Bazı türküler vardır,

tek bir yüreğin değil,

bir milletin suskunluğunu anlatır.

Çanakkale Türküsü,

bir cephede kalan gençliğin,

yarım kalan sevdaların,

anasına kavuşamayan oğulların sesidir.

Bu türküde sadece ölüm yoktur;

bekleyiş vardır,

umut vardır,

ve geri dönmeyecek olanların sessizliği…

Her dizesinde bir annenin duası,

her ezgisinde toprağa düşen bir can saklıdır.

O yüzden bu türkü söylendiğinde

insanın sesi değil,

yüreği titrer.

Bu hikâye,

bir destanı anlatmaz yalnızca;

bedelini ömürlerle ödemiş

bir vatanın hatırlatmasıdır.

1914 sonbaharında bir sabah, Seyfullah güneşin ilk ışıklarıyla birlikte Çanakkale Sultanisinin avlusunda tek başına yürüyordu. Güneşin ilk ışıkları taş duvarların arasından süzülüyor, avlunun zeminine altın sarısı lekeler bırakıyordu. Sabah serinliği henüz dağılmamıştı ama havada başka bir ağırlık vardı. Yaklaşan bir şeyin sessizliği…

Kalbi hem heyecan hem de korku ile doluydu. Sokaklardan geçen askerlerin ayak sesleri, nal seslerine karışıyor; marşlar rüzgarla birlikte okulun avlusuna kadar ulaşıyordu. Seyfullah her adımda duruyor, dinliyordu ve kulağında durmadan aynı türkü çınlıyordu.

“Çanakkale içinde aynalı çarşı…”

Sözler küçük kalbine ağır geliyordu. Henüz on bir yaşındaydı. Ama gözlerinde, çocukluğuna sığmayacak kadar büyük bir gölge vardı. Küçücük bedeninde, koca bir ülkenin kaygısını taşıyordu sanki.

Durdu.

Başını kaldırıp gökyüzüne baktı. Bulutlar ağır ağır ilerliyordu.

İçinde bir şey düğümlendi.

Kalemi eline aldı.

Masaya oturdu, titreyen parmaklarıyla annesine mektup yazmaya başladı.

Kardeşlerine…Evine…

“Anneciğim, kısa zaman önce sokaklardan askerler geçmeye başladı. Kimileri at sırtında, kimileri develerle. Top arabaları mekkareler onlara eşlik ediyor. Savaş çıkacağını söylediler. İngiliz ve Fransız gemilerinin boğazda dolaştığını duyduk. Yakında İstanbul’a gideceğiz, ama ben bunu göremeyeceğim. Oysa görmek isterdim. Sonunda size kavuşacağımı biliyorum.”

Kalemi yavaşça indirdi, elleri titrerken derin bir nefes aldı. Etraf sessizleşmişti; rüzgar eski taş duvarların üzerinden esiyor, savaşın yaklaşan ayazını hissettiriyordu.

Mektubun sonuna geldi:

“Babamın ve siz anneciğimin ellerinden öperim. Kardeşlerime selam ederim.

 Oğlunuz Seyfullah.”

Mektubu zarfa yerleştirdi, masanın üstüne bıraktı. Gözleri uzaklarda askerlerin yürüdüğü çarşıya takıldı. O an, türkü bir kez daha yankılandı kulaklarında. Her notasında hem gurur hem de korku.

Her kelimede bir annenin yüreği, bir çocuğun masumiyeti ve bir ülkenin kaderi…

O türkü artık yalnızca ezgi değildi.

Savaşın, ayrılığın ve gençliğin yarım kalışının sesiydi.

ÇANAKKALE TÜRKÜSÜ (ANONİM)

Çanakkale Türküsü, savaşın acılarını ve

kahramanlıklarını anlatan etkileyici sözlere sahiptir.

İşte türkünün en bilinen dizeleri:

Çanakkale içinde vurdular beni

Ölmeden mezara koydular beni

Of gençliğim eyvah

Mest-i figân oldum, keyfi düşlere daldım. 

Avare oldum , divane oldum sinene vardım, 

Ben nefesinin yüreğime dokunduğu yerde kaldım.

Ben o derin maviyi gözlerin sandım, 

Dalarım içinde yüzerim sandım. 

