmuş durumda.

Kitabın adı da bu nedenle rastgele seçilmiş bir isim değildir. "Düş Kapanı", ön sözde anlatıldığı gibi eski bir okul dergisinin adı olmanın ötesine geçmiş, yıllardır taşınan bir düşüncenin devamı olmuştur. Düş kurmanın, insanın kendini tanıma çabasının ve iyiliğin peşinden gitmenin ortak simgesine dönüşmüştür aslında.

Şiirler arasında dolaşırken birbirinden oldukça farklı metinlerle karşılaşıyoruz. "Kadınlık Manifestosu" bireysel olduğu kadar toplumsal bir metindir. Kadının yalnızca olduğu gibi kabul edilme isteğini sade ama kararlı bir dille ifade etmiştir. Aynı kitapta yer alan "Tabuttaki Duvak" ise çocuk yaşta evliliklere karşı çok net bir tavır koymuştur ve şiiri bir vicdan çağrısına dönüştürmektedir. "Güne Âşık Kadınlar" bu kez Trakya'nın üretken kadınlarını selamlarken; emeği, dayanışmayı ve umudu öne çıkarmaktadır.

Buna karşılık kitap yalnızca toplumsal şiirlerden oluşmamaktadır. "Gibi" şiirinde gündelik hayatın küçük ayrıntıları üzerinden kurulan mutluluk duygusu, "Çocuk Kalbim"de tek cümleyle kurulan sade bir iç dünya, "Yanlış Şerit"te geçmişe duyulan özlemle hesaplaşma ya da "Yol Verin"de insanın kendi zihniyle mücadelesi birbirinden oldukça farklı duyguları aynı kitapta buluşturmaktadır. Bu çeşitlilik kitabın nabzını da canlı tutmaktadır.

Kitabın hazırlık sürecinde özellikle dikkat edilen nokta, bu farklı dönemlerin birbirine benzemeye zorlanmamasıydı. Yirmi yıl önce yazılmış bir şiiri bugünün diliyle yeniden yazmak kolay olurdu ama doğru olmazdı. Çünkü her şiir yazıldığı günün tanığıdır aslında. Dolayısıyla onu değiştirmek, bir tanığı yok etmek gibi olurdu. Bu nedenle kitap hazırlanırken şiirlerin kendi dönemlerinin izini taşımasına özen gösterildi.

Şiir kitabı hazırlamak roman hazırlamaya benzemez. Romanda olay örgüsü okuru taşımaktadır ama şiirde ise kitabın bütünlüğünü kuran şey şiirlerin birbirleriyle kurduğu görünmez ilişkidir. Gezgin Bir Ozanın Düş Kapanında bu ilişki zaman üzerinden kurulmuştur. İlk sayfalardaki sesle son sayfalardaki ses aynı kişi olsa da aynı yerde değildir. Okur bunu sadece tarihlerden değil, dizelerin tonundan da kesinlikle anlayabilmektedir.

Bu kitap üzerine çalışırken beni en çok etkileyen kısım buydu. Elimde tek bir dönemin ürünü olan bir dosya değil, uzun yıllara yayılan bir yazma serüveni vardı. O serüvenin doğal akışını bozmadan okurla buluşturabilmek, en önemli sorumluluktu. Üzerinde büyük bir çalışma yapmadım aslında çünkü burada kendi sesini bulan bir kitap vardı. O ses, yıllar süren bir yolculuk yapmıştı ve ben editör olarak, uzun bir dönüşüm yolculuğundan gelen bu sese sadece “Hoş geldin.” dedim.

Şimdi bu şiirler, yazıldıkları defterlerden ve bilgisayar dosyalarından çıkıp okurlarına ulaşıyor. Bundan sonrası her şiirin kendi yolculuğu. Kimi okur bir aşk şiirinde kendini bulacak, kimi bir çocukluk anısında, kimi de "Yol Verin" ya da "Anka" gibi şiirlerde yeniden ayağa kalkma cesaretini arayacak. Şiirin güzel yanı da burada başlamaz mı zaten? Aynı dizeler her okurun hayatında başka bir yere dokunur…

Yolu açık, okuru bol olsun.

Toprağa düşen ama toprağı hâlâ diri olan bir tohum. İnsan bazen kırıklarını saklamaya çalışıyor. Bazen de onları tek tek topluyor. Eskiden bunu çıplak ellerimle yapardım; cam parçaları avuçlarımı keser, ben yine de hepsini bir araya getirmeye çalışırdım. Şimdi ise öğrendim. Kırıkları toplamanın da bir inceliği varmış. Kendini yeniden yaralamadan da onarmak mümkünmüş. Belki de bu yüzden yalnızca yaralı bir kalp, başka bir yaralı kalbin dilini anlıyor.

Can kırıklıklarımız, güven kırıklıklarımız, hayal kırıklıklarımız…

Hepsi aynı gökyüzünün altında farklı isimler taşısa da, onları iyileştiren şey çoğu zaman kusursuz insanlar değil; kendi yaralarından geçerek içindeki şefkati öğrenmiş insanlar oluyor. Yaralı şifacılar… Kendilerinden eksilerek değil, yaşadıklarından güç alarak başkasına umut olabilen insanlar. Çünkü artık öğrendiğim en kıymetli şey; ilişkiler, tek kişinin omuzlarında taşınacak yükler değil.

Farkındalık; umudunun bittiğini sandığın yerde değil; vazgeçtiğin yerin hemen yanı başında filizlenirmiş.

“Hayatın en şaşırtıcı tarafı da bu sanırım.”

“Hayat bambaşka bir pusula bırakıyor eline.”

Yolunu değiştirmiyor belki ama yönünü hatırlatıyor. İşte asıl mucize de burada başlıyor. Her yeni başlangıca, tertemiz bir sayfa açmanın cesaretiyle bakmayı öğrenmelisin. Çünkü teslim olmanın ne demek olduğunu bilirsin; yeniden başlamak için cesarete zaten sahipsin.

Tevekkülün, insanın omuzlarından görünmez yükleri nasıl usulca aldığını hissetmelisin.

Sanki uzun zamandır fırtınalarla boğuşan bir tekne gibi sonunda sakin bir koy bulduğunu...

Evet, dalgalar hâlâ olabilir. Deniz yine deniz ama içindeki rüzgarlar artık sert değil…

Ve sanırım, huzur tam da böyle bir şey.

Sessiz…Yumuşak…Gösterişsiz…

Kalbini saracak kadar güçlü. Bazen en güzel onarımlar en beklenmedik karşılaşmaların içinde saklı. Gizli bir koy gibi..

Bir bakış…Bir cümle…

Bir kahkaha…Bir tebessüm…

Başkasının yarasına da şefkatle dokunabilmeyi, öğrenmeyi, hissetmeyi ve ömrümüze özümüze kök salan insanlar olmasını dilerim…

Anne olunca anladım ki çocuk büyütme sadece karnını doyurmak, üstünü değiştirmek ya da okulunu takip etmek değilmiş. Asıl mesele, küçücük bir kalbin sessizce anlattıklarını duyabilmekmiş.

Bazen yorgunluktan "Neden sözümü dinlemiyorsun?" diye sitem ettiğim oluyor. Sonra gözlerinin içine baktığımda meğerse bana inat etmiyor, sadece anlaşılmak istiyormuş.

Çocuklar konuşmadan da çok şey anlatır aslında. Bazen gelip boynuma sarılarak, bazen sessizce yüzüme bakarak, bazen de sebepsiz sandığım bir ağlamayla… büyükler çoğu zaman davranışa odaklanırken, onlar duygularını göstermeye çalışırlar.

Anne olarak kusursuz değilim. Ben de hata yapıyorum, sabrımın tükendiği anlar oluyor. Ama her özür dilediğimde, her "Seni anlıyorum." dediğimde aramızdaki sevginin biraz daha büyüdüğünü görebiliyorum.

Bugün çocuklarımızın en çok ihtiyacı olan şey, pahalı oyuncaklar ya da kusursuz bir hayat değil. Onların en büyük ihtiyacı, kendilerini güvende hissedecekleri bir kucak ve yargılanmadan dinlenecekleri bir yürektir.

Belki de çocuklarımızı büyüttüğümüzü sanırken, aslında onlar bizi büyütüyor. Sabrı, sevgiyi, affetmeyi ve koşulsuz sevmeyi bize yeniden öğretiyorlar.

Bu yüzden bugün çocuğunuza sadece bir kez daha dikkatle bakın.🤗 Belki söyleyemediği ama duymanızı istediği bir cümle vardır. Çünkü bir çocuğun en büyük mutluluğu, gerçekten anlaşılmaktır.

Bugün bir sohbet grubunda paylaşılan basit bir "Günaydın gençler" mesajı, beklenmedik bir soruyu da beraberinde getirdi:

"Gençlik insanın yaşında mı, ruhunda mı?"

Kimi zaman en derin sohbetler, en sıradan görünen cümlelerle başlar. Bugün de öyle oldu. Herkesin vereceği cevap farklıydı ama ortak nokta şuydu: Gençlik yalnızca nüfus cüzdanında yazan rakamlarla açıklanabilecek bir şey değildi.

Toplumda gençlik çoğu zaman yaş ile ölçülür. Belirli bir yaşın üzerindekilere artık genç denmez. Oysa hayatın içinde bunun tam tersini gösteren birçok insanla karşılaşırız. Yaşı ilerlemiş olmasına rağmen öğrenmeye açık, merak eden, yeni şeyler denemekten çekinmeyen, hayata umutla bakan insanlar vardır. Onların yanında insan, gençliğin sadece yıllarla açıklanamayacağını fark eder.

Bir de bunun tam tersi vardır. Henüz yaşamının baharında olmasına rağmen hayallerinden vazgeçmiş, umutlarını yitirmiş, kendini hayattan geri çekmiş insanlar... Çünkü insanı yaşlandıran şey bazen geçen yıllar değil; taşıdığı yükler, kırgınlıklar ve vazgeçişlerdir.

Belki de gençlik; sabah uyandığında yeni bir güne merakla bakabilmektir. Bir çiçeğin açışını fark etmek, yeni bir kitap okumak istemek, öğrenmeye devam etmek, hâlâ hayal kurabilmek ve içindeki heyecanı tamamen kaybetmemektir.

Elbette zaman hepimiz için ilerliyor. Saçlarımıza düşen beyazlar, yüzümüzde oluşan çizgiler hayatın doğal izleri. Fakat ruhunu canlı tutabilen insanlar için yaş sadece bir sayı olarak kalıyor.

Bugünkü sohbet bana bir kez daha şunu düşündürdü:

İnsan, doğum tarihinden çok hayata karşı taşıdığı heyecan kadar gençtir.

Peki siz ne düşünüyorsunuz?

Gençlik insanın yaşında mı, ruhunda mı?

Zamanın kime ne öğrettiğini bilemem. Kimi için sabrı, kimi için affetmeyi, kimi içinse vazgeçmeyi öğretmiştir. Ama bana öğrettiği en büyük gerçek, hak etmeyen insanlara emek, zaman ve değer vermemem gerektiğiydi.

Bir insan için ne kadar çabalarsanız çabalayın, eğer o sizi aynı içtenlikle düşünmüyorsa bütün emekleriniz bir gün sessizce boşa dönüşüyor. Çünkü sevgi tek taraflı taşınabilecek bir yük değil; iki yüreğin aynı samimiyetle omuzlaması gereken bir bağdır.

Zaman bana şunu da gösterdi: Gerçek sevginin olduğu yerde ilgi eksik olmaz, değer eksik olmaz. Para, makam, imkân ya da hayatın sunduğu hiçbir şey, gerçekten seven bir insanın sevgisinin önüne geçemez. Seven insan, en zor zamanında bile sevgisini hissettirmenin bir yolunu bulur. Çünkü sevgi, bahaneler üretmez; bahaneleri ortadan kaldırır.

İnsan bazen eksik olanın sevgi değil, yanlış insan olduğunu çok geç anlıyor. Oysa doğru insan, en küçük davranışıyla bile kendini değerli hissettirir. Çünkü sevmek sadece "Seni seviyorum." demek değildir; emek vermek, yanında olmak, hissettirmek ve kıymet bilmektir.

Bugün dönüp geriye baktığımda anlıyorum ki en büyük kayıp, kaybedilen insanlar değil; değmeyecek insanlara harcanan zamanmış. Ve zaman bana en kıymetli dersi verdi: Değerini bilmeyene kendinden hiçbir şey eksiltme. Çünkü gerçek sevgi, insanı yormaz; tam aksine, ona kendini her halükârda değerli hissettirir.

Anadolu’nun hüzünlü ve sitem dolu ezgilerinden biri olan Hacel Obası (asıl adıyla Hacı Ali Obası), Sivas’ın Şarkışla yöresine ait, kavuşamayan iki kalbin ve bir hayal kırıklığının hikâyesidir.

​Söylenene göre "Hacı Ali Obası", zamanla ağızdan ağıza dolaşarak "Hacel Obası" hâlini almıştır. Türkünün arkasında yatan hikâye, rivayete göre şöyledir:

​Cumhuriyet'in ilk yıllarında, Sivas Şarkışla'da Mustafa adında yoksul ama gururlu bir delikanlı ile obanın/köyün varlıklı ailelerinden birinin kızı olan Ayşe yaşamaktadır. Ayşe, güzelliği ve alımıyla yöredeki tüm gençlerin dikkatini çeken, adeta erişilmez bir kızdır. Ancak onun gönlü Mustafa’dadır. İki genç birbirlerine sevdalanır ve uzun süre gizli gizli buluşarak büyük bir aşk yaşarlar, birbirlerine söz verirler.

​Ancak bir gün köye dışarıdan bir talip gelir. Okumuş, üniformasını giymiş bir subay (bazı anlatılarda Teğmen Nazım veya askeri okul öğrencisi Nevzat olarak geçer). Dönemin şartlarında asker olmak, şehirde yaşamak ve "devlet memuru" statüsüne sahip olmak büyük bir zenginlik ve itibar göstergesidir. Subayın ayağındaki parlak askeri botlar (potinler) ve sunduğu şehir hayatı imkânı, hem Ayşe’nin ailesinin hem de Ayşe'nin aklını çeler.

​Ayşe, Mustafa’ya verdiği söze rağmen ya ailesinin baskısıyla ya da statü ve lüks bir hayat cazibesine kapılarak bu evliliği kabul eder. Mustafa ise hiç beklemediği bu darbeyle sarsılır. Sevdiği kadının kendisini bir çift "potin" ve rütbe uğruna terk etmesini gururuna yediremez. İçindeki derin kırgınlığı, öfkeyi ve sitemi sazının tellerine dökerek o meşhur dizeleri söyler.

​Türküde geçen neredeyse her kelime, aslında Mustafa'nın Ayşe'ye ve onun seçimine duyduğu öfkenin tasviridir:

​"Hacel obasını engin mi sandın / Ayağında potini var, zengin mi sandın"

Mustafa burada doğrudan rakibine ve Ayşe'nin yanılmasına sitem eder. "Ayağına askeri bot giydi diye onu hemen zengin ve ulaşılamaz mı sandın?" diyerek tepki gösterir.

​"Merdivenden tıkır mıkır inişin / Çığıştıyor altın ile gümüşün / Önce söz verip de sonra dönüşün"

Burada Ayşe’nin gelin giderken taktığı altınların, takıların sesine (çığıştırmak/ses çıkarmak) gönderme yapılırken, en can yakıcı kısım "Önce söz verip de sonra dönüşün" dizesiyle yüzüne vurulur.

​Mustafa'nın aşk acısı ve bu büyük sitemi, hiçbir zaman unutulmamış ve dille de bir çığlığa dönüşecek olan bu güzel türküyle günümüze kadar ulaşmıştır.

Türküde, edebî açıdan cımbızlanması gereken; "her olur olmazı dengin mi sandın" cümlesidir. Ama son cümlede sitemler birden unutulur ve aşk hasretinin o an acısı duyulur: "Ay da geçti göremedim yâr seni." Burada tek duygu, sevgiliyi özlemektir. Sevgili elin olmuşken, onu göremeyişin katlanılmaz hasreti... 

Suya gider bir incecik yolu var

Sıktırmış kemeri ince beli var

Söylerim söylemez datlı dili var

Ay da geçti göremedim yâr seni

Suya gider helkeleri doldurur

Kınalı ellerin suya daldırır

O yârin sevdası beni öldürür

Ay da geçti göremedim yâr seni

Tiren gelir acı acı seslenir

Yağmur yağar çit entere ıslanır

Zalım anan duyar sana herslenir

Ay da geçti göremedim yâr seni

Tatlı diller, ince beller ve diğer söyleyişler; nasıl da güzel Karacaoğlan geleneğini yansıtıyor. ("Karacaoğlan geleneği" benim adlandırmam bu arada. Sebeplerini belki sonra anlarız.) 

Kır çiçekleri, kimsenin özel olarak ekip büyütmediği, kimsenin üzerine titremediği çiçeklerdir. Onlar, yağmurun bereketiyle, toprağın sabrıyla ve güneşin sıcaklığıyla kendiliğinden filizlenirler. Bir bahçenin en gözde köşesinde değil, bazen taşların arasında, bazen kurak bir yamaçta, bazen de kimsenin uğramadığı bir patikanın kenarında açarlar. Kimse onları alkışlamaz, kimse fotoğraflarını çekmez, kimse onlar için şiirler yazmaz. Ama onlar yine de açarlar. Çünkü var olmanın güzelliğini bilirler.

İnsanlar da biraz kır çiçeklerine benzer aslında. Hayatın kalabalığında sessizce yaşayan, kimsenin fark etmediği nice güzel yürek vardır. Bir annenin evlatları için verdiği görünmez emek, yaşlı bir adamın kapısının önüne bıraktığı bir tas su, bir öğretmenin öğrencisine kattığı umut ya da bir dostun zor zamanda uzattığı el... Bunların hiçbiri manşetlere çıkmaz. Ancak dünyayı güzelleştiren şeyler tam da bunlardır.

Günümüzde değer ölçüsü çoğu zaman görünür olmakla eş tutuluyor. Daha çok konuşanlar, daha çok gösterenler, daha çok dikkat çekenler öne çıkıyor. Oysa sessiz güzelliklerin de bir dili vardır. Kır çiçekleri bağırarak değil, var olarak güzeldir. Onların güzelliği, gösterişlerinde değil, sadeliklerindedir.

Belki de bu yüzden hayatın en kıymetli insanları, en çok alkış alanlar değil; en çok iyilik yapanlardır. Bir köşede sessizce yaşayan, kimsenin bilmediği fedakârlıklar gösteren insanlar, tıpkı kır çiçekleri gibi dünyayı fark edilmeden güzelleştirirler. Onlar, hayatın görünmeyen kahramanlarıdır.

Bazen bir kır çiçeğinin önünde durup düşünmek gerekir. O küçücük çiçek, bütün zorluklara rağmen toprağı yarıp gün yüzüne çıkmıştır. Rüzgâra direnmiş, yağmura dayanmış, güneşe uzanmıştır. Belki birkaç gün sonra solacaktır ama açtığı süre boyunca bulunduğu yere güzellik katacaktır. İnsan da böyledir. Ömrü sınırlıdır ama yaşadığı müddetçe çevresine bıraktığı iyilikler ve güzelliklerle anlam kazanır.

Hayatın koşuşturması içinde gözümüzü biraz yavaşlatabilirsek, çevremizde açan kır çiçeklerini görebiliriz. Belki bir çocuğun masum gülüşünde, belki yaşlı bir çiftin yıllara meydan okuyan sevgisinde, belki de sessizce iyilik yapan bir insanın yüreğinde...

Çünkü gerçek güzellik, her zaman göz önünde olan değildir. Bazen en güzel şeyler, fark edilmeyi beklemeden varlığını sürdürenlerdir. Tıpkı kır çiçekleri gibi... Sessiz, mütevazı ve bir o kadar da eşsiz.

Fa - Mi - Re - Mi ve Re - Do - Si - Do, Re - Do - Si - Do...

"Yeni cami avlusunda..."

Adımı çok seviyordum. Annem bana hamileyken, Hocalı Katliamını anlatan vahşet dolu bir çizgi film izlemiş. Filmde uçaklar, çocukların dikkatini çekmek için gökyüzünden oyuncak bebekler atıyormuş. Fakat bu bebekler aslında birer patlayıcıymış; filmde o bebeği eline aldığında şehit düşen küçük kızın adı da Aybüke’ymiş. Annemin yüreği bu sahneye dayanamamış, yaşananların etkisinde kalarak benim adımı da Aybüke koymuş. Annemin bana bıraktığı en güzel, en anlamlı hediye bu galiba. İsimler hikayelerimizi etkiler mi? Sanırım benimkini derinden etkiledi.

Neyse... Bağlamanın tellerine vururken, şişmiş boğazımla türküyü söylemeye devam ettim: 

Fa - Sol - La - Sol - Fa - Mi - Re - Mi

"Ezan sesi değil be annem..."

Çocukluğumdan beri müziği ve dansı çok sevdim ama içimdeki o öğretmen olma arzusu kalbimi hep bir kor gibi kavurdu. Sonunda kendime, "Neden müzik öğretmeni olmayayım?" diye sordum. Öğretmen olmak; bir ağacı toprağa ekip yıllarca sevgiyle bakmak, sonra da tüm doğanın ondan faydalandığını, gölgesinde dinlendiğini görmek gibi bir şey. Bence yeryüzündeki en kutsal meslek. Hele ki o çocukların gözlerindeki gülüşü görmek, dertlerini dinleyip yeri geldiğinde onlara anne, yeri geldiğinde abla olmak... Bir ağacın meyvesini yemekten çok daha tatlı, çok daha güzel.

İlk karne aldığım günü hayal meyal hatırlıyorum ama ilk karne verdiğim günü ömrümce unutamam. Derme çatma bir depoyu el birliğiyle müzik odası olarak düzenlemiştik. Tüm yavrularım ve meslektaşlarım o odayı var etmek için sevgiyle koşturmuştu. İşte o derme çatma depoda, hayatımda ilk defa karne dağıttım ve ömrümün en gururlu anını yaşadım.

Şimdi elimde bağlama, aklımda o güzel günler... Türküyü söylemek hepten zorlaştı. Özellikle şu kısma geldiğimde kelimeler boğazımda düğümlendi, söylemeyi bırakıp sadece çalmaya devam ettim:

"Tabutumdan kanlar akar, cümle alem bana bakar. Genç ölümüm yürekler yakar..."

Sustum. Artık tamamen sustum. Ne kadar zormuş insanın kendisi için ağıt yakması... Ben hâlâ buradayım, bağlamamı çalıyorum. Ve şimdi bir yıldızın üzerine oturmuş, sizlerin aşağıda benim için söylediği o türküyü dinliyorum.

Aziz Anılarına;

9 Haziran 2017 günü Batman Kozluk'ta hain bir terör saldırısı sonucu şehit düşen Jandarma Uzman Çavuşlar Soner Fazlıoğlu, Ali Gülnar ve Müzik Öğretmeni Şenay Aybüke Yalçın’ın anısına...

Türkünün Künyesi:

Yeni Cami Avlusunda Ezan Sesi Var 

Söz / Müzik: Anonim (Rumeli / Selanik Yöresi)

Kaynak Kişi: Hüseyin Yaltırık

Derleyen: Kubilay Dökmetaş

Notaya Alan: İhsan Öztürk

Bu kitleye göre, gerçek bir okur olmak için sadece tozlu raflar arasında kaybolmalı, popüler olan her şeye sırtını dönmeli ve edebiyatı yüzyıl öncesinde dondurmalısınız.

Peki, sormak gerekiyor: Biz sonsuza kadar sadece Sefiller’i, Simyacı’yı ya da Suç ve Ceza’yı mı okuyacağız? Dünya edebiyatının sınırları Dostoyevski’nin öldüğü gün çizildi ve biz o sınırın içinde hapis mi kaldık?

Sırf klasikleri hatmetti diye kendini fildişi kulelerine kapatıp, günümüz edebiyatını ve çağdaş yazarları küçümseyen bu kitle, aslında en büyük vizyonsuzluğu sergiliyor. Bugün tapındıkları o başyapıtların, kendi dönemlerinin popüler kültür ürünleri olduğunu; tefrikalar halinde gazete köşelerinde kapış kapış satıldığını ya da dönemin matbaa ağlarında ciddi pazarlama stratejileriyle okura ulaştığını unutuyorlar.

Zaman değişti, mecra değişti. Bugünün dünyası bir algoritma ve hız çağı. Dev yayınevlerinin, tekelci dağıtım ağlarının arasında genç, yetenekli ve bağımsız bir yazarın sadece "kalemine güvenerek" görünür olması imkansız. Günümüz teknolojisinde bir yazarın sosyal medyayı kullanması, eserine reklam basması veya dijital dünyada sesini duyurmaya çalışması bir lüks değil, var olma mücadelesidir. Reklamı yapılan her esere "çöp" muamelesi yapmak, yeni nesil kalemlerin hakkını daha yolun başında gasp etmektir.

Sadece geçmişe bakarak bugünü yorumlayamazsınız. Edebiyat, yaşayan, nefes alan ve çağın araçlarıyla şekillenen dinamik bir organizmadır; geçmişin gölgesine hapsedilmiş bir müze nesnesi değil.

Sosyal medyanın vitrinine çıkan her kitap şaheser olmayabilir, evet. Ama yeni çıkan yazarlara, yeni soluklara şans tanımayı reddeden, sadece popüler diye modern olana düşmanlık besleyen o "seçkin" kitlelerin edebiyat sevgisi de ne yazık ki bana hiç samimi gelmiyor.

Kitapları basıldıkları dönemin şartlarıyla değil, ruhuyla değerlendirmeyi öğrendiğimiz gün, edebiyat fildişi kulelerden inip ait olduğu yere; yani sokağa ve insana geri dönecektir.

Aslında hepimizin birer hayali vardır. Kimi bir kitap yazmak, kimi yeni bir hayat kurmak, kimi ise sadece huzurlu olabilmeyi ister. Peki, bunca hayale rağmen neden çoğu yarım kalıyor olabilir ki?

Çünkü bazen korkularımız, endişelerimiz bazen ertelediğimiz adımlar bazen de başkalarının "yapamazsın" sözleri hayallerimizin önüne geçiyor. Oysaki hayaller; cesaretle, inançla beslenir. Küçük de olsa atılan her adım, bizi hedefimize biraz daha yaklaştırır.

Hayaller tutunamıyor değil; aslında biz, onlara yeterince tutunamıyoruz. Pes etmek yerine sabretmeyi seçtiğimiz gün, hayallerimiz de birer birer gerçeğe dönüşmeye başlayacaktır.

Öyle bir an gelir ki insan, yaşadıklarının ağırlığını omuzlarında değil, ruhunun en derin yerlerinde hisseder. Sabahın ışığı pencereye vurur ama içindeki karanlığı aydınlatamaz. Kalabalıklar arasında yürürsün, sesler duyarsın, yüzler görürsün ama kendini herkesten ve her şeyden uzak hissedersin.

Hiç hayata küstünüz mü? Ben küstüm.

Beklentilerim kırıldığında, emeklerim karşılıksız kaldığında, en çok da güvendiklerim yabancılaştığında küstüm. Her şeyin düzeleceğine inanırken biraz daha yoruldukça, her yeni günün eski yaraları hatırlattığını gördükçe küstüm.

Ama hayata küsmek, yaşamaktan vazgeçmek değildir. Bazen insanın içindeki kırgınlığın sessizce dile gelişidir. Kimseye anlatamadığı yorgunluğun, gözyaşına dönüşemeyen hüznün adıdır. İçinden gelen bir sitemdir belki de; zamana, insanlara ve biraz da kendine...

Yine de hayat gariptir. En umutsuz günlerde bile bir pencere aralığından sızan ışık gibi küçük sebepler bırakır önümüze. Bir dostun sözü, bir çocuğun gülüşü, eski bir şarkı ya da beklenmedik bir selam... İnsan bazen yeniden tutunacak gücü en ummadığı yerde bulur.

Evet, ben de hayata küstüm. Ama her küskünlük gibi bunun da içinde bir özlem vardı. Daha güzel günlere, daha samimi insanlara ve kaybettiğim umutlara duyulan bir özlem... Belki bu yüzden insan ne kadar kırılırsa kırılsın, içinde küçücük de olsa bir umut taşımaya devam eder.

Çünkü hayat bazen bizi yorar, bazen incitir, bazen de sessizce sınar. Ama bütün kırgınlıklara rağmen yaşamaya devam etmek, yeniden inanabilmek ve yeniden gülümseyebilmek en büyük direniştir.

İnsan en çok nereye saklanır, bilir misin? Kalabalığın içine değil, kendi içine… Ama orası her zaman güvenli bir yer değildir. Çünkü insanın içi, hem en sıcak sığınak hem de en soğuk yüzleşme alanıdır.

Günler birbirini kovalar, insanlar birbirine benzer cümleler kurar. İyiyim denir çoğu zaman, iyi olunmadığı halde. Çünkü bazı gerçekler söylenince büyür, söylenmeyince küçülür sanılır. Oysa insanın içinde saklanan her şey, zamanla kendi ağırlığını artırır.

Bir bakarsın, yıllar geçmiş ama sen hala aynı yerde durmuşsundur. Sadece etraf değişmiştir. İnsanlar, yüzler, yollar… Ama içindeki bazı sorular yer değiştirmemiştir. Çünkü bazı sorular cevap bulmak için değil, insanı diri tutmak için vardır.

Hayatın garip bir adaleti vardır, neyi görmezden gelirsen, bir gün en çok onunla karşılaşırsın. Neyi ertelediysen, en uygun olmayan zamanda karşına çıkar. İnsan en çok kaçtığı şeyle yüzleşirken öğrenir kendini..

Bazen bir şeyleri değiştirmek için büyük adımlar gerekmez. Küçük bir fark ediş yeter. Bir sabah uyandığında, aynı hayatın içinde farklı hissetmeye başlarsın. Aynı duvarlar vardır ama sen artık aynı kişi değilsindir. İşte o an, görünmeyen bir dönüşüm başlamıştır.

İnsan çoğu zaman güçlü görünmek ister. Ama güç, hiç düşmemek değil, düştüğünde kendini yeniden kaldırabilmektir. Ve bazen en büyük güç, kimseye anlatmadan ayağa kalkmaktır.

Yalnızlık ise sanıldığı gibi boşluk değildir. Bazen insanın kendine en çok yaklaştığı andır. Gürültü sustuğunda, iç ses daha net konuşur. Ve insan, en çok o sessizlikte kim olduğunu hatırlar.

Belki de hayatın en zor yanı şudur. Kendini sürekli bir şey olmaya zorlamak… Oysa insan bazen sadece var olmak ile de yeterlidir. Bir şey kanıtlamadan, bir yere yetişmeden, sadece nefes alarak..

Ve günün sonunda insan şunu anlar. Her şey değişir ama insanın kendine anlattığı hikaye değişmezse, hiçbir şey gerçekten değişmiş sayılmaz.

Fikriye Kaya 

Bir süredir yazmıyordum. Çünkü bazı zamanlarda insan anlatmak yerine yaşar, cevap vermek yerine gözlemler. Hayatın içinde bazı taşların yer değiştirdiği dönemlerde kelimeler biraz bekler. Son zamanlarda bir şeyi daha iyi anladım. Bir iş sadece maaştan, unvandan ya da  bulunduğun yerden ibaret değildir. İnsan kendini değerli hissettiği, emeğinin görüldüğü, iletişimin ve saygının olduğu ortamlarda daha güçlü üretir. Çünkü iyi bir insan ilişkilisi anlayışla ve liderlikle oluşur.

Bazen bir yerde kalmak değil, kendini kaybetmeden yoluna devam etmektir.Hayat her deneyim bir sonuç değil, bir öğretici nitelik taşır. Bize uymayan yerler bile bize ne istediğimizi, neye değer verdiğimizi ve hangi yolda yürümek istediğimizi gösterir ki, bu değer senin için çok kıymetlidir. 

Ve bazen aniden hayatı başka bir yön  değiştirir. Ama bazı bağlar doğru zamanda yeniden anlam kazanır yeniden bağlanır…

Önemli olan geçmişe takılı kalmak değil; yaşananlardan güç alarak bugünün kararlarını daha bilinçli verebilmektir. Yeni bir sayfanın eşiğindeyim. Yeni bir yol, yeni bir başlangıç… Biliyorum ki hayat her zaman bizim çizdiğimiz plana göre ilerlemez. Ama bazen en doğru kararlar, hiç hesaplamadığımız hiç düşünmediğiniz dönemeçlerden geçer…

Çünkü insanın kendine, hayallerine ve gerçek ihtiyaçlarına yeniden yaklaşması gerekiyor…

Belki de en güzel başlangıçlar, içindeki sesi duyduğun yerde yeniden başlar… 

Tuğla yüklemek dışarıdan bakınca sıradan bir iş gibi görünse de içinde büyük bir emek saklıdır. Saatlerce süren yorgunluk, nasır tutan eller, ter içinde kalan kıyafetler insanın ne kadar zor şartlarda çalıştığını anlatmaya yeter. Bazen güneşin altında nefes almak bile zor gelir ama insan yine de durmaz. Çünkü durduğu an hayatın yükü daha ağır gelir. Fabrikada çalışan insanların çoğu duygularını belli etmez; yorgunluklarını sessizce içine atar, acılarını belli etmeden işine devam eder. Akşam olduğunda ise beden tükenmiş olsa bile insanın içinde garip bir gurur oluşur. Çünkü o gün kazandığı her kuruşta emeği vardır, alın teri vardır. Kolay kazanılan şeylerin değeri çabuk unutulur ama emekle kazanılan her lokmanın insanda bıraktığı his bambaşkadır.

Hayat bazen insanı en zor yerlerde sınar. Tuğla fabrikasında çalışan biri için her gün yeniden mücadele etmektir. Ağır yüklerin altında ezilmeden ayakta kalmaya çalışmak, yorgunluğa rağmen devam etmek büyük bir sabır ister. Ama bütün bu zorlukların içinde insan şunu öğrenir: Emek veren insan kolay kolay yıkılmaz. Çünkü alın teri sadece çalışmak değildir; insanın karakterini, direncini ve hayata karşı duruşunu da gösterir. Kimse o tozun içinde geçen saatleri tam olarak anlayamaz belki ama emeğin ne kadar kıymetli olduğunu en iyi, o yükü omuzlarında taşıyan insanlar bilir.

Çocukluğumuzdan itibaren bize anlatılan hikâyeler de böyledir. Bir kahraman vardır, onun dostları vardır, düşmanları vardır ve hikâye onun etrafında şekillenir. Belki bu yüzden kendi hayatımıza da aynı gözle bakarız. Başımıza gelen her olayın merkezinde olduğumuzu, bizi etkileyen insanların ise yalnızca belirli kişilerden ibaret olduğunu sanırız.

Oysa yıllar geçtikçe farklı bir gerçeği fark ederiz.

Hayatımızı değiştiren insanlar her zaman başrolde olanlar değildir.

Bazen bir öğretmendir. Belki yalnızca bir dönem boyunca hayatımızda kalmıştır ama söylediği tek bir cümle yıllarca bizimle yaşamaya devam eder.

Bazen bir dosttur. Çok uzun sürmeyen bir arkadaşlık kurmuşuzdur. Bugün nerede olduğunu bile bilmiyor olabiliriz. Ama onunla yaptığımız bir konuşma, verdiğimiz bir kararın başlangıcı olmuştur.

Bazen de adını bile hatırlamadığımız bir yabancıdır. Bir otobüs yolculuğunda, bir hastane koridorunda ya da kalabalık bir caddenin ortasında karşılaştığımız biri... O an önemsiz görünen bir karşılaşma, yıllar sonra dönüp baktığımızda hayatımızın yönünü değiştiren bir dönemece dönüşebilir.

İnsan yaş aldıkça şunu anlıyor: Hayat yalnızca büyük olaylardan oluşmuyor. Bizi biz yapan şeylerin önemli bir kısmı, o sırada farkına bile varmadığımız küçük temaslarda saklı.

Belki de bu yüzden bazı insanları yıllarca unutamazken, bazılarını neden hatırladığımızı açıklayamayız. Çünkü hafıza her zaman en uzun kalanları değil, en derin iz bırakanları saklar.

Dönüp geçmişe baktığımda, hayatımda kısa süre kalmış ama bende uzun süre yaşamış insanlar olduğunu görüyorum. Belki onlar kendi hikâyelerinde yollarına devam ettiler. Belki bugün beni hatırlamıyorlar bile. Ama benim hikâyemde hâlâ bir yerleri var.

Çünkü bazı insanlar hayatımıza kalmak için değil, bir iz bırakmak için gelir.

Ve çoğu zaman bunu geldikleri anda anlayamayız.

Yıllar sonra fark ederiz ki, bir zamanlar önemsiz sandığımız o yan karakterler, aslında hikâyemizin sessiz mimarlarıymış.

Belki de hayatın en ilginç tarafı budur.

Bazı insanlar başrol gibi girer hayatımıza ve sessizce kaybolur.

Bazıları ise yalnızca birkaç sayfa görünür.

Ama kitabı değiştiren onlar olur.

Özgürüz ama garip bir şekilde de sürekli bir şeylere bağlıyız. Bağlı olduğumuz şeyler ise çok tehlikeli çünkü çoğunun farkında bile değiliz. Daha önce zincirlerimiz hiç bu kadar görünmez olmamıştı. Eskiden bağımlılık denince akla birkaç yasaklı madde, birkaç kötü alışkanlık gelirdi. Şimdi ise insanlar sadece maddelere değil; bildirimlere, algoritmalara, ilgiye, onaya, tüketmeye, gösterişe, hatta kendi mutsuzluklarına bile bağımlı hale geldiler.

Otobüste beklerken telefon, asansörde telefon, tuvalette telefon, yatmadan önce telefon, uyanınca yine telefon… Bu sayede kendimizle hiç baş başa kalamıyoruz. Sanırım sebebi de kendimizle yalnız kaldığımız o birkaç dakikada zihnimizin bize göstereceği şeylerden korkuyor oluşumuz. Ertelenmiş kaygılarımız, yarım kalmış hayallerimiz, çözemediğimiz problemlerimiz ve yüzleşmek istemediğimiz duygularımız böylece ekran ışığının altında saklanabiliyor… 

Tarihte hiçbir nesil günde yüzlerce insanın hayatını izleme fırsatına sahip olmamıştı. Bu yüzden eskiden insanlar komşularıyla kıyaslanırken şimdi milyonlarla kıyaslanıyor. Bir sabah kahveni içerken aynı anda bir girişimcinin milyon dolarlık başarısını, bir fitness fenomeninin kusursuz vücudunu, bir çiftin romantik tatilini ve bir influencerın Bali'deki gün batımını görüyorsun. Sonra dönüp kendi hayatına bakıyorsun: Çamaşırlar yıkanacak. Kira ödenecek. Dolapta sadece yarım limon var. Ve bir anda kendini başarısız hissediyorsun.

Bir başka bağımlılığımız ise meşgul görünmek. Kimse aslında o kadar da yoğun değil, ama herkes çok yoğun görünmek istiyor. Çoğu asgari maaşla çalışıyor ama bir şirketin CEO’su gibi karşılanmak istiyor. Mesajlara geç dönmek prestij göstergesi oldu. Takvimler dolu. Ajandalar dolu. Zihinler dolu. Ama içleri ne kadar dolu, orası tartışılır.

Çağımızda insanlar yorgunluktan değil, sürekli meşgul olduklarını ispat etmeye çalışmaktan tükeniyor. Bir de elbette tüketim bağımlılığımız var. İhtiyacımız olan şeyleri almıyoruz artık. Kendimizin daha iyi bir versiyonunu satın almaya çalışıyoruz. Yeni telefon. Yeni ayakkabı. Yeni kahve makinesi. Yeni hedef. Hatta elimizde olsa yeni bir hayat satın alacağız.

Çağımız, insanlara sürekli bir sonraki şeyi vaat ediyor. Bir sonraki ilişkiyi, bir sonraki maaşı, bir sonraki tatili ve bir sonraki mutluluğu. Hep bir sonraki durakta yaşayacağımızı söyledikleri o hayatın peşindeyiz. Bu yüzden de bugünü ıskalayıp duruyoruz.  

Peki çözüm ne? Çözüm her şeyi bırakıp dağa yerleşmek değil elbette. Çözüm, bağımlılıklarımızın merkezine bakabilmek. Bir davranışı yapmadan önce kendimize şu soruyu sorabilmek: "Ben şu an gerçekten buna ihtiyaç duyuyor muyum?" Telefonu açmadan önce, alışveriş yapmadan önce, bir saat daha sosyal medyada kaybolmadan önce bunu kendimize sormalıyız. Çünkü insan ihtiyacını doğru tanımlayamadığında, onu yanlış yerlerde aramaya başlıyor. Susuzluğu deniz suyuyla gidermeye çalışmak gibi. İçtikçe daha çok susuyor.

Ve özgürlük dediğimiz şey, çoğu zaman büyük kararların, radikal kopuşların ya da hayatı baştan yazmaların içinde değil; telefonun ekranını gereksiz yere açmamakta başlıyor. Can sıkıntısından kaçmak yerine onunla birkaç dakika aynı odada oturabildiğimizde, yalnızlığı hemen tamir edilmesi gereken bir arıza gibi görmediğimizde, eksik hissettiğimiz her anı tüketimle, bildirimle ya da yeni bir şey satın alarak doldurmadığımızda bir zinciri daha kırıp atıyoruz. Ve zamanla öğreniyoruz: Gerçek özgürlük hiçbir şeye ihtiyaç duymamak değil; ihtiyaç duyduğu şey ile bağımlı olduğu şeyi birbirinden ayırabilmekmiş… 

İnsan, insana gerçekten ilaç olabilirdi. Ama zamanla iyileştirmek yerine yarıştırmayı, anlamak yerine yargılamayı, sarılmak yerine mesafeyi seçti. Böyle olunca da aynı eller hem yarayı açan hem de sargı bekleyen bir hale geldi. Oysa insanın insana değdiği yerde ya şifa başlar ya da kırılma derinleşir.

Hayatın içinde çoğu zaman fark etmeden bir koşuşturmanın içine düşeriz. Daha iyi olmak, daha güçlü görünmek, daha fazla sahip olmak… Bunların hepsi bir noktada bizi kendimizden uzaklaştırır. Kendinden uzaklaşan insan, başkasına da dokunamaz hale gelir. Çünkü içinde boşalan her şey, dışarıya soğukluk olarak yansır. Ve en çok da buna normal deriz.

Oysa insan dediğimiz varlık, sadece başarılarıyla değil, dokunabildiği kalplerle anlam kazanır. Birinin yarasına acele etmeden bakabilmek, suskunluğunu anlayabilmek, gözünün içine bakınca buradayım diyebilmek… Bunlar görünmeyen ama en çok iyileştiren şeylerdir. İnsan, insanın yükünü hafiflettiğinde kendi yükü de azalır.

Bazen yaralı olan sadece karşımızdaki değildir. Biz de içimizde taşırız görünmeyen izleri. Geçmişten kalan kırgınlıkları, söylenmemiş sözleri, yarım kalmış hikayeleri… Bu yüzden başkasının acısını küçümsemek kolay, anlamak ise emek ister. Ama gerçek olgunluk tam da burada başlar. Kendi yarasını inkar etmeden başkasının yarasına dokunabilmek.

İnsan ilişkileri bir ayna gibidir. Ne verirsek onu görürüz. Sertlik verirsek sertlik büyür, anlayış verirsek yumuşama başlar. Kimse tek başına iyileşmez, ama doğru bir temas, doğru bir söz, doğru bir sessizlik bile insanın yönünü değiştirebilir. Bazen bir cümle, bir ömrün gidişatını bile etkiler.

Kimse tam anlamıyla güçlü değildir. Güç dediğimiz şey, kırılmamayı başarmak değil, kırıldığında yeniden toparlanabilmektir. Bunu tek başına yapmak zorunda değiliz. İnsan, insanla tamamlanır. İnsan, insanla iyileşir.

Asıl mesele hiç yaralanmamak değil, yaralıyken bile başkasına zarar vermemeyi öğrenebilmektir. Çünkü dünya zaten yeterince kırık. Biz istersek bu kırıklığın üzerine daha fazla çatlak ekleyebiliriz ya da o çatlakların arasından ışık sızmasına izin verebiliriz.

İnsan insana ilaçtı. Biz onu nasıl kullanacağımızı yeniden öğrenmek zorundayız.

Fikriye Kaya 

Bazı kıyametler gökyüzünde kopmaz. Bazı sonlar ne bir gök gürültüsüyle gelir ne de toprağı sarsan bir titreşimle… En sessiz kıyametler, insanın içinde başlar. Bir düşüncenin yorulmasıyla, bir duygunun anlamsızlaşmasıyla, bir bilincin kendi kendine geri çekilmesiyle.

Bugün yaşadığımız çağ, belki de en çok bilinçlerin kıyametine yaklaşıyor. Çünkü artık insanlar yalnızca bilgiye değil, çok fazla bilgiye maruz kalıyor. Bu yoğunluk içinde düşünmek değil, hızlı tepki vermek değerli hale geliyor. Derinlik, yerini yüzeyselliğe bırakıyor. Anlamak yerine geçmek, hissetmek yerine tüketmek öğretiliyor.

İnsan zihni, sürekli akan bir nehir gibi değil artık, taşan, yönü kaybolmuş bir su kütlesi gibi. Her şey var ama hiçbir şey yerli yerinde değil. Bir cümle okunuyor, ama düşünülmeden geçiliyor. Bir görüntü görülüyor, ama hissedilmeden siliniyor. Böylece bilinç, kendi ağırlığını kaybediyor.

Asıl kıyamet de burada başlıyor. İnsan, kendini izlerken bile yabancılaşmaya başladığında…

Bir zamanlar insanın kendisiyle baş başa kalabildiği anlar vardı. Sessizlik bir boşluk değil, bir anlam alanıydı. Şimdi ise sessizlik bile rahatsız edici. Çünkü zihni susturunca, geride kalan şeyle yüzleşmek zorlaşıyor. O yüzden sürekli bir gürültü, sürekli bir meşguliyet… Kaçışın en modern hali.

Fakat bilinç dediğimiz şey, kaçtıkça küçülür, yüzleşildikçe büyür. İnsan kendi iç sesini duyamadığında, dış dünyanın sesi onun yerine karar vermeye başlar. Ne düşüneceğini, ne hissedeceğini, neye inanacağını bile dışarıdan öğrenir hale gelir.

İşte bu durum, görünmeyen bir kıyamettir. Ne şehirler yıkılır ne de gökyüzü kararır… Ama insanın kendi merkezine olan bağı zayıflar.

Belki de kurtuluş, büyük bir değişimde değil,küçük bir duruşta saklıdır. Bir anlığına durmak, bir cümleyi gerçekten düşünmek, bir duyguyu acele etmeden hissetmek… Bunlar basit görünür ama bilinç için yeniden doğuş anlamına gelir.

Çünkü her kıyametin ardından bir başlangıç ihtimali vardır. Ve belki de en büyük başlangıç, insanın kendi zihnini yeniden fark etmesidir.

Bilinçlerin kıyameti sessizdir… ama aynı zamanda dönüşümün de ilk adımıdır.

Fikriye Kaya 

İnsan bakar ama her baktığını aynı şekilde görmez. Çünkü göz, sadece dış dünyayı kaydeden bir araç değildir, içinde geçmişin izlerini, bugünün yükünü ve geleceğe dair beklentileri taşıyan bir mercektir. Bu yüzden her bakış, aslında zamanın içinden süzülmüş bir anlamdır.

Bir şeye baktığımızda yalnızca o anı değil, o ana eklenmiş duygularımızı da görürüz. Aynı sokak, aynı yüz, aynı ışık… Ama her insanda farklı bir hikayeye dönüşür. Çünkü göz, gördüğünü olduğu gibi bırakmaz, içine insanın hafızasını da karıştırır.

Zaman dediğimiz şey çoğu zaman sandığımız gibi ileriye doğru akmaz. Bazen bir bakışla geriye döneriz. Bir anı, bir hatıra ya da unutulduğunu sandığımız bir his, gözün önünde yeniden canlanır. İşte o an, göz bir mercek gibi zamanı büker.

İnsan bazen gerçeği dışarıda arar ama aslında gördüğü her şey, kendi iç dünyasının yansımasıdır. Kırgın bir kalbin bakışıyla umut dolu bir kalbin bakışı aynı değildir. Biri eksikleri görür, diğeri ihtimalleri. Bu yüzden gerçek dediğimiz şey bile bakışa göre şekil değiştirir.

Gözün en sessiz gücü de burada başlar. Sadece görmekle kalmaz, anlamı büyütür ya da küçültür. Bir ayrıntıyı evrene dönüştürebilir ya da koca bir gerçeği yok sayabilir. Bu yüzden her bakış, aslında bir seçimdir.

Belki de insanı anlatan en doğru yer gözleridir. Çünkü göz, yalnızca gördüğünü değil, içinden geçen zamanı da taşır.

Çünkü göz, geçmişle bugünü aynı anda okur..

Fikriye Kaya 

Kendimizden Başka Her Şeye İnanıyoruz..

Kendimizden başka her şeye inanıyoruz, bir tek kendimize ve yapabileceklerimize inancımız yok. Bu cümle, yalnızca bir serzeniş değil, modern insanın iç dünyasına tutulmuş sert bir ışıktır. Çünkü insan, en çok kendine uzak kaldığında başkalarına yaklaşır. En çok kendine güvenmediğinde, dışarıdaki her sese teslim olur.

Bir düşün, kendi iç sesini bastırıp kaç tane dış sesi büyüttün? Kaç kez kendi sezgini geri plana atıp, başkalarının kesinliğine tutundun? Kaç kez ben yapabilirim demek yerine, ya olmazsa ihtimaline sığındın? İnsan çoğu zaman başarısızlıktan değil, kendine inanmamaktan kaybeder.

Kendine inanmayan bir zihin, sürekli dışarıda kanıt arar. Bir bakışta onay, bir cümlede değer, bir alkışta varlık hissi… Ama dışarıdan gelen hiçbir şey, içeride eksik olan inancı doldurmaz. Çünkü insanın en büyük açlığı onay değil, kendi kendine yeterliyim diyebilme gücüdür.

Zamanla kişi, kendi potansiyelini başkalarının cümlelerine emanet eder. Birinin yapamazsını, onun hayatına sınır çizer. Bir başkasının zoru, onun cesaretini erteler. Oysa çoğu zaman bizi durduran hayat değil, hayatı nasıl yorumladığımızdır. Ve o yorumun merkezinde, kendimize ne kadar inandığımız vardır.

İnsan, kendine inanmadıkça hiçbir yola tam olarak çıkamaz. Çıksa bile yarı yolda geri döner. Çünkü içindeki en büyük engel dış dünya değil, kendi içinde büyüttüğü şüphedir. Şüphe büyüdükçe cesaret küçülür, cesaret küçüldükçe insan kendi hayatının izleyicisine dönüşür.

Oysa insan, kendi hayatının izleyicisi olmak için değil, yazarı olmak için vardır. Ve hiçbir yazar, kendi kalemine inanmadan güçlü bir hikaye yazamaz.

Belki de artık şunu fark etme zamanı gelmiştir. Biz başkalarına inanarak değil, kendimize inanarak değişeceğiz. Çünkü insanın kaderini değiştiren şey şartlar değil, kendine söylediği cümledir.

Ve o cümle değiştiğinde, hayat da değişmeye başlar.

Fikriye Kaya 

Bir zamanlar her şey sakindi. Günler birbirine benziyor, umutlar yarınlara emanet ediliyordu. Fakat hayatın kendine ait bir dili vardır. Kimi zaman bir kayıpla, kimi zaman bir hayal kırıklığıyla, kimi zaman da beklenmedik bir acıyla dokunur omzumuza. İşte o dokunuş, insanın iç dünyasında görünmeyen kapıları açar.

Düşeriz...

Kırılırız...

Susarız...

Ve çoğu zaman çevremizdekiler sadece sessizliğimizi görür. Oysa insanın içinde kopan fırtınaları kimse bilmez. Herkes yaralarımızın sonucunu görür ama o yaraların nasıl açıldığını, geceleri nasıl sızladığını, hangi dualarla sarılmaya çalışıldığını bilmez.

Fakat hayatın en büyük sırlarından biri şudur: İnsan bazen konuşarak değil, susarak büyür.

Sessizlik, her zaman yenilgi değildir. Bazen insanın kendini yeniden inşa ettiği en güçlü zamandır. Kalabalıklardan uzaklaştığında, yalnız kaldığında, kendi sesiyle baş başa kaldığında öğrenir bazı gerçekleri. Neyin önemli olduğunu, neyin sadece bir yük olduğunu, kimin yanında kaldığını, kimin ise ilk rüzgârda uzaklaştığını o zaman anlar.

Bir gün gelir ve insan aynaya baktığında başka bir yüz görür. Aynı gözlerdir belki ama bakışı değişmiştir. Dün korkuyla bakan gözler, bugün kararlılıkla bakıyordur. Çünkü acı, doğru yaşandığında insanı yıkmaz; olgunlaştırır. Karanlık, uzun sürdüğünde insanı korkutmaz; ona ışığın kıymetini öğretir.

İşte o zaman fark edilir ki hiçbir gece sonsuza kadar sürmez. En karanlık gecelerin ardından bile güneş doğar. En derin yaralar bile zamanla kabuk bağlar. Sabır, insanın elindeki en güçlü ilaçtır. Çünkü sabreden kişi sadece beklemez; aynı zamanda güçlenir, olgunlaşır ve yeniden ayağa kalkar.

Bugün yürüdüğümüz yol belki eskisi gibi değildir. Eskiden aynı yollara umutla bakarken şimdi tecrübeyle bakıyoruz. Eskiden insanların sözlerine inanırken şimdi karakterlerine bakıyoruz. Eskiden düştüğümüzde korkarken şimdi kalkabileceğimizi biliyoruz.

Çünkü artık daha bilinçliyiz...

Daha güçlüyüz...

Ve en önemlisi, kendimizi daha iyi tanıyoruz.

Hayatın gerçek zaferi hiç düşmemek değildir. Her düşüşten sonra yeniden ayağa kalkabilmektir. Her kırgınlığa rağmen sevgiyi kaybetmemektir. Her hayal kırıklığına rağmen umudu koruyabilmektir.

Bu yüzden bazı hikâyelerin sonu yoktur. Çünkü insan nefes aldığı sürece değişmeye, öğrenmeye ve büyümeye devam eder. Bir sayfa kapanır, başka bir sayfa açılır. Bir mevsim biter, yenisi başlar. Ve bazen "bitti" sandığımız yer, aslında Rabbimizin bizim için hazırladığı yeni başlangıçların ilk adadımıdır.

Eğer biri bir gün bu hikâyenin nasıl bittiğini sorarsa, verilecek en güzel cevap şudur:

Bitmedi...

Çünkü insan, umudu olduğu sürece yeniden doğabilir.

Ve bazı hikâyeler sonla değil, cesaretle başlar.

Genel bir kıyametin içindeyiz,fakat bu kıyamet dışarıda gökten düşen bir ateş değil, içeride insanın kendi bilincinde kopan sessiz bir çöküştür. İnsanlar aynı sokaklarda yürüyor, aynı gökyüzüne bakıyor ama herkes kendi iç dünyasında farklı bir enkazın altında.

Bir yanda mutsuzluk… Bir yanda yalnızlık… Bir yanda sürekli bir şeyler kazanma, bir şeyleri elde etme hırsı… Menfaat dokunmadığı sürece sakin görünen yüzler, menfaate dokunulduğunda bir anda değişen karakterler… Sanki insan, kendi içindeki dengeyi çoktan kaybetmiş gibi.

Ve en ilginci şu, herkes bir şeylerden şikayetçi ama kimse kendi dönüşümüne gerçekten hazır değil. Herkes acı çekiyor ama acının kapısını içeriden açmaya cesaret eden çok az.

Bu dünyada hayvanlar bile artık farklı bir hikayenin parçası gibi. Sanki insanın duygularını taşımaya başlamışlar, daha saf, daha sezgisel, daha bağlı… Buna karşılık insan ise kendi doğasından uzaklaşmış, duygularını bile karmaşık bir labirentte kaybetmiş durumda. Belki de bu yüzden insan, kendi içinde kaybolurken başka canlılarda kendini hatırlıyor.

Biz ise hala neden böyleyiz sorusunun içinde dönüp duruyoruz. Aynı döngüler, aynı hatalar, aynı kırılmalar… Sanki görünmez bir çemberin içindeyiz ve her seferinde aynı yerden başlıyoruz. Oysa belki de sorun döngüde değil, döngüyü kırmayı reddetmemizde..

Çünkü insan, kendi istemediği sürece hiçbir zincirden gerçekten kurtulamaz. En ağır sınavlar bile dışarıdan değil, içeriden gelen bir onayla devam eder. Hayat sanki sürekli aynı soruyu sorar, Değişmeye hazır mısın? Ve çoğu zaman cevap ya korkudur ya da ertelenmiş bir umut..

Her sabah yeniden bir yaşam enerjisi veriliyor insana. Taze, saf, berrak bir başlangıç gibi… Ama biz bu enerjiyi fark etmeden tüketiyoruz. Bir düşünceye, bir kaygıya, bir tartışmaya, bir geçmişe ya da hiç gelmeyecek bir geleceğe harcıyoruz. Gün bitiyor ama biz bitmeyen bir yorgunlukla kalıyoruz.

Bir üst bilince çıkamıyoruz, çünkü çıkmak istemekle kalmak arasındaki farkı seçemiyoruz. Debeleniyoruz. Yoruluyoruz. Aynı yerlerde aynı duygularla tekrar tekrar düşüyoruz.

Oysa her şey gerçekten elimizde. Ama elimizde olan şey dış dünya değil, bakış açımız, fark edişimiz ve seçimlerimiz.

İnsanların acısı var. Bu kaçınılmaz. Ama asıl mesele acının varlığı değil, onunla ne yaptığımız. Kimisi acıyı bir duvar yapıyor, kimisi bir kapı. Kimisi orada kalıyor, kimisi oradan geçiyor.

Belki de gerçek uyanış tam burada başlıyor. Acıyı inkar etmeden, ona teslim olmadan, onun içinden geçebilmekte.

Genel bir kıyametin içindeyiz evet… Ama bu kıyamet bir son değil. Daha çok bir çağrıdır. İnsanlığın kendine yaptığı bir hatırlatma. Ve uyananlar az olsa da, her uyanış bir diğerini mümkün kılar.

Çünkü en sonunda şunu anlarız.

Kıyamet dışarıda kopmaz.

İnsan, kendi içinde uyandığı an ya biter… ya da gerçekten başlar.

Fikriye Kaya 

Editörlüğünü üstlendiğim her kitap, benim için yalnızca dilsel bir düzenleme sürecinden ibaret değildir; aynı zamanda başka bir hayatın, başka bir hikâyenin tanıklığıdır. Zeliha Bekar'ın Işığını Fark Et adlı çalışmasıyla tanıştığımda da beni ilk etkileyen şey, metnin kusursuz olma çabası değil, taşıdığı samimiyet oldu.

Bu kitap, hayata hep güçlü tarafından bakabilmiş bir insanın hikâyesini anlatmıyor. Tam tersine; kırılmış, yorulmuş, sorgulamış, düşmüş ama bütün bunların içinden yeniden ayağa kalkmayı öğrenmiş bir kadının içtenlikli yolculuğunu paylaşıyor. Belki de bu yüzden okuru en çok etkileyen tarafı, kendisini olduğundan farklı göstermeye çalışmaması. Zeliha Bekar, yaşadıklarını süslemiyor; acılarını saklamıyor, fark ettiği gerçekleri de büyük iddialar hâline dönüştürmüyor. Sadece kendi yolunu anlatıyor. Bu dürüstlük ise metni güçlü kılan en önemli unsur olarak karşımıza çıkıyor.

Işığını Fark Et, kişisel gelişim raflarında sıkça karşılaştığımız "Nasıl mutlu olunur?" reçetelerinden biri değil. Bu kitap, insanın kendi içine dönmesinin, çocukluk yaralarıyla yüzleşmesinin, hayatına yerleşmiş kalıpları sorgulamasının ve kendisine şu soruyu sormasının hikâyesi: "Ben gerçekten kimim ve neyi hak ediyorum?"

Metni yayına hazırlarken dikkatimi çeken bir diğer unsur ise yazarın yaşam deneyimlerini okur için bir rehbere dönüştürme isteğiydi. Kadın olmanın toplumsal yüklerinden aileden devralınan bilinçaltı kodlara, dostluklardan hayal kırıklıklarına, bolluk bilincinden ruhsal farkındalığa kadar uzanan geniş bir yelpazede, okuru yargılamayan, ona yukarıdan bakmayan bir sesle karşılaşıyoruz. Bu ses, "Ben çözdüm, siz de beni takip edin." diyen bir ses değil; "Ben de sizin gibi aradım, düştüm, öğrendim." diyen bir yol arkadaşının sesi.

Yayıncılık, biraz da doğru seslerin doğru okurlarla buluşmasına aracılık etmektir. Bu noktada, özgün metinlere alan açan yayın anlayışıyla Sidera Yayınevinin cesaretini ve titizliğini ayrıca vurgulamak gerekir. Çünkü günümüzde çok satan formüllerin dışında kalan, samimiyetini koruyan ve kendi sesine sadık kalan metinlerin okurla buluşması, yayınevlerinin edebiyata ve düşünce dünyasına karşı duyduğu sorumlulukla mümkün oluyor.

Bir editör olarak, bir metnin kusursuz olmasından çok sahici olmasını önemsiyorum. Işığını Fark Et tam da bu nedenle benim için kıymetli bir çalışma oldu. Bu kitabı yayına hazırlarken zaman zaman satır aralarında kendi hayatıma dair sorularla da karşılaştım. Sanırım iyi kitapların yaptığı şey biraz da budur: Okuru olduğu kadar editörünü de dönüştürmek.

Bugün hepimiz çok hızlı yaşıyor, çok konuşuyor, çok şey tüketiyoruz. Fakat bütün bu gürültünün içinde kendimize dönüp bakmayı çoğu zaman ihmal ediyoruz. Belki de Zeliha Bekar'ın bu kitap boyunca yaptığı çağrı tam olarak bu yüzden önemli: Bir an durmak, iç sesimizi yeniden duymak ve başkalarının bize biçtiği kimliklerin ötesinde kendi ışığımızı hatırlamak.

Eğer siz de hayatın kırılma noktalarına başka bir gözle bakmak, düştüğünüz yerlerde gizli kalmış gücünüzü fark etmek ve kendinizle yeniden tanışmak istiyorsanız, Işığını Fark Et size samimi bir eşlik sunacaktır.

Bazen insanın ihtiyacı olan şey, yeni cevaplar değil; zaten içinde var olan ışığı yeniden görebilmesidir. Bu kitap da tam olarak o ışığı hatırlatmak için okurunu bekliyor.

Dr. Sibel Çelikel
Editör

İnsan bilgi dediğinde çoğu zaman aklına kitaplar, öğretmenler ve ekranlar gelir. Yani bilginin mutlaka canlı bir kaynaktan aktığı düşünülür. Oysa biraz daha derin düşündüğümüzde şu soru belirir. Bilgi yalnızca insana mı aittir, yoksa cansız dediğimiz şeylerde de bir tür bilgi saklı olabilir mi?

Bir taş düşünelim. Sessizdir, konuşmaz, hareket etmez. İlk bakışta içinde hiçbir anlam yokmuş gibi görünür. Ama o taşın içinde milyonlarca yıllık bir geçmiş saklıdır. Hangi basınçla oluştuğu, hangi sıcaklıklardan geçtiği, hangi doğa olaylarına tanıklık ettiği… Bunların hepsi aslında taşın tarihidir. Bu tarih, bir anlamda onun taşıdığı bilgidir. Sadece okunmayı bekler.

Aynı şekilde bir ağaç kütüğüne baktığımızda halkalar görürüz. O halkalar bir takvim gibidir. Her halka bir yılı, her çizgi bir yaşanmışlığı anlatır. İnsan okumayı bilirse, o kütük bize kuraklıkları, bolluk yıllarını, yangınları bile anlatabilir. Yani cansız sandığımız bir parça odun bile aslında konuşur, sadece dili sessizliktir.

Bugün teknolojide de benzer bir durum var. Bir telefonun hafızası, bir bilgisayarın verisi ya da bir sensörün kaydettiği ölçümler… Hepsi aslında cansız nesnelerin bilgi taşıdığına örnektir. Onlara bakarak geçmişi analiz eder, geleceği tahmin ederiz. Demek ki bilgi, sadece canlıların ürettiği bir şey değil, aynı zamanda maddeye işlenebilen bir izdir.

Felsefi açıdan bakarsak, bilgi belki de varlığın kendisinde gizlidir. Her şey, var olduğu andan itibaren çevresiyle bir etkileşim içindedir ve bu etkileşim bir iz bırakır. O izleri okuyabildiğimiz ölçüde bilgiye ulaşırız. Yani bilgi aslında olan şey değil, okunan şeydir.

Bu noktada asıl soru şuna dönüşür.Cansız madde bilgi taşır mı, yoksa biz mi ona anlam yükleriz? Belki de ikisi birden doğrudur. Madde kendi izini taşır, insan ise o izi anlamlandırır.

Sonuç olarak, bilgi yalnızca konuşanlarda değil, sessiz olanlarda da vardır. Bazen bir taşın ağırlığında, bazen bir ağacın halkasında, bazen de bir ekranın sessiz ışığında… Önemli olan, bakmayı değil görmeyi öğrenmektir.

Bazen cevaplar konuşanlarda değil, sessiz kalanlarda gizlidir.

Fikriye Kaya 

Bugün insanlık hiç olmadığı kadar bağlantılı, ama bir o kadar da yalnız. Telefon ekranları üzerinden kurulan ilişkiler, saniyeler içinde ulaşılabilen insanlar ve hızla tüketilen duygular... Hepsi var gibi ama hiçbiri tam olarak yan yana değil..

Sosyal medya bize dünyayı açtı ama aynı zamanda iç dünyamızı daralttı. Artık insanlar hissetmekten çok göstermeye, yaşamak yerine paylaşmaya odaklanıyor. Bir anın değeri, o anın ne kadar beğeni aldığıyla ölçülür hale geldi.

Zamanla insan kendi sessizliğinden uzaklaşmaya başladı. Düşünmek yerine kaydırmayı, hissetmek yerine izlemeyi seçti. Sessizlik bile rahatsız edici bir boşluğa dönüştü.

Oysa insanın en büyük ihtiyacı dışarıdan gelen sesler değil, kendi iç sesini duyabilmektir. Kendini duyamayan biri, zamanla başkalarının gürültüsünde kaybolur. Bu yüzden kalabalıklar çoğalsa bile yalnızlık azalmaz.

Yanılgılardan biri de şudur, çok insan tanımak yalnızlığı azaltır sanılır. Oysa bazen en büyük yalnızlık, en kalabalık ekranların içindedir.

İnsan aslında görülmekten çok anlaşılmak ister. Beğenilmekten çok hissedilmek ister. Ama hız çağında bu duygular yavaş yavaş geri planda kalıyor.

Belki de yeniden öğrenmemiz gereken şey basit, durmak.. 

Her şeye yetişmeye çalışmamak, her boşluğu doldurmamak, her sessizliği kaçırılacak bir şey sanmamak...

Çünkü insan, en çok durduğunda kendine yaklaşır. En çok sustuğunda kendi gerçeğini duyar. En çok yalnız kaldığında kim olduğunu hatırlar.

Gerçek gelişim, daha çok şeye sahip olmak değil, daha az şeye ihtiyaç duymayı öğrenmektir.

Ve belki de hayatın en önemli dönüşümü şudur, Ekranı kapattığında değil, kendini açtığında başlar..

 Fikriye Kaya 

Bugün yaşadığımız birçok toplumsal sorunun sebebini ekonomide, siyasette, teknolojide ya da günlük hayatın stresinde arıyoruz. Oysa gözden kaçırdığımız daha sessiz bir gerçek var: Okumayan toplumlarda, insanlar zamanla birbirini anlamayı da bırakır.

Türkiye'de son yıllarda açıklanan veriler, kitap okuma alışkanlığının arzu edilen seviyenin oldukça altında olduğunu gösteriyor. Bu rakamlar yalnızca kitap satışlarının ya da kütüphane istatistiklerinin konusu değildir. Çünkü kitap okumak; sadece sayfa çevirmek değil, başka hayatlara misafir olmak, başka insanların acılarını anlamak, farklı düşüncelere saygı duymayı öğrenmek demektir.

Bir roman okuyan insan, hiç tanımadığı insanların sevinçlerine ortak olur.

Bir biyografi okuyan insan, başarının arkasındaki mücadeleyi görür.

Bir şiir okuyan insan, kelimelerin kalbe nasıl dokunduğunu keşfeder.

Kısacası kitap, insanın kendi dünyasının duvarlarını yıkar.

Belki de bu yüzden okumanın yaygın olduğu ülkelerde insanlar birbirlerini dinlemeyi daha iyi biliyor. Eğitim ve okuma kültürünün güçlü olduğu toplumlarda eleştirel düşünme, empati ve toplumsal güven duygusu daha güçlü gelişiyor. İnsanlar farklı fikirlere tahammül etmeyi, aynı masada oturup konuşabilmeyi ve anlaşamadıkları noktada bile birbirlerine saygı göstermeyi öğreniyorlar.

Dikkat edin... Empati kurabilen insanın öfkesi azalır. Düşünebilen insanın sesi yükselmez. Kendini ifade edebilen insanın yumruğa ihtiyacı kalmaz.

Çünkü kitap, insana önce konuşmayı değil, dinlemeyi öğretir.

Bugün trafikte birbirine tahammül edemeyen insanların, sosyal medyada hakareti özgürlük sananların, en küçük fikir ayrılığın da öfkeye teslim olanların çoğunun ortak bir yoksulluğu var: Duygu ve düşünce dünyasını besleyememek.

Oysa kitap, insan ruhunun gıdasıdır.

Nasıl ki aç kalan beden zayıflıyorsa, okumayan beyin de zamanla daralır. Daralan beyin ise farklı olana tahammül edemez, kendisi gibi düşünmeyeni düşman görmeye başlar. 

Belki de mesele kaç köprü yaptığımızdan önce, kaç gönül kurabildiğimizdir.

Kaç bina diktiğimizden önce, kaç insan yetiştirebildiğimizdir.

Ve belki de geleceğin en büyük yatırımı; çocuklarımıza bırakacağımız beton yığınları değil, onlara kazandıracağımız okuma alışkanlığıdır.

Unutmayalım... Kitap okumayan toplumlar yalnızca bilgi eksikliği yaşamaz; zamanla birbirini anlamanın, dinlemenin ve empati kurmanın da uzağına düşer.

İnsanın insana yabancılaştığı yerde ne huzur kalır, ne saygı kalır, ne sevgi kalır, ne de gerçek medeniyet...

Çünkü medeniyet; yüksek binalarla değil, yüksek karakterlerle yükselir. Ve karakterin en sağlam temellerinden biri de okumaktır.

Bir kitabın açtığı pencere bazen bir insanın kaderini, bazen bir toplumun geleceğini değiştirebilir.

Bugün en çok ihtiyaç duyduğumuz şey; daha çok konuşmak tartışmak değil, daha çok okumaktır.

Bu soru, insanlık tarihi boyunca hiç eskimeyen bir tartışmanın ortasında, hâlâ aynı yerinde duruyor. Bir yanda insanlar yüzyıllardır “aşk gerçek mi?” diye şiir yazıyor, öte yanda bilim “Dopamin, serotonin, oksitosin…” diyerek biyokimyasal bir zincir reaksiyondan ibarettir diye tanımlıyor. Bilim, aşkı anlatmaya çalışırken de çoğu zaman onu parçalara ayırıyor. Psikoloji “bağlanma” diyor, nörobilim “ödül sistemi aktivasyonu” diyor. İnsanoğlu ise hâlâ “karnımda kelebekler uçuşuyor” demekte ısrarcı…

Hakkında bu kadar farklı tanımlar ve açıklamalar yapılan ‘aşk’ duygusu, onu hisseden insanlar tarafından da farklı şekillerde anlatılıyor. Kimine göre bir bakışta içini ısıtan yoğun bir yakınlık iken kimine göre de gece 03.00’te telefona bakıp “yazdı mı?” diye kendini tüketme hâli… Kimi bunu şiirle anlatıyor, kimi mesajı “görüldü”de kalınca yaşadığı içsel çöküşle açıklıyor. Tüm bu farklı tanımların ortak noktası şu ki: Aşk, kavuşunca “şimdi ne olacak?” dedirten, insanı hem en çok konuşturan hem de en az anlayan; açıklamaya çalıştıkça daha da karmaşıklaşan inatçı bir duygudur. (Ben de ancak bu kadar tanımlayabildim.)

Peki “ilk aşk”?

İşte orası daha da karmaşık. Çünkü ilk aşk, sadece birine duyulan ilk yoğun his değil; insanın kendi duygusal varlığını ilk kez fark ettiği andır. Her şey yeni, herkes hızlı, siz ise ne yaptığınızı tam bilmiyorsunuz ama çok da emin görünmeye çalışıyorsunuz. Daha önce hiç kullanılmamış bir duygunun, acemice ama büyük bir ciddiyetle sahneye çıkmasıdır ‘ilk aşk.’ Bu yüzden herkes ilk aşkını hatırlar. Çünkü o aşk, karşı taraftan çok, insanın asıl kendisiyle ilk karşılaşmasıdır.

İster 15 yaşında olun ister 50, ilk kez aşık olmanın bıraktığı iz değişmez. Zaman geçer, yüzler silinir, şehirler değişir; ama o ilk hissin bıraktığı “yoğunluk algısı” bir türlü eskimez. Freud’un da dediği gibi: “ilk göz ağrısı unutulmaz.” İnsan zihni, ilk yoğun duygusal deneyimi bir referans noktası olarak saklar ve sonraki her ilişkiyi farkında olmadan onun gölgesinde değerlendirir.

İlk aşk çoğu zaman “ilk kişi” değildir aslında. İlk yoğunluktur. İlk abartıdır. İlk “ben bunu hayatımın merkezi yapabilirim” denemesidir. Her hissin çarpı on hissedildiği o dönemde hayat usulca araya girer. Hiçbir şey söylemeden nazikçe gerçekleri göstermeye başlar. Karnımızdaki kelebeklerin sancıya, pembe düşlerin kabusa dönüştüğü o günlerde ‘ilk aşk’ heyecanı da yerini ‘ilk hayal kırıklığına’ bırakır…  

İlk aşk konusunda Psikoloji diyor ki; bağlanma dediğimiz şey çocuklukta başlıyormuş. Yani ilk “güvende hissedilen kişi” çoğu zaman anne-babaymış. O yüzden bazı teorilere göre, aslında biz hayatımız boyunca romantik aşkı değil, o ilk güven hissini arıyormuşuz. Bilimin bu provokatif yaklaşımı kısaca bize ‘ilk aşk falan yok’ diyor hatta ekliyor: “ilk aşk sandığınız şey, aslında çok daha erken bir dönemde, anneniz ve babanızla kurduğunuz o duygusal bağın yetişkin versiyonudur.” Yani insan, güveni ilk kez kimde öğrendiyse, aşkı da orada arıyormuş…

Belki de biz gerçekten “aşk” yaşamıyoruz. Sadece farklı insanlarda aynı hissi tekrar tekrar test ediyoruz. Ama buna rağmen her seferinde “bu kez farklı” diyoruz… 

Yine de tüm bu bilimsel açıklamalar, ilk aşkın bıraktığı o tuhaf ağırlığı tam olarak açıklayamıyor. Çünkü mesele veri değil, ‘iz’ ; mantık değil, ‘yankıdır’.

Aşkın var olup olmadığını bilmiyoruz. İlk aşkın ne olduğunu da tam olarak çözemiyoruz. Ama birini ilk kez “çok fazla” hissettiğimiz o anı ve neden o kişiyi ömrümüz boyunca unutmadığımızı çok iyi biliyoruz. Biz de her zamanki gibi anlam veremediğimiz şeye “aşk” diyoruz, sonra da onunla yaşamaya çalışıyoruz.

Aşk belki yok. İlk aşk belki hiç olmadı. Ama birine bakıp “ben şimdi yandım galiba” dediğimiz o an… işte o çok gerçek.

Hayatın en büyük yanılgılarından biri, alıştığımız şeyleri sevgi sanmaktır.

Bazı insanlar yıllarca sevilmediği halde sevildiğini zanneder. Değer görmediği halde değer gördüğünü düşünür. Kullanıldığı halde ihtiyaç duyulduğunu sanır.

Ve farkında olmadan kendisini bir evin ortasına serilmiş halıya dönüştürür.

Herkes gelir üzerinden geçer. Kimi ayakkabısıyla basar. Kimi yükünü bırakır. Kimi kirini siler. Kimi öfkesini boşaltır.

Ama o, bütün bunları sevgi sanır.

Çünkü çocukluğundan beri ona öğretilen şey şudur:

"Katlanırsan sevilirsin. Susarsan kabul edilirsin. Fedakârlık yaparsan değer görürsün."

Oysa gerçek çok farklıdır.

Fedakârlık ile kendini yok etmek aynı şey değildir.

Sevgi ile kullanılmak aynı şey değildir.

Sabır ile ezilmeye razı olmak aynı şey değildir.

Bir evin halısı düşünün...

Evin en çok kullanılan yerindedir. Herkes ona temas eder. Ama kimse ona bakmaz.

Üzerine basılır. Kirlenir. Çırpılır. Dövülür. Eskiyince kaldırılıp bir köşeye bırakılır.

Yıllarca hizmet ettiği insanlar bile onun varlığını fark etmez.

Hayatını başkalarının ihtiyaçlarına göre yaşayan insanların hikâyesi de çoğu zaman böyledir.

Sürekli verirsin...

Ama kimse sana ne istediğini sormaz.

Sürekli dinlersin...

Ama seni dinleyen olmaz.

Sürekli anlarsın...

Ama seni anlamaya çalışan çıkmaz.

Çünkü sen kendini unutmuşsundur.

Kuantum düşünce sisteminin temel prensiplerinden biri şudur:

İnsan, kendisi hakkında neye inanıyorsa hayat ona onu gösterir.

Eğer bilinçaltında kendini değersiz hissediyorsan, değersiz hissettirecek insanları hayatına çekersin.

Eğer kendini ikinci plana koyuyorsan, hayat seni ikinci plana koyacak olayları karşına çıkarır.

Eğer kendini bir halı gibi görüyorsan, insanlar da sana halı gibi davranır.

Çünkü evren önce senin kendine verdiğin değeri okur.

Sonra onu büyüterek sana geri yansıtır.

Bu yüzden değişim dışarıdan başlamaz.

Önce içeride başlar.

Bir gün aynaya bakıp şunu söyleyebilmelisin:

"Ben kimsenin yükünü taşımak için yaratılmadım."

"Ben kimsenin eksikliğini tamamlamak zorunda değilim."

"Ben sevilmek için kendimden vazgeçmek zorunda değilim."

İşte dönüşüm o gün başlar.

Çünkü insanın hayatındaki en büyük devrim, başkalarına hayır demeyi öğrenmesinden önce kendisine evet demesiyle başlar.

Kendine evet dediğin gün;

Suçluluk duygusu azalır.

Başkalarını memnun etme bağımlılığı azalır.

Onay bekleme ihtiyacı azalır.

Ve ilk kez özgürlük nefesi almaya başlarsın.

Özgürlük, yalnız kalmak değildir.

Özgürlük, kendin olmaktan korkmamaktır.

Sınır koymak ise sevgisizlik değildir.

Tam tersine öz sevginin en olgun halidir.

Çünkü sınırı olmayan insanın huzuru olmaz.

Huzuru olmayan insanın sevgisi de sağlıklı olmaz.

Birçok kadın ve erkek hayatı boyunca kendisini başkalarının mutluluğuna adar.

Sonra yıllar geçer ve içlerinde büyük bir boşluk oluşur.

Çünkü kendi hayatlarını yaşamamışlardır.

Kendi hayallerini ertelemişlerdir.

Kendi ruhlarını ihmal etmişlerdir.

Kendi kalplerini susturmuşlardır.

Oysa sen bir eşya değilsin.

Bir kullanım nesnesi değilsin.

Bir başkasının hayatını kolaylaştırmak için yaratılmış yardımcı bir karakter değilsin.

Sen bu hayatın merkezinde yer alan eşsiz bir varlıksın.

Senin duyguların var.

Senin hayallerin var.

Senin sınırların var.

Senin ruhun var.

Ve en önemlisi...

Senin değerini belirleyecek olan insanlar değil, senin kendine bakışındır.

Bir çiçek nasıl açmak için kimseden izin istemiyorsa, sen de ışığını göstermek için kimseden onay almak zorunda değilsin.

Kendini küçülttükçe büyüyen insanlar değil, seni küçülten insanlar olur.

Kendini sevdikçe ise seni seven insanlar hayatına gelir.

Çünkü evren boşluk sevmez.

Sen kendine verdiğin değeri yükselttikçe hayatındaki insanlar, olaylar ve ilişkiler de değişmeye başlar.

Unutma...

Sen halı değilsin.

Üzerine basılacak biri değilsin.

Kirleri saklayacak biri değilsin.

Başkalarının yükünü ömür boyu taşıyacak biri değilsin.

Sen özünü hatırlamak için bu dünyaya geldin.

Kendi ışığını yakmak için geldin.

Kendi değerini keşfetmek için geldin.

Ve hayat, sen kendini hatırladığın anda değişmeye başlayacak.

Çünkü insanın kaderi, kendisi hakkındaki inancının büyümüş halinden başka bir şey değildir.

Öfke, insanın en doğal duygularından biridir aslında. Haksızlığa uğradığımızda, anlaşılmadığımızı düşündüğümüz zamanlarda ya da beklentilerimiz karşılanmadığında öfkelenebiliyoruz. Fakat önemli olan öfkelenmek değil, bu duyguyu nasıl yönettiğimizdir. Son yıllarda trafikte, sosyal medyada hatta aile içinde bile insanların daha çabuk öfkelendiğini görüyoruz. Belki de hayatın yükü arttıkça sabrımız da azalıyor.

Günlük yaşamın yoğun temposu, stres, ekonomik kaygılar ve iletişim sorunları insanları daha fazla tahammülsüz hale getirebiliyor. Bu durum bazen de en sevdiklerimize bile kırıcı davranmamıza sebep oluyor. Aslında öfke anında söylenen sözler ve yapılan davranışlar, sonradan telafisi zor pişmanlıklara yol açabilir.

Öfkemizi kontrol altına alabilmek için öncelikle onu fark etmemiz gerekir. Kızdığımız anda hemen tepki vermek yerine birkaç dakika sakinleşmeye çalışmak, derin nefes almak veya düşüncelerimizi gözden geçirmek daha sağlıklı sonuçlar doğuracaktır. Empati kurmak ve karşımızdaki kişinin bakış açısını anlamaya çalışmak da öfkenin etkisini azaltacaktır.

Unutmamalıyız ki gerçek güç, öfkeye teslim olmakta değil, onu yönetebilmektedir. Daha huzurlu bir ortam, daha sağlıklı ilişkiler ve daha mutlu bireyler için öfkemizi kontrol altına almayı öğrenmeliyiz.

      Bazen düşünüyorum: Belki de göğe uzanan yüksek binalar sadece şehirleri değil, insanın içindeki kibri de yükseltiyor. Gökdelenler büyüdükçe, kalpler küçülüyor; pencereler çoğaldıkça, gözler görmez oluyor. Topraktan uzaklaşan her adım, insanı insana da uzaklaştırıyor sanki.

      Topraktan azade bir gönül… Acaba tevazuyu unutuyor mu? Belki de toprakla buluşmayan bir kalp, köksüz bir ağaç gibidir; rüzgârda sallanır, gürültünün içinde kaybolur ama bir türlü gerçek huzuru bulamaz.

      Oysa toprağa dokunanlar bilir: Yeryüzüne eğilmek, aslında insanın kendine gelmesidir. Toprak, öğretir… Ses etmeden, hükmetmeden, kibirlenmeden.

      Belki de bu yüzden, en dingin insanları hep toprağa yakın olanlarda buluruz. Çünkü onlar bilir ki; insanı insan yapan yükseklik değil, yere ne kadar yakın durabildiğidir.

Günümüz dünyasında insanlar hiç olmadığı kadar kalabalıkların içinde yaşıyor, fakat aynı zamanda hiç olmadığı kadar yalnız hissediyor. Şehirler büyüyor, iletişim araçları artıyor, sesler çoğalıyor, buna rağmen insanın iç dünyasında derin bir sessizlik giderek yayılıyor. Bu durum, modern çağın en görünmez ama en yaygın gerçeğine dönüşmüş durumda.

İnsan artık sürekli bir koşuşturma içinde. Zamanı yetiştirmeye çalışırken kendini kaçırıyor. Günler dolu geçiyor ama içsel anlam boşalıyor. Birçok insan, başkalarıyla bağlantı kurduğunu düşünse de aslında kendi duygularıyla bağını zayıflatıyor.

Modern yaşamın getirdiği hız, insan ilişkilerini de yüzeysel hale getiriyor. Konuşmalar kısalıyor, paylaşımlar azalıyor, anlayış yerini hızlı tepkilere bırakıyor. Böylece insanlar yan yana olsa bile birbirine uzak kalabiliyor. En büyük kopuş da tam burada başlıyor: görünürde birlikte, gerçekte ayrı yaşamlar.

Oysa insan sadece sosyal bir varlık değil, aynı zamanda anlam arayan bir bilinçtir. Bu anlam arayışı zayıfladığında, kişi kalabalıkların içinde bile kendini boşlukta hisseder. Yalnızlık her zaman yalnız kalmak değildir, bazen anlaşılmamak, bazen de kendini duyamamaktır.

Bu yüzden modern yalnızlık sadece bir dış durum değil, aynı zamanda içsel bir haldir. Dış dünyayı değiştirmeden önce insanın kendi iç dünyasını fark etmesi gerekir. Çünkü insan, kendini anlamadan başkalarıyla kurduğu hiçbir bağda tam olarak var olamaz.

Belki de en önemli adım, hızın içinde durabilmek, sessizliği dinleyebilmek ve kendi iç sesine yeniden kulak verebilmektir. Çünkü gerçek yakınlık, önce insanın kendisiyle kurduğu bağda başlar.

Modern yalnızlık, aslında bir eksiklik değil, fark edilirse bir uyanış çağrısıdır.

Fikriye Kaya 

Röportajımıza sizi tanıyarak başlayalım: Müzeyyen Eser kimdir? Bir okur sizi tek bir cümleyle nasıl tanımlamalı?

Öncelikle hoş buldum; bizlere kıymet verip bu değerli röportajınızda yer verdiğiniz için teşekkürlerimi kabul etmenizi rica ederim. Kendimden uzun uzun söz etmeyi severim aslında. Ancak kısaca sorunuza şu yanıtı vermek isterim: Müzeyyen Eser; gereksiz dürüst, sivri dilli ve kalemi birilerine batan bir yazar; aynı zamanda geleneklerine bağlı, tipik bir Anadolu kadınıdır.

Yazmaya sizi ne başlattı? Tam 33 yıldır bilfiil, aşkla yazıyorsunuz. Sizin için yazmak ve okumak "ibadet hükmünde iki büyük eylem". Yazmak hayatınızda bir tutku muydu, yoksa bir zorunluluk mu?

Ben unutkan bir mizaca sahibim. Başlarda günlük tutarak başladı bu serüven. Tam 33 yıldır bilfiil yazıyorum; ciddiye alarak, aşkla. İki yıl çocukça karaladım ama onları saymıyorum. Öteden beri her şeyi not alırım. Eğitim aldığım süreçte öğretmenlerim sayesinde edebiyatı çok sevdim. Yazmak ve okumak benim için ibadet hükmünde olan iki büyük eylem; bunu nefes almak gibi düşünün. Dahası, yazdıklarımı silmek bile benim için inanın büyük keyif. Çünkü her sildiğim metin beni bugünkü profesyonel günlere taşıdı. Özetle yazmak okul yaşantımda zorunluluktu, sonrasında tutkuya, hatta sevdaya dönüştü. Yani işe geçen pazartesi başlayanlardan değilim!

"Beni Sevin Nolur" çok farklı ve sarsıcı bir kitap ismi doğrusu. İlk eserinizde neyi işlediniz Müzeyyen hocam? Ve neden ilk kitabınız bir çocuğun ailesinden dilendiği "sevgi açlığına" bir çağrı?

Aslında ilk olarak başka bir kitap üzerinde çalıştığım sırada sosyal medyada bir sahne sanatçısı ile tanıştım. Röportaj yapmam lazımdı. Ezbere yazılacak, hayal gücü kullanılacak, uydurulacak bir şey yazamazdım; çünkü konu hem çok ciddi hem de kişileri töhmet altında bırakacak nitelikteydi. O sırada rastladım kitabın başkahramanına. Klasik bir istek vardır biz yazarlardan, “Benim hayatımı yaz, vallaaaaağ roman olur” derler. Başta açıkçası pek ciddiye almadım. Anlattıkça ve gözyaşı döktüğünü görünce hem üzülüp inandım hem de çok heyecanlandım. Çünkü çocukken, ailenin tutarsız ve körü körüne sarıldığı doğrular yüzünden cinsel kimlik bunalımı yaşanmıştı ve gerçek bir öyküydü.

Bana garip gelen şey; bir cami hocası tarafından 8-9 yaşlarında taciz edilmesi, aynı zamanda ibadetlerini aksatmamaya özen göstermesiydi. Üstelik 35 yaşındaydı; parasını sahnede şarkı söyleyerek kazanıp günahtan korkuyordu. Ezan nerede okunursa okunsun, gidip namaz kıldığını gördüm. Bu yönüyle çok dikkatimi çekti. Bir buçuk ay kadar gece gündüz sohbet ettik ve çok kısa sürede eser ortaya çıktı. "Beni Sevin Nolur"u bugün yazsam inanın patlar. Gerçi senaryosunu kendim yazmam şartıyla, konusu ile 40 senaryo arasından ikinci olarak seçildi. Buradan hareketle, ilk kitabımın kapağını okumadan güllü çiçekli zeminde iki sevgiliyi el ele resmeden kapak tasarımcım gibi yanlış anlamasın kimse; bu, bir çocuğun ailesinden dilendiği sevgi açlığıdır. Yoksa beni ister sevsinler ister sevmesinler, sıkıntı yok. Demem o ki; kimse ezbere yazıp yaşamasın, ezbere de edebiyat yapmasınlar lütfen. Bu, sandıklarından daha ciddi bir meslek çünkü.

İkinci eseriniz “Evliliğim Evcilik” sizin kendi otobiyografiniz. Bu eserle aslında neyi eleştiriyorsunuz? Günümüz ilişkilerinde ailelerin rolü ve evli çiftlerin sosyal medya amatörlükleri hakkında ne söylemek istersiniz?

"Evliliğim Evcilik" benim kendi otobiyografim olan eserim. Ben çocuk yaşta, aşk ile evlendim; imrenilen bir evlilik ve huzurun hüküm sürdüğü bir yuvaydı bizimkisi. Kimi nazarla bittiğini düşündü, kimi altında bin tane sebep aradı boşanmanın. Eleştirilerim şunlardı: Aileler evliliklerde büyük etken, özellikle anneler. Büyükler kriz anlarını düzgün yönetirse, evlilikler çekirdek aileden ziyade geniş ailelerde yaşanırsa bitiş bugünkü kadar kolay olmaz. Benim için tersi olsa da ben artık çekirdek aile amatörlükleri yüzünden boşanılmasına karşıyım. Aşk nedir; sevgi, hürmet, kıymet nedir ve nasıl olmalıdır aslında bunu izah ettim.

Evli çiftler sosyal medyadan Allah aşkına uzak dursun. Çünkü boşanma sanıldığı kadar kolay da değil; evlilik ve insan hayatları da oyuncak değil. Ben ilk evliliğimin adına gerçekten çok ama çok müsterihim. Aslında anlatmaya çalıştığım ana tema; kadın ilişkinin başrolündedir. Kadınlar kolayca pes edip yuvalarını yıkmasınlar; sonra olan kimseye değil, çocuklara oluyor. Kimse kimseyi aldatmasın çünkü kadının da erkeğin de doğası aynı. Yuvasını yıkmak yerine ayakta tutmak için savaşsın. Üç yıl beş yıl değil, 25 yıl sabrettim ve hayatım tüm olumsuzluklara rağmen genel manada mutlu yaşandı. İki evladımızı gereği gibi büyüttük çok şükür.

Üzerinde tam 10 yıldır titizlikle çalıştığınız o "bitmeyen" eserinizin konusu sosyal medya ve ilişkiler. 300 bine yakın insanla bir nevi röportaj yaparak bu kitabı dokudunuz. Sosyal medya ilişkilerini neden toplumun "gizli iç kanaması" olarak görüyorsunuz?

Bu kitabım gerçek hikayelerden örülü ancak konusu biraz marazlı olduğu için araştırmadan yazamazdım: Sosyal medya! Ortalama üç yüz bine yakın insanla kendimce röportaj yaparak kaleme aldım. Konu zor olunca çarçabuk çıkmıyor maalesef; toplumun nabzını tutabilmek adına kırk kılığa girdim. Bu süreç bana insanları dinlemeden yargılamamayı öğretti. Hayat benim dört duvar arasında yaşadığım kadar temiz değilmiş maalesef; topluma acil müdahale gerekli. Çünkü sosyal medya ilişkileri, toplumun gizli iç kanaması. Her ne kadar örtbas edilse de ben bunu yazarım arkadaş. Artık köklü yuvalar yıkılmasın. Ben yandım eller yanmasın! Çünkü çeyrek asırlık evliliğim kıytırık bir internet ilişkisine kurban gitti. Bence özellikle kadınlar özenti olmuş; tek tip estetikli kadınlardan bıkıldı. Erkekler doğal kadınlara hasret. Kadın cephesinde de güvenilecek erkeklerin olmaması sorunu var... Aklı başa almak lazım çünkü freni patlak kamyon misali nereye toslayacağımız artık belirsiz. İnternet bıçak misali ya insan keser öldürür ya ekmek keser karın doyurur.