Gönül vurgunuydu ben anlamadım, 

Ben o dalgalarla boğuştuğum yerde kaldım.

Ben o martıların uçuşunu umudum sandım, 

Kalbimin kanat seslerinin melodisine aldandım. 

Peşlerine takıldım, uçarım sandım, 

Ben o göklerde savrulduğum  yerde kaldım. 

Şakıyan bülbülü sesin zannettim, 

Güllerin rengine bürünüp geldim. 

Bir nebzecik bakışa  ömrüm  adadım, 

Ben nefesinin yüreğime dokunduğu yerde kaldım. 

    BÜYÜK BALKABAĞI SOYGUNU ​

Sonbaharın o kavgacı rüzgârı kasabanın bacalarından ıslıklar çalarak inerken, takvimler felaketin habercisi olan 31 Ekim’i gösteriyordu. Kasaba halkı için bu tarih, sıradan bir gün değildi bu, ortalıkta korsan kıyafetli çocukların dolaştığı ve evlerin kapılarında kaloni rekorlarının kırıldığı o acımasız Halloween gecesiydi. ​Gülten Teyze, nam-ı değer "Balkabağı Kraliçesi", sabahın kör şafağında, üzerinde pembe pelüş tulumu ve ayağında fosforlu yeşil ev terlikleriyle bahçeye fırladı. Amacı belliydi. Bu yıl da o devasa, turuncu ve gözleri felaketle bakan balkabağını yetiştirip yerel gazeteye kapak olmak, kıskanç komşusu Nermin Hanım’ı çatlatmaktı. Bahçenin en kuytu köşesine, gözü gibi baktığı devasa turuncu canavarın yanına vardığında olduğu yerde kaskatı kesildi. ​Balkabağının yerinde yeller esiyordu. Ortada sadece koparılmış, salyalı gibi duran kalın bir sap ve üzerine ​“Şekerler enflasyona uğradı. Takas yapıldı. Elveda turuncu dostum. Maskeli Bilo” yazan bir not bırakılmıştı. ​​Gülten Teyze’nin bahçeden yükselen, camları zangırdatan o efsanevi tiz çığlığı, belediye hoparlörünün sabah anonsunu bile susturdu. "Balkabağımı çaldılar! Hırsız var! Şerif, beni bağlayın!" ​Kasabanın diğer ucunda ise işler şimdiden kontrolden çıkmıştı. Beş yaşındaki Can, insanlık tarihinin en büyük gizli operasyonuna imza atmanın gururuyla ortalıkta salınıyordu. Üzerinde babasının amele tulumu, yüzünde kedi kumuyla karışmış kömür karası lekeler vardı. Ama asıl olay başındaydı. Gülten Teyze'nin o devasa balkabağını kafasına ters bir şekilde geçirmişti. Balkabağının oyulmamış o kalın duvarı, Can'ın burnuyla alnının tam ortasında sıkışıp kalmıştı. Can, önünü hiç ama hiç göremiyor; her adımda ya bir çöp kutusuna tosluyor ya da rüzgârda sallanan sarhoş bir vantilatör gibi sağa sola savrularak yürüyordu. ​ Can, sesinin balkabağının içinden yankılanıp teneke kutu gibi çıkmasından habersizce.​"Şeker verin bana!" diye bağırdı. ​Şerif Hulusi Bey, karakolun önünde jöleli çöreğini mideye indirirken duyduğu gürültüyle ayağa fırlayarak dışarı çıktı. Karşısında, iki küçük insan bacağı üzerinde yürüyen, turuncu, mutant bir dev balkabağı duruyordu. ​"Hey sen! Yürüyen sebze! Dur orada!" diye kükredi Şerif, tabancasına uzanmaya çalışırken eli yanlışlıkla donut kutusuna girdi. ​Can, sesin geldiği yöne doğru aniden bir hamle yaptı ama kafasındaki seksen kilo gelen balkabağının merkezkaç kuvvetine yenik düştü. "Eyvah!" diyecek zamanı bile bulamadan, caddenin ortasındaki süs havuzunun içine, kafasındaki dev balkabağıyla beraber gümbürtüyle uçtu. ​Havuzdan metrelerce yüksekliğe su fışkırdı. Balkabağı suyun yüzeyinde dev bir şamandıra gibi yüzerken, içinden sırılsıklam ve öksüren Can çıktı. Kafasındaki balkabağı suyun etkisiyle ağırlaşmış, zavallı çocuğun sadece burnu ve nefes almaya çalışan çenesi dışarıda kalmıştı. ​O sırada Gülten Teyze, elindeki budama makasıyla bir kibrit çöpü gibi hızla olay yerine ulaştı. Kendi çocuğu,gözü gibi baktığı balkabağının havuzda yüzdüğünü görünce gözleri pinpon topu gibi büyüdü. "Yavrumun kafasında yüzüyorlar!" diye feryat ederek havuza atladı. ​Balkabağını sudan hırsla çekip çıkardığında. Su, kabuğun erimesine değil altındaki gizli bir kapağın açılmasına neden olduğunu fark etti . Gülten Teyze’nin çektiği kapakla birlikte, dev kabaktan dışarıya binlerce renkli şeker, çikolata ve konfeti fışkırdı! ​Meğer o dev balkabağı gerçekte bir sebze değil, belediyenin geçen yıldan depolarda unuttuğu, içi sürpriz hediyeler ve şekerlerle dolu dev bir parti kutusuydu. Can, balkabağını yerinden oynatmak isterken altındaki gizli mandalı patlatmış, kasabanın en büyük tatlı partisini kendi elleriyle başlatmıştı. ​Şerif Hulusi, havuzun kenarına çömelip yüzünden damlayan suları silerken kahkahayla gülüyordu. "Gülten Hanım, görünen o ki sizin balkabağı meğer tatlı düşkünü bir kutu olarak çıkmış! Can da bu işin kazara açılış törenini yaptı." ​Gülten Teyze, elindeki renkli şekerlere, sonra da sırılsıklam haldeki Can’a baktı. Yüzündeki o korkunç öfke bulutu yavaşça dağılırken yerini hınzır bir sırıtışa bıraktı. ​Madem öyle dedi Gülten Teyze, elindeki budama makasını havaya kaldırarak, "Bu Halloween gecesinde kimse şekersiz kalmayacak!" ​O gece kasaba meydanı, hayatının en absürt ve en neşeli partisine sahne oldu. Şerif Hulusi havuzdan topladığı jöleli şekerleri çocuklara fırlatırken, kafasındaki balkabağından kurtulan Can, yüzündeki çikolata lekeleriyle kahkahalar atarak koşturuyordu. Gülten Teyze ise boşalan dev kutunun üzerine çıkıp kasaba halkına konser verdi. Kasaba tarihine "Büyük Balkabağı Soygunu" olarak geçen o gece, herkesin dilinde yıllarca kahkahalarla anılan en tatlı kabus olarak kaldı.