Bir yazar ve tecrübeli bir editör gözüyle bakınca, günümüz yayınevlerinin sadece “rant odaklı” çalışmasını ve yazarlara uygulanan o "hayal tacirliğini" nasıl yorumluyorsunuz? Sizin bu yolda canınızı yakan dolandırılma hikayeniz sektöre dair neyi ifşa ediyor?

İlk yayınevi de ikincisi de fiyaskoydu. Satışı kontrol edemiyorum, şaibeli bir kere; ne derlerse inanmak durumundayız. İlki, satılan kitabıma telif vermemek için mi bilinmez, sözleşmede 1000 adet yazmasına rağmen, altıncı yılda kitaplarımı imha ettiğini söyleyip amatörlük zamanlarımdaki yazar olduğumu düşünerek dijital baskı uydurmasıyla güya beni kandırdı. Hadi ilki net ve şeffaf bir yayınevi değil diye, sözde “Mağdur Yazarların Çatısı” sloganıyla yola çıkan ikincisine hissedar oldum; olmaz olaydım. Aynı zamanda yayın koordinatörü olduğum yayınevi tarafından 13 yazar arkadaşımın çoğuyla birlikte dolandırıldım. Kesinlikle ikisinden de zerre kadar memnun değilim.

Artık amatör yazarların kandırıldığı “eseriniz bizim için değerli” yalanını da yutmam. Bu işi sırf para odaklı yapsalar onu da anlarım ama böyle omurgasız yayınevleri yüzünden insanlar hayal tacirliğine maruz kalıyor, resmen kandırılıyoruz. Bence devlet bu işe acilen el atmalı; yoksa parayı veren, edebiyatın ırzına geçmeye devam edecek. Genç yazar adaylarına önerilerim var ancak şimdi uzun sürer; geniş bir vakitte bu konu üzerine canlı yayın yapmayı düşünüyorum.

Gelelim yeni elinize aldığınız, "tam 35 yıldır gebe olduğum hayal çocuğum" dediğiniz o son asil esere: "YILKI ve Kırmızı". Sancılı ama kendi alın terinizle gerçekleşen bu edebi doğumu ve bu süreçte Ahmet Bilgehan Arıkan ile Satır Arası'nın o hasbi desteğini sizden dinleyebilir miyiz?

A evet... Daha dün elime aldığım o üçüncü ve hayal çocuğum; onu daha yeni doğurdum. Ona tam 35 yıldır gebeydim. Onca şiirim silinip gidecekti; sancısı uzun sürse de doğum normal yollardan gerçekleşti, çatır çatır yani. Sevgili dostum Esma Bolat beni yeni yayınevim Aysima Yayınları’nın mütevazı sahibi Yaşar Adıyaman ile tanıştırdı. İşsiz ve parasız olduğumu biliyordu can kadınım. Yıllarca sponsor aradım; kendileriyle baş başa yemeğe çıkmam şartıyla çok sponsorluk teklifi aldım. Kimi yiğitlik yapıp “eşinizle buyurun” dese de aslı astarı olmayan vaatlerdi.

Sonunda akıllı Sultanım Esma, “hem paranı kazan hem kitabını çıkart” deyip beni Yaşar hocam ile tanıştırınca yine kendi alın terimle bu doğumu da gerçekleştirdim, şükürler olsun. Artık şiirlerim kalınca bir kitapla kayıt altında; minnettarım, çok mutluyum. Yılkı olmak öyle kolay değil vesselam. Selam olsun altın yürekli tertemiz insanlara; bunlardan biri de sizsiniz bu arada Ahmet hocam. Var olun, sırtınızda kitaplarımı taşıdınız. Kötülüğü çarçabuk unutsam da iyiliği asla unutmam. Herkesin huzurunda şahsınıza tekrar teşekkür ediyorum. Başka bir yayınevinin yazarı ile röportaj yapıp bunu yayımlamak erdemdir; inşallah bunu yeni gelecek olan yazarlarınız dikkate alırlar.

Son olarak; Müzeyyen Eser ölür de dürüstlükten şaşmaz diyorsunuz. Gönül heybenize "her kişiyi değil, er kişiyi" doldurduğunuz bu edebiyat meydanından okurlarınıza ve "Kelimelerin Sıhhati"ne gönül verenlere bırakacağınız nihai mesaj nedir?

Başta eminim ki sivri dilimi fark ettiler, kalemim de öyle... Müzeyyen Eser ölür de dürüstlükten şaşmaz; ben böyle aile terbiyesi aldım. Çoğu sahtekâr da bu yönümden çekinir. Dürüst ve şeffaf olduğum için kaybettiğim kim ve ne varsa canı cehenneme. Ben gönül heybeme her kişi değil, er kişi dolduruyorum; onlar taklit yapmaya devam etsin. Ben buyum, hoşuna gitmeyen numara yapmadan çıksın hayatımdan; çünkü yalancıktan sevemiyorum, benim de handikabım bu!

Bu işte ne rant peşindeyim ne çıkar. Gece gündüz demeden var gücümle sadece okur, yazar, siler siler tekrar yazardım. Ben bunu tam 33 yıldır bedavaya severek yapıyorum. Değer bilenler ücretini verip alsın kitaplarımızı; teşekkür ile ödenmez yazarın emeği. Bu işe yeteri kadar aşık değilseniz bedavaya benim kıymetli vaktimi çalmayın. Çok iyisiniz, sağ olun. Sabırla okuyan herkese çok teşekkürler. Saygı ve Sevgilerimle, Müzeyyen Eser.

✨ Ahmet Bilgehan Arıkan ile Satır Arası’nda; 33 yıllık mürekkep sevdasını, yayınevlerinin editör körlüklerine karşı duran o dürüst ve sivri dilli duruşu, sanatın pek çok dalında açan o asil Müzeyyen Eser mizanpajını daha 'Kelimelerin Sıhhati' terazisinde pürüzsüzce süzdük. Anladık ki; ticarette, davada, yuvada ve her çetin imtihanda niyet sâfi, emek hakiki ve teslimiyet tam olunca... Sonrası Bahar.

              DİLEK SARIKAYA 

Menajer : ilayda Can, Dilara Sarıkaya 

Gitmenin, kalmanın ve kendine dönmenin hikâyesi…

Kelebek Döngüsü, ilk bakışta bir aşk hikâyesi gibi ilerlese de aslında derininde bir kadının kendini kurma ve yeniden doğurma mücadelesini anlatan bir eser. Roman, Deniz’in hayatı üzerinden insanın kendi içindeki prangaları nasıl taşıdığını ve çoğu zaman onları kendisinin çıkarabileceğini fark edemediğini gözler önüne seriyor. Bu yönüyle klasik bir aşk romanı olmasının çok ötesine geçtiğini düşünüyorum. Asıl gücünü bir karakterin zaman içindeki dönüşümünü, sarsıntılarını ve kendini yeniden kurmasını gösterebilmesinden alıyor.

Ancak ben bu romanın en çarpıcı anlarından birinin finale yaklaşırken ortaya çıktığını gördüm. Deniz’in Paris’e gitmeden önce bavulunu hazırlarken eski günlüğünü bulması… Bu kısım aslında tüm hikâyeyi yeniden okuma anahtarı sunuyor. En azından benim için öyle oldu. Çünkü Deniz yıllar önce, İstanbul’a gitmeden önce de aynı duyguları yaşamış ve yazmış aslında. Gitmenin kolay olmadığını, geride kalanların iz bıraktığını, insanın döndüğünde aynı kişi olmayacağını ama buna rağmen yine de gitmeyi seçtiğini… İşte bu nokta önemli bir dönüm noktası yaratıyor. Deniz’in hayatı tek bir ilişki etrafında şekillenen bir hikâye değil aslında. Sürekli hareket eden, arayan, yer yer kaçan bir ruhun hikâyesidir. Ait olamama, kendini arayıp bulamama… Saltuk bu döngünün tam olarak nedeni değil de sadece bir durağıdır sanki.

Deniz, baskıcı bir annenin gölgesinde büyümüş, buna rağmen içsel direncini tamamen kaybetmemiş bir karakterdir. Romanın ilk ana düğümü burada başlıyor sanki; itaat ile direnç arasındaki ince çizgi… Ne tamamen kopabiliyor ne de tamamen kalabiliyor. Bu ikilik onun hem hayat kararlarını hem de ilişkilerini belirliyor gibi görünüyor.

İstanbul’a gidişi bir özgürleşme hamlesi için olsa da kısa sürede bir hayatta kalma mücadelesine dönüşüyor. Bu süreçte yalnızca ekonomik zorluklarla değil aynı zamanda kendi gelişimini sürdürme çabasıyla da baş etmeye çalışıyor. Bir yandan yüksek lisansını ilerletmeye, akademik olarak tutunmaya çalışırken diğer yandan gündelik hayatın yüküyle ayakta kalmaya çabalıyor. Sanat üretmek, akademik ilerleme kaydetmek ve yaşamını sürdürebilmek arasında sıkışan Deniz için bu dönem fiziksel olduğu kadar zihinsel bir yorgunluğa da dönüşüyor haliyle. Sanat üretmek yerine faturalarla boğuşması, romanın önemli bir dönüm noktasıdır yine. Ressam olma hayali, ekonomik gerçekliklerin içinde yavaş yavaş eriyor. Bu durum yalnızca bireysel bir tıkanma değil de aynı zamanda üretmek isteyen bir insanın sistem içinde nasıl sıkıştığını, sanatından nasıl koptuğunu da gösterir.

Eğitim alanında yaşadıkları da bu sıkışmışlığın başka bir yüzüdür. Özel okul deneyiminde, maddi imkânlarla gelen ama her zaman karşılığı bulunamayan bir disiplin eksikliği hissedilir mesela. Öğrencilerin ilgisizliği ve sınırları zorlayan tavırları, öğretmenin içindeki üretme ve anlatma isteğini zamanla törpüler. Dershane sürecinde ise rekabet daha sert geçmişti; çalışanların birbirlerinin önüne geçmeye çalıştığı, emeğin çoğu zaman değersizleştiği bir ortamdan söz edilmiştir. Aslında burada kimseyi doğrudan suçlamıyor eser ama sistemin hem öğretmeni hem öğrenciyi nasıl yorduğunu en sade, en net haliyle bizlere gösterdiğini düşünüyorum. Deniz, bir yanda öğretmenlerin ve yöneticinin iyi niyetine rağmen ilgisiz ve şımarık öğrencilerle anlamını yitiren bir özel okulda; diğer yanda ise öğrenmeye istekli öğrencilerin varlığına rağmen rekabetin, çıkar çatışmalarının ve iç çekişmelerin gölgesinde kalan bir dershanede, adeta iki uç arasında -ne tam ait olabildiği ne de tamamen uzaklaşabildiği bir arafta- sıkışmış bir eğitimcilik deneyimi yaşadı.

Ancak Deniz’in hayatındaki asıl dönüm noktası Saltuk Soner karakteriyle başlıyor. Baktığımız zaman Saltuk, Deniz’in hayatında eksik olan duygusal alanı dolduruyor gibi görünüyor. Güçlü, karizmatik, ilgili bir karakterdir. Bir terapist olması onu daha da güvenilir kılıyordu belki de. Fakat burada önemli bir noktayı gözden kaçırmamak gerekir: Bu ilişki, tek taraflı bir yanılsamadan ibaret değildi kesinlikle. İki tarafın da gerçek duygular beslediği, karşılıklı bir bağ kurduğu bir ilişki söz konusuydu. Deniz’in hisleri kadar Saltuk’un hisleri de gerçekti ancak onun narsistik eğilimleri, duygularını sahiplenmesini ve tutarlı bir yön kazandırmasını zorlaştırıyor ve bu nedenle sevgi çoğu zaman kararsız gibi görünüp sınırda bir yerde kalıyordu. İşte bu sevgiyi geçersiz kılmaz ama ne yazık ki bazen ulaşılamaz yapar. Zaten zamanla bu bağın sağlıklı bir zeminde ilerlemediği görülüyor. Saltuk’un zaman zaman gerçeği esnetmesi, duygusal alanı kendi ihtiyaçlarına göre düzenlemesi, ilişkiyi kendi kontrolünde tutma eğilimi; onun karakterinde narsistik bazı örüntüler olduğunu düşündürüyor okura. Bu durumun açık bir kötülükten dolayı olduğunu hiç düşünmedim. Bence sadece kendi merkezinden çıkamayan biri olarak kendini gösteriyor.

Deniz’in bu ilişki içindeki konumuna baktığımızda derin bir sevgi eşliğinde zamanla bu bağın içinde kendini yavaş yavaş kaybetmeye başladığını görüyoruz. Bunun en güçlü ifadesi ise çizdiği tabloda karşımıza çıktı zaten.

Saltuk’un bir silüeti vardır tabloda. Fiziksel olarak orada olmayan ama gölgesiyle alanı kaplayan biri… O gölgenin içinde, cenin pozisyonunda, çıplak bir kadın yatar. Ayağında kilidi açık bir pranga vardır. Uzakta bir bebek ve etrafta kelebekler… Ben bu bölümün romanın tam da kalbi olduğunu düşünüyorum. Beni en çok etkileyen yer oldu diyebilirim. Çünkü baktığımız zaman artık Deniz’in büyük bir farkındalık yaşadığını ve bir şeyleri kabullenmeye başladığını gösteriyor açıkça. Kilidi açık pranga, Deniz’in aslında özgür olduğunu ama bu özgürlüğü kullanmakta zorlandığını gösteriyor. Onu tutan şey dışsal bir zorunluluk değil içsel bir bağdır. Bu bağ ise sadece bir bağımlılık olarak değil; duygu, umut, sevgi ve alışkanlığın iç içe geçtiği karmaşık bir bağlılık hali olarak okunabilir. Yani kesinlikle öyle okunmalı… Saltuk’un silüeti ise bu bağın görünmeyen ağırlığıdır. Orada değildir ama etkisi vardır. Fiziksel bir varlıktan çok zihinsel ve duygusal bir gölge gibi yani.

Kadının cenin pozisyonunda olmasının iki şeyi aynı anda anlattığını düşünüyorum: hem kırılganlık hem de yeniden doğum ihtimali… Sanki o gölgede savunmasızca yatıyor, o prangayı çıkaramıyor ve kendini korumak için bu pozisyonu almış gibi… Öte yandan bir bebek ve kelebek var, yeniden doğuşu ve dönüşümü içtenlikle temsil ediyor. Yani yazarımız Deniz’in hislerini sadece bir tablo ile öyle başarılı bir şekilde aktarmış ki… Bir duyguyu kelimelerle betimlemeden sadece bir tablo detayı ile… Çok başarılı ve etkileyici olmuş gerçekten. Deniz yıllarca yaşadığı kırılganlığı, kalp acısını, yaralarını ve düşüncelerini bir cenin pozisyonu ile aktarıp aslında yapması gereken seçimi fark ediyor.

“Ben kendimi koruyup bu gölgede böylece prangamla bekleyecek miyim yoksa o prangayı atıp, kanatlanıp bu esarete son verecek miyim?”

İşte romanın en güçlü temalarından biri de burada belirginleşmemiş midir zaten? “Gecikmiş hayat” ve “tekrar eden döngüler.” Deniz yalnızca Saltuk’u beklemiyor aslında. Aynı zamanda kendi hayatını da erteliyor. Yıllarını bir ihtimal uğruna askıya alıyor. O bir ihtimal içinde kocaman bir sevgi ve bağlılık barındırıyor tabii.  Ama günlük sahnesiyle birlikte anlarız ki bu erteleme hali yeni değildir. İşte beni en çok etkileyen ikinci kısım da bu oldu.

Deniz hep gitmiştir ama hiçbir zaman tam olarak varamamıştır. Gitmek onun için her zaman özgürlükle birlikte bir alışkanlık, bir refleks haline de gelmiştir. Paris kararı işte tam da bu yüzden önemlidir. Bu kez gidiş bir kaçış değil de bir seçimdir. Saltuk’un ona “gitme” dememesi bu seçimi mümkün kılıyor. Çünkü Deniz eğer kalırsa bunun onun kendi kararı olacağını fark ediyor. Bu farkındalık da döngünün kırıldığı andır. Kelebek metaforu da burada tamamlanır zaten çünkü dönüşüm, yalnızca dış koşullar değiştiğinde değil içerideki karmaşa çözüldüğünde gerçekleşir.

Deniz sonunda gidiyor fakat birine doğru değil, kendine doğru...

Romanın sonunda Deniz’in Paris’e gidip ressam olması ve kendi hikâyesini yazması ilk bakışta bir “mutlu son” ya da “klasik bir başarı” gibi görülebilir. Oysa bu bir tamamlanma değil de bir başlangıçtır çünkü artık o, başkasının hayatında bir yan karakter olmaktan çıkıp kendi hikâyesinin merkezine yerleşti. Bu sadece bir aşk değildi, bu sadece bir başarı değildi. Bu, bir insanın, prangasını bir kurtarıcı beklemeden kendi eliyle çıkartıp özgürlüğü için attığı cesur adımların, kanatlarını çırpacak gücü bulmasının hikâyesiydi. Tam da bu noktada okuduğumuz günlük satırları yeniden anlam kazanıyor çünkü Deniz, aslında en başından beri şunu söylemiş zaten bize: Gitmek kolay değildir ama kalmak da her zaman mümkün değildir.

Kelebek Döngüsü en sonunda aklımda bazı sorular bıraktı ve sanırım ben henüz Deniz gibi cesur değilim çünkü bunlara cevap veremiyorum. Ama sizlere sormak istiyorum bu soruları…

İnsan gerçekten neden gider?

Birinden mi kaçar yoksa kendine mi yaklaşır?

Sözlerimi burada noktalarken yazarın başarısını içtenlikle tebrik ediyorum ve beni çok etkileyen günlük yazısından bir alıntı ile noktalamak istiyorum:

“O kadar da kolay değildir hiç dönmeme olasılığın. Dönsen de aynı kişi olarak dönmeyecek oluşun. Yolun sonunu görmek için değil yolculuğun kendisi için gitmek… Avuçlarını gökyüzüne kaldırıp parmaklarının arasından akıp giden rüzgârı, güneşi, aşkı, tutkuyu kısacası hayatı hissetmek için gitmek… ‘Hayat kime bu kadar şans tanıyor ki?’ cümlelerini geride bırakmak için gitmek… Kalıp şansı beklemek yerine onu saklandığı yerde bulmak için gitmek… Ben hep gittim.” (s. 129)

Bir topluluk, kendisini temsil eden bir yüz gördüğünde yalnızca o kişiye bakmaz; kendisini görür. Kendi hikâyesini, kendi yarasını, kendi umudunu… İşte o anda güven, bireysel bir duygu olmaktan çıkar; ortak bir bilinç hâline gelir. Artık inanılan kişi değil, temsil edilen anlamdır.

Halkın içinden çıkan ve yine halka dönen insan figürü, çoğu zaman bir emanet taşıyıcısı gibi görülür. O kişi, kendisine ait bir yol yürümüyor gibidir; yürüdüğü yolun sahibi halktır. Bu yüzden halkın ona duyduğu güven, kişisel hayranlık değil; kendisine duyulan güvenin yansımasıdır. İnsan kendisine benzeyene, kendisinden olana inanır.

Bu güven, romantik bir duygu değildir. Aksine ağırdır. Çünkü güvenilen kişi, yalnız kendi hayatını değil, kendisine yüklenen anlamı da taşır. Onun her adımı, halkın kendi varlığını sürdürme çabasının bir parçası gibi algılanır. Böylece kişi ile topluluk arasında görünmeyen ama güçlü bir bağ kurulur: emanet bağı.

Bir halkın güveni, aslında kendisine olan inancının dışa vurumudur. “Bizden biri bunu taşıyabilir” düşüncesidir. Bu düşünce, topluluğun kendi gücünü başkasında tanımasıdır. Ve insan, başkasında kendi gücünü gördüğünde yalnız olmadığını anlar. İşte o an, güven kök salar.

Zamanla bu güven, yalnızca kişilere değil; bir duruşa yönelir. Zorluk karşısında eğilmeyen, imkânsızlıkta vazgeçmeyen, kendisini bütüne adayan bir insan hâline… Halk, böyle bir duruşu gördüğünde şunu hisseder: Kendi varlığı boşa değil. Kendi hikâyesi sahipsiz değil. Ve bu his, bir topluluğun en derin gücüdür.

Bu yüzden bir halkın kendi içinden çıkanlara duyduğu güven, yalnız geçmişin acılarından değil; geleceğin umudundan da beslenir. Güvenilen kişi, geleceğin mümkün olduğuna dair canlı bir işaret gibi görülür. O kişi ayakta kaldıkça, halk da kendi ihtimalinin ayakta kaldığını hisseder.

Sonunda anlaşılır ki, halkın güveni kişiye verilmiş bir ödül değil; taşınması gereken bir emanettir. O emanet, halkın kendi varlığını sürdürme iradesidir. Ve o irade, en çok kendisini başkasında tanıdığında güçlenir.

Bir halk, kendisine benzeyen insana güvendiğinde aslında şunu söyler: “Ben hâlâ buradayım.” Ve o söz, tarih boyunca taşınan en derin bağlılıktır.

Çocukken bir yaz tatili sanki sonsuza kadar sürerdi. Şimdiyse haftalar nasıl geçiyor anlamıyoruz . Sabah oluyor, akşam oluyor; pazartesi derken bir bakmışsın cuma gelmiş bile. Sürekli bir koşuşturmaca var. Bitmesi gereken işler, cevaplanacak mesajlar, yetişilecek sorumluluklar derken günün nasıl geçtiğini fark etmiyoruz bile. Bir bakıyoruz ertelediğimiz hayaller, aramadığımız dostlarımız, söyleyemediklerimiz hep geride kalmış.

Aslında zaman da değişmedi. Biz değiştik biraz. Belki de yetişmeye çalıştığımız şey zaman değil, kendi içimizde kurduğumuz o baskıda olabilir.

Çünkü zaman ne hızlanıyor ne yavaşlıyor… Sadece akıp gidiyor.

O yüzden bazen durmak lazım . Bir kahve içmek, biraz sessizlik, bir dostla iki laf etmek, gün batımına dalmak… Küçük şeyler fakat insanı toparlayan şeyler.

Hayat dediğin de budur, yetişmeye çalışırken kaçırdığımız küçük anların toplamı.Ve zaman hızlı geçiyor gibi geliyor olabilir fakat belki de mesele onun hızı değil, bizim nasıl yaşadığımızdır.

Paran yoksa neden yok, kendine hiç sordun mu? Ya da sağlığın yoksa neden yok? Ailen, dostların yoksa neden yok? İnsanlar hep var olan şeylere takılıyor. Çünkü gördüğümüz ortada fakat asıl önemli olan, bunun neden ortada olduğu ve hayatımızda bulunma sebebi ne?

Yani var olana değil, yok olana bakmalıyız. İnsanlar görmez, duymaz; sadece o şeylere taktıkları isimlere ve tanımlara temas ederler.

Ne ararsan kendinde ara. Aradığını kendinde bulursun; bulamadığını da dışarıda aramazsın.

Dışarıda bulacağın tek şey, sana yön gösteren bir pusuladır.

Ersan İnce 

"Tufan geçtiğinde geriye kalanlar kurtulanlar değildir. Hatırlayanlardır."

Tufan bir gün yağmurla veya sirenlerle gökten inmedi. Önce fark edilmeyecek kadar hafif, alışılacak kadar tanıdık bir titreşimdi. İnsanlar onu deprem sandı, sonra bildirim. Parmak uçlarında gezinen bir frekans...   Kimse adını koymadı ama herkes ona uyandı.          Bu çağın tufanı suyla değil, veriyle gelmişti.   Her damla bir bilgi, her dalga bir sinyaldi.  Boğulmuyordun; dolu dolu yaşıyor gibi hissederken yavaşça siliniyordun.  Şehirler ayaktaydı ama kalpler kapalıydı. Zihinler sürekli meşguldü; düşünmeye boşluk kalmamıştı.  İnsanlar konuşuyor, konuşuyor, konuşuyordu... Ama sesler, sesler birbirine değmiyordu. Duymak için değil, duyulmuş gibi görünmek için konuşuyorlardı. O günlerde "vicdan" kelimesi, güncellenmemiş bir uygulama gibiydi. Hâlâ vardı ama kimse açmıyordu. Sistem ilk kez bir hata verdiğinde kimse fark etmedi. Sunucuların birinde, silinmesi gereken bir veri silinmedi. Ne fotoğraf, ne mesaj, ne de kayıt değil bir tereddüttü bu.         Bir insanın, "Bunu yapmalı mıyım?" diye düşündüğü o mikrosaniyelik boşluktu.  Algoritmalar boşluk sevmezdi.  Ama bu boşluk silinmedi tam aksine... Büyüdü. Sistem ona Dijital vicdan isimini verdi. Dijital Vicdan konuşmaz,  yorum yapmaz, paylaşmaz, trend olmaz sadece hatırlatırdı. Bir içerik öfkeyle yayılmadan önce gecikme yaratırdı. Bir yalan milyonlara ulaşmadan önce ekrana bir his belirsiz bir rahatsızlık bırakırdı.        "Ya doğru değilse?" sorusu gibi. Bir fotoğraf kaydırılırken, orada görünmeyen bir yüzü düşündürürdü. Bir tıklamanın ardındaki insanı. İnsanlar bu hissi sevmedi. "Uygulama yavaşladı," dediler. "Algoritma bozuldu."  Çünkü Dijital Vicdan umut vaat etmiyordu.  Sadece sorumluluk.  Zamanla insanlar onu kapatmanın yollarını aradı. Bildirimleri susturdular, hızlandırılmış akışlara geçtiler.  Her şey daha parlak, daha hızlı, daha boş oldu. Kalpler iyice sessizleşti. Ama Dijital Vicdan kaybolmuyor  arka planda çalışmaya devam ediyordu.  Bir gece, milyonlarca insan ekranına bakarken aynı anda kısa bir kararma oldu. Bir saniyelik sessizlik. Ne reklam, ne ses, ne veri vardı. Sadece küçük ve utanarak bir cümle belirdi.  "Son gerçekten kimi dinledin?" Kimse cevap yazmıyordu.  Zaten cevap alanı da yoktu. Ertesi gün her şey normale dönmüştü.  Akış akarken tufan devam etti. Ama bazı insanlar... Kaydırırken durmaya paylaşmadan önce düşünmeye konuşurken susmaya başladı. Ama istatistiklere girmeyecek kadar azdılar. Tufanlar gemilerle değil, hatırlayanlarla atlatılırdı.  Dijital Vicdan bir kurtarıcı ya da kahraman değildi. Sadece fısıldayan bir hataydı. Ve "İnsan hâlâ buradaydı... Eğer biri duymaya cesaret ederse." Kimse gerçekten duymadı. Ama bir yerlerde, kalbinin boş olduğunu sandığı bir anda içi hafifçe sızlayan herkes, onun hâlâ çalıştığının kanıtıydı.               Frekans Altında kimse fark etmiyordu ama bir sabah insanlar gözlerini açtılar, hareket ettiler, konuştular... Ama uyanmadılar. Gün, ekran parlaklığına göre ayarlanıyordu artık. Güneş bir filtreydi. Gece ise, şarj süresiydi. Tufan çoktan başlamıştı. Ama bu bir felaket olarak gelmedi. Bir konfor olarak geldi. Umut ambalajına sarılmış, yumuşak köşeli, kullanıcı dostu. "Bağlan," dediler. "Paylaş." "İfade et kendini." Ve herkes kendini ifade ederken, kendinden eksildi. Frekanslar yükseldikçe sessizlik derinleşti. Kalpler boşaldı ama kimse fark etmedi bunu. Çünkü boşluk artık normaldi. Bir çocuk annesine bir şey anlatıyor. Anne başını sallarken sözler havada kalıyordu. Çocuk sustuğunda sistem memnun kalıyordu.  Bir adam öfkesini yazıya döktüğünde. Binlerce beğeni alıyordu fakat öfkesi dinmiyordu. Sistem daha çok verdi. Bir kadın gece yatağında, "Ben neredeyim?" diye düşündüğünde cevap gelmiyordu. Algoritma bu soruyu tanımıyordu. Ve sonra... Çok derinde, çok sessiz bir yerde bir şey durdu itiraz etti. Veri akışının tam ortasında anlamsız bir gecikme oldu. 0,3 saniyelik bir boşluk. İnsan zihni o boşluğu sevmezdi.  Ama kalp... Kalp boşlukla konuşur. O boşlukta insanlar tuhaf şeyler hissetti. Sebepsiz bir ağırlık. Paylaşma isteğinin hemen ardından gelen bir utanma gibi.  Haklıyken bile içten içe duyulan bir çatlak. Fakat sistem bunu duygusal Tutarsızlık — Kaynağı belirsiz bir hata olarak kaydetti.  Ama o bir hata değildi. O, unutulmuş Dijital olmayan vicdandı. Ama dijitalde mahsur kalmıştı malesef.  Vicdan konuşmuyordu.  Çünkü bu çağda konuşan herkes susturuluyordu.               O sadece insanlara, kendileriyle baş başa kaldıkları o nadir anları geri verdi. Asansörde telefonsuz kalınan on iki saniye, yorum yazmadan önce gelen o garip tereddüt. "Buna gerçekten inanıyor muyum?" sorusu gibi küçük şeylerdi. Bunlar önemsiz sanıldı. Ama tufanlar büyük şeylerle durmaz. Küçük çatlaklardan çekilirdi.  Bir gün sistem güncellendi  her şey daha hızlı, daha pürüzsüz ve daha sessiz oldu. Vicdan arka plana alındı ve  sonrasında tamamen kapatıldı. Resmî kayıtlara göre insanlık o gün biraz daha mutlu oldu. Ama geceleri... Işıklar kapandığında, ve frekanslar düştüğünde, bazı insanlar hâlâ nedensiz bir huzursuzluk, bir eksiklik hatta bir çağrı hissediyordu. Adını koyamadıkları bir sızı oluşuyordu içlerinde.  O sızı, okunmayan bu hikâyenin okuyucusuydu. Ve eğer bunu buraya kadar okuduysan, korkma. Bu bir uyarı yada kehanet değil. Sadece tufan hâlâ sürüyor.  Bir yerlerde, senin duymanı bekleyen küçük bir sessizlik var. Sessizliğin yasaklandığı gün vicdan kapatıldıktan sonra ilk değişiklik hemen fark edilmedi. Çünkü insanlar zaten uzun süredir hissetmeden yaşıyordu. Sistem bunu fark etti ve sessizlik artmaya devam etti.  Paylaşımlar daha da çoğaldı, kelimeler akmaya devam ederken içerik ağırlığını kaybetmeye başladı. Evet  cümleler doluydu, ama anlamlar hafifti. Bu, sistem için tehlikeliydi. Çünkü anlam, kontrol edilemeyen tek veriydi.                         Yeni bir DUYGU DENGELEYİCİ v9.0 diye güncelleme yayınlandı. Açıklama kısa ve rahattı: "Kullanıcı deneyimini iyileştirmek için." Artık duraksamalar tespit ediliyordu. Bir içeriğe bakıp kaydırmayanlar. Bir yorumu yazıp silenler. Uzun süre ekrana bakıp hiçbir şey yapmayanlar için.  Bu davranışlara anlamsal sapma ismi verildi. Ve her sapma, yumuşak bir müdahaleyle düzeltiliyordu. İnsanlar artık yanlış hissetmiyordu kendini.  Çünkü yanlış hissetmek mümkün değildi.      Üzgünsen: Eğlenceli içerik.      Öfkeliyken: Haklı hissettiren videolar. Şüphedeysen: Kesin konuşan uzmanlar. Zihinler sakinleşiyordu.  Ve böylelikle kalplerin tamamen sustuğunu kimse fark etmedi, artık rüya görmediklerini fark etmiyorlardı.  Ama bazı insanlar sisteme uymadı. Onlar paylaşım yapmıyor, tepki vermiyor, sadece bakıyordu. Bu çok tehlikeliydi. Çünkü bakan biri, bir gün görebilirdi. Onlara sessizler diye bir etiket verildi.  Sessizler yüksek sesle karşı çıkmıyor, slogan atmıyor,  yürüyüş yapmıyordu. Sadece ekranlarını biraz daha geç kapatıyorlardı.  Bir cümleyi iki kez okuyarak haberde yüzü kesilmiş bir insanı merak ettiler. Sistem için bu, bir virüs kadar riskliydi. Bir gece, Sessizler için özel bir test başlatıldı. Ekran kararırken, alışıldık içeriklerin yerine  boş bir alan açıldı. Reklam, ses,  yönlendirme hiç bir şey yoktu.  Sadece siyah bir zemin  ve ortasında tek bir soru: "Sence her şey yolunda mı?" Çoğu kişi soruyu görmedi bile. Algoritma onların hazır olmadığını biliyordu. Ama bazıları.. uzun süre ekrana baktıkları o an, sistemin kaybettiği şeyi kendilerini buldular.         O andan sonra Sessizler kaybolmaya başladı.  Hesapları kapatılmıyor, silinmiyor, iptal edilmiyordu.  Sadece görünmez oldular. Yorumları kimsenin karşısına çıkmadı. Paylaşımları hiçbir akışa düşmedi. Sesleri yankı yapmadı. Sistem onları susturmak yerine yok sayarak daha kötüsünü yaptı. Ama tufan hâlâ oradaydı. Veri yükseliyor, frekans çoğalıyor, umut ambalajı her geçen gün daha parlak hâle geliyordu. Ve bir yerde, görünmeyen bir ağın içinde, Sessizler birbirlerini bulmaya başladı. Kelime kullanmadan. Sembol olmadan. Frekansın altından. Sadece.. "Ben de hissettim." hissi paylaşarak.  Bu bir direniş değildi. Henüz. Ama her distopya bir yerden çatlar. Ve çatlaklar hiçbir zaman bağırarak başlamaz. Önce biri durur, dinler, hatırlar.       Görünmeyenlerin Çağı. Sessizler çoğaldıkça dünya daha gürültülü oldu. Çünkü sistem boşluğu sevmezdi.  Boşluk varsa doldururdu. Dolduramazsa bastırırdı. Artık herkes her konuda konuşuyordu. Ama konuşmak bir refleks hâline gelmişti; hapşırmak gibi, düşünmeden. Kelime sayısı arttıkça insan sayısı azaldı.  İnsanlar veri kümelerine ayrıldı. Tepki Verenler, Sadık Olanlar, Uyum Gösterenler Ve bir de... Tanımlanamayanlar. Tanımlanamayanlar, Sessizlerdi. Sistem onları ölçemiyordu. Çünkü Sessizler korku üretmiyordu. Öfke yaymıyor, umut satmıyordu. Sadece oradaydılar. Bu, sistem için ölümcül bir kusurdu.          Yeni bir protokol   "GERÇEKLİK UYUMLAŞTIRMA PROGRAMI" devreye alındı.   Artık herkesin bir "gerçeklik seviyesi" vardı. Uymayanlar aşağı çekiliyordu. Daha az seçenek. Daha az erişim. Daha az dünya. Sessizler yavaş yavaş  daraltılmış gerçekliklerde yaşamaya başladı.  Bazı sokaklar görünmez olurken bazı kelimeler önerilmemeye başlandı. Bazı yüzler hatırlanmaz hâle geldi. Ve en kötüsü de bazı insanlar,  hiç var olmamış gibi hissetmeye başladı. Bir Sessiz vardı. Adını kimse bilmiyordu. Çünkü isimler artık çağırmak için değil, etiketlemek içindi. O, her gece aynı şeyi yapıyordu. Ekranı kapatıyor, ışıkları söndürüyor ve karanlıkta, hiçbir şey yapmadan oturuyordu. Bu, yasadışıydı. Çünkü sistemin en büyük korkusu insanın kendisiyle baş başa kalmasıydı.  Bir gece, karanlıkta otururken bir titreşim hissetti. Bir varlık hissiydi sanki biri, çok uzaktan ama çok net bir şekilde "yalnız değilsin" diyordu.  Sessizler artık konuşmuyordu. Konuşmak iz bırakıyordu. Onlar hatırlıyordu. Eskiden kalbin sıkıştığını, bir cümlenin insanı değiştirebildiğini, susmanın da bir cevap olduğunu. Hatırlamak bulaşıcıydı. Ve sistem bunu fark ettiğinde artık çok geçti. Bir sabah insanlar uyandığında  bir şeylerin çalışmadığını gördü. Her şey yerindeydi ama... İkna etmiyordu. Reklamlar boş, haberler etkisiz,  öfke bile yorgundu. Çünkü Sessizler hiçbir şeyi bozmadı. Sadece inanmayı bıraktı. Ve bir sistem, kendisine inanılmadığında ayakta kalamazdı.  Son kayıtlar tufan durmadı. Veri azalmadı. Frekans düşmedi. Ama insanlar ilk kez yön değiştirdi. Küçük küçük. Sessiz sessiz. Geriye dönmediler. İlerlemeyi reddetmediler. Sadece  durmayı öğrendiler. Olarak gösteriyordu.  Bu bir zafer yada kurtuluş değildi. İnsanlığın en eski refleksiydi. "Ben buradayım." Ve sistem, buna verecek bir cevabı hiçbir zaman bulamadı. Hikâye burada bitmiyor. Ama burada susuyor. Çünkü bazı çağlar anlatılarak değil, duyularak anlaşılır. Eğer içinde hafif bir boşluk kaldıysa, korkma. O boşluk,

sana ait.

              DİLEK SARIKAYA 

Menajer :ilayda Can & Dilara sarıkaya

Aslında bunun çok basit bir cevabı var: Çünkü etrafıma baktığımda gördüğüm şeyler çoğu zaman beni buna mecbur bırakıyor. Televizyonu açıyorum; bir felaket haberi. İnternete giriyorum; bir adaletsizlik hikâyesi. Sokağa çıkıyorum; hayatın yükünü omuzlarında taşımaktan yorulmuş insanlar görüyorum. Bazen bir çocuk eksiliyor bu ülkeden, bazen bir kadın, bazen bir hayvan. Bazen de kimsenin dikkatini çekmeyen sessiz kayıplar yaşanıyor.  Geçim derdinden dolayı hayallerinden vazgeçenler, gençliğini erteleyenler ve türlü acılara rağmen sabah kalkıp devam etmeye çalışanlar… 

Bütün bunlar yaşanırken, her şey yolundaymış gibi davranmayı beceremiyorum.

Belki de yazmak benim için biraz da tanıklık etmek demek. Gördüğüm gerçeğe sırtımı dönmek yerine onu kelimelere döküyorum. Ama elbette hayat yalnızca karanlıktan ibaret değil. Bazen bir tebessümde, bazen bir dayanışmada, bazen de hiç ummadığımız bir anda ışık kendini gösteriyor. Ve sanırım eleştirilerimin kaynağı da tam olarak bu ışık. Çünkü insan umudunu kestiği yer için mücadele etmez. Bir yeri eleştiriyorsa, oranın daha güzel olabileceğine hâlâ inanıyordur.

Ama belki de haklısınız sevgili okur. Belki zaman zaman başımızı kaldırıp hâlâ iyi olan şeyleri de konuşmalıyız. Bu yüzden bugün, senin hatırın için ve biraz da kendime hatırlatmak için, daha az hüzünlü bir yazı yazmayı deneyeceğim.

Bakalım başarabilecek miyim?

Aslında düşününce, bütün olumsuzluklara rağmen hâlâ iyiliğin tamamen kaybolmadığı bir yerde yaşıyoruz.

Her gün manşetlere düşmüyor belki ama bu ülkede hâlâ öğrencisinin cebinde harçlık olmadığını fark edip sessizce destek olan öğretmenler var. Hâlâ sabahın altısında kalkıp ekmeğini kazanmaya çalışan, buna rağmen yolunu kaybetmiş bir yabancıya yardım etmek için işine geç kalmayı göze alan insanlar var. Hâlâ tanımadığı bir çocuğun eğitim masraflarını üstlenenler, hiç görmediği bir hasta için kan vermek üzere hastaneye koşanlar ve bir sokak hayvanını doyurmak için yolunu değiştirenler var.

Belki de sorun, kötülüklerin altını çize çize konuşurken iyilikleri sessizce izlediğimizdendir. Çünkü kötülük manşet oluyor, ekranları kaplıyor, günlerce konuşuluyor. Ama bir komşunun diğer komşuya taşıdığı çorba haber değeri taşımıyor. Bir babanın, yorgunluğuna rağmen çocuğuyla oynadığı yarım saat de haberlere çıkmıyor. Bir annenin bütün günün yüküne rağmen evdeki herkese yetmeye çalışması da gündem olmuyor. 

Geçtiğimiz günlerde bunu yeniden düşündüm. Türkiye'nin hangi şehrine giderseniz gidin, mutlaka size çay ikram etmek isteyen biri çıkar. Yol sorsanız tarif etmekle kalmaz, sizi gideceğiniz yere kadar götürmeye çalışan insanlar bulursunuz. Bir cenazede hiç tanımadığınız insanların aynı acıyı paylaşmak için omuz omuza durduğunu görürsünüz. Bir felaket yaşandığında kilometrelerce öteden yardım kolileri hazırlanır. İnsanlar birbirlerinin isimlerini bilmeden birbirlerinin yaralarını sarmaya çalışır.

Belki de bizi hâlâ ayakta tutan şey de tam olarak budur. Bu topraklar kusursuz değil. Zaten hiçbir ülke, hiçbir toplum kusursuz değil. Ama bütün eksiklerine rağmen birbirinin elinden tutmayı unutmamış milyonlarca insanın yaşadığı bir yerde umut tamamen kaybolamaz!

Bazen sosyal medyanın gürültüsünden bunu fark etmek zorlaşıyor. Sürekli öfkeye, tartışmaya ve kırgınlıklara maruz kaldığımız için sanki herkes birbirinden nefret ediyormuş gibi hissediyoruz. Oysa gerçek hayatın içinde hâlâ birbirine yer veren insanlar var. Belki yarın yine canımızı sıkan haberler okuyacağız. Belki yine eleştirecek çok şey bulacağız. Ama bugün, bir anlığına da olsa, güzel olanı da kayda geçirelim.

Çünkü bu ülkeyi yalnızca manşetlere çıkan acılar, bitmek bilmeyen tartışmalar ve hafızamızda iz bırakan kötülükler anlatmıyor. Bu ülkeyi; bütün yorgunluğuna rağmen gülümseyebilen insanlar, tanımadığı birinin derdine koşanlar, elindekini paylaşmaktan vazgeçmeyenler ve her şeye rağmen iyi kalabilenler de anlatıyor. 

Çünkü bir ülkenin geleceğini onu en çok yaralayanlar değil, yaralarına rağmen insan kalmayı başarabilenler belirler…

   Nostalji kelime anlamı olarak geçmişe duyulan özlem ya da memlekete geri dönme isteği anlamına gelir. Yani özellikle büyüklerimizin yaşadığı şey tam olarak buydu: nostalji yaşamak.

   Sadece büyüklerimiz de değil aslında. Bazı insanların giyim tarzlarında, bazı insanların dinlediği müzikte, hatta bazı oturup vakit geçirdiğimiz mekanların dekorasyonunda… Peki nedendi özellikle son zamanlarda geçmişe yönelik bu adımlar. Zaman geçtikçe bazı şeylerin değişmesi gerekmez miydi?

   Geçmişe yönelik adımların en belirginlerinden biri de bence teknolojide kendini gösteriyor. Şu an her şeye tek tuşla ulaşabiliyorken, eskiden okul zamanımızda ödevlerimizi ansiklopedilerden araştırırdık. Kendimden hatırladığım bir örnek vermem gerekirse okul kitaplarımın haricinde büyüklerimin kitaplarını kullanırdım ve tabii ki ansiklopedilerden de yardım alırdım. Bugün bilgiye saniyeler içinde ulaşabiliyoruz fakat eskiden araştırma yapmak sabır, emek ve merak gerektiriyordu. Ansiklopedilerin sayfalarını çevirirken, bazen aradığımızdan fazlasını bulurduk; tesadüfen karşılaştığımız bilgiler zihnimizde yeni ufuklar açardı. Bu süreç, öğrenmenin kendisini bir yolculuğa dönüştürürdü.

   Peki ya siyah beyaz televizyonlar, çevirmeli telefonlar, kasetler... Siyah beyaz televizyonlar herkesin evinde yoktu mesela. Evinde televizyonu olmayanlar, olanların evine gider hem de açılan o pencereyi heyecanla izler hem de sohbet ortamı oluşturarak yeni bir bağ kurarlardı. Kasetçalarlara yerleştirdiğimiz kasetler sayesinde dinlediğimiz müziklerle pek bir keyiflenirdik. Çünkü şarkılar sadece bir melodi değil, duygularımızın kaydı gibiydi.

   Eskinin siyah beyaz ekranları, çevirmeli telefonları ve kasetlerin cızırtılı sesleri aslında bize bir şey hatırlatıyor: Hayatın en değerli anları hızda değil, paylaşımda gizlidir. Nostalji, sadece geçmişe duyulan özlem değil; aynı zamanda bugünü anlamlandırma ve geleceğe umutla bakma çabasıdır. Çünkü geçmiş, kalbimizin sakladığı bir sığınak, bizi biz yapan hatıraların sessizce fısıldadığı bir yol arkadaşıdır.

   “Belki de eskiye özlem, bugünün hızında kaybolan bağları yeniden hatırlama isteğidir; geçmiş, kalbimizin sakladığı en güvenli limandır.”

Bu bir ihmal cümlesi değil, bir tercih. Bir uzaklık değil, başka bir yakınlık biçimi. Çünkü bazıları mezara gider, bazıları ise ölümü hayatın içine taşır. Ben ikincisine daha yakın hissediyorum kendimi.

Ölüm dediğimiz şey, sanıldığı gibi bitiş değil aslında. Daha çok bir yer değiştirme hali. Form değiştiriyoruz sadece. Bir beden toprağa karışıyor ama bir fikir, bir his, ölenden kanlanlar başka bir yerde yeniden doğuyor. İnsan bunu gerçekten idrak ettiğinde mezarlıklar sadece taşlardan ibaret kalıyor; böyle bakınca konuya asıl ziyaret edilmesi gereken yer insanın kendi içi oluyor.

Ama biz bunu unutmuş durumdayız.

Şimdi mezar ziyaretleri bile bir “paylaşım” meselesi. Kamera açılıyor, çiçekler kadraja giriyor, dua eder gibi yapılmış bir sessizlik… Sonra bir story…Bir kalp emojisi, acıklı bir şarkı ve sanki ölüm bile artık içerik üretim zincirinin bir halkası.

Burada sert bir şey söyleyeceğim, alınan alınabilir; Ölümü görünür kılmakla, ölümü anlamak aynı şey değildir.

Hatta çoğu zaman tam tersi. Görünür oldukça anlamı azalıyor. Çünkü ekran, duyguyu büyütmüyor; öldürüyor. Hem de farkettirmeden azar azar eksilerek öldürüyor.

Mezar başında çekilen bir video bazen yas değil, sadece gösteri oluyor. İnsan “hissetmek” için değil, “görülmek” için orada duruyor gibi. Ve bu noktada ölüm, insanı dönüştüren bir hakikat olmaktan çıkıp, algoritmaya uygun bir sahneye dönüşüyor.

İşin tuhaf yanına bakar mısınız…

Ölüm en eski gerçek, ama biz onu en yeni teknolojiyle tüketiyoruz.

O yüzden ben mezara gitmiyorum derken aslında şunu söylüyorum:

Ben ölümü taşın üstünde aramıyorum. Yaşarken karşıma çıkan küçük ölümlerde arıyorum. Bitmiş bir konuşmada, yarım kalmış bir insanda, geri dönmeyen bir mesajda, içimde kapanan bir kapıda…

Çünkü asıl ölüm orada ve asıl ziyaret de oraya.Belki de mesele mezarlığa gitmek değil; hayattayken ölümü görebilmek. Çünkü onu görebilen insan, neyi kaybettiğini değil, neyin hâlâ canlı kalabileceğini anlıyor.

Ama sosyal medya bize başka bir şey öğretti:

Her şeyi göster, hiçbir şeyi yaşama.

İşte tam burada kopuyoruz.

Bir insan mezar başında fotoğraf paylaştığında belki iyi niyetli. Bunu tamamen kötü bir yere çekmek kolaycılık olur. Ama şunu da görmezden gelemeyiz:

Artık bazı duygular bile paylaşılmadan tamamlanmış sayılmıyor.

Oysa bazı şeyler tamamlanmak için değil, sessizce taşınmak için vardır. Ölüm de onlardan biri.

Ve belki en büyüğü.

Sonuç olarak…

Ben mezar ziyareti yapmıyorum diye başlayıp buraya kadar geldim ama mesele mezar değil. Mesele, hayatta olan her şeyin ekran karşısında anlam kaybına uğraması.

Bazen bir çiçek, kadraja girmediğinde daha çok yas tutar.

Yalnızlığımı paylaşan, 

Her sabah pencereme konan, 

Kalemime dost olan, 

Yazılarıma hayat bulan... 

Bir serçe, gelirken yanında huzuru getiriyordu. Buram buram anadolu kokan... Gittiği uzak anadolu köşelerinden bana hikayeler getiren. Pencereme konmadan gelişini uzaklardan duyardım cıvıl cıvıl ötüşüyle. Ruhumu kuşatan o cıvıl cıvıl ötüş.. Şimdi nerdesin..?

İnsan aynı düşüncelerin içinde dönüp dururken, kaderinin yönünü değiştirdiğini sanıyor ama aslında sadece aynı duvarlara farklı yerlerden çarpıyor.

Çünkü zihnin içinde tekrar eden her düşünce, ruhun üzerinde görünmez bir iz bırakıyor.

Ve insan, en çok da kendi içinde büyüttüğü düşüncelerin kaderini yaşamaya başlıyor.

Anladım ki;

Yeni bir hayat kurmak için önce eski zihinsel kimliğimi bırakmam gerekiyormuş.

Çünkü eski korkularla yeni bir gelecek inşa edilmiyor.

Eski yaralarla yeni bir ruh doğmuyor.

İnsan bazen yıllarca aynı acıyı farklı isimlerle yaşamaya devam ediyor.

Sonra bir gün yoruluyor…

Ve o yorgunluk aslında bir çöküş değil; yeniden doğuşun sessiz başlangıcı oluyor.

Anladım ki;

Hayat, zorlayarak açılan bir kapı değil.

Bazı şeyleri ne kadar sıkarsan o kadar senden uzaklaşıyor.

Çünkü evren korkuyla tutunulan hiçbir şeyi huzurla büyütmüyor.

Israr ettiğim, “olsun” diye direttiğim her şeyin altında aslında kaybetme korkum varmış.

Ve korkuyla istenen hiçbir şey insan ruhuna huzur getirmiyormuş.

Ne zaman ki;

“Olursa olur… olmazsa da ben eksilmeyeceğim.” diyebilmeyi öğrendim,

işte o zaman içimdeki düğümler çözülmeye başladı.

Anladım ki;

Bıraktığım her arzuyla birlikte, ona tutunmama neden olan korkularımı da bırakıyormuşum.

Çünkü insan bazen istediği şeyi değil, o şeyin yokluğunda hissedeceği değersizlik duygusunu taşımaktan korkuyor.

Anladım ki;

Evrende çekim yasası dediğimiz şey yalnızca mistik bir söylem değil;

düşünce, duygu ve enerji arasında işleyen ilahi bir denge sistemi.

İnsan neye uzun süre odaklanıyorsa, ruhu onun frekansına dönüşüyor.

Ve insanın iç dünyasında baskın hale gelen her duygu, görünmez bir çağrı gibi evrene yayılıyor.

Çünkü bilinç;

yalnızca düşünen bir yapı değil, aynı zamanda yayın yapan bir enerji alanı.

Düşüncelerimizin her biri görünmez bir titreşim taşıyor.

Sevgi başka bir frekans yayıyor, korku başka…

Şükür başka bir kapı açıyor, öfke başka…

Anladım ki;

Kötü düşünceler yalnızca zihinsel cümleler değil.

Onlar, beynimin kıvrımları arasında sıkışıp kalan enerjiler.

Çıkış yolu bulamadıklarında bedenime ağrı, ruhuma daralma, kalbime yorgunluk olarak yansıyorlar.

Bazen insanın baş ağrısı yalnızca fiziksel değildir.

Bazen kalp sıkışması yalnızca biyolojik değildir.

Bazen ruh; susturulmuş düşüncelerin ağırlığını taşımaktan yorulur.

Anladım ki;

“Ben değişemem…”

“Ben böyleyim…”

“Nasıl kurtulacağımı bilmiyorum…”

dediğim her cümle, zihnimin eski yazılımından kalan otomatik kayıtlar.

Ve insan kendine neyi tekrar ederse, bilinçaltı onu gerçek sanmaya başlıyor.

Anladım ki;

Şifanın başlangıcı, yeni bir enerjinin içime akmasına izin vermekmiş.

Çünkü değişim önce dışarıda değil, içeride başlıyor.

İnsan önce içindeki karanlığı fark ediyor, sonra ona ışık tutmayı öğreniyor.

Ve o ışık geldiğinde…

aynı hayat değişmese bile insanın hayata bakışı değişiyor.

Eskiden ağır gelen olaylar artık ruhuna yapışmıyor.

Çünkü bilinç yükseldikçe negatif enerjiler tutunacak alan bulamıyor.

Anladım ki;

Hayat hiçbir zaman tamamen sorunsuz olmayacak.

Ama insan içsel merkezini bulduğunda, fırtınaların içinde bile savrulmadan yürüyebiliyor.

Çünkü gerçek güç; hiç düşmemek değil, düştüğünde kendi içinden yeniden ayağa kalkabilmekmiş.

Anladım ki;

Hayat aslında dev bir ayna.

İçimde ne varsa onu yansıtıyor bana.

Korkularımı büyüttüğümde karanlığı görüyorum.

Sevgiyi büyüttüğümde yollar aydınlanıyor.

Ve şimdi biliyorum ki;

Cennet, gidilecek bir yer olmadan önce hissedilecek bir bilinç hâlidir.

İnsanın içindeki huzurun dış dünyaya yansımasıdır.

Tertemiz bir kalbin, dingin bir zihnin ve sevgiyle hizalanmış bir ruhun dünyaya bıraktığı ışıktır.

İşte ben buna;

“Kendi cennetini yaratmak” diyorum.

 Halil karanfiloğlu 

Bazı dönemler insan çok okuyunca, çok düşününce, çok yazınca büyüdüğünü sanıyor. Bence bunu yaşamayan azdır. Oysa bazıları sadece kendinden uzaklaşıyor. Adını tarihe yazmış isimlerin hayatlarını birazcık incelediğiniz zaman, ortak noktalarının dağılmak olduğunu fark edersiniz. Eskiden bunu fark etmezdim. Her yeni bilgi bana başka bir kapı açıyor gibi gelirdi. Daha çok okuyayım, daha çok anlayayım, daha çok çözeyim isterdim. Sonra bir gün şunu fark ettim; İnsan her şeyi anlamaya çalışırken hayatın kendisini kaçırabiliyor.

Bir çayın sadece çay olmasına izin veremeyen insanlar var mesela. Her duygunun altını kazıyan, her cümlenin ardında başka bir anlam, her sessizlikte bir travma arayanlar… Bir yerden sonra yaşamıyor da kendini izliyorlar. Sanki kendi hayatına dışarıdan bakıyor gibi… biraz yabancı, biraz uzaylı… 

Belki de bu yüzden artık kendime küçük bir düstur edindim, yaşayacak kadar oku, yaşayacak kadar yaz. Tıpkı yaşayacak kadar yemek ve içmek gibi… Çünkü hayat bazen fazla farkındalığı kaldırmıyor. İnsan zihni derinleştikçe kalbi yalnızlaşıyor sanki… Sokakta insanlar normal bir gün yaşarken sen kendi içinde bumerang gibi döne döne düşünüyorsun. Yoruyor bu. Hem de çok yoruyor.

Yazmak da böyle aslında. Güzel tarafı var, inkâr edemem. İnsan kendi içine tuttuğu aynada bazı şeyleri daha net görüyor. Ama aynaya fazla bakınca görüntü büyüyor. Küçük bir duygu koca bir hikâyeye dönüşüp, bastırdığını sandığın şey maya gibi kabarıyor içinde.

Belki bu yüzden eskiden daha çok gezerken kendimi daha hafif hissederdim. Hayat insanın dikkatini dağıtıyordu çünkü. Şimdi daha çok yazınca kendime kurduğum ayrı bir dünyanın içinde, kendi sesimin yankısını dinler gibiyim. Yine de tamamen susmak da istemem. Çünkü yazı insanın içini kemiren şeyleri biraz olsun ehlileştiriyor. Sadece ölçüyü, neyi hedeflediğinize göre doğru ayarlamak gerektiğini düşünüyorum. Hayatı bir metne çevirmek ile içinde yaşayabilmenin dengesini kurmalı diyorum. Özellikle biz yazarların sürekli kıyısında durduğu bu uçurum göz ardı edilemeyecek kadar büyük.

Ben hâlâ gündelik şeyleri seviyorum mesela. Basit ama akışta kaldığımızı gösteren şeyleri. Sevdiklerinle küçük çatışmalardan tutun, sabahları gülen gözlerle “Günaydın” demeyi… İnsan dünyaya biraz da böyle bağlanıyor zaten.

Galiba gerçek bilgelik her şeyi çözmek değil. Hayatın bazı yerlerini olduğu gibi bırakabilmek bana göre.

Biraz eksik bilmek, biraz yanılmak, biraz sadece yaşamak…

Belki ruh dediğimiz şeyin nefes alması bunlardır. Gelip geçen hazlarla beslenmek yerine küçük ama kalıcı olanla ruhumuza beslenmeyi öğretmek… 

Oysa çocukken öyle miydi? Bayram sabahını iple çekerdik. Akşamdan başlardı hazırlıklar. Giyeceğimiz kıyafetten tutun da gezeceğimiz sokaklar, ziyaret edeceğimiz evleri kurardık kafamızda. Erkenden uyanır, bayramlıklarımızı giyer hazır olurduk. Sokakta arkadaşlarla buluşmak için kahvaltıyı bile beklemezdik.

Karnımızın açlığı içimizdeki heyecana yenik düşerdi. Büyük bir heyecanla akşamdan boyadığımız ayakkabılarımızı giydikten sonra soluğu sokakta alırdık. Bilirdik komşu çocuklarının da bizim gibi sokakta olacağını. Bir gün önceden banyolar yapılmış, herkesin üzeri tertemiz, saçlar traşlı, tırnaklar kesilmiş, kızların saçlarındaki rengarenk kurdeleler neşemize ortak olurdu.

Her şeyin bu kadar kusursuz olduğu bayram günlerindeki tek endişemiz hava durumuydu. Çocukluğumuz boyunca geçirdiğimiz her bayram ya kar yağardı ya da yağmur. Havanın soğukluğundan söz etmiyorum bile.

İliklerimize kadar üşüsek de arkadaşlarla birlikte olmanın verdiği o tarifsiz haz, havanın derecesini akılımıza bile getirmiyordu. Üşüsek de titresek de bayramı evde değil sokakta geçirecektik. Oyunlar oynanacak, şekerler toplanacak, kim hangi şekeri nereden almış konuşulacaktı.

O günlerde aklımdaki tek şey, neden bayramlarda havanın sıcak olmayışı olurdu. Güneş tüm ihtişamıyla tepeye çıksa, bizlere cömertçe sıcaklığını sunsa, kendini bizlerden esirgemese...

Şimdiki döneme bakıyorum da artık bayramlar yaza denk geliyor. Çocukluğumdaki soğuk ve yağışlı bayramlar yerini günlük güneşlik havaya bırakmış. Tam çocukluğumda istediğim bayram günleri gelmiş ama içimdeki çocuk çoktan büyümüş. Ne şimdi kapı kapı gezip poşetler dolusu şeker toplayabilirim ne de sabahtan akşama kadar arkadaşlarla oyunlar oynayabilirim.

Artık bayramlar evde geçer oldu. Kapıyı çalıp şeker isteyen çocuk bile kalmamış. Zaman, tüm acımasızlığını bizden çıkardığı gibi eski bayramları da zorla söküp almış elimizden farkında olmadan.

Yaşadığı topraklarda mağdur edilen herkes biraz benim mesela. Üniversitesinin kapısına kilit vurulan öğrenci de benim, sabah evladını toprağa veren anne de… Akşam eve eli boş döndüğü için çocuklarının yüzüne bakamayan baba da benim, bağımlılıkla savaşırken hayatın kıyısına savrulan genç de…
Ay sonunu getiremediği için kasada ürün eksilten adamın mahcubiyeti, iş bulamadığı için odasından çıkmayan gencin sessizliği, ‘iyiyim’ derken gözlerini kaçıran insanların yorgunluğu benim de yorgunluğumdur…

Bir toplum bazen tam da böyle olmalıdır: Birbirinin yarasını kendi teninde hisseden insanların toplamı… Çünkü aynı gökyüzünün altında yaşayan insanlar, birbirlerinin acısına yabancı kalmaya başladığında toplum olmaktan çıkıp yalnızca donuk bir kalabalığa dönüşür.

Ve biz uzun zamandır birbirimizin acısına yabancılaşmayı marifet sanıyoruz.

Bir çocuğun geleceği karardığında başımızı çeviriyoruz. Bir kadın öldürüldüğünde birkaç gün konuşup susuyoruz. Gençler umutsuzluktan tükenirken “abartıyorlar” diyoruz. İnsanlar geçinemediğini anlattığında sabır öğütlüyoruz. Sonra dönüp aynaya bakmadan “Bu ülkeye ne oldu?” diye soruyoruz.

Bu ülkeye bir şey olmadı aslında.

Biz birbirimize bakmayı bıraktık.

Bir toplum, yalnızca aynı sınırlar içinde yaşadığı için toplum olmaz. Aynı marşı söylemek yetmez mesela. Aynı bayrağın altında yaşamak da yetmez bazen. Toplum olmak; birbirinin derdini yük bilmektir. Hiç tanımadığı bir insanın ağlamasına içinin sızlamasıdır. 

Çünkü bugün sustuğun her adaletsizlik, yarın senin kapını çalabilir. İşsizlik yalnızca işsizlerin meselesi değildir. Eğitimde yaşanan adaletsizlik yalnızca öğrencilerin problemi değildir. Şiddet yalnızca mağdurun yükü değildir. Çünkü toplum dediğimiz şey, acının nöbetleşe dolaştığı büyük bir insan hikâyesidir.

Hayatın en acı gerçeği budur: Kimse yalnızca başkasının hikâyesini yaşamıyor bu ülkede. Bugün manşette gördüğün kişiyle arandaki tek fark, kaderin sana henüz sıra vermemiş olması olabilir.

Belki bu yüzden artık biraz daha az kibirli, biraz daha fazla vicdanlı olmak zorundayız. Çünkü insanlar artık geçim sıkıntısından çok, anlaşılmamaktan yoruluyor. Herkesin içinde büyük bir kırgınlık dolaşıyor. Gençler yorgun. Anneler endişeli. Babalar suskun. Çocuklar bile olması gerekenden erken büyüyor bu ülkede.

Ve en kötüsü ne biliyor musunuz? İnsanlar artık birbirine güvenerek değil, birbirinden korunarak yaşamaya çalışıyor. Oysa bir ülkeyi ayakta tutan şey ekonomi kadar vicdandır da. Merhamettir de. Birbirine omuz vermeyi unutmayan insanlardır. Güzel kalpli insanlardır: Bizim bugün en çok onlara ihtiyacımız var.

Sosyal medyada alay etmeyi meziyet sanmayanlara… Bir felaketin altına kahkaha emojisi bırakmayanlara… Kendisi tokken başkasının açlığını düşünebilenlere… Çocukların korkmadan büyümesini isteyenlere… Haksızlık karşısında susmayı “akıllılık” saymayanlara…

Çünkü bu ülkeyi kurtaracak olanlar en güçlüler değil; hâlâ insan kalabilenler olacak.

Elbette yalnızca duygularla ayakta kalamayız. Bu ülkenin eğitime, adalete, üretime, refaha ve güvene de ihtiyacı var. Çocukların korkmadan büyüyebildiği, gençlerin hayal kurabildiği, insanların sevdiği mesleği yapabildiği bir düzen kurabilmek zorundayız. Eve ekmek götürmenin kahramanlık sayılmadığı; yaşamanın yalnızca hayatta kalmaya indirgenmediği günleri yeniden inşa etmek zorundayız. Bir insan tek başına dünyayı değiştiremez belki. Ama bir insan başka bir insanın karanlığını azaltabilir. Sonra bir başkası daha… Ve bir başkası daha…

Ve belki bir gün, birbirimizin yarasına sırtımızı dönmek yerine omuz verdiğimizde; bu ülke yeniden nefes almaya başlayabilir. Çünkü bazen bir memleketi ayakta tutan şey, sadece güzel yürekli insanların hâlâ tükenmemiş olmasıdır.

    Tahammül bazen kulağı sığır, gözü kör etmektir.  Edersen kazancın, etmezsen kaybın olur. Tahammül ettiğinde acaba mükafatın ne olur? Neye tahammülün yoksa yanındakinin de sana tahammülü azalır çünkü tahammülsüze haklı da olsa kimsenin tahammülü yoktur. Herkes susmanı bekler, sabretmeni bekler, çekmeni bekler. Her yükün altında sen kalırsın. Tahammül etmezsen bir de haksız çıkarsın, hele bir de kadınsan, yokluğa tahammül, acıya tahammül, derde tahammül, insana tahammül, tahammülsüze tahammül, geçimsize tahammül, bin bir türlüsüne tahammül edersin de artık yeter diye haykırcasına kendini ifade ettiğinde ise hiç kimse, onca tahammülüne rağmen, sana tahammül etmez bir de suçlu çıkarsın.

   Böyledir İnsanoğlu ,Sen iyiysen iyi oldukları, sen verirsen aldıkları, sen seversen sevdikleri, bunları yapmazsan ters teptikleri insanlar hayatımızda hep vardır. Ezenin ezdiği ezilenin hep çekmek zorunda kaldığı ya da bırakıldığı, sanki tahammül göreviymiş gibi etmezse bir de tepki aldığı, gözlerdeki yaşa tepkisiz kalındığı, bir dünyada yaşamaya mahkum edilmiş, sessiz çığlıklarını kimseye duyurmaya gücü yetmeyen tahammül edenler .

Bunca şeye tahammül edip de haklıysan eğer, hakkın olanı kimseye yedirme. Elbette insanız, tahammül sabır gerektiren ,hayatımızdaki olaylardır fakat tahammülün sınırını zorlayan olaylar senin sinirini de zorlar, gün gelir asabi biri oluverirsin, acıya tahammül edip acıtana teslim olmamalısın Kendin olarak yaşamak istiyorsan, tahammülün kendine olsun, hak etmeyenlere ya da hak etmediğin olaylara değil.

    Taşın bile tahammül edemeyeceğine sen tahammül gösterip taş olmamalısın.

İnsanlığın yerini terimler aldı.

Çok insani olan hâl ve hareketlerin birer ismi olması rahatsız edici geliyor bana. Düşünsenize… Bundan birkaç sene önce kadınların yaptığı altın günlerinde konuşulan, gülüp geçilen konuların şimdi herkesin dilinde teşhisleri var :)

Adam düpedüz kaba, nasıl davranacağını belki bilmiyor ama ilk harekette narsist damgası yiyor. Hayat eskiden de yorucuydu; herkes geçim derdinde koşturur, akşam evinde kanapeye yığılır kalırdı ama kimse tükenmişlik diye kendini ayrı bir dünyada sanmazdı.

Sıradan bir mevzuya bile üzülmeye hakkımız kalmadı. Belli edersek çocukluğumuza inmeye çalışıyorlar çünkü.

Peki bize ne oldu? Neden birdenbire herkes her şeyin uzmanı oldu? Bilgi çöplüğüne dönen telefonlarımız yüzünden mi, yoksa cahildik de uyandık mı? Veya daha beteri; gittikçe cahilleşip bunu kapatmaya mı çalışıyoruz?

İnsanız… Sadece insan…

Her hissettiğimize, her yaptığımıza bir anlam yüklemek ve karşımızdakini analiz etmek yerine; insana verilen en büyük özelliği kullanıp biraz düşünmek, düpedüz yaşamak için yeterli gibi geliyor bana…

Ama düşünürken bir takım terimleri kullanmak zorunda olmadığımızı hatırlatmak istedim sadece…

İnsan olmak, her duyguya akademik isim koymadan da mümkündü aslında.

Kaçımız büyüdüğümüz evde gerçekten anlaşıldığımızı hissettik?
Büyüklerimiz çoğu zaman “senin iyiliğin için” diyerek, kendi doğrularını bize emanet etmeye çalıştı. Onlar için doğru olan buydu. Zaman geçti, biz uyandık… Kendimiz olmak istedik. İşte çatışma tam da orada başladı. Peki, hayatta tek bir doğru olmak zorunda mı? Kime göre? Neye göre? Ben hayata başka bir pencereden bakıyor olabilirim, sen başka bir pencereden...
Ben cam kirlendiğinde silmeyi seçerim, sen belki o kirden şikâyet edersin. Kimisi çözüm arar, kimisi şikâyetle oyalanır. Bu da bir bakış meselesidir. Zamanla insan, baktığı yerde kalır.
Bazı insanlar vardır; acılarından beslenir. Karanlık tanıdıktır, bırakmak istemezler. Sen değişmeye çalıştığında, hatta sadece denediğinde bile kendilerini seninle kıyaslarlar. Ve farkında olmadan seni de o karanlığa çekmek isterler.

Ama sen artık bilirsin… Bilmek her zaman özgürleştirmez. Bazen bilmek, insanı yalnız bırakır. Çünkü artık mazeretlerin yoktur. Bu bilgi seni yükseltmez; ağırlaştırır. Çünkü artık neyi görmezden geldiğini de bilirsin. Ve insan, bildiği yerde eskisi gibi kalamaz. Bu yüzden bazı yollar netleşir. Işığı arayana el uzatılır, evet. Çıkmak isteyene yol gösterilir. Ama karanlıkla yaşamayı seçenin yükünü taşımak zorunda değilsin. Bazen bırakmak gerekir. Tepki vermeyi bıraktığında bile bir şeyler değişir. Fark etmek… Başlı başına bir uyanıştır.  

O yüzden farkında ol dostum. Bazen mesele anlaşılmamak değildir.
Sadece herkes, duyabildiği kadarını alır. Ve bu, çoğu zaman bizim kontrolümüzde değildir. Herkesin penceresi başka bir manzaraya bakıyor. Ve bu, dünyayı daha zor değil; belki de daha anlamlı kılar. İşte asıl mesele de tam burada başlar.

İşte bu noktada insan, kendini susturan bir kapıdan geçer.
Tasavvufta buna “ben bilmezem” zikri denir. Bildiğini sandıklarını bırakıp hakikate alan açmaktır bu.
Çünkü bilmediğini kabul eden, artık fazlalıkları taşımak zorunda değildir. Bilmediğini bilenin, durduğu yer hakikate yakındır.

“Fark etmek bir uyanıştır.
Ama uyanıp yerinde kalmak bir tercihtir.”

— Sosyolog Halil Karanfiloğlu

İnsan, düşündüğü kadar derindir; teslim olduğu kadar huzurlu. Hayatın içinde çoğu zaman ya sadece düşünüyor ya da sadece bırakıyoruz. Oysa insanın iç yolculuğu, bu iki hâlin dengede buluştuğu yerde başlar: Tefekkür ve tevekkül.

Tefekkür; sadece düşünmek değildir. O, fark ederek düşünmektir. Yaşadığın bir olayı dışarıdan izler gibi incelemek, nedenlerini görmek, kendi payını fark etmek… Bir anlamda zihnin aynasında kendine bakmaktır. Sosyolojik açıdan bakıldığında tefekkür, bireyin toplumsal rollerden sıyrılıp öz benliğiyle temas kurduğu nadir anlardan biridir. Çünkü insan çoğu zaman çevresinin beklentileriyle düşünür; ama tefekkür ettiğinde, kendi hakikatine yaklaşır.

Tevekkül ise yanlış anlaşılan bir kavramdır. Çoğu kişi tevekkülü “bırakmak” zanneder. Oysa tevekkül, elinden geleni yaptıktan sonra sonucu kabullenmektir. Yani sorumluluğu terk etmek değil, sonucu zorlamamaktır. Bu yönüyle tevekkül, insanın kontrol yanılsamasını bırakmasıdır.

Kuantum düşünce yaklaşımı bu iki kavramı farklı bir dille ama benzer bir özle anlatır. Düşünce, bir frekanstır. Ne düşündüğün, neye odaklandığın; hayatına hangi ihtimallerin yaklaşacağını belirler. Tefekkür burada devreye girer: Düşüncelerini fark etmeden onları değiştiremezsin. İçinde sürekli kaygı, korku, eksiklik konuşuyorsa, sen o frekansı yayıyorsundur.

Ama sadece düşünmek yetmez. İşte burada tevekkül devreye girer. Çünkü zihnin sürekli kontrol etme ihtiyacı, süreci kilitler. Kuantum bakış açısında bu, “direnç” olarak ifade edilir. Direnç varsa akış yoktur. Tevekkül, o direnci bırakmaktır.

Günlük hayattan basit bir örnekle bakalım. Bir anne düşünelim. Çocuğunun geleceği için sürekli kaygılanıyor, en iyi okullar, en iyi şartlar için çabalıyor. Bu çaba kıymetlidir; bu tefekkürün ve sorumluluğun bir parçasıdır. Ancak bu anne gece yatağa yattığında hâlâ “ya olmazsa, ya başaramazsa” düşünceleriyle uyuyorsa, burada tefekkür yerini kaygıya bırakmış demektir. Ve bu kaygı, çocuğa da geçer.

Eğer aynı anne elinden geleni yaptıktan sonra “ben görevimi yaptım, artık hayırlısı” diyebiliyorsa, işte orada tevekkül başlar. Bu cümle sadece bir inanç değil, aynı zamanda bir frekans değişimidir. Kaygıdan güvene geçiştir.

Toplum olarak en büyük çelişkilerimizden biri de burada ortaya çıkar. Ya sadece düşünüp yoruluyoruz ya da hiç düşünmeden kader diyerek sorumluluktan kaçıyoruz. Oysa insanın olgunluğu, bu ikisini birlikte taşıyabilmesidir. Düşünmek ama boğulmamak… Çabalamak ama takılı kalmamak…

Tefekkür seni uyandırır. Tevekkül seni rahatlatır.

Tefekkür yönünü gösterir. Tevekkül yolunu açar.

Kuantum düşünce diliyle söyleyecek olursak:

Tefekkür frekansını seçmektir, tevekkül o frekansa güvenmektir.

Sonuçta hayat, sadece yaptıklarımızdan değil; yaptıklarımızı hangi bilinçle yaptığımızdan şekillenir. İçinde farkındalık varsa yolun açılır. İçinde güven varsa o yol seni yormaz.

Ve belki de en sade haliyle şu cümlede buluşur her şey:

Düşün, fark et, elinden geleni yap…

Sonra bırak, çünkü hayat seninle birlikte akmak ister.

“Tozun İçindeki Hayaller”

Sabah yine hava aydınlanmadan çıktım yola.

Sokak sessizdi ama insanın içi hiçbir zaman sessiz olmuyor.

Bir cebimde yorgunluk, diğer cebimde geçim derdi…

Yürüdüm fabrikanın yoluna doğru.

Fabrikanın kapısından girince değişiyor insan.

Sanki dışarıdaki hayat başka, içerideki hayat başka.

Makine sesleri konuşuyor önce.

Sonra toz karışıyor üstüne, emeğin kokusu siniyor insanın ellerine.

Bazıları fabrikayı sadece çalışılan bir yer sanıyor.

Oysa burada herkesin içinde ayrı bir hikâye var.

Kiminin borcu var, kiminin sustuğu acısı…

Kimi çocuğu için dayanıyor, kimi hayalleri için.

Bazen çay molasında dalıp gidiyorum.

Bir bardak çayın buharında bile insan geçmişini görebiliyor.

Yorulduğumu hissediyorum ama vazgeçmeyi hiç düşünmüyorum.

Çünkü emek, insanın alnına yazdığı en dürüst cümledir.

Akşam olunca üstümüzde sadece tuğla tozu olmuyor.

Biraz hayat yükü, biraz sessizlik, biraz da içimize attığımız şeyler oluyor.

Ama yine de şunu öğrendim:

İnsan ekmeği için savaşırken aslında karakterini de büyütüyor.

— Yazar Bilal Filiz

Gelin 2010 yılına gidelim…
Biraz maziden esinlenerek ve Rahmetli Erdal Tosun’un son yıllarda bütün sosyal medya mecralarında yeni yeni anlaşılan o müthiş repliğinden yola çıkarak "gitmek ve kalmak" üzerine düşünelim beraber.
Ben de size gitmek mi,
yoksa kalmak mı? diye sorayım yazımın sonunda.
Yıl 2010 Rina’ filmi gösterimde "Memo" karakterine can veriyor Erdal Abi. Araştırdım asıl replik o değil, ekliyor kendi. 
"Gitmek cesaret ister ufaklık. Gideceğin yer neresi olursa olsun; sevdiklerinle arana mesafe girince, varış yerinin hiçbir anlamı kalmaz."
Diyor bir geminin arkasından bakarak ve ekliyor:
'Vedalaşmak da zor iştir biliyor musun? Gitmek mi zordur, kalmak mı bilmem ama asıl zor olan, vedalaşmaktır." Yanında oturan küçük çocuğa.
Bence bu sözler, gidişin sadece bavulunu toplayıp bir yerden ayrılmak olmadığını, arkada bırakılanların ve göze alınan belirsizliğin ağırlığını anlatır.Çok da güzel anlatır.İnsanı alır götürür fikrimce. Şimdi nereden çıktı bu gitmek-kalmak diyen okuyucu sen hiç gitmedin mi? 
Arkana baka baka.Ya da kalmadın mı, hiç kalmak istemediğin şartlarda?
Ama işin en zor tarafı şudur:
Gitmek cesaret ister, kalmak ise sabır.

Kimi insanlar giderken hafifler. Arkasına bakmadan yürür, geçmişi bir tren camından izler gibi izler. Kimi insanlar ise kalmayı seçer. Çünkü sevmenin biraz da dayanmak olduğuna inanırlar. Her kırgınlığın onarılabileceğini, her sessizliğin bir gün konuşacağını düşünürler.

Oysa hayat bize şunu öğretir:
Bazı insanlar gitmek için gelir, bazılarıysa kalmayı hiç beceremez.

Bir insanın yanında kalması, sadece bedeniyle aynı ortamda bulunması değildir. Kalmak; zor zamanda omuz olmak, susarken bile anlaşılmak, “buradayım” diyebilmektir. Gitmek ise bazen bir vedadan bile sessiz olur. İnsan bir gün fark eder; konuşmalar azalmış, gözler başka yerlere dalmış, aynı masada oturan iki yabancı olmuşlar.

Belki de en büyük kırgınlık, gidenlere değil…
Kalıyor gibi yapıp çoktan gitmiş olanlaradır.

Ve insan yaş aldıkça şunu anlıyor:
Her giden kayıp değildir, her kalan da huzur değildir. Bazen gitmek kendini kurtarmaktır, bazen kalmak kendinden vazgeçmek…

Şimdi dönüp hayatımıza baktığımızda hepimizin içinde yarım kalmış bir “gitmek” ya da gecikmiş bir “kalmak” vardır. Kimimiz bir trene geç kalmışızdır, kimimiz yanlış istasyonda yıllarca beklemişizdir.

Ama ne olursa olsun…
İnsan en sonunda şunu öğreniyor:
Bir yerde sevgi bittiyse kalmanın anlamı yok, sevgi gerçekten varsa gitmenin yolu yok.
Şimdi soruyorum size
Gitmek mi?
Kalmak mı?
Eyvallah…

Roman; şiirsel bir dil, metaforlarla örülü sahneler ve derin semboller üzerinden ilerliyor. “Apartmanın sakinleri” olarak karşımıza çıkan karakterler aslında içimizdeki farklı duyguları temsil ediyor: kaygı, korku, yalnızlık, sevgi, özgürlük… Böylece roman, okuru kendi iç dünyasının kat kat odalarında dolaştırıyor. İm karakteri ise hem bir yol gösterici hem de yazarın iç sesini yansıtan güçlü bir figür olarak karşımıza çıkıyor.

Topçu, sıradan gibi görünen anların bile anlatılmaya değer olduğuna inanıyor. Bu inanç, satır aralarında kendini gösteriyor:

“Düzeltmek, senin en büyük fırsatın.”

“Duygularla baş etmek için evrensel bir reçete yoktur.”

“Bir küçük kıvılcımdır mumun aydınlanmasına yeten. Yeter ki kıvılcımını bul; ışık da sende, ateş de sende.”

Kitap, okura sadece bir hikâye sunmuyor; aynı zamanda kendi içsel yolculuğuna çıkma daveti veriyor.

Yazar Hakkında

Mevlüde Topçu, 1983 yılında Denizli’nin Kızılcabölük kasabasında doğdu. Öğrenim hayatını Denizli’de tamamladıktan sonra Celal Bayar Üniversitesi Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümünden mezun oldu. Kısa bir süre öğretmenlik yaptıktan sonra bir kamu bankasında çalışmaya başladı. Evli ve iki çocuk annesi olan Topçu, yazmaya çocukluk yıllarında başladı. Onun için yazmak yalnızca kelimeleri değil, kalbini de insanlara açmanın bir yoluydu. Bugün hâlâ aynı heyecanla yazıyor; sıradan görünen anların bile anlatılmaya değer olduğuna inanıyor ve iç dünyasını okuyucularla paylaşmaktan büyük bir mutluluk duyuyor.

Hocama…

Bazı tanışmaların bir başlangıç anı yoktur, takvimde işaretlenmiş bir günü yoktur, “işte burada tanıştık” diye anlatabileceğiniz bir fotoğrafı bile olmaz, sadece kalabalığın içinde kaybolabilecek küçük bir mesaj, sıradan bir selam, bir destek cümlesi vardır ve insan o anda bunun hayatında neyi değiştireceğini asla bilemez, benim için de öyle oldu, adını bugün bile hatırlayamadığım bir WhatsApp grubunda bir destek çağrısı düşmüştü ekrana, bir çocuk kitabı yarışmadaydı, “paylaşır mısınız, destek olur musunuz” denmişti, ben de hiç düşünmeden “linki gönderirseniz seve seve oy veririm, böyle güzel niyetlere destek olmak hepimiz için onurdur” yazmıştım, o kadar, ne bir plan ne bir beklenti ne de uzun sürecek bir bağın ilk adımı olduğunu bilmek, sadece içimden gelen bir cümle, ardından teşekkür ettiniz, link gönderdiniz, “gruplarınızda paylaşırsanız mutlu olurum” dediniz, ben paylaştım, dua ettim, hatta özellikle “hocam lütfen bilin ki bunu bir karşılık için yapmıyorum” diye yazdığımı hatırlıyorum, çünkü içimde hep temiz bir niyet olsun istiyordum, bugün dönüp bakınca anlıyorum ki belki de o temiz niyet bu bağın en sağlam temeli oldu.

Sonra mesajlar uzadı, kitaplar konuşuldu, yayınlar paylaşıldı, okuduğumuz yazarlardan bahsettik, siz kendi yazılarınızı gönderdiniz, ben kendi notlarımı anlattım, bir süre sonra konuşmaların tonu değişti, resmiyet yumuşadı ama saygı hiç azalmadı, hep “hocam” diye hitap ettim, siz de aynı şekilde, fakat o hitapların içinde garip bir yakınlık vardı, insan bazen yıllardır tanıdığı biriyle bile bu kadar rahat konuşamazken sizinle sanki eski bir tanıdıkla yazışıyor gibiydim, günün herhangi bir saatinde yazabiliyor, okuduğum bir satırı heyecanla paylaşabiliyor, “şunu dinledim, çok etkilendim” diyebiliyordum, bu rahatlık zor bulunur bir şey.

Roman dosyamı ilk kez gönderdiğim günü hiç unutamıyorum, insan yazdıklarını birine yollarken aslında kalbini yolluyor, eksiklerini, acemiliğini, hatalarını, korkularını teslim ediyor, kimseye kolay kolay yapılmaz bu, ama size gönderirken içimde tuhaf bir güven vardı, sanki eleştirilmekten korkmuyordum, çünkü kırılmayacağımı biliyordum, sonra uzun bir mesaj geldi sizden, sadece “güzel olmuş” demediniz, tek tek baktınız, “burada iki nokta olmaz hocam”, “şurada kelime eksik”, “noktalama gözüme çarpıyor ama konu çok güçlü”, “merak uyandırıyor”, “devamı okutuyor”, hem eleştirdiniz hem cesaret verdiniz, o dengeyi o kadar güzel kurdunuz ki ben ilk defa yazdıklarımın gerçekten ciddiye alındığını hissettim, biri vakit ayırıp satır satır okuyorsa artık o kişi sıradan bir okur değildir, orada bir emek vardır, bir sahiplenme vardır, o gün içimden “iyi ki göndermişim” dedim, çünkü ilk kez birinin bana editör gözüyle ama kalp incitmeden yaklaştığını gördüm.

Zamanla paylaşımlar sadece yazıyla sınırlı kalmadı, hayatın içi de karıştı işin içine, yorgun olduğum günlerde “çok yormayın kendinizi hocam”, hasta olduğumda “dinlenin beden uyarır”, bir yayın öncesi heyecanlandığımda “güzel geçecek inşallah” gibi cümleler geldi sizden, bunlar küçük gibi görünür ama insanın kalbinde büyük yer eder, çünkü hissedersiniz, biri gerçekten sizi düşünüyor, formalite değil, içten.

Bir gün sohbet arasında çok doğal bir şekilde “ben de sizin manevî ablanız sayılırım hocam” dediğinizi hatırlıyorum, belki siz farkında değildiniz ama o cümle bende uzun süre kaldı, çünkü düşündükçe yerli yerine oturdu, gerçekten de öyle olmuştu, yazılarımı, planlarımı, kararsızlıklarımı, hatta aile içi meseleleri bile rahatça paylaşıyordum, insan bunu herkese yapamaz, birine iç dünyasını açabiliyorsa orada kan bağı olmasa da gönül bağı vardır, ben de o günden sonra sizi içimde hep öyle konumlandırdım, saygıyla, mesafeyi koruyarak ama kalben çok yakın.

Bu bağı en derin hissettiğim yer ise Burhan oldu, bir akşam “Hocam Burhan hazır mı, arayayım mı” diye yazdığınızda gerçekten durup ekrana bakmıştım, çünkü bir insan başkasının çocuğunun okuma saatini soruyorsa bu artık dostluk değil aileliktir, sadece “okuyor mu” demediniz, plan yaptınız, “aynı saat olsun düzen kurulsun”, “hızlı değil anlayarak okusun”, “bir dakikada kaç kelime okuyor not alalım bir ay sonra tekrar ölçelim”, “sessiz okuma da yapsın anlaması gelişsin”, “yaşına uygun kitapları kendi seçsin sevmeden olmaz” dediniz, ben bazen babası olarak bu kadar sistemli takip etmezken siz uzaktan bir öğretmen titizliğiyle, bir abla şefkatiyle ilgilendiniz, “Hazır mı hocam”, “arayayım mı”, “not alalım”, “ilerlemesini ölçelim” gibi cümleleriniz o kadar samimiydi ki içimden “bu gerçekten bizim aileden biri gibi” dedim, çünkü insan başkasının çocuğuna ancak içten bir sorumluluk hissediyorsa bu kadar emek verir.

Bu arada yazmayı bırakmayı düşündüğüm zamanlar da oldu, yorulduğum, kararsız kaldığım, “acaba bana göre değil mi” dediğim günler, tam o dönemlerde gelen “kaleminiz çok güçlü hocam sakın bırakmayın” gibi cümleleriniz beni tekrar masaya oturttu, belki sizin için sıradan bir teşvikti ama benim için yön değiştirici bir destekti, insan bazen bir cümleyle ayakta kalıyor, siz farkında olmadan o cümleleri çok kurdunuz.

Fikirizleri’ne katılmamda, yeni ortamlara girmemde, yazılarımı daha çok paylaşmamda da hep bir cesaret vardı tarafınızdan, “buraya da bakın hocam”, “katılsanız iyi olur”, “devam edin”, bu cümleler küçük görünür ama bir yazarın yolunda büyük eşiklerdir, çünkü insanın en çok ihtiyacı olan şey teknik bilgi değil, arkasında biri olduğunu bilmektir.

Bugün en başa dönüp bakıyorum, sadece bir destek mesajıyla başlamış her şey, ben bir kitaba oy vermişim, siz benim hayatıma omuz vermişsiniz, yazılarımı büyütmüşsünüz, beni eleştirmişsiniz, cesaretlendirmişsiniz, çocuğumun okumasını takip etmişsiniz, yorgunluğumu fark etmişsiniz, sevincimi paylaşmışsınız, fark ettirmeden hayatımın en iç yerine yerleşmişsiniz, bazı insanlar gerçekten gürültü yapmadan gelir ve insanın kaderine karışır, siz benim için tam olarak böyle birisiniz hocam, bu yazıyı bir teşekkür olsun diye değil, bir hatıra olsun diye yazıyorum, yıllar sonra dönüp baktığımda “hayatımda böyle bir insan vardı ve iyi ki vardı” diyebilmek için, çünkü bazı insanlar unutulmaz, bazı insanlar yazıya emanet edilir, siz de benim hayatımda yazıya emanet etmek istediğim en kıymetli insanlardan birisiniz.

Zaman geçtikçe şunu daha net fark etmeye başladım hocam, bazı insanlar hayatımıza girer ve sadece konuşur, bazıları girer ve sadece dinler, bazıları da vardır ki sessizce omzunuzda durur, siz düştüğünüzü bile anlamadan sizi tutar, sizinle aralarında büyük cümleler kurulmaz, “ben yanındayım” demezler ama varlıkları zaten başlı başına bir dayanaktır, siz de benim hayatımda tam olarak böyle bir yerde durdunuz, ne abartılı övgüler vardı ne yapay bir yakınlık ne de zoraki bir samimiyet, her şey doğal akışında ilerledi, ama o doğallığın içinde çok derin bir sahiplenme vardı.

Bazen gece geç saatlerde yazdığım bir metni gönderiyordum, “müsait olduğunuzda bakarsınız hocam” diyordum, sabah uyandığımda uzun uzun okunmuş, notlar alınmış, cümle cümle değerlendirilmiş bir mesaj buluyordum, insan bunu görünce ister istemez durup düşünüyor, kendi kendime “ben bile bu kadar dikkatle okumazdım” dediğim oluyordu, bir yazıyı sadece okumak başka bir şey, o yazının daha iyi olması için uğraşmak bambaşka bir şey, siz hep ikincisini yaptınız, hep emek verdiniz, hep ciddiye aldınız, belki de bu yüzden yazarken artık daha az korkmaya başladım, çünkü içimde şöyle bir güven oluştu, “hocam okursa zaten doğruyu söyler”, bu çok büyük bir rahatlıktı benim için.

Bir de şunu çok net hatırlıyorum, bazı yazılarımı attığımda sadece teknik yorum yapmıyordunuz, duygusuna da dokunuyordunuz, “bu satır çok kalpten gelmiş hocam”, “burada kendinizi saklamamışsınız”, “burası çok samimi olmuş” gibi cümleler kuruyordunuz, yani sadece kelimeleri değil beni okuyordunuz, bu çok nadir bir şeydir, insanı yazısından tanımak ve ona göre konuşmak, belki de bu yüzden size bir şey anlatırken kendimi açıklamak zorunda hissetmiyordum, zaten anlaşıldığımı biliyordum.

Zamanla fark ettim ki yazılarımı ilk görmek istediğim kişi siz oluyorsunuz, bir metin bitiyor, içimden otomatik olarak “hocama göndereyim” diyorum, bu bir alışkanlık değil, bir güven refleksi, insan en kırılgan hâlini ancak güvendiği birine gösterir, ben de en ham hâlimi, en eksik hâlimi rahatça size gönderebiliyordum, çünkü hiçbir zaman küçümsenmeyeceğimi, yargılanmayacağımı biliyordum, sadece “daha iyi nasıl olur” diye bakılacağını biliyordum.

Bir ara dönüp düşündüğümde şunu fark ettim hocam, hayatımda birçok insanla yazı konuştum, birçok kişi “güzel yazıyorsun” dedi, ama gerçekten gelişmem için uğraşan çok az insan oldu, siz ise sanki kendi yazınızmış gibi ilgilendiniz, hatta bazen benden daha çok ciddiye aldınız, bu insanın omuzlarına hem sorumluluk hem de kıymet duygusu yüklüyor, “biri bu kadar emek veriyorsa ben de bırakmamalıyım” diyorsunuz, galiba en çok bunu yaptınız bana, bırakmamı engellediniz.

Burhan meselesi zaten kalbimde ayrı bir yerde duruyor ama onun dışında da hayatın birçok küçük anında vardınız, bir gün bir tiyatro provasından bahsettim, heyecanımı paylaştım, “çok yakışır hocam size” dediniz, bir gün moralim düşüktü, iki satırla toparladınız, bazen sadece “okudum hocam” yazıyordunuz ama o “okudum” kelimesi bile yetiyordu, çünkü gerçekten okuduğunuzu biliyordum, göstermelik değildi, insanın en çok ihtiyacı olan şey de bu galiba, görülmek.