             DİLEK SARIKAYA

Menajer:, İlayda Can & Dilara sarıkaya

Dağın tepesinde, ahşap bir ayaklık üzerinde duran eski pirinç dürbünün yanına gelen Zeynep, köyde yaşayan meraklı bir kızdı. Yanındaki Emre ise onun çocukluk arkadaşıydı. İki genç tepeden aşağıya baktıklarında, küçük evleri ve dar sokaklarıyla sessizce duran çorak bir köy gördüler. Zeynep merceğe eğildiğinde, ilk gözüne çarpan şey sokakta öylece oturan, günü çabasızca tüketen insanlar oldu. Pirinç gövdeli bu dürbün, yani onların deyimiyle "Gözcü", uzağı gösteren sıradan bir nesne değildi. İnsanlara yeni bir bakış açısı katmak, ufuklarını genişletmek ve onları harekete geçirmek isteyen bir ruha sahipti. Dünyanın her yerini görüp topladığı yeni fikirleri insanların zihnine taşımak, Gözcü’nün en büyük çabasıydı.

 Zeynep başını merçekten kaldırıp Emre’ye döndü. "Bak Emre, aşağıdakiler sadece vakit öldürüyor. Hiçbir şey için gayret göstermiyorlar," dedi.

Emre dürbüne yaklaşıp köye baktı. "Köydekiler böyle yaşamaya alışmış Zeynep. Değişmek için adım atmak onlara zor geliyor," diye karşılık verdi.