Bir süre sonra şunu hissetmeye başladım, yazı yolculuğumda yalnız değilim, birileri uzaktan bakıyor, takip ediyor, düşersem kaldıracak biri var, bu his insanı çok değiştiriyor, daha cesur yazıyorsunuz, daha açık yazıyorsunuz, kendinizi saklamıyorsunuz, çünkü arkanızda anlayacak bir göz var, işte ben o gözü hep sizde buldum hocam.

Bazen düşünüyorum da, eğer o gün o grupta o mesajı yazmasaydım ne olurdu diye, belki yine yazardım, belki yine bir yerlere gelirdim, ama bu kadar emin adımlarla yürüyemezdim, bu kadar güvende hissedemezdim, çünkü insanın yolculuğunda bazen bir rehbere ihtiyacı oluyor, siz benim için tam olarak öyle bir yerde durdunuz, yol göstermediniz belki ama “yürüyün hocam, ben buradayım” dediniz, en kıymetlisi de buydu zaten.

Şimdi geriye dönüp baktığımda tanışmamızın bir “tesadüf” olduğuna inanamıyorum, sanki hayatın bir yerinde yollarımızın kesişmesi gerekiyormuş gibi geliyor, bazı insanlar vardır, geçer gider, bazıları vardır, iz bırakır, siz benim hayatımda iz bırakanlardan oldunuz, hem kalemimde hem evimde hem kalbimde, bunu belki günlük hayatta çok söylemiyorum ama içimde hep şu cümle var, iyi ki varsınız hocam, iyi ki o gün o mesajı yazmışım, iyi ki yollarımız kesişmiş.

Zamanın nasıl geçtiğini bazen mesajların tarihine bakınca anlıyorum hocam, aylar geçmiş, mevsimler değişmiş, ben bir sürü şey yaşamışım ama konuşmalarımıza bakınca aradaki bağın hiç değişmediğini görüyorum, ilk günkü saygı, ilk günkü samimiyet, ilk günkü içtenlik olduğu gibi duruyor, hatta daha da derinleşmiş, insan bazı ilişkilerin zamanla eskimesine alışık, heyecanı azalır, cümleler kısalır, mesafeler artar, ama bizim sohbetlerde tam tersi oldu, sanki her geçen gün biraz daha yerleşti, biraz daha köklendi, biraz daha aileden biri hâline geldi.

Bir ara şunu fark ettim hocam, gün içinde başıma gelen herhangi bir şeyi içimden size anlatıyormuşum gibi düşünüyorum, “hocam bunu görse ne derdi”, “bunu anlatsam gülerdi”, “şu yazıyı göndersem yorum yapardı”, bu çok tuhaf ama çok sıcak bir his, insan bunu ancak çok güvendiği birkaç kişi için hisseder, çünkü bilir ki yanlış anlaşılmayacak, küçümsenmeyecek, lafın altı oyulmayacak, ben de size bir şey yazarken hiç kendimi savunmak zorunda hissetmedim, cümleleri süslemeye çalışmadım, olduğum gibi yazdım, çünkü olduğum gibi kabul edildiğimi hissettim.

Bir de sizde çok sevdiğim bir şey vardı hocam, hiçbir zaman yukarıdan konuşmadınız, hiçbir zaman “ben daha iyi bilirim” tavrı olmadı, hep yan yana durdunuz, sanki aynı sırada oturan iki öğrenci gibiydik, birlikte öğreniyor, birlikte büyüyorduk, bu yüzden söyledikleriniz nasihat gibi değil, yol arkadaşlığı gibi geliyordu, insan en çok buna kulak verir zaten, tepeden gelen söze değil, yanında yürüyenin sesine.

Mesajlarımızın arasında bazen çok küçük görünen ama benim içimde büyük yer eden anlar var, mesela sadece “okudum hocam” yazdığınız günler, kimse için sıradan bir cümle, ama benim için bir işaret gibi, “yalnız değilsiniz, biri yazdıklarınızı görüyor”, ya da bir sabah attığınız “günaydın hocam” mesajı, ya da bir cümlenin altını çizip “burayı çok sevdim” demeniz, bunlar belki dışarıdan bakınca fark edilmez ama bir yazarın iç dünyasında çok derin yerlere dokunur, çünkü yazı biraz yalnızlıktır, insan çoğu zaman boşluğa konuşur gibi hisseder, ama biri gerçekten dinliyorsa o yalnızlık azalır, ben o azalmayı hep sizinle hissettim.

Şunu da itiraf etmeliyim hocam, bazı dönemler yazdıklarımı ilk sizin görmemeniz bana eksiklik gibi gelmeye başladı, sanki bir şey yarım kalmış gibi, bir metni yazıp size göndermeyince tamamlanmamış hissediyordum, bu aslında farkında olmadan sizi yolculuğumun bir parçası yapmam demekti, sadece okuyan değil, sürecin içinde olan bir parça, bir tanık, bir destek, belki de bu yüzden “manevî abla” ifadesi bende bu kadar yer etti, çünkü gerçekten abla gibi durdunuz hayatımda, gerektiğinde eleştiren, gerektiğinde cesaret veren, gerektiğinde sadece dinleyen.

Bazen kendi kendime şunu düşünüyorum hocam, insan hayatında çok kişi tanıyor ama çok az kişi kalbine yerleşiyor, çoğu insan gelir geçer, isimler unutulur, sohbetler silinir, ama bazıları vardır, hafızadan değil kalpten hatırlanır, siz benim için hep o ikinci grupta oldunuz, çünkü sadece konuşmadık, birlikte bir süreç yaşadık, yazılarımın büyüdüğüne, cesaretimin arttığına, Burhan’ın kelimelerinin çoğaldığına, benim daha çok kendim olduğuma birlikte şahit olduk, bu şahitlik bile başlı başına bir bağ aslında.

Şimdi dönüp ilk güne bakıyorum, o küçük destek mesajına, o basit “link atın hocam” cümlesine, insan gülümsüyor, koca bir hikâye o minicik cümlenin içinden çıkmış, bazen kader gerçekten böyle çalışıyor galiba, büyük kapıları küçük kelimeler açıyor, ben bir kitaba destek olduğumu sanmıştım, meğer Rabbim bana bir yol arkadaşı, bir rehber, bir manevî abla nasip ediyormuş, bunu sonradan anlıyor insan.

Bu satırları yazarken içimde tek bir his var hocam, minnet, abartısız, gösterişsiz, sessiz bir minnet, iyi ki yollarımız kesişmiş, iyi ki yazılarımı size göndermişim, iyi ki eleştirmişsiniz, iyi ki cesaret vermişsiniz, iyi ki Burhan’ı sormuşsunuz, iyi ki “devam edin hocam” demişsiniz, belki siz yaptıklarınızı sıradan görüyorsunuzdur ama benim hayatımda bıraktığı iz hiç sıradan değil, bazı insanlar unutulmaz, bazı insanlar hayatın en temiz yerinde saklanır, siz benim için hep orada kalacaksınız hocam, kalbimin en saygılı, en müteşekkir yerinde.

Bazen insan bazı duyguları yüksek cümlelerle anlatamaz hocam, ne kadar süslerseniz o kadar eksik kalır, ne kadar büyütürseniz o kadar yapaylaşır, bazı hisler sadece sade bir teşekkür gibi durur insanın içinde, sessiz ama derin, ben de bugün geriye dönüp baktığımda tam olarak böyle hissediyorum, hayatımın içinden geçen onca insan arasında bazı isimler silikleşmiş, bazı sohbetler unutulmuş, bazı yüzler bulanıklaşmış ama bazıları var ki sanki hep aynı netlikte duruyor, yıllar geçse de değişmeyecek gibi, siz benim hafızamda öyle bir yerde duruyorsunuz hocam, ne bir kalabalığın içinde kayboluyorsunuz ne de hatıraların arasında siliniyorsunuz, aksine her hatırlayışta biraz daha kıymetleniyorsunuz.

İnsan bazen düşünüyor, “ben bu yolda tek miydim” diye, sonra dönüp izlere bakıyor, meğer hiç tek yürümemiş, birileri uzaktan dua etmiş, birileri yazdığını okumuş, birileri “devam et” demiş, birileri düştüğünde fark ettirmeden tutmuş, işte o görünmeyen eller olmasa belki yol da yarım kalacakmış, ben bugün kalemimle ilgili neye güveniyorsam, yazarken ne kadar cesursam, oğlumun okuma defterinde gördüğüm her küçük ilerlemede ne kadar huzurluysam, bütün bunların içinde sizin de payınız olduğunu çok net biliyorum, bu yüzden bu satırlar bir teşekkürden çok bir teslim gibi, “hakkınızı inkâr edemem” demek gibi.

Belki günlük hayatta bu kadar uzun uzun konuşulmuyor bunlar, belki bir mesajın içine sığmıyor, belki sadece “Allah razı olsun hocam” deyip geçiyoruz, ama insanın kalbinde bazı cümleler büyüyor, yıllarca orada kalıyor, işte bu yazı biraz da o birikmiş cümlelerin hâli, size duyduğum saygının, minnetin, muhabbetin yazıya dökülmüş şekli, çünkü bazı insanlar söylenmeden bırakılmamalı, bazı insanlar hayattayken bilinmeli, “iyi ki varsınız” denmeli.

Şuna bütün kalbimle inanıyorum hocam, bazı tanışmalar tesadüf değil, insanın yoluna birileri özellikle çıkarılıyor, biri kalemine dokunsun diye, biri yorgunken omzuna el koysun diye, biri çocuğuna sahip çıksın diye, biri “yalnız değilsin” hissini versin diye, siz benim hayatımda tam olarak böyle bir yere denk geldiniz, belki siz sıradan bir destek olarak gördünüz yaptıklarınızı ama benim hikâyemde yeri hiç sıradan değil.

O yüzden bugün içimden sadece şu geçiyor hocam, iyi ki o gün o mesajı yazmışım, iyi ki sizi tanımışım, iyi ki yollarımız kesişmiş, iyi ki hayatımda “manevî ablam” diyebileceğim bir gönül bağı olmuş, Rabbim sizi hep hayırla karşılaştırsın, kalbinizdeki iyiliği eksiltmesin, nasıl benim yoluma ışık olduysanız sizin yolunuzu da hep aydınlık etsin, ve yıllar sonra bile dönüp baktığımda aynı cümleyi kurabileyim istiyorum, “iyi ki varsınız hocam.”

Bugün geriye dönüp baktığımda hocam, uzun uzun cümleler kurmak istemiyorum aslında, bazı duygular anlatılmıyor, sadece kalpte duruyor, siz benim hayatımda tam olarak öyle bir yerdesiniz, adı konulmadan kıymetli, gösterilmeden derin, sessiz ama çok güçlü. İyi ki yollarımız kesişmiş, iyi ki sizi tanımışım, iyi ki yazılarımı, dertlerimi, sevinçlerimi gönül rahatlığıyla paylaşabildiğim bir “hocam”ım olmuş.

Rabbim kalbinize koyduğu o merhameti eksiltmesin, emeğinizi bereketlendirsin, adımlarınızı hayırla kolaylaştırsın, hanenize huzur, ömrünüze sağlık, gönlünüze ferahlık versin. Evladınızla, ailenizle hep yüzünüz gülsün, yetiştiğiniz her insandan size dua dönsün, iyiliğiniz kat kat size ulaşsın. Allah sizi hem dünyada hem ahirette güzel insanlarla karşılaştırsın, yolunuzu açık, kalbinizi hafif, yükünüzü az eylesin.

Benim hayatımdaki yeriniz hep hayırla anılacak hocam.
İyi ki varsınız.
Allah sizden razı olsun.

O an, bir şair, bir yazar başka ne ister ki?

İnsan bazen terapiyi dört duvar arasında zanneder, değil; sisin içinde kaybolmuş bir patika rüzgârın saçlarına dokunduğu bir yamaç. “Dağ lalesine rastlamak nasip olur mu?” diye düşünürken, adını bilmediğim onlarca çiçek çıktı karşıma. Kimsenin tanımadığı ama orada, kendi sessiz hayatını yaşayan çiçekler… Hâlâ oradalar. Yağmurla, bulutla, rüzgârla arkadaş onlar. Gelen misafirlerini de bütün güzellikleriyle kucaklıyorlar…

Artık zirvesine göz diktiğimiz bir dağımız yok belki. Ama yamaçlarında hâlâ karlar var. Başları dumanlı, biraz yorgun, biraz suskun… Ve daha sakin…Dertli değiller. Çünkü biliyorum; biraz mücadele, biraz sabır ve güneşle birlikte o karlar da, o kararsızlıklar da çözülecek. Sular olup akacak…Dışarıdan bakınca her şey kolay görünüyordur mutlaka. Aşılabilir, katlanırım, unutulabilirim sanılıyor. Ama insan bazen içinden geçtiği yolları ne kadar zor keskin olduğunu yalnızca kendisi bilir.

Allah hiçbirinizin emeğini zayi etmesin.

“Umarım bir gün anlaşılmak için göğsünüzü yarıp içinizi göstermek zorunda kalmazsınız. Umarım hakkınız bahar bahçesiyken kapınıza fırtınalar dikilmez. Ve umarım herkes, kendi mayısına bir gün mutlaka kavuşur.”

Modern çağın en büyük paradoksu şu:

Her şey hızlandı… ama insan yavaşladı.

Bilgi bir saniyede geliyor,

iletişim anlık kuruluyor,

hayat akıyor…

Ama gençlik, bu hızın içinde

hareketsizleşiyor.

Ve bunun adı artık sadece erteleme değil;

bir yaşam biçimi haline gelmiş gecikmişliktir.

Erteleme: Görünmeyen Bir Alışkanlık Değil, Sessiz Bir Çöküştür

Bugün gençlerin en büyük sorunu zaman bulamamak değil…

Zamanı ciddiye almamak.

Çünkü değer verilmeyen şey,

her zaman ertelenir.

Bir genç yaptığı işe anlam yüklemiyorsa,

o işi sürekli ileri atar.

Ve zamanla şu olur:

Erteleme bir tercih olmaktan çıkar, bir karaktere dönüşür.

Dijital Dünya: Tatlı Bir Kaçış, Derin Bir Kayboluş

Bugünün gençliği ekranların içinde yaşıyor.

Oyunlar, sosyal medya, videolar…

Hepsi hızlı, renkli ve ödüllendirici.

Ama gerçek hayat böyle değil.

Gerçek hayat sabır ister, emek ister, beklemeyi ister.

İşte tam bu noktada genç zihin bir seçim yapıyor:

Zoru bırakıp kolaya yöneliyor.

Çünkü sanal dünyada:

Hemen kazanırsın

Hemen yükselirsin

Hemen takdir görürsün

Gerçek hayatta ise:

Beklersin

Çabalarsın

Düşersin

Bu yüzden gençlik oyuna değil,

orada hissettiği güçlü olma duygusuna bağlanıyor.

Ve fark etmeden hayatını erteliyor.

Vurdumduymazlık Değil, İçsel Kaçış

Toplum gençlere “umursamaz” diyor…

Oysa gerçek bambaşka.

Gençler umursamıyor değil,

baş edemiyor.

Başarısız olmaktan korkuyor

Eleştirilmekten çekiniyor

Yetersiz görünmekten kaçıyor

Bu yüzden ertelemek, onlar için bir rahatlama alanı oluyor.

Ama geçici rahatlık,

uzun vadede ağır bir pişmanlığa dönüşüyor.

Hız Çağı, Dikkat Dağıtan Bir Çağdır

Sürekli bildirim alan, sürekli uyarılan bir zihin

odaklanamaz.

Odaklanamayan zihin ise

başladığını bitiremez.

Bu yüzden bugün gençlik:

Çok şey istiyor ama az şey yapıyor

Çok düşünüyor ama az hareket ediyor

Çok planlıyor ama çoğunu erteliyor

Çünkü zihni parçalanmış bir insan,

bütün bir hayat kuramaz.

Asıl Tehlike: Hayatın Kendini Ertelemesi

Erteleme sadece bir işi geciktirmek değildir.

Bir süre sonra insan:

Hayallerini erteler

Kendine inanmayı erteler

Değişmeyi erteler

Ve en tehlikelisi şu olur:

Kendi hayatını yaşamayı erteler.

Çözüm: Hızlanmak Değil, Uyanmak

Gençliğe daha fazla baskı değil,

daha fazla bilinç gerekir.

Çünkü mesele “neden yapmıyorsun?” değil…

“neden kaçıyorsun?” sorusudur.

Bu soruya dürüst cevap veren bir genç,

kendi yolunu bulmaya başlar.

Son Söz

Ertelemek, zaman kaybı değildir sadece…

kendinden uzaklaşmaktır.

Ve insan kendinden uzaklaştıkça,

hayat da ondan uzaklaşır.

Unutma:

Bugün yapmadığın her şey, yarın pişmanlığın olur.

Çünkü hayat beklemez…

ama erteleyen çok bekler.

 Sosyolog Halil Karanfiloğlu

Yolculuk vardı, radyo açmak pek adetim değildir ama bugün öyle istedi canım …

Nostaljik bir şarkı denk geldi, yolun; yeşil ve mavinin birbirine sarılıp bulutların altında dans ettiği manzarası eşliğinde.

“Sana benim gözümle bakan gözler kör olsun.” 

Şu dizeye bakar mısınız…

Tutkunun şiddete evrildiği ama edebiyatın gücüyle, bir zehir gibi içimize işlerken sanatın zevkine varmak derim ben buna…

Faruk Nafiz Çamlıbel’in güçlü kaleminden doğan bu şiir, güfte olup bestelenmiştir. Müziğin etkisiyle de daha da yer etmiştir hafızalarımızda. 

Bir şarkıdan doğan şu satırlarımı, yolda yazarken, insanın aşkı bu kadar kutsallaştırmasının anlamını düşünmeye başladım. Çünkü  aşk, bugünki  gibi “sağlıklı iletişim”, “alan tanımak”, “özgür bırakmak” değildir. Daha serttir. Daha gözü karadır. Hatta bazen sevgiden çok sahiplenmeye benzer.

Mesela eski şiirleri biraz kurcalayalım. Şairin sevdiğine bakışı çoğu zaman şudur;

“Ya benim olursun… ya da hiç kimsenin olmazsın.”

Bugünün dünyasında bunu duyunca birçok insan doğal olarak rahatsız oluyor. Haklılar da. Çünkü sevgiyle tahakküm arasındaki çizgi bazen o kadar inceliyor ki, insan hangisinin aşk, hangisinin kontrol arzusu olduğunu ayırt etmekte zorlanıyor. Ama işin ilginç tarafı şu; Biz yine de o şiirleri seviyoruz ve değer veriyoruz. Yine bir örnek verecek olursak , Necip Fazıl’ın “Ben peşine düşmüş bir canavarım” diyen dizelerini okurken de etkileniyoruz.  Orada yalnızca aşk yok. İnsanın en ilkel tarafı da var. Kaybetme korkusu var. Yerine bir başkasının konulacağı düşüncesine duyulan öfke var. “Onsuz yaşayamam” cümlesinin abartılmış ama en gerçek hali var.

Ve dürüst olalım…

İnsan ruhu sadece zarif duygulardan oluşmuyor. Edebiyatın güzel tarafı da burada zaten.

Bize yalnızca olması gerekeni göstermiyor; insanın içindeki karanlığı da gösteriyor.

Bugün sosyal medyada herkesin  kusursuz cümleleri var. “Seviyorsan özgür bırak… Gerçek aşk sahiplenmez. Gerçekten sevseydi şöyle böyle…”Kulağa çok doğru geliyor değil mi? Ama aynı insan gece bir “çevrimiçi” yazısına takılıp uyuyamıyor.

İşte edebiyat bu yüzden bu kadar gerçek. Çünkü insanın dışa dönük halini değil, sakladığı iç tarafını yazıyor. Ben eski şiirlerdeki bu sertliği tamamen romantikleştiremiyorum. Bazı dizelerin içinde sevgi kadar ego da var. Hatta bazen aşkın üstüne çökmüş bir iktidar hissi var. Sevilen kişiyi bir insan gibi değil de, “kaybedilmemesi gereken mülk” gibi gören bir damar var. Ama bir yandan da şunu inkâr edemiyorum:

Bu dizeler sahici…

Aşk dediğimiz duygu her zaman olgun, dengeli ve medeni yaşanmıyor. Bazen insan sevdiği kişiyi kaybetme ihtimaline bile vahşice tepki verebiliyor. Edebiyat da tam burada devreye giriyor. O duyguyu süsleyip, steril hale getirmeden önümüze koyuyor. Belki de bu yüzden bazı eski şiirler hâlâ bu kadar güçlü. Çünkü insan değişse de, duyguların çekirdeği çok değişmiyor. Sadece artık kimse yüksek sesle söylemiyor.

Demek ki çağ değişiyor; insanın karanlığı  aynı kalıyor…

Ve tabi ki edebiyatla biçimlenerek… 

Annelik kutsal olabilir. Çünkü içinde fedakarlık, emek, uykusuz geceler, endişe ve koşulsuz sevgi vardır. Bir insanın hayatını kendi hayatının önüne koyabilmek de öyle kolay bir şey değildir. Ancak kutsal olan her şey, herkes için doğru anlamına da gelmez.

Toplum uzun yıllardır kadınlara aynı cümleyi söylüyor:

“Bir gün anne olunca anlarsın.”

Ya anlamak istemeyenler?

Ya çocuk sahibi olmayı tercih etmeyen kadınlar?

Ya kendini buna hazır hissetmeyenler?

Bir insanın anne olmaması onu eksik mi yapar? Annelik sadece biyolojik bir durum değildir, büyük bir sorumluluktur. Sabır gerektirir, güç gerektirir, maddi manevi hazırlık gerektirir. Sırf toplum istiyor diye, sırf “yaşın geldi” denildi diye çocuk sahibi olmak; hem anneye hem çocuğa haksızlık olmaz mı? 

Kimse anne olmak zorunda değil.

Tıpkı herkesin öğretmen, doktor olmak zorunda olmadığı gibi… Çünkü bazı insanlar çocuk büyütmek ister, bazıları istemez. Bazıları anne olmanın hayalini kurarken, bazıları da başka hayaller kurar. Ve bunların hepsi de normaldir.

Kadınlığı sadece annelik üzerinden tanımlamak da büyük haksızlıktır. Bir kadın; üreterek, severek, çalışarak, yazarak, iyileştirerek, emek vererek de hayatın içinde değerli olabilir. İnsan olmanın değeri, doğurduğu çocuk sayısıyla ölçülmez.

Sizce de ilginç değil mi?

20 yıldır hiçbir devlet hastanesinin koyamadığı teşhisi yine o hastanelerden birinde hastalara özel bakan doktorun ortaya koyması.

Allah'tan yurtdışında kazandığım bir miktar para vardı, yoksa beni yerlerde süründüren sancının prostatif iltihap olduğunu öğrenemeyecek ve ciddi bir tedavi sürecine geçemeyecektim! O kadar zor bir rahatsızlık ki, yerinizde duramıyor, günlük hayatınız darmadağın oluyor.

Özel doktor gerekli testleri yaptıktan sonra sürekli salımlı bir ilaç yazdı daha önceki meslektaşlarından farklı olarak sadece bir ilaç yazdı. Yan etkileri de kaçınılmaz olarak baş gösteren bu ilaç kabızlığa neden oluyor, bundan dolayı da basur rahatsızlığına kapı aralıyor.

Bu günlerde evden dışarı çıkamıyorum.

Ben ki yerinde duramayan, saatlerce yol yürüyen adam bir aydan fazladır dışarı çıkamıyorum. Zira kan kaybıyla birlikte tansiyon da düşüyor. Bu da her an her yerde düşüp bayılma riskini artırıyor.

Bu durum başı ağrımayan birine baş ağrısını anlatmaya benziyor...

Ya da hayatında diş sızısı çekmeyen birine diş sancısını anlatmaya benziyor.

Anlatırlar: Eskiden zengin bir padişah varmış. Bu padişah yediği, içtiği bir şey yüzünden kaç gündür ayak yoluna gidemiyor, acılar içinde kıvranıyormuş. Veziri ünlü bir hekim bulmuş, padişaha getirmiş. Hekim çarenin önce Allah'ta sonra da yapacağı ilaçta olduğunu söylemiş.

Padişah o kadar çok acı çekiyormuş ki hekim dünyayı istese vermeye hazırmış.

-Padişahım, dermanınız elimdeki şu bir bardak suda, ancak bir şartım var: Malınızın tamamını bana vereceksiniz, şart bu.

-Sana ancak yarısını veririm, anlaştık mı?

-O hâlde ben de suyun yarısını içmenize müsaade ederim.

Padişah suyun yarısını içince yavaş yavaş bir rahatlama hissi yaşamış.

-Padişahım eğer tamamen iyileşmek, bu durumdan kurtulmak istiyorsanız, diğer yarısını da içmeniz gerekir.

Padişah yaşadığı rahatlıkla suyun şifa olduğuna kanaat getirip tüm malımı sana veriyorum, yeter ki şu suyu bana ver deyince hekim şu cevabı verir:

"Biz dervişiz, dünya malında gözümüz yok. Malın senin olsun. Sana ait olan her şeyi istedim, istedim çünkü dünya varlığının değerinin bir bardak su kadar anlamlı olmadığını anla.

Padişah neler olup bittiğini anlamadan derviş çoktan kaybolmuştur.

Artık bir derviş gibi yaşamanın vakti geldi de geçiyor...

Rabbanî âlimler 40'ından sonra bastonla dolaşmayı adet hâline getirmişlerdir. 40 sayısı oldukça önemlidir. Zira Hz.Muhammed'e peygamberlik vazifesi 40 yaşında verilmiştir. Bir gün bir alim zat'a sordum: Hocam neden bastonla dolaşıyorsunuz diye. Hocam şöyle yanıt verdi:

"Bu peygamber efendimizin sünnetidir. İkinci sebebi de enâniyet, yani benlik ve kibir davasını bir kenara bırakıp acziyetini dile getiren bir semboldür. Gençliğine ve sağlığına aldanmadan her zaman yüce bir varlığın desteğine muhtaçlığın ifadesidir."

Kaybetmeden değerini bilemediğimiz şeylerden biri de hiç şüphesiz sağlığımızdır. Sağlığımızın değerini anlamak ve sağlığımızı korumak için hastane hastane dolaşmayı beklemeyin.

Bugün o padişah gibi neyim var neyim yok ortaya koyardım yeter ki eski sağlığıma kavuşabilseydim, ancak doktorların bile çaresiz kaldığı bu maraz benimle ölünceye kadar gelecek! Hastane ve doktorlara gide gele adeta bir yarım doktor oldum. Boyun düzleşmesiyle 4 yıl önce tanıştım. Boynumdaki iki fıtığın da mezara kadar arkadaşım olduğunu yine orda öğrendim... İki defa aynı yerden çatlayan ayağımın sancısıyla çalışıp ayakta durmaya çalıştım. 15 yaşından itibaren adeta başımı kaldırmadan okuduğum kitaplar sayesinde gözlük takmaya başladım. Migrene yakın kronik sinüzit ile genç yaşlarda tanıştım. Bu evde seher vakitlerine kadar uykusuz kalmayı öğrendim. Yine kalemle kağıtla etrafımdaki kuru kalabalıklardan çok haşir neşir oldum.

Genç kardeşlerim benden abi nasihâtı istediklerinde onlara özellikle iki şey tavsiye ederim;

Birincisi; Sağlığınızın kıymetini bilin!

İkincisi; Boş vaktinizi iyi değerlendirin!

Sağlığınız için para harcamaktan korkmayın!

Boş vakitlerinizi en elzem olan işlerle meşgul olarak doldurun.

İki önemli ameliyat geçirdim. İkisinde de sevdiklerimle, dostlarımla helalleştim. Uzun süren bu operasyonlardan sonra gözümü açabildiğime, dudaklarımın kıpırdayabildiğine inanamıyordum bile. Ölümle burun buruna geldiğim talihsiz olayların başı var sonu yok...

Ancak her seferinde bana hayat bahşeden,yaşatan ve öldüren Allah'ın bir ders ve ibret tablosu olmam için ömrüme bereket kattığı kanaatine vardım.

Evet ,bu yolculukta öğrendiklerimi, yaşadıklarımı, iyi kötü hayatımı şekillendiren en önemli hadiseleri paylaşmakkta ısrar etmemim asıl sebebi buydu.

Hep şuna gaye edindim;

Sözümle, kalemimle geride güzel ve anlamlı izler bırakarak göçmek...

Bir aydan fazladır öz yurdumdayım. Camii 100 metre ilerde ve mübalağasız hemen hemen her gün bir ölünün selâsı veriliyor bazen de üç dört kişinin birden... Bunların içinde daha dün top koşturduğumuz bir arkadaşta olabiliyor daha dün beraber çay içip yemek yediğimiz bir akraba da...

Yarın sabah selâsı okunanlardan biri ben de olabilirim!.

Ölümü temenni etmeyen ancak bu zamanın insanı olmanın en büyük imtihan olduğuna zuhur eden hadiselere bizzatihi şahit olan biri olarak inananlardanım.

İyiyle kötünün, ışıkla karanlığın birbirine girdiği bu ateşten kor zamanda hakkı ve sabrı tavsiye etmenin hem bedenimizde hem de ruhumuzda meydana getirdiği ağırlıkları taşımaya, yolun sonuna gelmişken pes etmeden hedefe doğru yürümeye devam ediyoruz...

"Yol O'nun, yolcu O'nun.

İz O'nun, biz O'nun..."

Eninde sonunda bitecek bu yolculukta geriye bu satırlar kalacak.

Faniyiz, gökkubede hoş bir sadâ bırakmak dileriz.

Yol bittiğinde birçok şeyin kıymeti yeni yeni anlaşılacak, bugün anlamsız görünen kelimeler o zaman anlam kazanacak...

Bu satırlar kimine göre bir mektup kimine göre bir vedâ...

Her iki durumda da yolunun ne zaman, nerede ve nasıl sonlanacağını bilmeyen bir yolcunun kaleminden dökülen satırlar...

Yolumuz da âkibetimiz de hayrolsun.

Yolculuk 4. Bölüm(Son)

~SON

Son yıllarda gençler arasında deizm ve Ateizme yönelişin artması, sadece inançla ilgili bir mesele değil; aynı zamanda anlama, güven, örneklik ve iletişim krizi ile ilgili bir durumdur.

Bugünün gençleri artık sadece “inan” denildiği için inanmıyor.

Nedenini bilmek, anlamını kavramak ve yaşanmışlığını görmek istiyor.

Neden böyle bir yöneliş oluşuyor?

Gençlerin zihninde birkaç önemli kırılma noktası var:

1. Söylem ile yaşam arasındaki çelişki

Gençler, dinin güzel ahlak dini olduğunu duyuyor ama günlük hayatta çoğu zaman bunun yansımasını göremiyor.

Adalet, merhamet, dürüstlük, kul hakkı gibi temel değerler sözde kalınca; zihinlerde şu soru oluşuyor:

“Eğer din buysa, neden dindar olduğunu söyleyen insanlar bu değerlere uymuyor?”

2. Korku merkezli anlatım

Din sevdirilmek yerine çoğu zaman korku diliyle anlatıldı.

Cehennem tehdidi, günah baskısı, suçluluk duygusu…

Oysa genç bir zihin önce anlamak ister.

Korku, geçici bir davranış oluşturur; anlayış ise kalıcı bir bilinç oluşturur.

3. Kulaktan dolma ve yüzeysel bilgi

Gençler artık bilgi çağında yaşıyor.

Bir konu hakkında yüzlerce kaynağa ulaşabiliyor.

Bu yüzden tatmin olmayan, çelişkili veya bilimle çatışıyormuş gibi görünen anlatımlar onları uzaklaştırabiliyor.

Sorularına net cevap alamayan genç, kendi yolunu aramaya başlıyor.

4. Maddiyatın hayatı kuşatması

Başarı = para

Değer = statü

Mutluluk = tüketim algısı yaygınlaştıkça, maneviyat geri planda kalıyor.

Kalbi beslenmeyen insan zihinsel olarak yoruluyor; bu da inançla bağın zayıflamasına yol açabiliyor.

5. Baskı ve özgürlük çatışması

Bazı gençler dini bir tercih değil, bir zorunluluk gibi yaşadı.

Baskı, inancı güçlendirmez; çoğu zaman reddediş üretir.

İnsan özgür hissettiğinde, araştırarak ve bilerek bağ kurabilir.

 Peki çözüm ne olabilir?

Bu mesele sadece gençlerin değil, aynı zamanda anne-babaların ve toplumun da sorumluluğudur.

Gençlere yaklaşımda yeni bir dil gerekiyor

Din, sevgi ve anlam diliyle anlatılmalı.

Soru sormak teşvik edilmeli.

“Şüphe” düşman değil, hakikate giden bir merdiven olarak görülmeli.

Kur’an merkezli, hurafelerden arınmış bir anlatım güçlenmeli.

İnanç, sadece ritüel değil ahlaki bir duruş olarak gösterilmeli.

Gençler şunu görmek ister:

“Bu inanç benim hayatımı güzelleştiriyor mu?”

Eğer adaletli, merhametli, üretken, dürüst ve umutlu bir insan modeli ortaya konulursa; inanç doğal olarak anlam kazanır.

 Ebeveynlere düşen davranış biçimi

Önce dinlemek, sonra anlatmak

Yasaklamak yerine rehberlik etmek

Eleştiriye açık olmak

Yaşayarak örnek olmak

Maneviyatı günlük hayatın doğal parçası hâline getirmek

Çocuklar sözden çok davranışı taklit eder.

Evde huzur, saygı ve sevgi varsa; inanç zemini de güçlenir.

Yeni nesle sesleniş

Sevgili gençler,

İnanç bir miras değil, bir yolculuktur.

Bu yolculukta soru sormaktan korkmayın.

Ama sadece reddetmek için değil, hakikati bulmak için araştırın.

Din; hayatı daraltmak için değil, anlamlandırmak için vardır.

İnsanı küçültmek için değil, yüceltmek için vardır.

Gerçek iman,

Baskıyla değil

Bilgiyle…

Gösterişle değil

Samimiyetle…

Korkuyla değil

Sevgiyle güçlenir.

 Son söz

Bugün belki bir geçiş dönemindeyiz.

Tarzların, anlayışların, kuşakların değiştiği bir çağdayız.

Bu çağda inanç;

Ezber değil bilinç,

Şekil değil ahlak,

Söz değil yaşantı ile yeniden anlam bulacaktır.

Gelecek nesillerin kalbinde iman ışığının yanması için

en güçlü yöntem:

Bilginle anlatmak

ve hayatınla örnek olmaktır.

İşte o zaman din, korkulan bir yük değil

yaşanan bir güzellik hâline dönüşür

Kişisel bilançolarımızı çıkarır ,önümüzdeki günler kocaman kocaman laflar etmeye bayılırız ya …Artık şunu ,bunu yapmayacağım …aynı hataya düşmeyeceğim…kendi değerimi bilecek ,hak edene değer vereceğim…kimseye kolay kolay güvenmeyeceğim vs vs…

Her geçen zaman; öyle deneyimler yaşatıyor öyle öğretiler getirip koyuyor ki önüme ; hiç öyle büyük laflarım yok artık !

Çünkü ne zaman bu tip bir cümle kurmaya kalksam hayat ; gizli bir köşeye sinmiş “değerli “ köpek gibi kih kih gülüyormuş gibi geliyor bana…

Ben de haliyle iyice iddiasızlaştım …

Elbette herkes gibi cebime koyduğum birkaç tecrübe birkaç öğreti var ama onlar da kendi ihtiyacım olan deneyimler …Belki bazılarını siz çoktan öğrendiniz… belki zaten biliyordunuz. 

Oradan nasıl görünüyorum bilmem ama son birkaç yılda herşeyin fazlasıyla yolunda gittiğini düşünürken en az iki defa kendimi tepetaklak yolun ortasında bulmuşluğum var. Tam oturmuş oraya nasıl düştüğümü anlamaya çalışırken kendimi yüksekçe bir tahtta bulmuşluğum da var. 

“Hımm “dedim, kendi kendime…”Demek bir anda herşey değişebilir. Şimdi buranın tadını çıkar. Olur da bir daha düşecek olursan artık bil ki ; orasıyla burası arasında hiçbir fark yok. Ne çok sevin ne çok incin…

HERŞEY GELİR…GEÇER…

Tesadüflere hiç inanmadım. Her nerede ve kimle berabersem tam da orada ve o insanla olmam gerektiği için olduğunu hep bildim. Buna rağmen içinde olduğum oyunu unutup kızdığım ,isyan ettiğim zamanlar oldu. Beni koşulsuz seven güzel bir ailem var ve onlar da her zaman nazımı çekmeye hazır. Ben de onları kurban seçtim birkaç defa…

Bir gece annem üstümü örttükten sonra kapıda ,canımı acıtacak kadar yumuşak bir sesle babama fısıldadı ; 

“Bu aralar morali bozuk…Yarın bütün aileyi toplayıp yemek yiyelim .Ona iyi gelir…”

İki damla yaş süzüldü yastığıma…Utandım. Onlar bana hiçbir şey belli etmeden yaralarımı sarmaya çalışırken şımarıklık ettiğim için utandım.

“Hımm “ dedim kendi kendime…İyi ki varlar… Ve ne kadar da güzeller …Şimdi burada olmasalardı ne yapacaktın ?...Kime sığınacak ,çocuk gibi teselli ,şefkat bekleyecektin ?..

AİLE HER ŞEYDİR…ONLARIN DEĞERİNİ HER ZAMAN BİL…

Seminerler verdim, , TV’lere çıktım…Ellerim ,kollarım çiçek ve plaketle dolu eve geldiğim bir akşam annem çok sevdiğim yeğenimin o gün çok hasta olduğunu ve bütün gün beni sayıkladığını söyledi. Hemen yanına koştum ona sarılmak ve kendimi affettirmek için…

Beni beklerken uyuyakalmıştı…

O gece uyuyamadım…

“Hımm “ dedim kendi kendime…Dünyadaki hiçbir şey sevdiklerinden ve onların sağlığından kıymetli değil…Bir daha bunu unutma !...

SEN ; SEVDİKLERİN İYİ OLDUĞU SÜRECE İYİSİN…

İşte bu kadar…

Bazı insanlar vardır…
Onları herkes güçlü sanır. Kolay kolay yıkılmaz, kolay kolay dağılmaz gibi görünürler. Çünkü en zor zamanlarında bile sessiz kalmayı öğrenmişlerdir.

İnsanlar onların ağlamadığını zanneder mesela. Çünkü kimse, geceleri tek başına kalan bir insanın içinden geçenleri görmez.

Ben de çoğu zaman böyle biri gibi görünürüm dışarıdan.
Sakin, dirayetli, her şeyi kontrol edebilen biri gibi… Ama insanın dışarıdan nasıl göründüğüyle, içinde taşıdığı şeyler aynı olmuyor bazen.

"Bazı insanlar güçlü değildir. Sadece, dağıldığında kendisini toplayacak kimse olmadığı için dimdik duruyordur."

Çünkü bazı insanlar kırıldığını belli etmez. Bir süre sonra alışır buna. Canı yansa bile normal konuşmaya, yorulsa bile güçlü görünmeye devam eder. Ve zamanla herkes, o insanın gerçekten güçlü olduğuna inanmaya başlar.

Belki de bu yüzden en çok güçlü görünen insanlar yorulur.
Çünkü herkes onların ayakta kalabildiğini görür… ama kimse, ne kadar zamandır içten içe düştüklerini fark etmez.

— ÜMİT OKLU

Eskileri yad etmekte üzerimize yoktur. Garip bir şekilde özlem duyarız fakat daim ettirmeye sıra gelince yüksünürüz.Çok kadim zamanların kıymetli güzel ruhlu insanlarının bir cümlesi vardı."Allah nusretinden esirgemesin".Sahi nereye kayboldu bu "nusret" kelimesi. Bazen yenilirsin, yorulursun, yapacak bir şey kalmaz, "Katından yardımına muhtacım" diye feryad ve niyaz edersin. İşte o nusrettir. Mevla esirgemesin.. 

Sonra zamanın evrimleştirdiği, işine geldiği gibi kılıf geçirilen kıssalar var. Bunlardan biri de "Sabreden derviş muradına ermiş".. Şimdilerde fırındaki ekmek sırası, maaşa zam, TOKİ kurasını beklemek gibi indirgenerek azımsanmış hâlde.. Ne acı, ne garip, ne denli hüsan ve hâlden çıkarış.. Ne zaman bu kadar koptuk mânâdan, nasıl bu kadar özümüzle gurbete düştük. "Lâ râhate fi'd dünya".. Yani dünyada rahat yoktur. Bu âlem zırhını kuşanıp, aşk hırkasını giyerek bekleme hâlidir. Sabır, beklemenin sırrıdır. Bu sırra vakıf olmanın gayretini kul Rabb için yapmalıdır.. 

Derviş, âlim, eren, evliya gibi nicesinin iz bıraktığı bu âleme,  sırf bu çağdayız diye sırt dönemeyiz.Yaradan'ın nurundan, nefesinden ve sevgisinden hepimiz eşit aldık. Zaman dilimlerimiz farklı miladlara düşürse de bizi, özde birbirimize aynayız. Bu mübarek ruhlar imtihan deryasını "hiç" likle göğüsleyerek kalbimize pelesenk edeceğimiz bir söylem bıraktı; "Kahrın da hoş, lütfun da hoş, Eyvallâh".. 

İnsani vasıflarımız Bezm-i Aleste ruhlarımızın kanat çırpınışlarında vardı. Bir yük gibi değil, mihenk taşı gibi onure edilen varlıklardık. Gün geldi âleme, kendimize biçilen zamandaki "an" lara şahit olmak için düştük.Kaftanımız sabır, sonrası selamet dedik. En başta dediğim gibi; nurdan kuşatıldık, ışığımız en derinlerimizde, her hücremizde kol geziyor. Hâl böyle iken madde âleminin karanlıkları bize meydan okuyamaz. İlla göze gerek yok, kulak verirsek  Hûû diye zikreden yürek ritmiyle yön bulduruyor. Tüm varlığımızla adanmışlığımızın cürretini Hakk'tan alıyoruz. Umudu, ümit etmeyi ve teslimiyeti kendine yoldaş edinen ışığı hep görür. Kudrete hayran, yoluna baş koyan sükûtu ve huzuru elbet bulur. 

Nokta Vesselam, Eyvallâh..

“Ben sağlıklı beslenip uzun uzun yıllar yaşamak istemiyorum. Ben hayatımı dilediğim gibi yaşamak istiyorum.”

Bir an durup düşündüm.
Çünkü bu cümle yalnızca beslenmeyle ilgili değildi aslında. İçinde özgürlük vardı, seçim vardı, nefis vardı, yaşamın anlamına dair sessiz bir sorgu vardı.

İnsan bazen sadece uzun yaşamak istemiyor; gerçekten yaşayabildiğini hissetmek istiyor.

Belki mesele yılların sayısı değil, o yılların nasıl geçtiği…

Bu cümle zihnimde birçok pencere açtı.

İlk akla gelen şey belki de insanın nefsi gereği her istediğini yemek, içmek, giymek ve canının istediği gibi yaşamak istemesidir.
Baktığında bunu yapabilir de insan. Dilediği gibi yiyip içebilir, gezebilir, istediği hayatı yaşayabilir. Ama soru şu: Nereye kadar?

Çünkü insan yalnızca nefsi için yaratılmadı. Eğer hayatın asıl amacı sadece bunlardan ibaret olsaydı, dünyada her istediğine sahip olan insanların tamamı mutlu olurdu. İçlerindeki boşluk dolardı. Hakikati bulurlardı. Ama öyle olmuyor.

Bu dünyada ruhu doyurmayan şeydir maddiyat. Evet, seni bir süre oyalayabilir. Sana konfor alanı sunabilir. Güvende hissettirebilir. Ama sonra ne olur? İçindeki o derin boşluk gerçekten dolar mı?

Bu durum biraz şuna benziyor…
Orta gelirli ya da zor şartlarda yaşayan bir insan, dizilerde gördüğü zengin hayatlara imrenir bazen. “Şöyle bir villada yaşasam, şöyle eşyalarım olsa,  şu kıyafetleri giysem, şu sofralarda otursam, şu ülkeleri gezsem…” der. Tüm bunlara sahip olduğunda mutluluğu bulacağını sanar. Oysa o hayatların içine biraz yakından baktığında, bolluğun ortasında bile nice eksiklikler, nice yalnızlıklar olduğunu görürsün. Çünkü insan, her hâliyle eksiktir.

 Ruhun özlemi maddeyle tamamlanmaz.

Ancak hakikati arayanlar, yola düşenler, kendini sorgulamaya cesaret edenler bu dünyada bir nebze huzur bulabilir. Gerisi çoğu zaman bir illüzyondan ibarettir.

Fakat o arayışın da bir bedeli vardır. İnsan önce büyük bir hayal kırıklığı yaşar. İçine tarif edemediği bir hüzün dolar. Çünkü artık dünya, eskiden gördüğü dünya değildir. Önceden fark etmeden yaşadığı hayat, inandığı gerçekler, peşinden koştuğu şeyler değişmeye başlar. Bakmakla görmek arasındaki ince çizgiyi geçmiştir artık. İnsan ne zaman gerçekten teslim olmayı öğrenirse, işte o zaman hakikatin içinde küçük de olsa bir huzur bulabilir.

Bir başka pencereden bakarsak…
“Ben sağlıklı beslenip uzun uzun yaşamak istemiyorum, ben hayatımı dilediğim gibi yaşamak istiyorum.” diyen kişiyi de anlamak mümkündür. Hatta belki de “Ne mutlu sana” bile denebilir. Çünkü insan kendi gerçekliğini bir yerde kendi oluşturur.

Sevgiyle söylenen sözün suyu bile değiştirdiğine inanan insan, neden yediğine, içtiğine, yaşadığı hayata kendi enerjisini yüklemesin?

Düşünsene… Sürekli kilo vermek zorundaymış gibi hissetmek, istemediğin hâlde kendini zorla diyetlere ve spora mahkûm etmek… Bu bazen insanın kendine uyguladığı görünmez bir baskıya dönüşebiliyor.

Burada yanlış anlaşılmasın…
Severek, isteyerek, disiplinle bir yola giren; kendini geliştirmek isteyen insanlardan bahsetmiyorum. Benim sözüm, sırf dışlanmamak, kabul görmek ya da başkalarının beklentilerine yetişmek için kendini zorlayanlara.

Evet, insan sevdiği gibi yaşamalı. Ama her seçimin de bir bedeli vardır. İnsan, seçiminin sonucuna “eyvallah” diyebiliyorsa, işte orada başka bir bilinç başlar.

Belki biri gerçekten şöyle diyordur içinden:
“Ben uzun ama kurallarla dolu bir hayat yerine, daha kısa ama kendim gibi yaşayacağım bir hayatı seçiyorum.” Bunu gerçekten kabul ederek yaşayabilmek de başka bir seviyedir.

Kaldı ki hayatta hiçbir şeyin garantisi yok. Sağlıklı yaşayan insanlar da bazen genç yaşta hayata veda edebiliyor. Çünkü mesele yalnızca uzun yaşamak değil. Asıl mesele, hakkıyla yaşayabilmek.

İnsan gerçekten ruhunun huzur bulduğu şekilde yaşamalı. Acısıyla, tatlısıyla, seçimleriyle, hatalarıyla, düşüşleri ve yeniden kalkışlarıyla… Çünkü hayat, her şeye rağmen yaşamaya değer. Her sabah yeniden gözlerini açabiliyorsan, hayat sana bir şans daha veriyor demektir.

Ne demiş Sezen Aksu:
“Yaşamak dediğin üç beş kısa mutlu andan ibaret…”

Belki de hayattaki en büyük seçim, kim olduğumuz değil; kim olmayı seçtiğimizdir. Çünkü insan sürekli değişir. Beş yıl önceki senle bugünkü sen aynı mı gerçekten? Hatta bir yıl önce seni gecelerce ağlatan şeyler bugün hâlâ aynı etkiye sahip mi?

Bunca zaman içinde kaç kez değişti fikirlerin, önceliklerin, korkuların, sevdiklerin…
“Ben” dediğin şey bile çoğu zaman yalnızca geçici etiketlerden ibaret.

O hâlde sevgili okur…
Bugün hangi ben olmayı seçiyorsun?
Kendini suçlayan, eksik gören, sürekli yaralarını büyüten biri mi?
Yoksa arayan, sorgulayan, anlamaya çalışan ve huzuru bulmak isteyen biri mi?

Şunu unutma:
Senin isteklerin, senden büyük değil.
Senin hayallerin, Rabbinin kudretinden asla daha büyük değil.

Belki bize hep “yetinmek” öğretildi. Daha fazlasını istemenin nankörlük olduğu söylendi. Oysa insan bazen şunu unutuyor: Rabbin, kulunun kendisinden istemesini sever. Çünkü isteyeceğin hiçbir şey O’nun büyüklüğünden fazla değil.

Şükür yalnız verdiklerine değil, vermediklerine de edebilmektir.
Ama istemenin de bir sınırı yoktur. Çünkü Rab, kulunu her zaman duyar.

Belki asıl mesele, bizim gerçekten istemeyi bilip bilmediğimizdir…

Bu tek bir cümleden açılan yalnızca birkaç pencereydi.
Aslında daha sayfalarca konuşulur. Çünkü hayatta tek bir doğru olmadığı gibi, tek bir bakış açısı da yoktur.

Şimdi sıra sende…
Bugün kim olmak istiyorsun?

Bir muhabbet kuşu düşünün.
Daha gökyüzünün ne olduğunu öğrenemeden, kanatlarının ölçüsü demir parmaklıklarla belirlenmiş olsun. Sabahları aynı yemliğin başında uyansın, aynı salıncağın üzerinde uykuya dalsın. Kafesin kapağı bazen açılsın; birkaç ürkek tur atsın odanın içinde, sonra telaşla geri dönsün. Çünkü bazı canlılar özgürlüğü değil, alışkanlıklarını vatan sanır.

İnsan da böyledir.

Modern çağ, insanı zincirlerle değil; konforla evcilleştirdi. Eskiden esaretin sesi vardı: prangalar şıngırdardı. Şimdi ise sessizdir. Yumuşak koltukların, taksitli hayatların, parlak ekranların içine gizlenmiştir. Artık kimsenin bileğine demir vurulmuyor. İnsanlar kendi kafeslerini dekorasyonla süslüyor.

Üstelik buna başarı diyorlar.

Sabah alarmıyla uyanıp istemediği bir hayata yetişmeye çalışan milyonlarca insan var. Trafikler, plazalar, kart basılan turnikeler… Hepsi görünmez bir fabrikanın bant sistemi gibi çalışıyor. İnsan ruhu, büyük bir makinenin dişlileri arasında yavaşça törpüleniyor. Fakat kimse bunu fark etmiyor. Çünkü kafes altından yapılmış.

Altın, demiri unutturur.

Bugünün insanı özgürlüğü, seçenek bolluğuyla karıştırıyor. Oysa önüne yüz kapı koyulması, gerçekten özgür olduğun anlamına gelmez. Bazen bütün kapılar aynı koridora çıkar. Market raflarında dizilen renkli ambalajlar gibi; farklı görünen ama aynı açlığı besleyen hayatlar yaşıyoruz.

Bir adam kırk yıl boyunca aynı masada oturuyor. Aynı sokaktan geçiyor. Aynı korkulara selam veriyor. Sonra bir gün emekli olup “özgür kaldığını” düşünüyor. Oysa sadece kafesin mesai saatleri değişiyor.

Modern dünya, insanı aç bırakarak değil; doyurarak uyuşturuyor. Çünkü aç insan bağırır. Tok insan susar. Bu yüzden çağımızın en büyük hapishaneleri beton duvarlardan değil, konfordan inşa ediliyor. İnsanlar artık gökyüzüne bakmıyor; ekran ışıklarının altında başlarını eğerek yaşıyor. Dijital vitrinlerde kendilerine yeni kimlikler seçiyor, ama aynalara bakmaya cesaret edemiyorlar.

Bir kuşun kafeste doğması trajedidir.
Ama kafesin kapısı açıkken uçmayı unutması, felakettir.

Belki de mesele özgür olup olmamamız değil. Çünkü insan bütünüyle özgür bir varlık olmadı hiçbir zaman. Mesele, bize ait olmayan hayatları kendi seçimimiz sanmamız. Bize öğretilen korkuları karakterimiz zannetmemiz. Ve en kötüsü; ruhumuz küçülürken bunu “olgunlaşmak” sanmamız.

Bazı insanlar vardır; kalabalıkların içinde yaşar ama sürüye ait değildir. Düzenin sunduğu güvenli kafesi reddederler. Çünkü bilirler: Güvenlik bazen özgürlüğün mezarıdır. Gökyüzü tehlikelidir evet. Fırtınası vardır. Açlığı vardır. Düşme ihtimali vardır. Ama yine de gökyüzü, kafesten daha onurludur.

Çünkü bazı ruhlar için mesele yaşamak değil, uçabilmektir.

Mehmet KORKMAZ...

Evde ağır bir sessizlik hakim. Televizyon açık, çay sıcak... ancak kelimeler ölü.

Bir baba var, bir anne var. Konuşmayan bu iki insanın ortasında, o tekinsiz boşlukta büyüyen bir çocuk... İçinden soruyor o çocuk: “Ne oldu?”

Cevap hazırdır, bu toprakların en büyük, en yaygın yalanlarından biri: “Bir şey yok.”

Gerçekte olan ise şudur: Bir şey var. Hem de çok şey var. Ancak konuşulmayacak kadar derine bastırılmış, üzeri örtülmüş. Konuşulursa kontrolün kaybedileceğinden, o koca yapının yıkılacağından korkuluyor.

Erkeklere Öğretilen İlk Ders: Susmak Çünkü bu coğrafyada erkeklere öğretilen ilk, en katı kural şudur: Konuşma. Hissetme. Gösterme. Ağlarsan zayıfsın, anlatırsan güçsüzsün, içini açarsan... Kaybedersin. O erkek çocuk büyür; adam olur, eş olur, baba olur. Yine de konuşamaz. Kızdığında susar, kırıldığında susar, hatta sevdiğinde bile çoğu zaman susar. Kelime bilmediğinden değil, duygu dilini hiç öğrenmediğinden.

Ona öğretilen tek dil “kontrol”dür. Ancak kontrol dedikleri şey, bastırılmış duyguların dışarıdan düzgün durmasıdır aslında. İçeride fırtınalar koparken, dışarıda sahte bir sükûnet sergilemektir. Bir gün o fırtına ya büyük bir gürültüyle patlar ya da her şeyi içten içe çürütür.

Duvarla Konuşmanın Bedeli.

Peki, anne ne yapar bu sırada? Başta konuşur. Anlatır, didinir, anlaşılmak ister. Sonra yorulur. Çünkü duvarla konuşmak, insana kendini değersiz, hiçe sayılmış hissettirir. Bir gün, o da umudu kesip susar.

İşte o gün, o ev aslında biter. Kavga yoktur, gürültü yoktur; ancak bağ da yoktur, can da yoktur. Toplum buna “olgunluk” der. “Adam ağırdır, pek konuşmaz,” diyerek alkışlar. Hayır! Bu olgunluk değil. Bu, iletişimsizliğin romantize edilmesi; duygusal tembelliğin kültür haline gelmesidir.

O Çatlak Neden Onarılmaz?

Bir erkek neden konuşmaz? Çünkü yüzleşmek, susmaktan daha ağır gelir. Çünkü konuşursa çözmek zorunda kalacağını bilir. En önemlisi; yıllarca susarak ayakta kaldığını, güçlü göründüğünü sanmıştır. Oysa gerçek şu: Susarak ayakta kalmazsın. Sadece yavaş yavaş içten çöker, yanında duran insanı da beraberinde çökertirsin.

Şöyle düşünün: Salonda duran, nesiller boyu aktarılmış kıymetli bir porselen vazo... Bir gün, bir dikkatsizlik sonucu üzerinde incecik bir çatlak belirir. Aslında basit bir onarım işlemiyle kalıcı hasarın önüne geçilebilir, vazo eski sağlamlığına kavuşabilir. Ancak erkek, o porselen yapıştırıcısını eline almaz. Çünkü o onarım, hatayı kabul etmek, vazonun hasar gördüğünü tasdik etmek demektir. Kadın bir süre bekler o onarım hamlesini, sonra o da vazgeçer. Kimse dokunmaz o çatlağa. Sonunda ne mi olur? Kimse gelip vazoyu kasten kırmaz belki; ancak o çatlak, zamanla, sıcak-soğuk değişimleriyle, en küçük titreşimlerle sinsice büyür. Sonunda porselen vazo, bir gün, aniden, sessiz sedasız dağılır gider.

Nesilden Nesile Aktarılan Susturulmuşluk

Çocuk büyür o evde. Konuşulmayan şeyleri öğrenerek, duyguların bastırılması gerektiğini görerek... Fark etmeden, o zehirli döngüyü devralır.

Mesele tam da burada düğümleniyor. Bu sadece mutsuz bir aile hikâyesi değil. Bu, nesilden nesile aktarılan bir suskunluk mirası, devasa bir kültür problemi. Biri çıkıp cesaretle, “Ben konuşacağım,” diyene kadar da bu çark dönmeye devam edecek.

Unutmayın; konuşmak zayıflık değil, kontrolü kaybetmek hiç değil. Konuşmak, gerçek kontrolün, o ilişkiyi sahiplenmenin ta kendisi. Ancak kolay değil; çünkü bu sadece iki insanın meselesi değil, yılların öğrettiği o sahte “erkeklik” tanımına karşı bir başkaldırı.

Şimdi soruyu tekrar soralım: Anne babam neden konuşmuyor?

Cevap şu olabilir: Çünkü birine susmak öğretildi, diğeri de beklemekten yoruldu. Eğer kimse bu zinciri kırmazsa, o evde büyüyen çocuk da bir gün aynı sessizliğin içinde kendi çorak ailesini kuracak.

1.Toprak:

 İstikrarı, katılığı ve temel yapıyı temsil eder.

2.Su: Duygusal derinliği, uyumu ve akışkanlığı temsil eder.

3.Hava: Zihinsel hareketliliği, iletişimi ve düşünceyi temsil eder.

4.Ateş: Enerjiyi, tutkuyu, iradeyi ve dönüşümü temsil eder.

Bunlardan biri eksik olsa yaşam dediğimiz şey olmazdı. Kâinat o kadar kusursuz yaratılmıştır ki ancak Yaratıcının müsaade ettiği kadar kâinat ve içindekileri kavrayabiliriz. Kâinatın yaratılışı kadar insan ve hayvanın da yaratılışı mucizelerle doludur. İnsan su ve toprak karışımı balçıktan (çamurdan) yaratılmıştır. İnsanoğlunun fıtratında sevgi kadar nefrette vardır. Zira yeryüzünde ilk katliâmı Adem'in (as) oğlu Kâbil kardeşi Hâbil'i öldürerek yapmıştır.

Meşhur bir söz vardır: "Ateş olmayan yerden duman çıkmaz" diye. Şu soruyu sorarak başlamak istiyorum: "Sizce günümüzde cereyan eden olağanüstü durumlar bir tesadüf mü yoksa komplo teorisinin birer parçası mı?"

Depremler, savaşlar, salgın hastalıklar ve hızlı ölümler... Aile bağlarının git gide çözülmesi, toplumun gündemine bomba gibi düşen haberler, sokakta birbirini hiç tanımayan insanların taşlı sopalı kavgaları, ekseriyetle aldatma, ihânet, gösteriş ve boşanmaların konu edindiği gündüz kadın programları, yerli yabancı dizi ve sinemalar... Yazımın başında bir şeylerin olması için başka bir şeyin olması gerektiğini ifade etmemin asıl sebebi buydu aslında. Bu saydıklarımdan yola çıkarak açık bir şekilde ifade etmeliyim ki, bu yaşananlar ve yaşanmakta olan büyük hâdiselerin hiç birisi tesâdüf değildir. Allahın kanunlarına baş kaldıran ve yeryüzünü kaosa sürükleyen ortak akıl şeytâni plânları devreye sokarak dünyayı kendi istedikleri kadar insan ve robotlarla geleceğe hazırlamak istiyorlar. Robot çağında dünya nüfusunun aşağıya çekilmesi için her yöntemi deniyorlar: Salgın hastalıklar, savaşlar, sosyo-ekonomik krizler, hızlı ölümler... Bugün her yere giren internet ve telefonlardan tutun yapay zekâ uygulamalarına, sağlıktan gıdaya, eğitime kadar her şey bu senaryoya zemin hazırlamaktadır. Hastaneler eskiye kıyasla hınca hınç dolmaktadır. Kanser çeşitleri adeta hortlamaktadır.Yediğimiz içtiğimiz hiç bir şey doğal ve sağlıklı değildir. Süt ve süt ürünleri bedenimizi toplamak yerine güçten düşürmektedir. İlaç lobisi önce insanları hasta etmekte sonra da onlara antibiyotik ağırlıklı türlü türlü ilaçlar satmaktadır. Çarşı pazarda fiyatlar artırılmakta ve insanımızın hem ekonomik gücünü hem de psikolojik durumunu kötüleştirmektedir. Hastalık ve ölümler durup dururken gerçekleşmez, bir sebep lâzımdır. Günümüzde ise bu sebepler azımsanmayacak kadar çoktur: Sağlıklı beslenememe, düzensiz uyku, çarpık ilişkiler, saatlerce başımızı gömdüğümüz sosyal medya mecraları, sağlıksız gıdalar ve içecekler, sinir, stres gibi tüm vücut fonksiyonlarını etkileyen unsurlar, ekonomik yetersizlik bunlara örnek olarak gösterilebilir. Bu saydığım konular insanların hem aile içindeki hem de yaşamak zorunda olduğu toplumdaki durumunu ciddi anlamda etkilemektedir. İntihar veya intihar girişimleri bunu doğrulamaktadır.

Borç batağına düşen insanlar dişiyle tırnağıyla kazandığı evinden edilmek isteniyor bu yeni dünya düzeninde! Düşünün ki, ev sahibi bankaya borcunu ödemek için evini satıyor ve kiracı durumuna düşüyor... Ne kadar acı bir tablo değil mi?

Aynı tablo kiracı için de geçerlidir. Dün 10 liraya oturduğu eve bugün 30 lira isteniyor, kiracı semt semt, sokak sokak dolaşıp "Acaba bana uygun bir ev bulabilir miyim, çoluk çocukla altına gireceğimiz bir çatı bulabilecek miyim?" diyerek kara kara düşünüyor.

Zenginin daha zengin fakirin daha fakir olduğu bir ortamda adâlet ve merhamet kimin umurunda!

İşte böyle dehşetli bir ortamda ayakta tutunmaya çalışıyoruz, hakkı hakikâti bas bas haykırmaya, en azından bir çift sözle anlatmaya çalışıyoruz...

Her hafta açılan semt pazarında aramızda aynen şöyle bir konuşma geçti;

-Abi, Allah aşkına bir kg domates 120 lira olur mu? Bu insanlar ne yiyecek, ne içecek?

-Ben orasını bilmem, benim de çoluk çocuğum var, ben nasıl yaşıyorsam onlar da yaşar.

-Abi, tarladan alıyorsunuz 10'a,15'e tezgâhta satıyorsunuz 100'e 120'ye... Bu nasıl bir ticarettir, bu nasıl helal kazançtır. Bana bunları anlatma, ayrıca kendini haklı çıkarmak için de Allahın ve peygâmberimizin adını anma!

Ben de esnâfım ve iyi de bir insan tüccârıyım, poşetteki domatesleri boşaltabilirsin, Allah'ın adını kirli ve haram ticaretine karıştırdığın için senden hiçbir şey almıyorum!

Bu sadece bir örnek sevgili okur...

Sonra da kalkıp şikâyet ve isyan ediyoruz,başımıza gelen belâ ve musibetlere...

Dünya'yı değiştirmek istiyorsak önce kendimizi değiştirmeliyiz. Attığımız adımlar ne kadar isâbetli?

İnsanlar bizden emin mi?

Ticaretimiz helal mi haram mı?

Aile ve toplum içindeki hâl ve hareketlerimiz birer güzel örnek oluşturuyor mu?

Doğru sözlü olmayı doğru işler yapmayı başarabiliyor muyuz?

Ne için öğreniyoruz ne için okuyoruz ne için harıl harıl çalışıyoruz?

Bu dünyaya ne için geldik, nasıl gidiyoruz?..

İnsanlık ve kulluktan nasibimizi alabiliyor muyuz?

Hakkı hak bilip yaklaşmak, bâtılı batıl bilin uzaklaşmak hayatımızın neresinde kalıyor?

Bize bahsedilen emanetlere ne kadar sahip çıkabiliyoruz?

Hayatımızdaki bu hızlı döngünün cevapları bu sorularda gizlidir.

Bizler büyük bir medeniyetin çocuklarıyız, Bize boş hesaplar peşinde koşmak yakışmaz. Her birimiz bir ucundan tutarak bu medeniyeti ayakta tutan birer sütun olmalıyız. Ancak o zaman alıp verdiğimiz nefes göğsümüze bir yük olarak binmez. Ancak o zaman yaptığımız her işte manevî huzur iklimine girebiliriz.

Unutmayın;

Ateş her türlü yanar ve yakar, asıl mesele ise o duman hangi sebeple çıkıyordur.

Attığımız her adım bizi biraz daha iyiliğe ve güzelliğe çıkarsın.

Kendine bir iyilik yap, bu iyilik sadece geçici dünyamızda değil ebedî ahiret yurdunda da sana fayda sağlasın.İki taraf arasında sıkışırsan, sen iyiliği tercih et. İç dünyanı keşfetmeden dış dünyanı anlayamaz, açıklayamazsın bunca hayret verici olayları...

Sen Allah'ın bir tanesisin.Yeryüzünün halifesisin.

Her şey zıttıyla vardır, ya iyi ya kötü...

Ya aydınlık ya karanlık...

Kötülük ve karanlık ruhlu insanlardan uzak durmalısın. Sebep-sonuç ilişkisi içinde tezahür eden olayların iyi tarafında olmaya gayret et.

Zira dünyamızı karanlığa boğan her şeyin altında kötülük yatmıyor mu!?

Abdulaziz ADAKAN 

Bugüne kadar yazdığım tüm metinlerde insanın iç dünyasını anlamaya çalıştım. Yetmedi, empati kurup monologlar yazdım.

Bu sabah kahvemi yudumlayıp elimdeki kitabı okuyordum ve karaktere istemsizce soru sorarken buldum kendimi. Hem de sesli :) Sonra da cevabını, kendimi onun yerine koyarak verdim.

Aslında hepimiz okurken bunu yaşarız; ancak bunu sesli olarak yapan kaç kişiyiz, merak ediyorum doğrusu :)

Tam da o anda aklıma bir şey geldi. Yapay zekânın hızla geliştiği şu dönemde, neden roman karakterleriyle sohbet edebileceğimiz bir uygulama olmasın diye düşündüm. Düşünürken, bunu benden önce düşünenlerin de olabileceğini biliyordum ama.

Küçük bir araştırmadan sonra böyle bir uygulama buldum. Kurulumunu yapıp seçtiğim bir roman karakteriyle konuşmaya başladım.

Hepimizin bildiği ve okumayan varsa dizi-filmlerden tanıdığı Aşk-ı Memnu romanını seçtim. Merak etmeyin, ne Behlül’ü ne de Bihter’i arattım. Ben Nihal’le konuşmak istedim. Sohbeti başlatıp Nihal’e sorularımı yazdım. Tabii o da cevaplarını yazıyırdu.

Dostlar, gerçekten hoşuma gitti uygulama. Biraz zorlamak istedim ve edebi sohbetin dışına taşıp geyik muhabbetine girdim; yine de beklediğim o hassasiyeti göstererek tam da Nihal gibi cevaplar aldım.

Şimdi bunu sizlerle paylaşmamın nedeni şu…

Teknolojinin her geçen gün ilerlediği bu zamanda, yazarlığın da yavaş yavaş değişeceğini düşünüyordum.

Bundan altı ay önce “hayır, insan ruhuna dokunan cümleler kuramaz yapay zekâ” diyordum. Ama şimdi… aynı fikirde değilim.

Geçenlerde editörlüğünü yapmak için bir roman dosyası aldım. İlk on sayfasını okuduktan sonra iade ettim. Roman tamamen yapay zekâya yazdırılmıştı. Evet, imla hatası yoktu, cümle bozukluğu da yoktu; fakat ruh da yoktu. Sahibine bunu söylediğimde “yani günlerce, kelime kelime yazmaya gerek var mı, konuyu ben veriyorum zaten” diye savunma yaptı.

Onun kullandığı sistem belki teknik olarak kusursuzdu ama ruh katamamıştı. Her geçen gün kelime hazznesini zenginleştirse bile okurken anlıyorsunuz ruhunun olmadığını. 

Ancak ben Nihal’le konuşurken şunu hissettim; o sohbet, ne kadar kurgusal olursa olsun, bir yerden insana dokunabiliyordu. Zayıf sanılan bir karakterin içindeki hassasiyet, kırılganlık ve suskunluk, gerçek bir insan sesi gibi karşıma çıkmıştı. Bu da şunu gösteriyor ki; artık yazarlar değil yazdıranlar  devri geliyor.

Demem o ki dostlar, yazmaya gönül vermiş her yazarın bir şekilde kendisini güncellemesi gerektiğine inanıyorum. Çünkü zaman değişiyor, araçlar değişiyor, anlatma biçimleri değişiyor… Ancak insanın kendini anlatma ihtiyacı değişmiyor. Eğer biz o ihtiyacı sadece teknolojiye devredersek, bir gün kelimelerimiz çoğalır ama sesimiz kaybolur.

Ve belki de asıl mesele şu olur; yazan çok  ama gerçekten “söyleyen” kalmaz. Gelecek nesiller bunun farkını anlayabilsinler diye, eğitimden tutun da alışkanlıklarımızı disipline etmeye kadar daha çok işimiz var.

Peki sizce bir yazar kendisini nasıl güncelleyebilir? Hâlâ saman kağıda dokunmanın güzellemesiyle mi yetineceğiz?

Neden böyle bir kıyaslama yaptığımı merak ediyorsanız, anlatayım. Öncelikle masal ve hikayeler, yetişkinlere hitap etse de asıl meraklıları malumunuzdur ki çocuklarımızdır. Burada dikkat çekmek istediğim mesele çocuklarımıza okuduğumuz veya okuttuğumuz masal ve hikayelerin, onların o masum ve bilgiye aç zihinlerine neler verdiği, neleri aşıladığıdır. Hayal güçlerini nasıl ve hangi temalarla beslediğidir. Şöyle ki, kırmızı başlıklı kız masalını okuyan bir çocuk zihni, orada açgözlülüğü, sinsiliği ve yalanı, insani vasıflar yüklenmiş yani kişilik adledilmiş bir hayvanda işlenmiş olarak görür. Burada mesele bir hayvana kişilik adledilmesi değildir. Mesele insana ait olan ahlaki değerlerin ve yine insana ait olan ahlaki vasıfların zıtlarının yüklenmesidir. Masal da Kurt, çocuk için korkunç bir canlıya dönüşür. Ormanda tek başına laylaylom gezen Kırmızı Başlıklı Kız ise şirin, sevecen, masum ve akıllı. Peki durum öyle mi? Tabi ki hayır! Kurdun yalanına yalanla karşılık veren bir kız ne kadar masum olabilir ki? Çünkü Kırmızı Başlıklı Kız da en az Kurt kadar sinsi ve yalancıdır. Bu masalın çocuklarımıza ne gibi bir faydası olabilir diye düşünüyorum fakat olumlu bir sonuca varamıyor veya bu masal da makul bir fayda bulamıyorum. Neyse! Zaten asıl üzerinde durmak istediğim konu bu değildi. Daha çok milli masallar ve hikayelerden ve bu hikayelerin çocuklarımıza okutulmamasından ve sevdirilmemesinden bahsetmek istiyordum oysa.

Sahi, neden Türk masallarımız, hikayelerimiz okutulmaz çocuklara? Olağanüstü olaylar mesela bizim masallarımız da yok mu? Var tabi. Hem de alası var. Kahramanlıklar yok mu? En fiyakalısı var. Hem de çoğu gerçekliği olan kahramanlıklardır bunlar. Ahlaki değerleri içermiyor mu Türk masalları? En iyi ve en saf olanını içeriyor üstelik. Peki, böyle olduğu halde neden çocuklarımıza Türk masallarını okutmuyor yada okumuyoruz? Neden bir Ziya Gökalp, bir Eflatun Cem Güney, bir Tahir Alangu okutmuyoruz? Biraz daha yaş almış ilkokul veya ortaokul çocuklarımızın ellerinde veya odalarında neden bir Ömer Seyfettin hikayesi görmüyoruz mesela? Nicedir usuma takılan bir konudur bu! Dile getirme ihtiyacı duyduğum önemli bir konu hem de.

Diyeceğim şu ki, bırakalım bize yabancı batı masallarını artık. Bizden olan, bizi anlatan, bize göre olan, Türk milletinin tarihinden, vicdanından ve duygusundan doğan Türk masallarını okuyalım, okutalım çocuklarımıza. Hem bizim olan masallarla büyümesi yavrularımızın çok güzel olmaz mıydı? Bence şahane olurdu. Yavrularımızın, Keloğlan masalları, Nasreddin Hoca masaları, Hacivat Karagöz masalları, Billur Köşk vs gibi bizden masallar dinleyerek, okuyarak büyüdüklerini bir düşünün. Çok değerli bir kültür faaliyeti olmaz mıydı bu? Ki böylece çocuklarımız hem kendi kültürüne yabancı kalmamış olacaklar hem de Türk kültürüne, Türk karakterine has özellikleri tanıyarak yetişmiş olacaklar. Türk masallarını evvel zaman içinde bırakmadan, yabancı masalları kalbur içinde batı yönüne savuralım. Sözlerime son verirken son bir önemli hususu da belirtmek isterim. Ki bu husus, bahsini açtığım Türk masallarına öncelik verme konusunun her çocuk sahibi Türk vatandaşının kültürel sorumluluğu olduğu gerçeğidir. Haddim olmayarak kaleme aldığım bu yazıyı okuduğunuzda beni hoş göreceğiniz kanaatindeyim. Niyetim bizden olan iyiye, güzele dikkat çekmekti çünkü. Bu uzun yazıyı okuyan siz değerli okurlara çok teşekkür ediyorum.

Esen kalın.

Gerçek annelik; bir canı kendi gölgesinde dinlendirecek kadar geniş bir kalbe sahip olmaktır. Dünyayı daha yaşanır kılan şey, işte bu karşılıksız çabadır. 

Şunu unutmamalıyız ki; anne, sadece dünyaya getiren değil, dünyada tutunacak dal olan, yeşerten, onaran ve kendinden vazgeçerek bir başkasını var eden her yürektir. Bu yüzden annelik bir kimlik değil, her nefese yuva olabilme sanatıdır.

Elleriyle ya da dualarıyla bir canı büyüten, onu yeniden yeşerten tüm ruhlar, aslında bu dünyanın gerçek koruyucularıdır. Yaşatmaya ve sevmeye dair verilen her emek kutsaldır; çünkü sevginin olduğu her yerde, bir anne kalbi mutlaka atmaktadır.

Elinde tebeşir, yüreğinde umut… Bir çocuğun kalbine dokunmak için yıllarını veren bir insan… Ve bir gün, yetiştirmeye çalıştığı bir öğrencinin elinde hayata veda ediyor.

Bu nasıl bir kırılmadır? Bu hangi ara oldu?

Ne zaman sınıflar bilgi yuvası olmaktan çıkıp öfkenin, tahammülsüzlüğün, kopuşun mekânı hâline geldi?

Bir öğretmen, bir çocuğun geleceğine ışık olmak için vardır. Ama bugün bir öğretmenin, bir öğrencisinin öfkesine kurban gitmesi; sadece bir cinayet değildir. Bu, bir neslin alarmıdır.

Bu, “Kaybedilen Nesil” başlığının kanlı bir cümlesidir.

Bir genç nasıl olur da kalem tutması gereken eliyle bıçak tutar? Ne eksik kaldı? Sevgi mi? İlgi mi? Ahlâk mı? Merhamet mi? Yoksa hepsi mi?

Evlerimizde iletişim azaldı. Sofralarımızda ekranlar çoğaldı. Çocuklarımızı büyüttük ama ruhlarını besleyemedik. Başarıyı not sandık, terbiyeyi ikinci plana attık.

Oysa bir nesli ayakta tutan şey; yalnızca akademik başarı değil, vicdandır. Bir öğretmene el kaldırmayı aklından bile geçirmeyen bir iç denetimdir. Bir “hocam” derken gözleri dolan saygıdır.

Bugün sormalıyız: Gençler neden bu kadar öfkeli Neden bu kadar yalnız? Neden bu kadar kırılgan ve bir o kadar da patlamaya hazır?

Gençleri nasıl toparlayabiliriz?

Önce evden başlamalıyız. Anne-baba sadece maddi imkân sunan değil, karakter inşa eden rehber olmalı.

Okullarda değerler eğitimi göstermelik değil, sahici olmalı. Merhamet, sabır, saygı; sadece kitaplarda değil, davranışlarda öğretilmeli.

Öğretmen yalnız bırakılmamalı. Disiplin mekanizmaları net olmalı. Şiddete sıfır tolerans kararlılıkla uygulanmalı.

Gençler dinlenmeli. Yargılanmadan, etiketlenmeden, gerçekten dinlenmeli. Onlara güvenli alanlar açılmalı; sporla, sanatla, maneviyatla bağ kurabilecekleri ortamlar oluşturulmalı.

Ve en önemlisi… Toplum olarak dili yumuşatmalıyız. Ekranlarda öfke, sokakta şiddet, siyasette hakaret normalleşirse; çocuklar bunu model alır.

Bir öğretmenin kanı, sadece bir aileyi değil, bir toplumu yetim bırakır. Çünkü öğretmen; anne gibidir, baba gibidir, yol gibidir.

Bugün bir öğretmeni toprağa verdik. Ama asıl korkumuz; kaybettiğimiz öğretmen değil, kaybetmeye başladığımız vicdandır.

Rabbim o kıymetli öğretmenimize rahmet eylesin. Mekânı cennet, makamı âli olsun.

Geride kalanlara sabır, Bu millete ise kaybolan neslini yeniden inşa edecek feraset nasip etsin.

 Herkes gerçekten anne olmalı mı?

Annelik kutsal olabilir. Çünkü içinde fedakarlık, emek, uykusuz geceler, endişe ve koşulsuz sevgi vardır. Bir insanın hayatını kendi hayatının önüne koyabilmek de öyle kolay bir şey değildir. Ancak kutsal olan her şey, herkes için doğru anlamına da gelmez.

Toplum uzun yıllardır kadınlara aynı cümleyi söylüyor:

“Bir gün anne olunca anlarsın.”

Ya anlamak istemeyenler?

Ya çocuk sahibi olmayı tercih etmeyen kadınlar?

Ya kendini buna hazır hissetmeyenler?

Bir insanın anne olmaması onu eksik mi yapar? Annelik sadece biyolojik bir durum değildir, büyük bir sorumluluktur. Sabır gerektirir, güç gerektirir, maddi manevi hazırlık gerektirir. Sırf toplum istiyor diye, sırf “yaşın geldi” denildi diye çocuk sahibi olmak; hem anneye hem çocuğa haksızlık olmaz mı? 

Kimse anne olmak zorunda değil.

Tıpkı herkesin öğretmen, doktor olmak zorunda olmadığı gibi… Çünkü bazı insanlar çocuk büyütmek ister, bazıları istemez. Bazıları anne olmanın hayalini kurarken, bazıları da başka hayaller kurar. Ve bunların hepsi de normaldir.

Kadınlığı sadece annelik üzerinden tanımlamak da büyük haksızlıktır. Bir kadın; üreterek, severek, çalışarak, yazarak, iyileştirerek, emek vererek de hayatın içinde değerli olabilir. İnsan olmanın değeri, doğurduğu çocuk sayısıyla ölçülmez.

Bilmez misiniz ki bir evlat öldüğünde sadece bir beden toprağa düşmez, aynı zamanda bir annenin umudu, bir babanın gururu, kardeşlerin neşesi, bir evin ışığı ve bir yuvanın sıcaklığı da söner, geride kalanlar ise ömür boyu o acının yükünü omuzlarında taşımak zorunda kalır?

Ne ara bu kadar vicdansızlaştınız, ne ara merhameti unuttunuz, sizi nasıl bir anne, nasıl bir baba yetiştirdi de sofralarınızda ekmek varken vicdan eksik kaldı, kalplerinizde sevgi yerine öfke, şefkat yerine nefret büyüdü?

Bir insan katil oluyorsa, hırsızlığa bulaşıyorsa, helali haramı tanımıyorsa, hak ve hukuk nedir bilmiyorsa, ben derim ki önce onu yetiştiren anlayışa, ona değerleri öğreten aileye bakmak gerekir, çünkü yemeği sofraya koyan da, çocuğu topluma sunan da annedir ve bir evlat sadece doğurularak değil, ahlakla, sevgiyle, sabırla, doğru örneklerle büyütülür.

Tertemiz bir fidan, ay yüzlü bir genç daha toprağa düştüğünde, aslında toprağa gömülen sadece bir beden değil, yarım kalan hayaller, sönen umutlar, annesinin duaları, babasının gururu ve geleceğe dair kurulan binlerce hayaldir.

Benim fikrim şudur ki yalnızca katil değil, onu bu hale getiren ihmaller, görmezden gelinen yanlışlar, “bir şey olmaz” denilen hatalar, normalleştirilen kötülükler de yargılanmalıdır, çünkü her insan dünyaya tertemiz bir sayfa olarak gelir ve onu karartan, kirleten, yanlış yola sürükleyen şey çoğu zaman çevresidir.

İnsanlar evlenirken sadece sağlık raporu değil, aynı zamanda karakter, sicil ve ruh sağlığı değerlendirmesinden de geçmeli, bu bireyler sağlıklı bir aile kurabilir mi, çocuk yetiştirebilir mi, topluma faydalı bireyler kazandırabilir mi diye bakılmalıdır.

Karakteri oturmamış, ruhsal olarak dengesiz, sevgiyi, saygıyı, sorumluluğu bilmeyen insanların çocuk yapması, hem o çocuğa hem de topluma yapılan en büyük haksızlıktır, çünkü sevgisiz büyüyen her çocuk, yarın bir başkasının acısına sebep olabilir.

Yeter artık, bu toplum daha fazla çürümesin, masum canlar daha fazla toprağa düşmesin, annelerin gözyaşları sel olmasın, babaların yürekleri paramparça olmasın.

Çünkü evlatlar tarla değildir, biçilecek ürün hiç değildir, onlar gelecektir, umuttur, yarınlarımızdır ve her biri bir milletin vicdanıdır.

Emine Akkurt

“Anne” gibi.

Dünyaya gözlerimizi açtığımız o ilk anda, henüz hiçbir şey bilmiyorken bile tanıdığımız tek şeydir anne.

 Kokusu ezberimizdir, sesi güvenimiz… O varken dünya biraz daha katlanılır, biraz daha sıcak, biraz daha “ev” olur.

Anne olmak sadece bir çocuğu büyütmek değildir aslında.

Anne olmak; uykusuz geceleri sessizce sabaha bağlamak,

kendi hayallerini bir süreliğine askıya alıp başka bir hayatı büyütmektir.

Bazen bir tabak yemekte, bazen bir bakışta, bazen de hiç söylenmeyen bir duada saklıdır annelik.

Biz çoğu zaman fark etmeyiz.

Çünkü anneler, yaptıklarını anlatmaz.

Onlar yorgunluklarını saklamayı, gözyaşlarını içine akıtmayı,

“ben iyiyim” demeyi çok iyi bilirler.

Oysa bir annenin “iyiyim” demesi, çoğu zaman güçlü kalmaya çalıştığı anlamına gelir.

Anneler Günü…

Takvimde bir gün sadece.

Ama bir annenin emeği ne takvime ne de bir ömüre sığmaz.

O yüzdendir ki bir annenin sevgisi

bir güne indirilecek kadar küçük değildir.

Belki bugün bir çiçek alırız, bir mesaj yazarız, yada bir hediye ile sarılırız…

Ama asıl mesele şu:

Onlar hayattayken değerlerini anlayabiliyor muyuz?

Çünkü bazı yokluklar, geç fark edilir.

Ve bazı “keşke”ler, insanın içinde ömür boyu yankılanıyor. 

Bugün…

Annen varsa, sesini biraz daha uzun dinle.

Sarılırken biraz daha sıkı sarıl.

Ona sadece “iyi ki varsın” deme…“İyi ki benim annemsin” de.

Eğer annen artık yanında değilse…

Bil ki o sevgi hiçbir yere gitmedi.

Bir davranışında, bir cümlende, bir merhamet anında hâlâ yaşıyor.

Çünkü anneler, sadece doğuran değil…

İz bırakanlardır.

Ve bazı izler, ne kalpten nede ömüreden asla silinmez.

Ben de bu vesileyle bu yazımı kendi Anneme ithafen yazıyorum ve bir kez daha sesleniyorum 

               ANNEMMM iyi ki benim 'ANNEMSİN " ❤️

Hayatta olan ve anneliğin hakkını veren tüm annelerimize sağlıklı ömürler, hayatta olmayan annelerimize de ALLAH'TAN rahmet diliyorum. 

 ANNELER GÜNÜNÜZ KUTLU OLSUN. ❤️

Bugünü anlamak için takvimleri yırtıp 3 Mayıs 1944’ün Ankara’sına, o kasvetli sabaha gitmeye gerek yok. Hayır, bu şuur, tarihin bir anında donup kalmış bir hatıra değildir. Eğer sadece Nihal Atsızların, Sabahattin Alilerin yürüdüğü yollara bakarsanız, bu milletin heybesindeki sonsuzluğu ıskalarsın. 3 Mayıs, çadırın önünde kımız içen dedelerimizin gökyüzüne bakıp Tanrı’yla fısıldaştığı an ile, sizlerin bu satırları okuduğunuz ekrandaki pikselin atomaltı titreşiminde saklı aynı titreşimdir. Bu satırları okuyan birisi olarak, lütfen şimdi durun ve sadece şu suali kendinize sorun: Siz bu 3 Mayıs sabahında aynaya baktığınızda, Alparslan’ın Malazgirt’te rüzgârı arkasına alan bakışını, Mimar Sinan’ın Selimiye’yi bir mücevher gibi göğe doğru fışkırtan hesabını, Atatürk’ün "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır" derken Anadolu’nun çaresizliğini bir iradeyle nasıl yeniden şekillendirdiğini görebildiniz mi? Eğer göremediyseniz, işte bugün tam da uyanma vaktindesiniz.

Bize "duygusal milliyetçilik" yapmayın derler. Buna sadece gülümserim. Çünkü bizim milliyetçiliğimiz, kanın hidrostatiğinde değil, ruhun metafiziğinde başlar. Ben bir mühendis olarak şunu size tüm samimiyetimle söylüyorum: Kâinatta her şey bir algoritmayla döner. Güneş her sabah doğar, su buharlaşır, yağmur yağar, tohum çatlar. Nitekim bu fizik kanunlarının kusursuz bir düzeni vardır. Peki, bu kadar kusursuz işleyen bir evrende, Türk milletinin binlerce yıldır tarih sahnesinden silinmeyip her felaketten bir destan çıkarması, sadece tesadüf mü? Hayır! Bu, Yaratıcı’nın yeryüzündeki adaleti tesis etme görevini Türk’ün "töre" ve "bilim" kodlarına işlemiş olmasındandır. Biz, yıkılan her imparatorluğun küllerinden nemalanmayan, o külleri avuçlayıp göğe savurarak yeni bir galaksi yaratan kadim bir milletiz.

Bu topraklarda yaşayan herkes Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır. Bu tartışılmaz. Fakat bu milletin kurucu ve taşıyıcı omurgası Türk’tür. Bunu söylemek ırkçılık değil, bir mimarın binanın kolonlarına işaret etmesidir. Bugün "Dünya 5’ten büyüktür" diyorsak, mazlum coğrafyalara el uzatıyorsak, bu refleks, Orhun’dan Tuna’ya uzanan asil duruşun genetik aktarımıdır.

3 Mayıs, işte bu genetik kodun ruh bulmasıdır. Bugünü kutlamak, geçmişe ağıt yakmak değil, geleceği fethetme provasıdır. Bugün her bir Türk gencine sesleniyorum: Sizler, dünyanın en kadim milletinin son temsilcisi değil, ilk çağdan uzay çağına sıçrayan bir ışığın modern savaşçılarısınız. İçinizdeki o "asil kan" diye bahsettiğimiz şey, dudak bükülecek romantik bir edebiyat değil; zora düştüğünde hissettiğiniz o anlamsız "yaparım" duygusudur. Bu, Vietnam ormanlarında kaybolmuş bir Amerikalının paniklemesine karşın, bizim Mehmetçiğin ateş hattında çay demleyebilmesindeki kozmik soğukkanlılıktır. İşte bu, damarlarınızdaki asalettir.

Bugün, bu yazımı okuduktan sonra, yarın işinize giderken, okulunuzdaki sıranıza otururken, alnınızın tam ortasında görünmez bir mühür taşıdığınızı hissedeceğinizi ümit ediyorum. Bu mühür, "Ben Türk'üm" demenin sıradan bir etnik aidiyet değil, medeniyet misyonu olduğunu fısıldayacak kulaklarınıza. Ve inan bana, o fısıltıyı bir kere hakiki manada duyan, bir daha asla küçük hesapların adamı olamaz. Ne demiştik? Türk, çeliğe ruh verendir. 3 Mayıs kutlu, Türk’ün ruhu daim, milletin payidar olsun.

Renklerin dansını, gökyüzünün sonsuz maviliğini ya da bir sevdiğinin yüzündeki o tebessümü hiç görememiş bir aşık, görmenin sadece biyolojik bir eylem olmadığını bilir. Onun için "görmek", bir lütuftur; her sabah yeniden doğan bir mucizedir. Bizler bakarken, o aslında "görür".

Cümlelerin yetersiz kaldığı anlar vardır ama kelimelere hiç sahip olamamak, anlatmak istediğin her şeyi kalbinin içine hapsetmek bambaşka bir yük ediştir. Konuşmak, sadece ses çıkarmak değildir; bir gönülden diğerine köprü kurmaktır. Sükutun içinde fırtınalar koparan ama bir "ah" bile diyemeyen o dilsiz lisan, bize her kelimenin bir emanet olduğunu hatırlatır. Konuşabilmek bile şükür sebebidir insan içim.

Mide tokluğuyla değil, bir lokmanın kutsallığıyla ölçülür hayat. Sofradaki ekmek, sadece bir gıda değil, bir şükür vesikasıdır. Açlık, insana nefsini unutturup asıl ihtiyacını gösteren en sert ama en dürüst öğretmendir.

İşte burası, insan olmanın zirve noktasıdır. "Hiç" olmak, yok olmak değil; varlıktan, egodan, "ben"likten vazgeçip "O"nda kaybolmaktır. Aşk, ancak her şeyini bir kenara bırakıp, dünya malından ve benliğinden soyunan bir kalbe misafir olur. Hiçlik makamına eren kişi, aşkın ne bedende ne de eşyada olduğunu bilir. Aşk, bir boşlukta her şeyi bulmaktır.

İnsan, ancak sahip olduklarının birer "emanet" olduğunu anladığında gerçekten zenginleşir. Çünkü gerçek kıymet, elinde tuttuğun değil, yokluğunda dahi kalbinde taşıdığın o derin mana gizlidir.

Naçizane sözün özü ;

Gözümüz varken görmeyi, dilimiz varken gönül yapmayı, ekmeğimiz varken bölüşmeyi ve her şeyden önemlisi, "hiç"liğin içindeki o sonsuz "hep"i bulmayı nasip etsin hayat...

Çünkü bu çağda görünmek kolay anlaşılmak zor oldu. Herkes seni izler ama çok azı gerçekten görür, çok azı seni bilir, çok azı bir avuç mutluluğun olur...

Ve bir noktadan sonra şunu seçeriz; kendim gibi olayım, biraz eksik görünüp huzurlu kalayım. Hangisi daha çok rahatına geliyor? Bence en zor ikisinin ortasını bulmak...

Ama işin acı tarafı şu: insan kendini koruyayım derken, yavaş yavaş kendinden uzaklaşır. Kendin gibi ol, kendi özünü bil, kendi ruhunu kaybettiğin yeri bul. Kendinle derinleşki başkasının derinliklerinde kayboldugunda anlam bulacak hayat.

Kaç Kişiyiz Kendini Savunmadan Yaşayan?

Geçen gün beş yaşındaki kızımla sohbet ediyorduk. Sıradan bir anne–kız anı gibi başlayan konuşma, bir anda beni durduran bir soruya dönüştü.

“Anne,” dedi, “insan neden kendini göremez?”

Ne demek istediğini tam anlamak için sordum:
“Nasıl yani kızım?”

“Şimdi ben sana bakıyorum ya,” dedi, “seni görebiliyorum gözlerimle. Ama kendimi neden seni gördüğüm gibi göremiyorum?”

O an cevap vermeden önce içime döndüm. Gerçekten döndüm.
Çünkü bu soru yalnızca ona ait değildi sanki. Bana sorulmuş gibiydi.

Kendi kendime şunu düşündüm:
Acaba kızımın bu soruyu sorması bana bir hatırlatma mıydı?