 "Ama adım atmadan hiçbir şey değişmez ki," dedi Zeynep. "Gözcü’nün mücadelesi de tam olarak bu. İnsan ancak kendi çabasının karşılığını alır. Gayret yoksa ilerleme de olmaz. Bugünümüz dünün aynısıysa, zamanı boşa harcamışız demektir."

 Emre dürbünün soğuk metal gövdesine elini koydu. "Haklısın ama bu dürbün sesini onlara nasıl duyuracak? Sadece durduğu yerden bakarak bunu nasıl başarabilir?"

"Onlara geniş bir ufuk sunarak," dedi Zeynep gözleri parlayarak. "Gözcü dünyanın her tarafını görüyor; insanlara yeni yollar gösterip düşünmelerini sağlıyor. Tek bir insan bile bunu fark edip çabalamaya başladığında Gözcü mutlu oluyor. Onun tek dayanağı, hiç bitmeyen umudu."

"Peki biz ne yapabiliriz?" diye sordu Emre. "Sadece buradan izlemek yetmez değil mi?"

 "Yetmez elbette," dedi Zeynep kararlılıkla. "Önce kendimizden başlayacağız. Aşağı indiğimizde durmak yok; dürbünün bize sunduğu o geniş dünyayı ve yeni fikirleri insanlara taşıyacağız."

Emre hafifçe gülümsedi. "O zaman köylülerin de bakış açısı değişebilir. Gözcü’nün çabası da nihayet karşılığını bulur."

Doğa, gökyüzü, toprak ve insan aynı yaşamın birer parçasıydı. Hayatta var olan her şey hareket etmek ve çabalamak zorundaydı; bir tohum bile toprağı yarıp güneşe ulaşmak için mücadele ederdi. İnsanın da durağan kalmaması, kendi hayatını kurmak için çalışması gerekiyordu.

İki genç kararlılıkla tepeden aşağı, köye doğru yürümeye başladı. Köy meydanına vardıklarında Zeynep ve Emre, Gözcü’nün merceğinden gördükleri o geniş dünyayı, toprağın nasıl işlenebileceğini ve hayatı değiştirecek yeni fikirleri anlatmaya başladılar.İlk başta meydanda oturan yaşlılar şüpheyle başlarını salladı, gençler ise duyduklarına inanmak istemedi. Yıllardır süregelen alışkanlıkları kırmak kolay değildi. Fakat Zeynep ve Emre’nin gözlerindeki kararlılığı gördükçe, köylülerin merakı uyanmaya başladı. Kahvehanede oturanlardan biri ayağa kalktı, bir diğeri sorulara katıldı. Çok geçmeden, o sessiz meydanda canlı bir konuşma başladı; insanlar ilk kez dünün aynısını yaşamaktan vazgeçip yarın için ne yapabileceklerini konuşmaya başladılar.

Ahşap ayaklı eski dürbünün sessiz mücadelesi, tepeden köye uzanan bir köprü kurmuştu. Çabalamanın, çalışmanın ve umudu diri tutmanın ne kadar değerli olduğunu anlayan köylülerle birlikte, o çorak köy ilk kez canlı bir gayretle hayata gözlerini açtı.

Gökyüzünde süzülür sonsuzluğa.

Zincirlerin kırıldığı o ilk nefesi,

Özgürlüğün fısıltısı her tüyünde.

​Bir fidandır filizlenen toprakta,

Kök salar derine, boy verir güneşe.

Her tomurcukta yanan bir umut ışıkta,

Karanlığı delen en saf ateşle.

​Mavinin enginliği, denizin dalgası,

Dur durak bilmez, kimseye boyun eğmez.

Her damlasında bir isyan rüyası,

Kıyılara vurur, köleliği dinlemez.

​Bir düşün peşinde koşan adımlar,

Yasakların duvarını yıkan yürekler.

Asırlardır süregelen o fısıltılar,

Adaletle özgürlüğü dileyen dilekler.

​Bazen bir çığlık, bazen sessiz bir dua,

Gönüllerde yanan, hiç sönmez bir ateş.

Hürriyet dediğin, ruhun tek rüyası,

Ufukta doğan en parlak güneş.