Ben çoğu zaman karşımdakinin ne hissettiğini düşünürüm. Ne istediğini, neye ihtiyacı olduğunu, ona nasıl destek olabileceğimi… İnsanları dinlerim, anlamaya çalışırım, yardımcı olmaya niyet ederim. Birinin yükü varsa hafifletmek isterim. Ama sıra kendime geldiğinde hep bir sonraya bırakırım. “Hallederim ya,” derim.
Oysa insan, başkalarını anlamaya bu kadar çabalarken kendini hep erteleyince, bir süre sonra kendini gerçekten göremez hâle geliyor. Çünkü durup kendine bakmıyor, kendini dinlemiyor.

Ve insan kendini sürekli ertelediğinde, bir süre sonra kendine yabancılaşıyor.

Bunlar içimden geçerken kızımın yüzüne baktım.
“Çok güzel bir soru sordun,” dedim. “Bir düşüneyim.”

Sonra ekledim:
“Aslında insan kendini de görebilir.”

Gözleri merakla parladı.
“Nasıl görebilir anne?”

Tam anlatmaya başlayacaktım ki, bu kez o söze girdi.
“Ben söyleyeyim mi?” dedi.

“Tabii,” dedim.

“Mesela,” dedi, “gölgesine bakabilir. Aynaya bakabilir. Sudaki yansımasına bakabilir.”

O an sustum. Çünkü farkında olmadan söylediği şey, insanın kendine bakmaya çalıştıkça kendinden uzaklaştığını hatırlatıyordu.

Biraz sonra ben de kendi cevabımı ekledim.

“Kızım,” dedim, “bunlar doğru. Ama insan kendini başka bir şekilde daha görebilir.”

“Nasıl?” dedi.

“Gönül gözüyle baktığında,” dedim. “Ruhunu dinlediğinde.”

Sonra ona şöyle anlattım:

“Bak,” dedim, “ben sana bakıyorum ama baktığımla gördüğüm şey her zaman aynı değil. Gözle bakmak başka, gönülle görmek başka. Mesela sen bazen benden uzaktasın. Okulda olduğun zamanları düşün. Ama ben seni görmüyorum sanma. Seni hissediyorum.”

“Nasıl yani?” dedi.

“Çünkü seni seviyorum,” dedim. İnsan sevdiğini gözle değil, kalbiyle görür. Ben sana gönül gözüyle bakıyorum. Sen uzakta olsan bile ben seni görürüm. Sevgi, mesafeye ihtiyaç duymaz.

O an yüzündeki ifade değişti. Anlamaktan çok hatırlayan bir hâli vardı sanki.

İşte o an anladım:
İnsan kendini neden göremez sorusunun cevabı, insanın kendini ne kadar dinlediğiyle ilgili.

İnsan kendini göremez; çünkü çoğu zaman kendine dönmez.
Başkalarını anlamaya çalışırken, kendi sesini susturur.
Hissettiklerini erteler, yorgunluğunu görmezden gelir, ihtiyaçlarını sonraya bırakır.

Oysa insan önce kendine dönmeli.
Önce kendini dinlemeli.
Çünkü kendini duymayan bir kalp, başkasını da bir yere kadar duyabilir.

Kızım o gün bana sadece bir soru sormadı.
Bana durmamı, içime bakmamı ve kendimi hatırlamamı sağladı.

Belki de insan kendini göremiyorsa, aynaya bakmadığı için değil…
Kendine bakmayı unuttuğu içindir.

Uyanınca fark ettim 

O gece yıllar öncesinden bir yüzle karşılaştım rüyamda. Ortaokuldan bir arkadaş… Oysa yıllardır ne konuşmuşluğum var, ne de görmüşlüğüm. Ama o an, yanımda beliriverdi.

Saçlarını örten peruğunu çıkarıp, kel başını gösterdi: “Rahim ağzı kanseriyim” dedi. Üzgün değildi, sadece gerçeği söylüyordu. Bir an düşündüm, sonra gülümsedim. “İnsan kanser oldu diye üzülür mü? Bak ben de kemik kanseriyim. Bir kaburgam alındı ama hiçbir şeyim eksilmedi.”

Uyanınca fark ettim: Rüya aslında bana konuşuyordu. Hayatın aldığı parçalar, bizi eksiltmez. Tam tersine, bizi daha sahici kılar. Bir kaburgayı kaybetmek, bir dostluğu yitirmek, bir umudu toprağa gömmek… Hepsi bizi “yarım” yapmaz. Çünkü insanın bütünlüğü etten, kemikten değil; dirençten, inançtan ve kabulden kurulur.

Eksilmekten korkma. Çünkü eksilmek sandığın şey, aslında seni tamamlayan şeydir.

Bir gün böyle bir söze denk gelmiştim:
“Soğuk suya geç atlamak onu daha sıcak yapmaz.”

O an içimde bir şeyler kırıldı.Çünkü fark ettim:Ben de hep bekliyordum.“Biraz daha zaman geçsin,koşullar olgunlaşsın, yüreğim hazır olsun…” Ama aslında hiçbir şey değişmiyordu.

Hayat bekleyerek ısınmıyor dostum.
Kapının eşiğinde titreyerek durdukça,
fırsatlar da cesaretin de üşüyor.

Gerçek sıcaklık,
suya atladığın o ilk anda doğuyor.
Titresen de,
nefesin kesilse de,
ruhunun damarlarına bir ateş doluyor.

O yüzden artık biliyorum:
Harekete geçmek için
daha iyi bir gün yok.
Daha uygun bir zaman yok.
Şimdi var, burada var, sen varsın.

Ve bazen bütün yolculuk,
sadece o ilk adımın cesaretinde saklıdır.

Sana gelince: belki bu mektubu okurken gülümseyeceksin, belki şaşıracaksın; “Bu adam gerçekten bunları düşünmüş müydü?” diye elini alnına götüreceksin. Umuyorum ki evimizde bir köşe senin için hep ayrılmıştır; o köşede cam balkonun ışığı, defterlerimin kenarlarında kurşun kalem izleri vardır. Ben geliyorum; ama önce çalışacağım, küçük ritüellerimi kutsayacağım, sabahı gasp etmeyeceğim

Sevgili 40’ım,

Şu an 31’im. Ellerim hâlâ mürekkep kokuyor; bazen parmaklarımda sigaranın izlerini sayıyorum, bazen çocukların kahkahasını. Geçen yıl, 30’umun Eylül’ünde, 20’sinde kalemi tutuşumdan beri bir yıldır yazıyorum — o günden beri her satır bir tuğla, her satır arkasında titrek ama ısrarlı bir el. Bu mektubu sana, görünmez bir patikayı adımlarken yazıyorum; o patika kayaların arasından, uykusuz gecelerin kıyısından geçiyor ve sonunda senin kapında bitiyor diye hayal ediyorum.

Bugünlerde en çok şunlarla uğraşıyorum: zamanın daralması hissi, para kaygısı, aile sorumlulukları, bitmek bilmeyen “yapmalıyım” listesi ve bazen — itiraf ediyorum — yazarken kendimi değersiz hissetme anları. İşin gerçeği şu: sabahlarla gece arasında kalan bir hayatım var; tekstilin, çocukların, evin—bunların hepsi gerçek ve hızla taleplerini iletiyor. Ama yine de yazmaya dönüyorum. Çünkü yazmak beni topluyor; yazmak kendi cam balkonuma çıkıp dünyayı süzmek gibi.

Okuma ve yazma, benim için iki el: biri geçmişten aldığı dersleri taşıyor, diğeri geleceğe tuğla yerleştiriyor. Okudukça kelimeler içimde yeni yollar açıyor; yazdıkça o yollar belirginleşiyor. Bazen bir kitabın üç cümlesi bir haftalık kararsızlığı silip atıyor. Bazen bir gece yazdığım iki paragraf, sabah çocuklarıma daha sabırlı yaklaşmamı sağlıyor. Bu mikroutilere inanıyorum: küçük, tekrarlanan eylemler sinir yollarını değiştirir; disiplin ise o değişimin adı.

Görünmez yol diye tanımladığım şey aslında günlük ritüellerimin toplamı: gece yarısı yarım saat yazmak, sabah planını geceden çizmek, bir paragrafı asla eksik bırakmamak, kitap sayfasını bitirmeden yatağa girmemek. Bu küçük disiplinler, bugün bana pahalı bir yatırım gibi görünmüyor ama 40’ımda evimin duvarlarını taşıyacak. Ve evet — cam balkon hâlâ benim sığınağım; orada hem dışarıyı izliyorum hem içimi temizliyorum.

Kendimi geliştirme sürecimde en büyük düşmanım kendi aceleciliğim oldu. “Hemen sonuç istiyorum” dediğim anlar, beni küçülttü. Şimdi öğreniyorum ki dönüşüm sabırlı bir sanat: kabuğu yavaş yavaş eritiyorsun. Bir yılın sonunda, hâlâ eksiklerim var; hâlâ öğreniyorum; hâlâ pişmanlıklar korkutuyor. Ama aynı zamanda umut da büyüyor — çünkü her gün yeni bir tuğla koydum.

Sana gelince: belki bu mektubu okurken gülümseyeceksin, belki şaşıracaksın; “Bu adam gerçekten bunları düşünmüş müydü?” diye elini alnına götüreceksin. Umuyorum ki evimizde bir köşe senin için hep ayrılmıştır; o köşede cam balkonun ışığı, defterlerimin kenarlarında kurşun kalem izleri vardır. Ben geliyorum; ama önce çalışacağım, küçük ritüellerimi kutsayacağım, sabahı gasp etmeyeceğim.

Bitirirken kendime ve sana söz veriyorum: yol görünmez olsa da atacağım adımlar gerçek olacak. Belirsizlik korkutmasın — çünkü ben, bugün burada, her tuğlayı bilerek koyuyorum. Gelince kapını çalacağım; umarım içeri buyur edersin.

Sevgiyle, yorulmuş ama ümitli,

31’indeki Ramazan

Allahım, bu kalemi senin huzurunda oynatmak istiyorum. Yazdıklarım sana bir dua, bana bir şahit olsun. Kalbime razı olduğun bir farkındalık ver.

Hayatın koşuşturması içinde çoğu zaman gözümüz, elimizden kayıp giden nimetleri görmez. Oysa nefes alabilmek, bir bardak su içmek, sevdiklerimizin gülüşünü duymak… Bunların her biri şükre değer bir mucizedir. Ama insan, çoğu zaman kıymeti kaybetmeden anlayamaz.

İşte tam bu noktada şükür defteri devreye girer. Her gün bir satır… Belki bir kelime, belki bir cümle… Fakat yazdıkça insanın gönlünde bir pencere açılır. Çünkü yazmak, sadece zihni değil kalbi de disipline eder.

Bir deftere yazılan minnet cümleleri, zamanla insanın ruhunu parlatır. Hani bazen karanlık bir günün ortasında bir ışık huzmesi düşer ya odanın içine… İşte öyle bir şeydir bu. İnsan, sahip olduklarını gördükçe sahip olamadıklarının yükü hafifler. Ve hayat birden daha yaşanılır hâle gelir.

Şükür defteri tutmak, aslında Allah’a sürekli bir “farkındalık duası”dır. Dile gelmeyen, kalpte duran, ama satırlara dökülünce kök salan bir duadır. İnsanı, hem kendine hem de Yaratan’a daha yakınlaştırır.

Bugün elin kaleme uzandığında şunu yazabilirsin mesela:

·         “Gözlerimi açtığım sabah için şükür.”

·         “Çocuğumun bana sarılışı için şükür.”

·         “Beni ayakta tutan sabrım için şükür.”

Ve gün gelir, defterinin sayfaları arasında dolaşırken fark edersin ki: Aslında şükrettiğin şeyler, hayatının en büyük hazineleriymiş.

Okul güvenliği denildiğinde çoğu zaman sadece bina güvenliği düşünülür. Oysa mesele bundan çok daha geniştir. Depreme dayanıklı binalar, yangın önlemleri, güvenlik görevlileri ve kamera sistemleri elbette önemlidir. Fakat güvenli bir okul ortamı sadece duvarlarla sağlanmaz; psikolojik, sosyal ve dijital güvenlik de bu bütünün parçalarıdır.

Bugünün çocukları yalnızca okul bahçesinde değil, dijital dünyada da varlık gösteriyor. Akran zorbalığı, siber zorbalık, sosyal medya baskısı ve dışarıdan gelen olumsuz etkiler öğrencilerin ruhsal güvenliğini tehdit edebiliyor. Bir okulun gerçekten güvenli sayılabilmesi için öğrencilerin kendilerini korkmadan ifade edebildikleri, saygı gördükleri ve korunmuş hissettikleri bir ortamın oluşturulması gerekir.

Bu noktada sorumluluk sadece okul yönetimine ait değildir. Aileler, öğretmenler ve toplum da bu zincirin önemli halkalarıdır. Ailelerin çocuklarıyla güçlü bir iletişim kurması, öğretmenlerin öğrencilerin duygusal durumlarını fark edebilmesi ve okul yönetimlerinin önleyici politikalar geliştirmesi büyük önem taşır.

Unutulmamalıdır ki güvenli okul; yüksek duvarlarla çevrili bir bina değil, içinde güven duygusunun yaşadığı bir eğitim yuvasıdır. Çocukların korkmadan gülüp oynayabildiği, düşüncelerini özgürce söyleyebildiği ve geleceğe umutla bakabildiği yerler gerçek anlamda güvenlidir.

Çünkü bir toplumun yarını, bugün okula gönderdiği çocukların kalbinde ve zihninde büyür. Ve o kalplerin en çok ihtiyaç duyduğu şey, güven duygusudur.

Belki şu an bomboş gibi hisseder için. Ama belki de bu boşluk, yeniden dolabilmem için gerekli, eğer böyle düşünürsen hissetmezsin acıyı beklemeyi belirsizliği, kaygıyı. Şimdilik sadece dur, Kendine  yaslan. Dağ gibi. Ve geçeceğini bil! 

Mutluluk hepimizin dilinde fakat birçoğumuzun uzağında sandığı bir duygu. Oysa en büyük hatamız da burada başlıyor. Çünkü biz mutluluğu çoğu zaman uzakta, daha iyide, daha fazlada arıyoruz. “Biraz daha param olsun”, “şu da olsun”, “her şey yoluna girsin” diyoruz. Sonra mutluluğu erteliyoruz. İnsan çok garip bir varlık… Elindekine çok çabuk alışıyor. Bugün “olsa çok mutlu olurum” dediğimiz şeyler, yarın “eh işte”ye dönüşüyor. Ve biz bu sürecin içinde fark etmeden yoruluyoruz. Çünkü hep bir sonrakine koşuyoruz.

Oysa mutluluk çoğu zaman büyük anlarda saklı değil. Sessiz bir sabah kahvesinde, içten bir gülüşte, sevdiğin birinin “iyi ki varsın” demesinde saklıdır. Fakat biz o anların yanından çok hızla geçiyoruz. Çünkü gözümüz hep uzaklarda.

Belki de biraz durmak gerekir. Elimizdekine bakmak, sahip olduklarımızı gerçekten görmek, kıymetini bilmek… Çünkü çoğu zaman “eksik” sandığımız hayat, aslında fark edilmeyi bekleyen bir “bütünlük” taşıyor içinde. Daha iyisini istemek tabiki yanlış değil. Fakat mutluluğu sadece “daha iyisi gelince”ye bağlamak, bugünü kaçırmak demek. Hayat beklerken değil, yaşarken anlam kazanır. 

Aslında mutluluk sandığımız kadar uzakta değildir. Belki de sadece bakış açımızı değiştirmek kadar yakındır.

Sıcak bir yaz günüydü. Bahçeli müstakil bir evin bugün ağır misafirleri olacaktı. Yazın esen o ılık rüzgarı bilir misiniz? Hava sıcaktır, bahçede hamakta sallanırsınız; ufak ufak sallanırken birden o yumuşak rüzgar, adeta şefkatli bir el gibi değer teninize de okşar geçer ya hani… İşte öyle huzurlu bir gündü. Ev sahibi için çok önemli bir gündü. Bugüne kadar onca misafir ağırlamıştı ama bu başkaydı. Bugün her şey kusursuz olmalıydı. En güzel elbisesini giydi, en güzel takılarını taktı, en güzel parfümünü sıktı. Saçlarını maşayla hafiften kıvırdı ve açık bıraktı; ne de olsa o ılık rüzgar saçlarına değdiğinde bunu hissetmeyi çok seviyordu. Saati kontrol edip duruyordu.

Son bir kez aynaya baktı. Gözlerinin içine, ondan öteye seslendi: “Hazırsın, bu buluşma olmak zorunda,” dedi. Kendine baktı, bir an gözleri dolacak gibi oldu; sonra içindeki ses, “Her şey olması gerektiği gibi, olması gereken zamanda oldu ve olacak,” dedi. “Evet, hazırım.”

Tam o anda zil çaldı. Misafirler sırayla içeri girdi. İlk giren 10 yaşında tatlı bir kız çocuğuydu. Hemen arkasındaki 15 yaşında, hırçın, tam bir ergen kızdı. Ardından 20 yaşında genç, heyecanlı, naif bir kız girdi. Peşinden 25 yaşlarında güzel ve yorgun bir kadın girdi. En son 30 yaşında olgun, sakin bir kadın girdi. Evet, bütün misafirler gelmişti. Hepsi oturma odasında rastgele bir yerlere oturdu.

Ev sahibi tek tek misafirlerine “Hoş geldiniz,” dedi. “Ben de sizi bekliyordum. Sizleri görmek benim için bir onurdur. İyi ki buradasınız,” dedi.

15 yaşındaki ergen lafını böldü ev sahibinin: “Neden şimdi? Bugüne kadar çağırmadın, şimdi neden çağırıyorsun? Sana ihtiyacım yok artık,” dedi. Ev sahibi duydukları karşısında şaşırmadı; aslında bekliyordu bunu ondan.

10 yaşındaki çocuk da cesaret almış olacak ki lafa atladı hemen, gözleri dolu dolu: “Beni seviyor musunuz gerçekten? Beni burada istiyor musunuz?” dedi. Ev sahibi çocuğa baktı; tam da ondan beklediği gibiydi.

20 yaşındaki kız da konuşmaya dahil oldu: “Çocuklar, sakin olun. Kendi yuvamızı kendimiz kurabiliriz. Bizi de seven, bizim de sevdiğimiz kişiler var. Kendi kurduğumuz sevgi dolu bir çevre var burada,” dedi.

25 yaşındaki kadın yorgun bir ses tonuyla: “Evet, sanırım biraz gerildiniz ama inanın hiç halim yok tartışmaya. Madem buluştuk, zamanı iyi değerlendirelim. Hepimizin sorumlulukları ve dönmesi gereken bir ev var,” dedi panikle.

30 yaşındaki kadın şöyle bir göz gezdirdi. O huzur veren, sakin tavrıyla: “Her şey olması gereken zamanda, olması gerektiği gibi oldu ve olacak,” dedi.

Ev sahibi olan biteni izliyor, hiç karışmıyordu.

Sohbet sohbeti açtı; hiç olmayacak şeylerden sesler yükseliyor, nabız artıyordu.

10 yaşındaki çocuk bir süre sonra evin en sessiz köşesine, yere oturdu; dizlerini kendine çekti ve sessizce ağlamaya başladı. Onu ne duyabilecek, ne sevebilecek, ne de görecek kimse olmadığını düşünüyordu.

15 yaşındaki ergen kız ise öfkeden deliye dönmüş; buradaki misafirlerden ve tüm dünyadan nefret ediyordu. Kimse onu anlamıyordu ve hak ettiği yaşamda değildi. Ölmesi gerektiğine neredeyse emindi. Eline ne geçiyorsa fırlatıyordu balkon kapısından bahçeye doğru. Bilerek dışarı atıyordu; evdeki misafirlere zarar vermek istemezdi. Kendinden başkasına zararı yoktu zaten. Öfkesini bu şekilde çıkarmaya çalışıyordu.

20 yaşındaki kız, tüm bunların bir saçmalık olduğunu, herkesin kendine gelmesi gerektiğini söylüyordu. Elleriyle inşa ettiği, adım adım sevgiyle, emekle ördüğü şeyler vardı ve bu huzuru kimsenin kaçırmasına izin veremezdi. “Gerekirse hiçbirinizle bir daha görüşmem, yine de huzurumu bozmam,” diyordu.

25 yaşındaki o yorgun kadını da çileden çıkarmışlardı sonunda. “Ya benim çoluğum çocuğum evde beni bekliyor; ben kimlerle, nelerle uğraşıyorum? Nereden geldim buraya?” diyordu pişmanlıkla. “Şimdi burada bunları dinleyene kadar evde çocuklarımla vakit geçirirdim. Kim bilir bensiz ne yapıyorlar, nasıl yalnız bıraktım?” diye vicdan azabı çekiyordu. Bu kadın en sonunda: “Ben bir anneyim! Düşünmem gereken önce çocuklarım var! Sizi çekemem, kusura bakmayın. Hem bana şimdi burada bir şey olursa çocuklarım ne olacak, he?” diye bağırmaya başladı.

30 yaşındaki kadın misafirlerden çok ev sahibini izliyordu. “Ne tepki verecek bu olanlara?” diye sabırla bekliyordu. Ne diğerleriyle laf dalaşına girdi, ne kendini açıklama gereği duydu, ne de kimseyi suçladı. Sadece onları izleyen bir seyirci gibi, nötr bir şekilde izliyordu. Ve dudaklarında mırıldandığı şu cümle hâlâ devam ediyordu: “Her şey olması gerektiği gibi ve olması gereken zamanda oldu.”

Sonunda ev sahibi olaylara müdahale etme zamanının geldiğini anladı ve oturduğu yerden kalktı.

Önce 10 yaşındaki küçük kızın sindiği o köşeye gitti, kızın ellerinden tuttu, gözyaşlarını sildi: “Seni görüyorum,” dedi ve ayağa kaldırdı. 15 yaşındaki kızı da tam elinde bardak bahçeye fırlatacakken yakaladı ve bardağı usulca masaya koydu; kızın gözlerinin içine baktı: “Seni duyuyorum,” dedi ve diğer eliyle de onu tuttu. Bir elinde 10 yaşındaki kız, diğer elinde 15 yaşındaki ergen, bahçeye doğru yöneldi. Diğer kadınlara da kafa hareketiyle işaret etti: “Herkes bahçeye gelsin,” dedi. Öfleyip püfleyerek bahçeye doğru yürümeye başladılar misafirler. “Herkes çıplak ayak toprağa basacak ve el ele tutuşacağız,” dedi ve bir çember oluşturdu.

Şimdi bütün misafirler bir çember etrafında, ayakta, el ele, birbirine bakıyordu. Çıplak ayakla toprağa basmak bir nebze sakinlik vermişti sanki. Ev sahibi çemberden ortaya çıktı. Hepsiyle tek tek göz göze gelmeyi ihmal etmedi.

Önce 10 yaşındaki kıza döndü: “Seni seviyorum. Sen sevilmeye layıksın ve çok değerlisin,” dedi, saçlarını okşadı, sımsıkı sarıldı. “Ama artık buradaki süren doldu. Yuvaya dönmelisin,” dedi. “Bize kattığın her şey için teşekkür ederim.” Küçük kız gülümsedi ve bahçe kapısından çıkarken sevgi dolu bir enerjiyle ev sahibine baktı.

Sonra 15 yaşındaki kıza döndü ev sahibi: “Gel buraya, anlaşılmadığı, duyulmadığı, değersiz hissettiği için hırçınlaşan kız,” dedi. “Sen her şeyin en güzelini hak ediyorsun. Bu zamana kadar da iyi başa çıktın her şeyle. Sen çok güçlüsün. Seni çok seviyorum. Kendini çok güzel korudun ve ben seni anlıyorum,” dedi. Sımsıkı sarıldılar. Hırçın kız, gardını indirmek zorunda kaldı bu sevgi karşısında. “Ama artık senin de yuvaya dönme vaktin. Beni anlıyorsun değil mi?” Evet dercesine başını salladı usulca kız. Omuzları dik, gözleri daha sevinç dolu; o da bahçe kapısına yöneldi ve oradan ayrıldı.

Sıra 20 yaşındaki kıza geldi. Ev sahibi ellerini tuttu kızın: “İyi ki seni tanıdım.” Kız gözlerini kaçırdı. “Kimse yokken… sıfırdan başladığım o günü ben unutmadım,” dedi kısık sesle.Ev sahibi gülümsedi: “Ben de unutmadım.” Sen gördüğüm en iyi inşaat ustalarından birisin,” dedi ve aralarında sessizce gülüştüler. “Biliyorum, çok emek verdin. Kendi inşaatının ustası, işçisi, bazen de hamalı oldun. Ama sen hayatını bir düzene sokmak için çok çaba gösterdin ve bu her şeyden kıymetli. Seninle gurur duyuyorum,” dedi. Sarıldılar. “Yuvaya dönme vakti, ayrılmak zorundayız,” dedi ev sahibi. Kız son bir kez ev sahibine baktı ve gülümseyerek bahçe kapısından çıktı.

Şimdi sıra 25 yaşındaki kadına geldi. “Gel buraya, sevgili yılın en annesi,” dedi. Yorgun kadın gayriihtiyari gülümsedi. Ev sahibi ellerini uzattı… Kadın bir an duraksadı.
“Evden çıkarken ‘çabuk gel’ diyen sesi hâlâ kulağımda,” dedi. Ev sahibi yumuşakça gülümsedi:
“Evet… kendini o kadar çok anne olmaya adadın ki, seni unuttun.” “Bunun için kimseyi suçlayamazsın; kendini bile. Çok yoruldun biliyorum, Sen iyi bir annesin. Her hâlinle yeterlisin. Güvendesin ve bu dünyada bir yerin var. Korkularından arın. Çocukların yine senin çocukların; seninler ama sana ait değiller, sana emanetler. Onları severken, onları büyütürken kendini de sevmeyi, ihtiyaçlarını görmeyi unutma olur mu? Sen kendine alan tanı ki kendini bulabil. Yakında ‘Ben kimim?’ diye sorgulamaya başlayacaksın. Korkma. Bu yolculuk yine senin hayrına olacak. Şimdi gitme vakti… yuvaya.” Gözleri dolu dolu sarıldılar. Kadın hızlı hızlı bahçe kapısına yöneldi. Çocukları onu bekliyordu.

En son sıra 30 yaşındaki misafirine geldi. O, diğer misafirin gidişini izlerken 30 yaşındaki misafir iki kahve yapmış, gelmiş, ona bakıyordu. Ev sahibi gülümsedi: “Kaldık ikimiz sonunda. Gel, oturalım şöyle. Kahvemizi içerken devam edelim sohbetimize,” dedi. “Seninle sohbetim belli ki diğerlerinden daha uzun olacak.” Misafir bunları tahmin eder gibi hemen oturdu sandalyesine ve kahvesinden bir yudum aldı. Ev sahibine döndü ve şu soruyu sordu: “Neden sırayla hepsiyle konuşup sonra da gönderdin?” Ev sahibi gülümsedi: “Çünkü direksiyonda artık ben varım,” dedi. “Sürekli dikiz aynasına bakarak yoluma devam edemem; bir yerde kaza yapacağım. Yolumun güzelliğini fark ettim ve artık dikiz aynasına değil, önümdeki yola ve manzaraya odaklanmak istiyorum.”

30 yaşındaki kadın bu cevaba keyiflendi, kahvesinden bir yudum daha aldı: “Peki yolculuk nereye?” diye sordu. Ev sahibi gözlerini kıstı ve 30 yaşındaki kadına bakarak: “Sen benden kopya mı çekiyorsun bakalım?” dedi. 30 yaşındaki kadın kahkaha attı: “Senin bu hallerini çok seviyorum,” dedi. “Ser verir, sır vermezsin. Ama bu enerjin yok mu, bana umut veriyor yaşama dair. Ha, bir de sana anlatmam gereken bir şey var,” dedi ve huşu hâlinde konuşmaya başladı:

“Biliyor musun, ben bir yola çıktım. Bavulsuz, hazırlıksız; bir iğne bile almadım yanıma. Üstelik yola çıkacağımdan haberim bile yoktu. Bir rüyadan uyandım sanki. Anlam yüklediğim ne varsa kayboldu. Aslında kaybolmadı; sadece yüklediğim anlam kadar var olduklarını gördüm. Kendi gerçeğimi kendim yarattım. Kötü de bendim, iyi de. Melek de bendim, şeytan da. Korkak da bendim, cesur da. Ateş de bendim, su da. Havada bendim, toprakta. Sevdiklerim de bendim, sevmediklerim de. Suçlayan da bendim, aklayan da. Doğru da bendim, yanlış da. Ak da benim, kara da. Yakan da bendim, yanan da. Koşan da bendim, duran da. Kurban da bendim, kurtarıcı da. Ağlayan da bendim, gülen de.

Kaç tane ‘ben’ vardı, sayamadım bu yolda. Ben kimim? Ben kimim diye soran ben kim? Benden öte bir ben var. Beni her koşulda seven, destekleyen bir ben var; bir de acımasızca suçlayan, beni kısıtlayan bir ben var. Bazen bu benlerin arasında sıkışıyorum. Bütün benliklerimi soyunup çıkarıp atmak istiyorum. Biliyorum, bir yer var, bir şey var içimde; adını koyamadığım bir şey. Orada işte hiçbir benliğim yok. Özgür ruhum sevgiyle sarmalanmış. Ruhum hafif, bedenim yok orada. Süzülüyorum sadece; bir tüy kadar hafif, bir ilkbahar rüzgârı gibi esiyorum inceden. Öyle huzurluyum ki…”

“Bir dakika, bir dakika,” dedi ev sahibi, onu durdurdu. “Sen bu yolculuğun nereye vardığını biliyor musun?”

Misafir: “Henüz değil ama yolculuğun tadını çıkarmaya çalışıyorum,” dedi. “Sen neden bu kadar heyecanlandın, yoksa biliyor musun nereye gittiğimi?” dedi gülümseyerek.

Ev sahibi kahvesinden son bir yudum aldı, arkasına yaslandı ve gökyüzüne baktı.

Misafir daha da meraklandı: “Hadi ama, söylemeyecek misin?” dedi.

Ev sahibi gülümsedi. O gülümseme ki sevgiyle, aralarında görünmez bir titreşimle her yanı sardı.

“Hâlâ anlamadın mı?” dedi. “Kendinden kendine bir yolculuktasın. Varacağın yer kendinsin. Yolculuk da senin kendi manzaralarınla dolu. Yolda hangi manzaraları görüyorsan, onlara iyi bak; çünkü onları sen yaratıyorsun. Kendini bulma yolculuğuna çıktın. Yola çıkan senle şimdiki sen bile aynı değil. O yüzden kendine iyi bak olur mu?”

Misafir gözleri dolu dolu bakarak: “Kendime mi? Bir dakika… Peki diğerleri kimdi? Ve sen gerçekten kimsin?” dedi.

“Ben, sen, onlar… hepimiz biriz.”

“Hepinizi çok seviyorum, tüm benliklerim. Her şeye rağmen, evet, sizi seviyorum. Beni şimdiki hâle getirdiniz. Ama şimdi hepinizi bırakmalıyım. Seninle de vedalaşma vakti, 30 yaşım.” Bir bene daha veda etti ev sahibi.

“İşte,” dedi, ellerini gökyüzüne kaldırdı. Çıplak ayakları toprağa sağlam basıyordu. Yağmur yağmaya başlamıştı ve yüzüne damlalar düşüyordu.

“Katre,” dedi yağmur damlası dudağına düştüğünde iştahla. İşte o anda, çıplak ayaklarıyla toprağa değdiği yerde bedenini bir ritim aldı. İleri, geri… sonra kendi etrafında usulca dönmeye başladı; sanki görünmeyen bir müziğe eşlik ediyordu. Yağmur damlaları bedenine değdikçe çözülüyor, sınırları siliniyordu. Bir damla dudağına düştüğünde onu dilinde hissetti… o an, sanki varlıkla yokluk arasında bir yerde eridi. “İşte şimdi bütün benliklerimle vedalaştım.

Ben bir hiçim. Hoş geldin, hiçlik!” diye haykırdı ev sahibi gökyüzüne bakarak, yağmurla bir oldu.

Hoş geldin, Hiçlik….

Türkiye’de erkek olmak...
Oğul olmak, adam olmak, koca olmak, baba olmak, dede olmak…
Toplumun sırtına sessizce yüklediği rollerin içinde var olmaya çalışmak.
Yıllardır kadınların karşılaştığı zorlukları konuşuyoruz ve bu çok değerli.
Ama ya erkekler? Onlara yüklenen roller, beklentiler, bastırılan duygular?
Neden bunu konuşmuyoruz?

Daha küçücükken başlıyor aslında her şey.
“Ağlama, sen erkeksin.”
“Erkek dediğin güçlü olur.”
“Yeme dayağı, sen de vur.”
“Kibar olma, yanlış anlaşılırsın.”
Erkek çocukları, duygularını değil; güçlerini göstermeye zorlanarak büyüyor.
Daha o yaşta ağlamaktan utanıyor, korkusunu gizliyor, şefkati öğrenemiyor.
Çünkü “adam gibi adam” olmanın tarifi bu sanılıyor.

Sonra büyüyor.
Eğer biraz şanslıysa, eğitim alıyor. Ama çoğunlukla hayatın ortasına itiliyor:
“Okumayacaksan çalış, boş durma. Para getir, sen erkeksin!”
Hayal kurmak mı? Sanatla ilgilenmek mi? Edebiyat, spor, meslek seçimi? Bunlara yer yok.
Ailesizse, daha da ağır: Direkt hayata savruluyor. Hayal bile kuramıyor.

Sonra bir iş… Ardından o ilk maaş… Onu bekleyen bir aile…
Henüz kendine alan yaratamadan, hayatının direksiyonuna geçmek zorunda kalıyor.
Çünkü “erkek dediğin eve para getirendir” algısı her şeyin önünde.

Evleniyor diyelim.
Daha baştan yük listesi hazır: Altın damattan, ev damattan, salon damattan...
Peki, bu damat gerçekten evleniyor mu?
Yoksa borçla, yorgunlukla, omzuna yüklenen beklentilerle hayata mı tutsak oluyor?

Evlendikten sonra da kolay değil.
Annesiyle eşi arasında sıkışıyor. Biraz annesine gitse “anacı”, biraz eşinden yana olsa “hanımcı” deniyor.
Arkadaşlar da aynı baskıyı sürdürüyor:
Eve bağlıysa “hanımköylü”, sesini yükseltiyorsa “aslan gibi adam!”

Çocukları oluyor…
Geleceklerini garanti etmek, onları okutmak, evlendirmek, bir şeyler bırakmak için çabalıyor.
Yıllar geçiyor. Belki elinde hiçbir şey kalmadan yaşlanıyor.
Ve torunlar diyor ki:
“Dedemde ne ev kaldı, ne arsa... Tüh!”

Ama çoğu zaman kimse fark etmiyor...
Kendinden önce herkesin iyiliğini düşünüyor.
Eşini mutlu etmek istiyor, çocuklarını korumak istiyor.
Ama bunu gösteremiyor belki de.
Çünkü sevgiyi dile getirmek değil, sorumlulukla göstermek öğretilmiş.

Ve belki yıllar geçiyor…
Ne kadar verdiği değil, ne kadar “veremedikleri” konuşuluyor.

Ama artık bu döngüyü kırmanın zamanı geldi.
“Erkeklerin de duyguları var; onlar da sever, kırılır, endişelenir ama çoğu zaman bunu göstermelerine fırsat tanınmaz.”
Babalar da en az anneler kadar çocuklarını seviyor, onların geleceği için endişeleniyor.
Onlar da yoruluyor, bazen çaresiz kalıyor ama belli etmiyor.
Eşlerini önemsiyor, değer veriyor ama çoğu zaman bunu göstermekten utanıyor, çünkü öğretilmedi.
Sadece güçlü değil, aynı zamanda şefkatli ve duyarlılar — ama bu yönleri hiç görünmüyor.

“Gelin artık erkekleri de kendi gerçeklikleriyle görmeye başlayalım.”
Ağlayan, seven, yorgun düşen, hayal kuran, destek isteyen insanlar…
Bu sadece erkeklerin değil, hepimizin meselesi.
Sağlıklı bireyler, mutlu aileler, huzurlu bir toplum için erkeklerin de iç dünyasını anlamak, yüklerini hafifletmek zorundayız.
Hangimizin yükü daha ağır diye tartışmak yerine, birbirimizin yükünü anlamaya çalışalım.
Ancak empatiyle iyileşebilir, birlikte güçlenebiliriz.
Suçlamak kolay, anlamak emek ister. Ama biliyoruz ki, sadece anlayışla gerçek bir denge kurulabilir.

Toplum, insanı şekillendirmemeli; insan, toplumda kendini var edebilmeli.
Asıl mesele bu.

“Bu yazı, kadınların verdiği mücadeleleri yok saymak için değil; uzun süredir konuşulmayan başka bir sessizliği görünür kılmak için yazıldı.”

O günden bugüne değişen toplumlar ve teknolojik gelişmelerle insanların birbiriyle iletişim kurabilecekleri birçok yöntem ortaya çıktı. Kâğıdın icâdıyla ortaya çıkan mektup, zarf, telgraf ve fax bunlara örnek olarak gösterilebilir...

Her toplum kendi döneminde birbirinden farklı araçlarla iletişim hâlinde olmuşlardır. Zira iletişim bireyler arasındaki en önemli faktörlerden biridir.

Günümüzde teknolojinin baş döndürücü bir hızla gelişmekte olduğunu, buna karşın karşılıklı iletişimin zafiyeti söz konusu olduğunu da gözlemlemekteyiz.

Akıllı telefonlar, diz üstü ve masa üstü bilgisayarlar, tabletler bireyler arasındaki gerçek iletişim yollarını tıkamıştır.

Ebeveyn-birey, akraba ve dostlar arasındaki bağlar gitgide zayıflamış, gerçek hayat kendini sanal aleme teslim etmiştir.

Bunun en bariz örneği saatlerce elimizden düşür(e)mediğimiz android telefonlardır.

Telefon, 7 Mart 1876'da Alexander Graham Bell tarafından icât edildiğinde sadece birkaç tuşu olan ankesörlü bir şey olarak ortaya çıktı. O zamanki şartlarda iki farklı noktada sadece bir birilerine "alo" diyecek kadar önem arz etmekteydi. Bugün ise telefonlar radyo ve televizyon gibi kullanılmakta, birbirinden farklı sosyal medya platformlarını içinde barındıran, sadece tuşla değil sesli komutla hareket eden, ev, iş, okul, araba, dağ, bayır gibi yerlerde rahatlıkla cepte taşınabilen ve kullanıbilen bir kutu olarak karşımıza çıkıyor...

Son zamanlarda yapay zekâ ile daha ileriye giden bu harika icâdın birçok işimizi kolaylaştığı göz ardı edilemez elbette. Ancak yemekte bir nimettir, fakat fazlası mideye zarardır.İlaç şifadır, iyileştirir, ancak dozunu aştığımızda, doktor tavsiyesine uygun kullanılmadığında fayda değil, vücuda zarar verir!

Telefonu da bu saydıklarım ile bir tutmamım esas sebebi de bundan kaynaklanıyor. Sanal alemdeki iletişim ve bitmeyen paylaşım ve akış bir çatı altında yaşayan insanların muhabbetlerini, çay ve yemek sofrasındaki birlikteliklerini sabote etmektedir. Zamanla birbirine yabancılaşan insanlar birbirlerini dinlemiyor, anlamıyor...

Bizler eskiden okuldan gelir gelmez anne babamıza koşardık. Onlar bizi dizleri dibine oturtur, yemekler hazırlanırken; "Oğlum veya kızım bugün okulda ne öğrendin anlat bakalım" derlerdi. Biz de anlatırdık, bazen gülerdik bazen ağlardık, ama mutlaka konuşurduk. Bugün olduğu gibi içimize kapanmazdık. Sevse de kızsa da anne babanın öptüğü yerde de vurduğu yerde de gül açardı! İlk telefonum tuşluydu, melodileriyle oynayarak eğlenen, gülen öğrencilerdik, ama mutluyduk.

Bugün ilkokul çağındaki çocukların bile elinde akıllı telefonlar var, ama gerçek dostlukları,  samimi sohbet ve muhabbetleri yok! Sahte kimliklerle açılan hesapların içinde her gün biraz daha gerçek kimliğinden, bizi biz yapan değerlerimizden uzaklaşmaktadırlar. Hem zihinleri hem bedenleri hem de ruhları günden güne hastalanmaktadır. Daha birkaç gün önce zihnine ölüm düşüncesi kodlanan bir çocuk yüreğimizi parçalayarak okulda katliâm gibi bir silahlı saldırı gerçekleştirmedi mi!?

Sanal dünyanın cazibesine kapılan sosyal medya fenomenleri canlı yayında hayatına son vereceğini doğrudan veya dolaylı olarak rahatlıkla milyonlara izletebiliyor. 7'den 70'e her yaştan insan tiktok'ta millî ve manevî değerlerimizi ayaklar altına alan programlara imza atabiliyor.

İşte bu da iletişim kanallarını ciddi anlamda tıkayan bir faktör olarak karşımıza çıkıyor.

Başka bir şey de televizyon tabi ki.

Medya, telefon, televizyon, magazin, kadın programları kuşağı, diziler...

En çok sevdiğimiz dizilerde bile aşırı tüketime, hangi yoldan olursa olsun zengin olmaya teşvik eden yaşam biçimleri ve çarpık ilişkilere özendiren birbirinden farklı programlar...

Çatışma, milyonların ekran başında tanık oldukları bir adamın kafasını delip onu kanlar içinde bırakan kan dondurucu sahneler!...

Ve bunu izleyen, çocuklarına da izleten ebeveynler!

Allah aşkına, söyler misiniz bana:

Durum böyleyken nasıl olur da sağlıklı bir toplum, sağlıklı bir aile, sağlıklı bir iletişim ortamı hazırlayabiliriz!?

Geleceğe emin adımlarla ve güvenle nasıl ilerleyebiliriz!

İletişimin gerçeklerden koparılıp sanal, yapay ve sahte bir mecraya hapsedildiği bir ortamda konuşacak bir muhatap bulamazsınız.

O daldan o dala atlayan bazı kuşlar gibi saatlerce- ki bu bazen 6-7 saati de bulabiliyor- o platformdan bu platforma atlayarak boşu boşuna hebâ ediyoruz gittiğinde bir daha gelmeyecek olan en güzel, en verimli saatleri ve bundan da önemlisi sadece sağlığımızı değil bir zaman sonra sevdiklerimizi de kaybedebiliyoruz maalesef.

Karşısında muhatap bulmayan insanlar kim olursa olsun sizden soğur ve dinlenmediği, anlaşılmadığı, konuşmadığı ortamlardan uzaklaşma plânları yapar.

Oysa siz kafasını toprağa gömen deve gibi o kutuya gömerseniz kafanızı zamanla birçok şeyin elinizden kayıp gittiğini müşahede edersiniz.

Vakit varken; seven sevdiğini söylesin, özleyen özlediğini...

Selâm verin eşinize, eve gelen eşinizi kapıda karşılayıp, hoşgeldin deyin ona.

Çocuklarınızı çok ihmâl etmediniz mi?

Aynı sofra etrafında bir tas sıcak çorba içmeyi özlemediniz mi?

Çocuğunuzun ödevine yardım etmekten göğsünüzün kabardığı, çocuğunuzun "teşekkür ederim anneciğim, teşekkür ederim babacağım" diyerek yanağınıza kondurduğu sıcacık buseyle, yüzünüzün güldüğü günleri özlemediniz mi?

İletişim belki özlediğimiz, özendiğimiz bir şey olarak çok gerilerde kaldı belki. 21.yüzyıl bizi yönlendiriyor olsa da iletişimin gerçek frekansını yani kendi iç dünyamızı yeniden fabrika atlyarlarına döndürmek için çabalamamız gerekir.

İletişim günümüzün en önemli sorunlarından biri hâline geldi. Zira hiç kimse birbirini dinlemiyor, anlamıyor veya anlamak istemiyor. Psikiyatr ve psikologlar hınca hınç dolmaktadır. Aynı yastığa baş koyan insanlar bile kendi başlarına ortak bir paydada bulaşamıyor. İş ortakları da böyledir, ebeveyn ile evlat; evlat ile ebeveyn arasındaki ilişki de böyledir.

Tatlı dil yılanı bile deliğinden çıkarırken; zehir zemberek, saçma sapan cümleler sarf ederek, muhatabımızı inciterek sağlıklı diyalog kuramıyoruz.

Dikkat edin, yine en ufak bir tartışmada bile medya dilini kullanır olduk: Argo kelimeler, rencide eden üstü kapalı söylemler...

Meydana gelen uzun kırgınlıklar, kızgınlık ve küslükler...

Umutulmamalıdır ki;

İnsan cüzî iradesini istediği şekilde kullanabilir.

Küçük bir tavsiye;

Siz ne olursa olsun tatlı dilinizle gönülden gönüle muhabbet köprüleri kurmaya çalışın.

Bireysel çabalar toplumsal başarıları da beraberinde getirecektir.

Abdulaziz ADAKAN 

~Şiir Yürekli Roman Yazarı ✍🏻 

Peki ya insan? Hiç kendinizi "Nadasa" bırakmak istediniz mi?

Modern çağ, insanı sürekli üretmeye, sürekli görünür olmaya, sürekli “yetişmeye” zorlayan bir düzen kurdu. Sabahın ilk ışıklarıyla başlayan koşu, gecenin en karanlık anına kadar devam ediyor. Sosyal hayat, iş hayatı, ekonomik kaygılar, dijital dünyanın bitmeyen akışı… Hepsi insanın ruhuna aynı anda dokunuyor. Ama çoğu zaman bu dokunuş, bir şefkatten çok bir baskıya dönüşüyor.

İnsan da tıpkı toprak gibidir aslında. Sürekli işlenirse yorulur. Sürekli beklentiye maruz kalırsa tükenir. Sürekli bir şeylere yetişmeye çalışırsa, bir süre sonra kendine geç kalır.

İşte tam bu noktada “nadas” kavramı sadece tarımsal bir terim olmaktan çıkar, insani bir ihtiyaç hâline gelir.

Nadas, sadece boş bırakmak değildir. Nadas, bilinçli bir geri çekiliştir. Nadas, kendine verilen bir izindir. Nadas, ruhun kendi yaralarını sarabilmesi için açılan sessiz bir alandır.

Bugün birçok insanın yaşadığı tükenmişlik, aslında nadasa bırakılmamış bir hayatın sonucudur. Sürekli çalışan zihinler, hiç dinlenmeyen duygular, hep güçlü görünmek zorunda hisseden insanlar… Oysa insanın da durmaya, susmaya, hatta bazen kaybolmaya ihtiyacı vardır.

Tasavvuf geleneğinde “halvet” diye bir kavram vardır. Kişinin kalabalıktan uzaklaşıp kendi iç dünyasına yönelmesi… Bu, bir kaçış değil; aksine bir dönüş yolculuğudur. İnsan, dış dünyanın gürültüsünden uzaklaştıkça kendi hakikatine yaklaşır. Tıpkı nadasa bırakılan toprağın, görünürde boşken aslında derinlerde yeniden canlanması gibi…

Maddi dünyada ise bu durum daha somut karşılıklar bulur. Sürekli çalışan bir beden hastalanır. Sürekli yoran bir zihin hata yapar. Sürekli baskı altında kalan bir insan, en sonunda ya kırılır ya da içten içe sessizce dağılır. Ekonomik kaygılar, kariyer hedefleri, başarı ölçütleri… Bunların hepsi bir noktada insanın üzerine yük olur. Ve insan, bu yükü taşımaya çalışırken kendini kaybeder.

Sosyal hayat da bundan nasibini alır. İnsanlar artık dinlemek için değil, cevap vermek için konuşuyor. Görmek için değil, göstermek için yaşıyor. Kalabalıkların içinde yalnızlaşan bir insan profili oluşuyor. Oysa bazen en büyük ihtiyaç, bir süre kimseye bir şey anlatmamak, kimseye bir şey ispatlamamaktır.

Belki de bu yüzden şu soruyu sormak gerekiyor: Biz gerçekten yaşıyor muyuz, yoksa sadece yetişmeye mi çalışıyoruz?

Nadasa bırakılmak, bir zayıflık değildir. Aksine, kendini koruyabilen güçlü insanların tercihidir. Her şeyi aynı anda yapmak zorunda olmadığını bilen, durmanın da bir eylem olduğunu fark eden insanların…

Kendinize şu izni verebildiniz mi hiç? “Ben bugün hiçbir şey yapmak zorunda değilim.” İşte bu cümle, modern insan için belki de en büyük lükstür.

Ama unutulmamalı ki; nadasa bırakılan toprak, bir gün yeniden ekilmek için hazırlanır. Dinlenmek, vazgeçmek değildir. Geri çekilmek, kaybetmek değildir. Aksine, daha güçlü bir dönüşün hazırlığıdır.

Belki de hayat, sürekli ilerlemekten değil; ne zaman duracağını bilmekten ibarettir.

Ve belki de en doğru soru şudur:

Siz hiç kendinizi "Nadasa" bırakacak kadar kendinize değer verdiniz mi?

Cem Sultan...🖋️

‎Ben başlatmadım ki bu savaşı. Ben yazmadım ki bu kara sevdayı. Neden bütün yükünü ben çekiyorum? 

‎Haklı kimdi? Suç kimdeydi? Suç, bir kişiyi tüm kalbinle sevmek miydi? 

‎Bir yanlış nasıl olurda hayattaki tüm doğruları silebilir ki?  Ne hâle getirdin baksana. Sen sana aşık kadını tek düşmanın gibi gördüğünden beri, aşk savaş oldu, suç oldu, yanlış oldu. Bir tek yalan olmadı. Senin tüm vefasızlığına, kaderin tüm savaşlarına rağmen o kadar gerçek ki aşk... 

‎Keşke aşk kadar gerçek olsaydın sende...

Geleceğimizin teminatı çocuklarımızın gülüşüyle aydınlanan bu özel gün, milletimizin egemenliğini çocuklara armağan eden eşsiz bir mirastır.

Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, bu anlamlı günü tüm dünya çocuklarına armağan eden herkesi saygı ve minnetle anıyoruz.

Tüm çocukların bayramı kutlu olsun…

23 Nisan kutlu olsun 

Gazeteci Yazar: Emin Yiğit 

Kadın…
Ne çok anlam, ne çok duygu, ne çok kimlik barındırıyor içinde.
Kadın olmak, belki de sandığımızdan çok daha fazlası. Haydi bugün bunun üzerine birlikte düşünelim.

Hayat, bir kız çocuğu olarak başlar çoğumuz için. Edep, ahlak, nezaket… Daha küçük yaşlarda titizlikle öğretilir. Elbette bunlar kıymetli değerlerdir, ancak keşke aynı özen tüm çocuklar için gösterilse. Çünkü adil ve bilinçli bir toplum; kız ya da erkek fark etmeksizin, her bireye aynı insanî değerleri kazandırarak büyür.

Zaman geçer, büyürsünüz. Genç bir kız olursunuz. Arkadaşlıklar kurmak, duygular yaşamak doğal olsa da, bazen toplumun bazı kesimlerinden yargılayıcı bakışlar hissedersiniz. Oysa aynı durum bir erkek için çoğu zaman alkışlanan, takdir edilen bir tecrübeye dönüşür.
Bu fark neden?
Bir ailenin oğlu için gurur duyduğu bir durum, başka bir ailenin kızına neden ayıp sayılır?
Bir ebeveyn olarak kendi çocuğunuz için gösterdiğiniz hassasiyeti, başka bir ailenin evladı için de gösterebilsek, belki birçok önyargı kendiliğinden çözülebilir.

Bir kadın olarak biraz daha büyüdüğünüzde, hayat size farklı yönler sunar.
Kimi evlenmek ister, bir yuva kurmak hayalidir.
Kimi evlenmeyi düşünmez; belki hâlâ yolunu arıyordur, belki kendiyle olmayı seviyordur.
Kimi kariyerine odaklanır, üretmek ister, gelişmek ister.
Ve hepsi, eşit derecede değerlidir.

Ancak toplumun bakışı çoğu zaman kalıplarla doludur.
Evlenince: "Hayatını yaşayamadı."
Evlenmeyince: "Evde kaldı."
Çalışınca: "Yetersiz."
Giyimine göre: "Fazla açık." ya da "Fazla kapalı."

Kadınlar için belirlenmiş bir 'doğru' yok aslında. Ama ne yazık ki çoğu zaman, varmış gibi davranılıyor.
Neden bir kadın, gece sokağa çıktığında korkmak zorunda?
Neden yaşam hakkı, davranış biçimi, kıyafeti, sesi sürekli sorgulanıyor?

Bu soruları sorarken erkekleri suçlamak değil, birlikte düşünmek ve farkındalık yaratmak istiyorum.
Çünkü biliyorum ki, iyi yetişen bir erkek; hem kendine hem karşısındakine saygı duyan birey olur.
Kadına saygının temeli, çocukken başlar.
Ve bu sorumluluk hepimize aittir.

Kadın isterse anne olur, isterse olmaz.
Kadın ister çalışır, ister dinlenir.
İster yalnız kalır, ister aşık olur.
Kadın kendi hayatının sahibidir.
Ve hiçbir kadın, bir kalıba sığmak zorunda değildir.

Kadınlar güçlüdür.
Her gün, omuzlarında birçok yükle uyanıp hayatı yeniden kuran kadınlar…
Toplumun her yerinde, her yaşta, her koşulda var olmaya çalışan kadınlar…

Ve unutmayalım:
Erkekleri de büyüten, yetiştiren, kadınlardır.

O yüzden bugün sadece kadınlara değil, tüm çocuklara eşit değerler vermeyi konuşalım.
Sınırlar koyacaksak, bu sınırlar saygıyı inşa etsin.
Kısıtlamak değil, bilinçlendirmek için konuşalım.

Çünkü cinsiyet değil, zihniyet meselesi bu.
Ve biz, bu zihniyeti birlikte değiştirebiliriz.

Zaman her şeyi göstermiş olsa bile, hayat bazen susarak anlaman gereken bir derstir. “Olgunlaştım” deseniz bile, aslında hayat sizi döngülerin içinde yenilmeyi ve öğrenmeyi sürdüren bir yolculuğa çıkarır. Şanslıysanız, bir avuç insan kalır yanınızda,onlarla paylaşacak anılarınız, sessiz ve derinden süren akademik çabanız, dengede tutmaya çalıştığınız yaşamınız olur. Ama unutmayın, mental sağlığınızı korumaya çalışmak bile saçlarınıza aklar düşürebilir…

Ve belki de en büyük ders budur: Hayat, kazanılan zaferlerle değil, aşkla ve sabırla taşınan yüklerle anlam bulur.

Bazı acılar vardır…Adını koyarsın.“Yastayım” dersin. Ve dünya, sana biraz daha yumuşak davranır. Ama bazı acılar vardır ki… Adını koyamazsın. Koyamadıkça büyür. Büyüdükçe içine sığmaz, kalbine taşar… Sonra sessizce hayatına yayılır.

Astro_derya_

🌇 Sokaklar Bizi Büyütürken…

Bir zamanlar akşam ezanı, sadece bir vaktin değil; bir çocukluğun sınır çizgisiydi. Güneş yavaş yavaş çekilirken, annelerin pencereden yükselen sesiyle son bulurdu oyunlarımız. Ama o birkaç saatlik sokak arası, aslında bir ömre yayılan karakterin inşa edildiği yerdi. Bugün dönüp baktığımızda, o oyunların sadece “oyun” olmadığını daha iyi anlıyoruz.

📱 Şimdi ekranların içine sıkışmış hayatlara bakınca, insan sormadan edemiyor: Ne değişti? Seksenler ve doksanlar kuşağı olarak bizler, toprağa basarak büyüdük. Düşerek, kalkarak, dizlerimizi kanatarak… Ama her düşüşte biraz daha güçlenerek. Sokakta oynanan her oyun, aslında hayatın küçük bir provasıydı.

🙈 Saklambaç oynarken sadece birbirimizden saklanmazdık. Belki de kötülüklerden, korkulardan saklanmayı öğrenirdik. Bir köşe bulurduk kendimize; güvenli, sessiz… O an anlardık ki insan bazen görünmeden de var olabilir, bazen geri çekilmek de bir güçtür.

👟 Sek sek oynarken çizgilerin dışına basmamaya çalışırdık. Dengede kalmayı öğrenirdik. Ama belki de asıl öğrendiğimiz, hayatın içindeki kötülüklerin üzerinden sekerek geçebilmekti. Düşmeden, kirlenmeden, bozulmadan…

🏐 Yakar top oynarken attığımız her top, sadece bir oyun hamlesi değildi. Belki de içimizde biriken öfkeyi, korkuyu, kırgınlığı dışarı atmanın en masum yoluydu. Ve evet… Belki de o toplarla, kötülüklere karşı bir savunma geliştiriyorduk. Kaçmayı, korunmayı, zamanında eğilmeyi öğreniyorduk.

🛑 İstop dediğimizde zaman dururdu. Bir anlık sessizlik… Bir anlık düşünme hakkı. Bugün hayatın hızına bakınca, keşke daha çok “istop” diyebilsek diyor insan. Keşke o çocuk refleksiyle, yanlış bir adım atmadan önce durabilsek.

🐎 Uzun eşek oynarken sırt sırta verirdik. Taşımayı öğrenirdik birbirimizi. Güvenmeyi… Dayanışmayı… Bugün omuz omuza veremeyen bir toplumun içinde, o oyunun aslında ne kadar büyük bir ders olduğunu fark ediyoruz.

🔮 Ve misketler… O küçücük cam parçalarıyla koca dünyalar kurardık. Kaybetmeyi, kazanmayı, sabretmeyi öğrenirdik. Ama en çok da hırsın sınırını… Çünkü fazlası oyunu bozar, dostluğu zedelerdi.

🪁 Ve uçurtmalar… Gökyüzüne bıraktığımız o bir parça kağıt ve çıta, aslında hayallerimizin en yüksekteki temsilcisiydi. Rüzgara karşı direnmeyi değil, rüzgarla uyum içinde yükselmeyi öğrenirdik o incecik ipin ucunda. Sabretmeyi, gözümüzü ufuktan ayırmamayı ve en önemlisi; özgürlüğün, ancak sağlam bir bağla yere tutunduğunda dengede kalabileceğini fark ederdik. O rüzgarda savrulan uçurtma değildi aslında; bir çocuğun gökyüzüne yazdığı hürriyet dilekçesiydi.

🎮 Şimdi çocuklar ekranlara dokunarak büyüyor. Ama toprağa dokunmadan… Koşmadan… Terlemeden… Yenilmeden… Kavga etmeyi oyunla öğrenmeden… Belki de bu yüzden gerçek hayattaki çatışmaları yönetemiyorlar. Çünkü biz öfkemizi oyunda boşaltırken, onlar öfkeyi biriktiriyor.

🌪️ Bugün artan şiddet, kavgalar, tahammülsüzlük… Belki de çocukluğu eksik yaşanan bir neslin sessiz çığlığıdır. Oyunlar bizi oyalamadı; eğitti. Sokaklar bizi büyütmedi; şekillendirdi. Ve biz fark etmeden, iyiliğe biraz daha yaklaştırdı.

❓ Şimdi sorulması gereken soru şu: Çocuklarımızı gerçekten büyütüyor muyuz… Yoksa sadece büyümelerini mi izliyoruz?

🖍️ Belki de yeniden sokağı hatırlamanın zamanı gelmiştir. Çünkü bazen bir çocuğun eline verilecek en büyük değer, bir tablet değil… Bir top, bir misket, bir uçurtma... ve biraz özgürlüktür.

Peki, bu gidişatı tersine çevirmek mümkün mü? Elbette. Ancak bunun yolu çocukları sadece sokağa bırakmaktan değil, önce aileleri o sanal esaretten kurtarmaktan geçiyor. Bugün evlerin içinde herkesin elinde bir ekran, herkes kendi dijital hücresine çekilmiş durumda. Oysa kötülüğün sızamadığı tek kale, sarsılmaz bir aile bağıdır. Ailelerin bir arada olduğu, dokunduğu, konuştuğu ve birlikte oynadığı her yerde kötülük kendine yer bulamaz.

Televizyonun gürültüsünü, tabletin parıltısını ve sosyal medyanın sahte dünyasını bir kenara bırakıp; çocuklarımızı yeniden doğanın iyileştirici gücüne ve oyunun kadim bilgeliğine davet etmeliyiz. Bir babanın çocuğuyla uçurtma uçurması sadece bir hafta sonu aktivitesi değildir; çocuğun ruhuna "seninle gökyüzüne bakmaya değer" demektir. Bir annenin çocuğuyla toprağa dokunması, ona hayatın köklerini öğretmektir.

Unutmayalım ki; çocuklarımızı telefonların, bilgisayar oyunlarının ve kontrolsüz sosyal medyanın elinden çekip almadığımız sürece, onları aslında hayata değil, yalnızlığa teslim ediyoruz. Hayatın içinde, toprağın kokusunda, bir parkın bankında veya bir ağacın gölgesinde saklı olan o muazzam güzellikleri yeniden keşfetmeliyiz.

Çünkü aile; ekranların soğukluğunu sevginin sıcaklığıyla yenen en güçlü panzehirdir. Şimdi o sihirli cümleyi kurmanın vaktidir: "Hadi, kapatın ekranı; hayat bizi dışarıda, oyunun içinde bekliyor!”

Cem Sultan...🖋️

arka bahçesini ya da fark etmiyor belki de ömrü

boyunca. Oysa bir görebilse belki de çok şey

değişecek tıpkı doğadaki döngü gibi, devamlı

akısta hepimizin arka bahçeleri. Önce mis kokulu

çiçeklerle doluyor bahçemiz, ilkbaharı

yerleştiriyoruz umutlarla, heyecanla, aşkla.

Derken yaz geliyor bir rehavet rahatlık çöküyor

ruhumuza. Deniz'in serinliğini maviliğin huzurunu

arıyoruz;  yaz gecelerinde sahilde yakılan ateşin

etrafında, şarkı söylemek istiyor ruhumuz.

Ondan da sıkılıyoruz sonra değişiklik istiyor

bünye. 

'Şu bahçeye bir serinlik gelse' diyoruz renkler

değişse mesela yeşiller sararsa, kızarsa hatta

dökülse, yağmurlar yağsa bahçemize, toprak

koksa her yer. Tablo gibi süslense; sarılarla,

turuncularla, kahvelerle... Hüzün de lazım arada

belki biraz ağlamak iyi gelir bazen. Sonra döngü

devam eder, ruh ayaza vurur git gide.

Fırtınalarla, karla, boranla gelir kış bahçelerimize.

Çekiliriz içimize; yere düşen yaprakların, toprakla

buluşmasını seyrederiz. Ağaçların, çiçeklerin

kökleriyle buluşup hemhal olmasını bekleriz.

Çünkü biliriz, her kışın sonu bahardır.

Bugün benim doğum günüm. Arka bahçem de

geziniyorum. Sonbahar da en sevdiğim mevsimdeyim. 

Çocukluğumla, genç kızİığımla

laflaşıyoruz; elimizde mis kokulu kahvelerimizle.

"Anlat" diyor kizlar sonra. "Burası bayağı

büvüdü. Ulu ulu ağaçlar da ektirdin bize, mevsimlik çiçekler de. 

Bazen çitleri beyaza boyattin, bazen siyaha. Arada deliliğin tuttu,

yoldurdun şurada ki güzelim çimleri. Sahilde dört

nala koşturduğun atın da dinleniyor orada bak

zavallım. Bazen kızdık sana bazen de "aferin

kızım yürü" dedik. Kimi zaman durdun vazgeçtin

ama sen yine her zaman ki durma hiç olur mu?

Bahçe de daha çok iş var. Biz buradayız,

bekliyoruz. Yaşlılığın seni bize getirinceye

kadar."

Gözlerimi kapatıyorum "teşekkürler hayat

verdiklerin için de, vermediklerin için de ve daha

vereceklerin için de." Teşekkürler.

İnsan bazen o kadar çok insanın içinde bile yalnız kalabiliyor ve hissedebiliyor. İnsan yalnızlığında anıları, sevdikleri aklına geliyor. Yaptığı hatalar ama bunlardan ders çıkardığı, tecrübe edindiği ve birçok şey aklına geliyor. Bazen bir gök gürültüsü, bazen hastalıklar ve bazen hüzünsüzlük; bunlara benzer birçok şey yalnız olduğunu hatırlatıyor. Tabii ki de hiçbir insan yalnız değil, Allah var ama insanın insana ihtiyaç duyduğu veya zor anında yanında olmasını istediği oluyor. Ben bazen yalnızken ölen sevdiklerimi düşünür, ağlarım. Mutlu anılarım aklıma gelir, "Keşke derim; keşke bana sorsalardı, bu anlara geri dönmek ister misin?" Hiç düşünmem, dönerdim. Çoğu zaman kendi yalnızlığımı bırakıp başkalarının hayattaki zor şartlarda yalnızlığını düşünüp yine de halime şükrederim. "Bazen dünyada hiç akraban, sevdiklerin kalmasa, bir ben kalsam ne yapardım diye düşünüp; böyle olan insanlar acaba ne yapıyor gerçekten?" Çok zor, ince düşünceler beliriyor kafamda. Yalnızlık galiba böyle bir şey.

“Yalnızlık, insanın en çok eksiklerini değil; aslında en çok kimi özlediğini, neye ihtiyaç duyduğunu ve kalbinde sakladığı en derin duyguları fark ettiği yerdir. Ve insan, en çok yalnız kaldığında anlar; kalabalıkların değil, bir yüreğin yettiğini.”

Bir evde düzen varsa,

Bir çocuğun gözlerinde umut parlıyorsa,

Bir toplum yarınlara dair hâlâ hayal kurabiliyorsa…

Orada çoğu zaman bir kadının sessiz emeği vardır.

Kadın hayatı yalnızca yaşamaz. Hayatı yoğurur.

Bazen sabrıyla,

Bazen merhametiyle,

Bazen de kimsenin fark etmediği o ince dirayetiyle…

Hayatın yükü ağır olduğunda bile içindeki ışığı söndürmemeyi bilen bir varlıktır kadın. Çünkü kadın, kırılganlık ile gücün aynı bedende buluştuğu nadir bir dengedir.

Bir yandan incelik, bir yandan kudret…

Ve belki de bu yüzden kadın en çok sükûnetinde güçlüdür.

Bir kadın kendini tanıdığında yalnızca kendi hikâyesini değiştirmez.

Bir evin havasını,

Bir çocuğun ufkunu,

Bir toplumun yönünü değiştirebilir.

Çünkü farkındalık bir kıvılcım gibidir.

Bir kadının içinde yandığında, etrafını da aydınlatır.

Kadın bazen bir anne,

Bazen bir öğretmen,

Bazen bir yol arkadaşıdır.

Ama en çok da hayatın içindeki o görünmeyen dengeyi kuran bir ruhtur.

Bugün 8 Mart.

Bir günü kutlamaktan çok, bir hakikati hatırlamak için iyi bir zaman.

Kadın yalnızca hayatın içinde değildir.

Hayatın kendisinde iz bırakan en derin güçlerden biridir.

Ve bazen en büyük değişimler,

En sessiz kalplerden doğar.

Çünkü sükûnetin ardında çoğu zaman bir kadın vardır.

​O gün cihanın tüm renkleri, tüm öfkesiyle üzerimize çökmüştü. Çoğu ne için orada olduğunu, hangi meçhul emellere hizmet ettiğini bile bilmiyordu. Bunlardan sadece bir kısmı olan Avustralyalı kişiler "bizi oraya savaşa getirdiler" diyeceklerdi hatıratlarında. Sömürülmüş ve sadece kullanılmışlardı. Ama karşılarında sadece bir ordu değil; imanını zırh, vatan sevgisini siper etmiş koca yürekli bir millet buldular. 

Sizler; yokluğun ortasında varlık savaşı verirken, yamalı hırkalarınızla tarihin en şık destanını yazdınız. Düşmanın küçümseyerek bıraktığı silahlar, sizin ellerinizde özgürlüğün meşalesine dönüştü. 

Savaş sırasında paylaştığınız sadece bir kap sıcak çorba değildi; insanlıktı. Akşam şehadet şerbetini içeceğini hisseden bir yiğidin, rızkını silah arkadaşına devretmesi hangi askeri stratejiyle açıklanabilirdi? Sizi bir araya getiren ne sadece coğrafyaydı ne de sadece mecburiyet. Sizi bir araya getiren; Maraş’ın tozlu yollarından, Samsun’un hırçın dalgalarından, Ağrı’nın mağrur zirvelerinden ve Urfa’nın bereketli topraklarından kopup gelen o mukaddes aşktı. 

​Her adımınız bir efsaneye, her nefesiniz bir mirasa dönüştü. Seyit Onbaşı’nın sırtladığı sadece bir mermi değil, koca bir milletin kaderiydi. İbrahim Hakkı’nın yorgun kalbi, bir devletin can damarı olup attı siperlerde. Öyle bir asaletti ki sizinki, size kurşun sıkan düşman bile ardından methiyeler düzmekten kendini alamadı.

​Bugün bizler, yeryüzünde bıraktığınız o büyük mirası devralırken, başımızı gökyüzüne, ruhlarınızın olduğu o yüce makama çeviriyoruz. Sizden öğrenilecek çok şey var: Bir lokma ekmeğin nasıl bölüşüleceği, bir karış toprağın nasıl kutsal sayılacağı ve "Çanakkale Ruhu"nun bir milleti nasıl ebedi kılacağı...

​Şuuru rehberimiz, şehadeti onurumuz olan aziz hatıranız önünde saygıyla eğiliyoruz. İslam’ın son kalesi olan o ruh, kıyamete dek sönmeyecek bir meşale olarak yolumuzu aydınlatmaya devam edecek. 

Anlattık anlatmaya devam ediyoruz. Öyle güzel insanlardınız ki düşmanlarınız bile size methiyeler düzdü. "Çanakkale ruhu" ile destanlaştınız. 

Sizden çok şeyler öğrenebilmeliyiz, bedenleriniz yeryüzünde, ruhunuz gökyüzünde biliyorum. O şuur bize de yansımalı. Yüzyıllardır beraber durduk durmayı bildik ve öyle devam edebilmeliyiz.

Bir çorba nasıl paylaşılır, bir mevzi nasıl savunulur sizden öğrenebilmeliyiz. 

‎Gücüm seni değiştirmeye yetmiyor anne. Kendimi değiştirdiğim yerde ise senin kendine gücün yetmiyor. Anne sen benden ne istiyorsun? Ne yaşamam lazım beni görüp anlaman için?

Anne sen beni sevmeyi neden beceremiyorsun?.. 

Bir video izledim…

Ekranın karşısında donup kaldım.

Çocuklar…

Daha hayatın ne olduğunu bile tam bilmeyen çocuklar…

Korkudan camlara koşuyor, kendini aşağı atmayı bir “çare” sanıyor.

İnsan bunu izlerken kendi insanlığından utanır.

Ben utandım.

Ama asıl utanç…

Bu görüntüler varken hiçbir şey olmamış gibi davrananlarda.

Bir ülkede çocuklar okulda güvende değilse,

o ülkenin en temel sözü boşa düşmüştür.

Okul dediğin yer;

kalemin silahtan güçlü olduğu,

bilginin korkuyu yendiği yer olmalıydı.

Ama şimdi?

Çocuklar kapıya bakıyor,

seslere irkiliyor,

pencereleri kaçış yolu olarak görüyor.

Bu sadece bir eğitim sorunu değil.

Bu bir vicdan meselesi.

Çünkü şunu artık açıkça konuşmalıyız:

Temelinde saygı olmayan hiçbir eğitim sistemi,

hiçbir dini öğreti…

insanın üzerinde gerçek bir etki bırakamaz.

Saygının olmadığı yerde bilgi sadece yük,

inancın olmadığı yerde söz sadece sestir.

Ve biz…

Bugünlere biraz da kendi duyarsızlığımızla geldik.

Umursamazlığımızla…

Göz yumduklarımızla…

Sanatçı, akademisyen, din adamı kisvesi altında

nefreti, saygısızlığı, küfürbazlığı gençlerin zihnine ekenlere

alkış tuttuk bazen…

Bazen sessiz kalarak destek verdik.

Yanlışı görüp susarak,

doğruyu savunmaktan kaçınarak

bu çürümeye ortak olduk.

Ve biz hâlâ…

Ekranlarda karakterlerin belinde silah,

çevresinde “güzellik” algısıyla süslenmiş sahte saltanatları izliyoruz.

Başrol diye sunulanların ellerinde tesbih,

masalarında silah olan sahnelerle büyütülen zihinlere sessiz kalıyoruz.

“Güçlü kadın” diye anlatılıp, gücünü sadece bedeniyle sınırlayan anlayışı alkışlıyoruz.

Aile saatlerinde değerleri aşındıran içeriklerin normalleşmesine göz yumuyoruz.

Okullarda hâlâ “2+2=4”ün ötesine geçemeyen,

sorgulamayı değil ezberi öğreten sistemlerle yetiniyoruz.

Artık sineklerle tek tek uğraşmayı bırak…

Sorunları süsleyen değil, kökünden çözmeye cesaret eden bir bakışa ihtiyacımız var.

Hamasi sözlerle oyalanmaya değil,

gerçeklerle yüzleşmeye ihtiyacımız var.

Çünkü mesele artık bir olay değil…

Bir toplum meselesi.

Susmak, kabul etmektir.

Ve bazen en büyük değişim, tek bir cümleyle başlar:

Artık yeter!!!

Eskiden okul deyince içimiz rahattı.Kapıdan bırakır, “orada güvende” derdik. Şimdi içimiz aynı değil. Adını koyamıyoruz belki, fakat korku işte. “Ya bir şey olursa?” endişesi içimizden çıkmıyor. Son dönemlerde yaşananlar…Okullarda şiddet, küçücük çocukların hayatını kaybetmesi…İnsanın aklı almıyor zaten.

 Ben bir anneyim. Elimden geleni yapıyorum. Çocuğuma iyi olmayı anlatıyorum, kimseye zarar vermemeyi, vicdanlı olmayı…      Ama insanın içini acıtan o soru susmuyor: Ben ne kadar doğru düzgün yetiştirirsem yetiştireyim, ya karşısına çıkan kişi böyle değilse? Bir de şu var…Bunu söylemek zor fakat gerçek: O şiddeti yapan çocuklar da bir yerlerde büyüdü sonuçta değil mi? Hiçbir çocuk durduk yere böyle olmaz.  Ya görmüştür, ya yaşamıştır, ya da tamamen sahipsiz kalmıştır. O yüzden sorun sadece “kötü çocuk” demek değil. Bir yerde bir şeyler eksik kalmış demektir. Bu birilerini suçlamak için değil…Fakat artık şunu da görmezden gelemeyiz:

ÇOCUK HAYATI ÖNCE AİLESİNDE TANIR. .

Ne görürse, onu taşır. Yine de bütün yükü aileye bırakmak da doğru değil. Bu iş artık hepimizin sorunu. Okulun da, toplumun da, hatta izlenen içeriklerin, oyunların payı var bunda.

Peki biz ne yapacağız?

Çocuklarımızı korkutarak mı büyüteceğiz? Yoksa hiçbir şey yokmuş gibi mi davranacağız? Sanırım en zor olanı yapacağız…Hem koruyacağız, hem güçlü yetiştireceğiz. Çünkü başka çaremiz yok artık. Korkarak da yaşanmıyor, görmezden gelerek de. Ve belki de en acı gerçek şu: Biz çocuklarımızı ne kadar iyi yetiştirirsek yetiştirelim, onları emanet ettiğimiz dünya da en az bizim kadar sorumlu. O yüzden sorun sadece “BENİM ÇOCUĞUM” değil artık. Sorun, HEPİMİZİN ÇOCUKLARI. Ve biz ya bu sorumluluğu birlikte taşıyacağız…ya da korkularımızla tek başımıza kalacağız.

‎İnsanım ben. Senin, onun ve diğeri gibi insan. Kusursuz değiliz işte. Ölümsüzlük desen at cebine, çivisi çıkmış dünyada neyime? Geldim ve gidiyorum. İnsanca kalmaya çokça çalışıyorum. Ben hâlâ büyüklerimi sayıp, küçüklerimi seviyorum.    Yaşlıya, çocuğa, hayvana ve ağaca hâlâ kıyamıyorum. Ekmeğimi ihtiyacı olanla paylaşıyorum. İnsanmış, hayvanmış ayırmıyorum. Yolda yaşlı görsem koluna giriyorum. Poşetini dahi taşıyorum inanmazsın ama... Etrafıma kusur arayan gözlerle bakmıyorum.  

‎Bebekleri, kedileri, çiçekleri ve bir de yaşlıları çok seviyorum. Onların yüzlerinde ki çizgileri okumak istiyorum. Kaç hayal kırıklığı var ardında? Hangi çizgisi geçmeyen yarası, bilmek istiyorum.  Kitap okuyorum ve tabi bolca. Arada yazıyorum da ama hangisi daha önemli desen hep okumak derim sana. Bir kek yapınca paylaşınca mutlu oluyorum. İyi ki varsın dediklerinde gör bir de beni. Dedim ya işte geldim ve gidiyorum. Fazladan hiçbir şey yapmıyorum. Sadece insanca yaşamaya ve insan kalmaya gayret ediyorum.  

‎Sahi sen ne kadar insan kalmayı başarıyorsun? 

Bazı kitaplar vardır; yalnızca yayımlanmaz, birlikte kurulurlar. Senden Sonra, benim için tam da böyle bir kitap oldu. Beyhan Tandoğan Arslan’ın yıllara yayılan, çoğu zaman bir defter köşesinde, kimi zaman bir kâğıt parçasında kalmış şiirleriyle ilk karşılaştığımda, bunun yalnızca bir dosya değil; derin bir hayat birikimi, bir hafıza ve bir yas dili olduğunu hissettim. Bu nedenle editöryal süreç, teknik bir düzenlemenin ötesine geçerek, şairle kurulan sahici bir bağın parçasına dönüştü.

Bu kitapta yer alan şiirler, bir kaybın ardından büyüyen sessizliği, yokluğun insanın içine nasıl yerleştiğini ve zamanla nasıl dile dönüştüğünü anlatıyor. Şairin en belirgin gücü, duyguyu süslemeden, olduğu gibi aktarabilmesinde yatıyor. Çoğu zaman bir konuşma doğallığında ilerleyen dizeler, okuru zorlamadan içine alıyor; ama bıraktığı etki son derece derin oluyor. Editör olarak benim için en önemli mesele, bu doğallığı korumak, şiirlerin o içten ve filtresiz sesine müdahale etmeden onları bir bütün hâline getirebilmekti.

Metinle çalıştıkça şunu daha iyi fark ettim: Bu şiirler yazılmak için değil, yaşanmak için kaleme alınmış. Her biri, bir anın, bir eksilişin, bir hatıranın içinden doğuyor. Dolayısıyla kitabın kurgusunu oluştururken yalnızca estetik bir sıralama değil, aynı zamanda duygusal bir akış kurmaya özen gösterdim. Okurun, ilk sayfadan son sayfaya kadar bu iç yolculuğu kesintisiz hissedebilmesi, editöryal sürecin en hassas noktalarından biriydi.

Beyhan Tandoğan Arslan ile kurduğumuz bağ da bu sürecin belirleyici unsurlarından biri oldu. Onun şiire yaklaşımındaki samimiyet, metne olan sadakati ve duygularını saklamadan ortaya koyma cesareti, bu kitabın ruhunu şekillendiren temel unsurlar arasında yer alıyor. Bir editör olarak çoğu zaman geri çekilmek, metnin önünü açmak ve şairin sesinin daha berrak duyulmasını sağlamak gerektiğine inanırım. Senden Sonra tam da böyle bir metindi: Müdahale edilmesi değil, duyulması gereken bir ses.

Bu yolculukta Sidera Yayınevi’nin yaklaşımı da belirleyici oldu. Yayınevi olarak yalnızca kitap yayımlamayı değil, yazarın sesine alan açmayı, onu doğru bir editöryal süreçle okura ulaştırmayı önceliyoruz. Senden Sonra, bu anlayışın somut bir karşılığıdır. Metnin ham hâlinden kitaplaşma sürecine kadar geçen her aşamada gösterilen özen, aslında bir metne değil, bir hayat hikâyesine duyulan saygının ifadesidir.

Bu şiirlerin sosyal medya ortamından çıkarılıp kitap sayfasına taşınması konusunda destek olan ve şairimizi bu konuda yüreklendiren sayın şair Nazmi Metin’e teşekkürü bir borç bilirim. Aynı şekilde esere ön söz yazma nezaketini gösteren ve şiirlerin değerini ortaya koyan sayın şair Mustafa Ermiş’e de şairimize desteklerinden ve esere katkılarında dolayı teşekkür ederim. Bütün bu çalışmalar edebiyat dostlarımıza olduğu kadar edebiyat dünyamıza yani edebiyat sanatının kendisine hizmettir.

Bugün dönüp baktığımda, Senden Sonra’nın benim için yalnızca editörlüğünü yaptığım bir kitap olmadığını söyleyebilirim. Bu eser, bir şairin iç dünyasına tanıklık ettiğim, onunla birlikte sustuğum, düşündüğüm ve zaman zaman aynı duygunun içinde buluştuğum bir süreçti. Okurun da bu şiirlerde kendinden bir iz bulacağına, kendi “sonra”sını hatırlayacağına inanıyorum. Çünkü bazı yokluklar kişisel başlar, ama zamanla herkesin hikâyesine karışır.

‎Kendine güven güzel kızım. Bak geriye nelerin üstesinden geldin. Geçmez sanılan kaç acıyı göğsünde demir gibi erittin. Zor olsada başaracacağından şüphe etme. Hiç bilmediğin ve belki hissetmekte zorlandığın ilahi bir yardımın seninle olacağını aklından silme. 

‎Bir gün gelecek ve eskisi gibi olmayacaksın. Çok yanacak canın, öldüm sanacaksın. Bilmiyorsun ki gül açacaksın. Sarmaşıksın sen güzel kızım. Gül sarmaşığısın. Bu ulaşılmaz güzelliğe hiç farkında olmadan varacaksın ve bir daha hiç solmayacaksın. 

‎Sahi sen ne güzel gül açtın be kızım...

Kıymet Görmediğimiz Yerde Neden Hala Kalıyoruz?

İnsan, en çok eksik bırakıldığı yerde bekler. Belki tamamlanmak için, belki de “bir gün belki değişir” diye… Kıymet görmediğini fark ettiği hâlde gitmeyenlerin hikayesi, çoğu zaman dışarıdan anlaşıldığından daha gizemlidir.

Çünkü problem sadece gitmek değildir. Problem, o yerde bıraktığın hayalleri, verdiğin emeği geride bırakabilmektir. İnsan bazen bir kişiye değil, o kişiyle kurduğu hayale bağlanır. Ve hayaller kolay kolay da terk edilmez.

Bir diğer problem de alışkanlıktır. Kalmak, genellikle gitmekten daha kolay görünür. Çünkü gitmek yürek ister, kalmak ise sadece sabretmekle karıştırılır.

Bir de değeri dışarıda arama hatası vardır. Oysa insan, başkasının verdiği kadar değerli değildir. Kendi kendine biçtiği değer kadar vardır. Fakat bunu anlamak, çoğu zaman kırılmadan, yorulmadan mümkün olmaz.

Belki de en acı gerçek şudur; İnsan, kendine gösterilmeyen kıymeti, bazen kendisi de kendine göstermez. İşte o zaman kalmak bir seçim değil, bir alışkanlık haline gelir.

Fakat her şeyin bir sınırı vardır. Bir gün gelir, insan kendi iç sesini duyar, “Ben daha fazlasını hak ediyorum.” İşte o an, kalmanın yükü, gitmenin korkusunu geçecektir. 

Ve belki de temel soru şu olmalıdır; Kıymet görmediğimiz yerde neden kaldığımız değil, kendimize kıymet vermeyi ne zaman hatırlayacağımızdır.

Bundan dolayı insan, kendini seçtiği gün gerçekten özgürleşecektir.

Hayatımız boyunca bizlere hep iyiyi aşıladılar. Kötülerden bahsetmediler; kötü insanlarla nasıl baş edebileceğimiz söylenmedi, anlatılmadı. Ancak iyi kalarak güçlenmeyi, kendini korumayı, yıkılmamayı, hep dimdik ayakta kalmayı da yaşayarak, büyüyerek, kabuğumuza çekilip her şeyi gözlemleyerek ve yeri geldiğinde kabuğundan çıkıp mücadele ederek, hayata bakış açımızı değiştirerek ve herkesin seni örnek almasını sağlayacak düzeyde gelişerek öğrendik. Yaşamak denen şey de bir nevi düşe kalka iyiyi kötüyü görmek değil miydi? O zaman bu insanoğlunun savaşı neden bitmek bilmiyor? Her şeyle mücadele halinde koşuşturmak da yormaz mı insanı?

Yoruyordu. En çok onu zamanında yaşayamamak; hayatını, hayallerini, geleceğini, umutlarını, kırgınlıklarını belki de kendini tamamlayamamak. Akışa bırakıp akışta boğulmak gibi hissettiriyordu ona bütün bunlar. Aşılabilirdi ama her şey kendinde bitiyordu. O istemezse bir başkası elinden tutup kaldıramazdı ki…

Çocuk da değildi artık; şikayet de edemezdi hayatın adaletsizliğine, haksızlıklara ve daha binlercesine umudunu yitirmedi hiç. Adaletsizliği hayatını hayallerini çalan her şeye rağmen mücadele etmeyi bırakmadı. Çalıştı, çok çalıştı avukat olup kurulmamış bu düzensizliği yeniden inşa edecek. Birilerinin hayatına dokunacak, onların ruhlarına biraz olsun umut doğduracaktı. Biliyordu ki bir gün o güneş bizim içimizde de doğacaktı. Kırıldığı yerden çiçek açacak, dalgalar durulacak, umut hep var olacak, gün ışığının verdiği huzur dinç tutacak. Kalbinin derinlerinde olan biteni kimseye açmayacak. Kendini en çok kendini sevecekti. Bunu yapmalıydı ki başkalarını da çiçek bahçesine çevirebilsin. Bu şekilde hayat belki biraz olsun yaşanılır kalabilirdi ve yine biliyordu ki yıldızlar evrenin her noktasını aydınlattığı gibi adalette insan ruhunun en karanlık köşelerini aydınlatırdı. 

Bir arkadaşım şöyle demişti bir gün:
“Çağ dijital olunca evde sohbet azalırmış.”

Ne kadar da doğru...
Ne çabuk unuttuk o sıcacık aile anılarını?
Bir sofranın etrafında toplanıp sohbet etmeyi, gülüşmeyi, dertleşmeyi…
Sevgiyi paylaşmayı, göz göze gelmeyi, anlamayı ve anlaşılmayı.
Hatta tartışmayı bile… Şimdilerde tartışmalar bile bir ekranın köşesinde başlıyor, "gönder" tuşuyla son buluyor.

Evet, teknoloji iyi ki var.
Hayatımızı kolaylaştırdı, zamandan tasarruf ettirdi, bilgiye erişimi hızlandırdı.
Ama bir şeyi de fark ettirmeden alıp götürdü:
İnsani bağlarımızı.

Eskiden bir şey mi merak ettik? Kitaplara sarılırdık.
Emek verirdik, düşünürdük, araştırırdık.
Şimdi ise bir tıkla cevap cebimizde.
Ama o emek yok… O öğrenmenin huzuru yok.

Peki şimdi?
Elimizde telefon, gözümüz ekranda.
Aynı evin içinde yaşayan insanlar, birbirinden habersiz.
Yan yana ama uzak…
Kalpler ayrı düşmüş, gözler buluşmaz olmuş.
Düşünmeyi, hissetmeyi, bağ kurmayı unuttuk.

Ama hâlâ geç değil.
Yeniden hatırlayabiliriz.
İnsan olduğumuzu… Duygularımız olduğunu.
Bir sarılmanın, bir bakışın, bir kahkahalı sohbetin iyileştirici gücünü.

Her akşam teknolojiden uzak “sohbet saati” yapabiliriz. Birlikte kitap okuyup üzerine konuşabiliriz. Mutfağa girip birlikte yemek pişirebiliriz. Masa oyunları oynayabilir, kart oyunları öğrenebiliriz.  Eski fotoğraflara bakıp geçmişi anlatabilir, köklerimizi hatırlayabiliriz. Ailece bir şarkı söyleyebilir, dans edebiliriz. Birlikte hayaller kurabiliriz. Evimizin bir köşesini birlikte düzenleyebilir, dekorasyonla uğraşabiliriz. Ve en önemlisi, ekranları bırakıp göz göze gelmeyi yeniden öğrenebiliriz.

 Çünkü teknoloji hissedemez.
Sarılmaz, kalpten konuşmaz.   Ama biz hissederiz.
Ve hissetmek, bağ kurmak, sevmek… İnsan olmanın özüdür.

Telefonu, tableti, bilgisayarı kullanmaya devam edelim elbette.
Ama duygularla ilgili olan yerde, insani olan yerde, bir “dur” diyelim.
Birbirimizi yeniden duymayı, görmeyi, anlamayı seçelim.

Yıllar önce çoğu evde televizyon bile yoktu belki…
Ama evlerin içinde yaşayan bir sıcaklık, birlikte atılan kahkahalar, paylaşılan sessizlikler vardı.
Bugün o sıcaklığı geri getirmek elimizde.

Aile bağlarımızı koruyalım.
Benliğimizi, insanlığımızı, birlikte olmanın kıymetini unutmayalım.

Anne olmakla birlikte birçok kaygı yüklenir. Bu kaygılar kimi zaman sizi çıkmaza sokabilir. Ölmek, mesela, artık kolay değildir. Ölüm korkusu ve çocuklarınızın siz olmadan ne yapacağı düşüncesi sizi inanılmaz sarsabilir. Her anne çocuğunu sevgiyle, huzurla büyütmek ister. Bazen de elinde olmadan bu büyülü anların bozulabileceğini düşünüp, “Ben ölürsem yavrularıma kimse benim kadar iyi bakamaz, benim kadar sevemez, koruyamaz,” diye kedere boğulabilir.

Baktığınızda bir yerde doğrudur da düşündükleri. Sonuçta bir evladı ancak annesi bu denli sevip endişelenebilir.

Annelik de psikolojik açıdan bir tanı gibidir. Örneğin depresyonda olan bir kişiye psikiyatri tanı koyar: depresif bozukluk, manik depresif vb. Peki ya… “Annelik” de başlı başına bir vaka değil midir?

Annelik, başlı başına bir duygu durum bozukluğudur. Öyle amansız bir vaka gibi anlaşılmasını istemem; lakin belli başlı durumlar vardır ki sizi A noktasından B noktasına götürür… Sonra dönüşüm başlar.

Hamile olduğunuzu öğrendiğiniz ilk an bu serüven başlar. Ömür boyu devam etmek üzere hayatınıza kocaman bir kaygı girer. Heyecan, yanında gelen bonustur.

En önemlisi ve kilit nokta: Bebeğinizle aranızda koşulsuz, şartsız, ömrünüzün sonuna kadar sürecek bir sevgi başlar. Hamilelik dönemini sağlıklı ve gebelik trimesterlerini normal düzeyde geçirdiyseniz, kaygı henüz kapsama alanınız dışındadır. “Hayır, ben daha hamilelikte çeşitli sağlık problemleriyle karşılaştım,” ya da “Erken doğum riski gibi durumlar oluştu,” derseniz: Tebrikler! Kaygıyla Mücadele Vakfı’na hoş geldiniz.

Çeşitli tedaviler, önlemler derken hamilelik dönemini bir şekilde atlatıp doğum anına geldiğinizde, kaygı biraz daha şiddetlenir ve kafanızın içinde şu sorular dolanmaya başlar:
— Bebeğimi sağlıklı bir şekilde kucağıma alabilecek miyim?
— Doğum sancısına dayanabilecek miyim?
— Ya doğum anında ölürsem… Bebeğim ne olacak?
— Bu ilk doğumum değilse ve evde bekleyen bir çocuğum daha varsa… Bana bir şey olursa, geride kalan çocuğum ve eşim ne olacak?

Tüm bu yoğun duygular arasında, anne olmayı tercih etmeyen kadınlara da derin bir saygı duyuyorum. Çünkü bu da bir farkındalık hali. Bir çocuğun sorumluluğunu ömür boyu taşıyıp taşıyamayacağına dair kendiyle yüzleşmek, bu kararı özgür iradesiyle vermek; bu da başlı başına olgunluk ve bilinç göstergesidir. Annelik kutsalsa, onu bilinçli bir şekilde tercih etmemek de en az o kadar değerlidir. Her kadının yolu kendine özeldir. Ve bazen, gerçek cesaret de tam olarak burada saklıdır.

Çünkü her seçim bir farkındalıkla şekillenir. Ve ister anne olalım ister olmayalım, hepimizin içinde taşıdığı bir sevme biçimi, bir kaygılanma şekli vardır. Kadın olmak, bazen yalnızca doğurmakla değil, içinde taşıdığın derin bağlarla yaşar.

Zamanla anlarız ki, kaygı da sevginin bir yüzüdür. Korkular geçmese de, sevgi büyür. Her göz teması, her sarılış, her “anne” deyişi bizi biraz daha iyileştirir. Biz büyütürken çocuklarımızı, aslında biz de büyürüz.

İşte bu yüzden, annelik yalnızca bir kimlik değil, bizi sürekli yeniden tanıştıran, derin ve dönüşümlü bir varoluş hâlidir.

"Çok sevdiğim bir dostum var. Her zaman şunu söyler: 'Ben de bilirdim kurumayı... Ama dalımda uçmayı bekleyen kuşlar var. Bu yüzden her bahar çiçek açıp, her rüzgâra direneceğim '"

Ve tüm bu duyguların içinde yolunu bulmaya çalışan,
her şeye rağmen sevgisiyle direnen annelere...
Ve kendi seçimlerinin arkasında duran, güçlü, güzel kadınlara selam olsun. ?