​Sinan Bayram

​Var edildiğim günden beri onları görmezden geldim. Kızdım, bağırdım, dövdüm, sürekli örseledim. Onları görmezden geldikçe ben acı çektim ama fark edemedim. Uslu dursunlar, söz dinlesinler, sussunlar istedim. Onları anlamaya çalışmadım. Bir kere bile ne istediklerini sormadım. Benim adım Ay Hatun. Ben, ışığını kendinden bile saklayan Ay Hatun'dum. Herkese ışık olurken kendi karanlığımda kayboldum. "Mum dibine ışık vermezmiş" derler, doğruymuş. Herkes ışığımdan bir parça çalarken günden güne eksildiğimi göremedim.

​Ta ki cadılarımla konuşmaya başlayana kadar... Artık sadece Ay Hatun değilim; ben de ay cadılarından biriyim. Onları yeni tanımaya başladım. Birinin adı Sevgi'ymiş. Tam bir sevgi arsızı... Sevgisini cömertçe sergiliyor ve sürekli ilgi görmek istiyor. Meğer bütün taşkınlığı sevgisindenmiş. Diğeri Şefkat; meğer benim yaramazlık zannettiklerim onun merhametinin ayak sesleriymiş. Ufacık tefecik biri var ki gözleri felfecir okuyor, muzip bir gülümsemesi var. Beynimin içindeki sinir uçlarına basıp basıp kaçıyor. Niyeti yaramazlık yapmak değil, benimle oyun oynamakmış meğer. Sürekli öfkeli olanın adı Nefret'miş, her şeye öfkeleniyor. Birisi de var ki kimseyi beğenmiyor; onun adı da Kibir. Öfkeyle Kibir hep kol kola geziyor. Biri burnu havada yürürken diğeri kafa göz dağıtıyor, "Allah ne verdiyse" diyerek karşısına çıkan herkesi yerin dibine sokuyor. Aslında ikisi de beni korumak istiyor. Bir de Hayal var. Sevimli, cilveli, davetkâr bir hâli var. Öyle cüretkâr, öyle utanmaz istekleri var ki dinlerken yüzüm kızarıyor. Allah'tan, istekleri gerçekleşmediğinde kızmıyor ama asla istemekten de vazgeçmiyor. Mazeretlerimi kabul edip anlayışla karşılarken bile yeni hayaller kurmaya devam ediyor.

​Daha ismini öğrenemediğim çok cadı var. Onları dinlemeye başladığımdan beri daha sakin ve ılımlı davranıyorlar. Görmezden gelmediğimde benimle uzlaşmayı kabul ediyorlar. Artık biliyorum, o cadıların hepsi benim... Onları mutlu ettiğim sürece ben iyiyim. Birlikte ışığımız daha parlak ve gerçek. Birlikte dans ettiğimizde parlıyoruz ve göz alıcı bir hâle geliyoruz. Ben cadılarım sayesinde Ay Hatun oldum. Onlardan aldığım ışığı evrene dağıtıyorum. Artık beni ben yapan bütün parçalarımı tanıyorum ve bütün cadılıklarına rağmen sevgiyle bağrıma basıyorum. Şimdi tatlı cadılarımın önünde saygıyla eğiliyorum ve bugüne kadar onları görmezden geldiğim için özür diliyorum.

Bugün biraz kızgınım, biraz kırgın, biraz da kendime. Neye daha çok üzüldüğümü bilmiyorum. Beklediğime mi, inandığıma mı, yoksa bir kez daha inanabilecek kadar kendimden vazgeçtiğime mi?

İnsan bazen verilen sözlerin tutulmamasına değil, o sözlere inanırken içinde yeniden yeşeren umuda üzülüyor.

Kızgınlığım geçer, hüznüm de diner elbet. Ama insanın kendine kırgınlığı kolay geçmiyor.

Ne kimseye sitem edecek gücüm kaldı ne de kendimi savunacak bir cümlem.

Bugün biraz susmak, biraz uzaklaşmak istiyorum. Çünkü gerçekten yoruldum. Hem de en çok, bir çıkış ararken kendimi yeniden aynı yerde bulmaktan.

Velhasıl, nasip dediğin başkasının iki dudağı arasında değilmiş. İnsan bazen bunu da yaşayarak öğreniyormuş.

Herkes kendi ekmeğini yesin, kendi nasibini yaşasın. Kimsenin lokmasında gözümüz, kimsenin vaadinde umudumuz kalmasın.

Bize de nasibimiz düşsün. Ama kimsenin elinden değil, Rabbimizin dilediği yerden.

Çocuk yetiştirmek, toplumun geleceğini inşa etmektir. Ancak çoğu zaman çocuklarımıza nasıl davranmaları gerektiğini anlatırken onların ne hissettiğini, ne düşündüğünü ve neye ihtiyaç duyduğunu dinlemeyi unutuyoruz.

Oysa çocuklar yalnızca öğütlere değil, anlaşılmaya da ihtiyaç duyar. Her davranışın ardında bir duygu, her sessizliğin içinde anlatılmayı bekleyen bir hikâye olabilir. Bir çocuğu dinlemek, onun her söylediğini kabul etmek değil; düşüncelerine değer vermek, duygularını anlamak ve kendisini ifade etmesine fırsat tanımaktır.

Sürekli konuşan ama çocuğunu dinlemeyen bir yetişkin, farkında olmadan onunla arasına görünmez duvarlar örebilir. Çocuğuna söz hakkı veren, sorularını önemseyen ve hatalarını anlayışla karşılayan bir anne baba ise güvenin temelini atar.

Unutmayalım ki çocuklar, yalnızca söylediklerimizle değil, davranışlarımızla da büyür. Onlara saygıyı öğretmek istiyorsak önce onları dinlemeli; sevgiyi anlatmak istiyorsak önce sevgimizi hissettirmeliyiz.

Çünkü çocuk yetiştirmek bir sorumluluk, çocuk dinlemek ise bu sorumluluğun en kıymetli parçasıdır.

Geleceğin güçlü, özgüvenli ve vicdanlı bireylerini yetiştirmek istiyorsak çocuklarımıza yalnızca yol göstermeyelim; onların sesine de kulak verelim. Zira bazen bir çocuğun hayatını değiştiren şey, verilen uzun bir öğüt değil, onu gerçekten dinleyen bir çift göz ve anlayışla söylenmiş tek bir cümledir.

Mehmet GÖKSELLİ

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen

Çöllerin Mecnun’u, gönlümün sultanı…

Bu mektubu sana hangi kelimeyle başlasam eksik, hangi cümleyle bitirsem yarım kalacak, bilmiyorum. Zira ben seni anlatmaya kalksam kelimelerim susar, kalemim titrer, kâğıdım gözyaşlarımla ıslanır. Senin adını her andığımda içimde bir kuş kanatlanır da göğsümün duvarlarına çarpar. Ne gökyüzüne ulaşabilir ne de kafesine sığabilir. İşte benim yüreğim de öyle Kays’ım…

Sana varamayan, sensizliğe sığamayan bir kuş misali çırpınıp durur.

Bugün senin haberini aldım.

Dediler ki: "Kays, Leyla’nın aşkından aklını yitirmiş."

Dediler ki: "Çöllere düşmüş, dağlara taşlara seslenir olmuş. İnsanların arasından çekilmiş, kendini rüzgâra, kumlara, yıldızlara bırakmış." Dediler ki: "Artık ona Kays demiyorlar; Mecnun diyorlar. Leyla’nın aşkıyla deliye dönmüş, Leyla’nın adıyla nefes alıp Leyla’nın hasretiyle tükenirmiş." 

Ah Kays’ım, ah benim güzel yürekli sevdiğim...

Senin aşkından Mecnun olduğunu duyduğumda bir yanım sana koşmak istedi, bir yanım olduğum yere yığılıp kaldı. İçimde bir şeyler kırıldı. Sanki birileri gelip kalbimin ortasına koca bir taş bıraktı. Nefes alamadım. Gözlerim doldu, dudaklarım titredi. Adını söylemek istedim, sesim çıkmadı. Çünkü senin çöllere düştüğün yerde ben, dört duvar arasında bir esir gibi kaldım.

Söyle bana Kays’ım, sen çöllere düşerken benim yüreğim hangi çöle düştü sanıyorsun?

Senin ayaklarına kumlar dolmuş, benim gözlerime yaşlar. Sen geceleri yıldızlarla konuşur olmuşsun, ben geceleri yastığıma başımı koyduğumda senin hayalinle dertleşir olmuşum. Sen dağlara Leyla diye seslenirmişsin, ben içimden adını geçirirken duvarların bile beni duyacağından korkarmışım.

Senin sesin çöllerde yankılanıyormuş, benim sesim kendi içimde boğuluyormuş Kays’ım.

Biz ikimiz de aynı aşkın içinde yanarken aramıza neden bu kadar dünya girdi?

Hatırlar mısın, bir zamanlar adımı söylediğinde yüzünde beliren o mahcup tebessümü?

Gözlerimin içine bakarken kelimelerini nasıl unuttuğunu?

Birbirimize söyleyemediğimiz ne çok sözümüz, kavuşamadığımız ne çok hayalimiz vardı. O günlerde bilmiyorduk ki bazı sevdalar insanın ömrüne sığmayacak kadar büyük, bazı ayrılıklar da insanın yüreğine sığmayacak kadar ağır olurmuş.

Ben seni severken bir gün adının çöllere yazılacağını bilmiyordum Kays’ım.

Sen beni severken bir gün insanların sana acıyarak bakacağını, aşkımızı bir delilik sanacaklarını biliyor muydun?

Şimdi onlar sana Mecnun diyorlar. Belki de senin aklını kaybettiğini düşünüyorlar.

Oysa ben biliyorum Kays…

Sen aklını kaybetmedin. Sen yalnızca dünyanın aklına sığdıramadığı bir sevdayı yüreğine sığdırmaya çalıştın. Onların bir ömürde anlayamayacağı şeyi sen bir bakışta anladın. Onların bin kelimeyle anlatamadığını sen benim adımı söyleyerek anlattın.

Sen deli değilsin sevdiğim.

Sen, aşkın karşısında insanın ne kadar çaresiz kalabileceğinin canlı bir hikâyesisin.

Ben o hikâyenin öteki yarısıyım.

Lakin bilmeni isterim ki senin adını Mecnun’a çıkaran bu aşkın içinde yalnız sen yanmadın. Ben de yandım Kays’ım. Hem de kimsenin görmediği, kimsenin bilmediği bir yangınla…

Senin gözyaşların toprağa düştü, benimkiler içime. Sen derdini dağlara anlattın, ben susmayı öğrendim. Senin feryadını çöller işitti, benim feryadımı yalnız geceler duydu. Senin hasretin dillere destan oldu, benim hasretim kendi göğsümün içinde sessizce büyüdü.

Bazen düşünüyorum da sevdiğim, acaba hangimizin imtihanı daha ağır?

Sen beni göremediğin için mi böyle oldun, ben sana gelemiyorum diye mi böyleyim?

Sen benim yokluğumla mı yanıyorsun, ben senin yokluğuna bir de senin acını eklediğim için mi tükeniyorum?

Keşke bir kere olsun karşına çıkabilsem. Keşke o uçsuz bucaksız çöllerde yürüyüp seni bulabilsem.

Keşke rüzgârın dağıttığı saçlarına dokunabilsem de gözlerinin içine bakarak şöyle diyebilsem:

“Ben buradayım Kays’ım. Senin uğruna adını çöllere yazdığın Leyla, senin uğruna gecelerini ağlayarak geçiren Leyla, senin sesini duymadan her gün biraz daha eksilen Leyla burada. Bak, ellerim boş ama yüreğim seninle dolu. Bak, sana getirecek bir dünyam yok ama sana verecek bir ömrüm var.”

Sonra başını göğsüme yaslasan… Hiç konuşmasak.

Ne insanların bizi ayıran sözleri kalsa aramızda ne ailelerin duvarları ne de dünyanın bitmek bilmeyen hükümleri…

Sen gözlerini kapatsan, ben saçlarını okşasam. Yıllardır içimizde biriktirdiğimiz bütün o sözler, bütün o sitemler, bütün o gözyaşları sessizce aksa aramızdan.

Sana “Beni neden böyle sevdin?” diye sormazdım Kays’ım.

Çünkü cevabını biliyorum. Sen beni yalnız yüzüm güzel diye sevmedin. Sen bende herkesin göremediği bir şey gördün. Belki bir bakışta kendini buldun, belki bir gülüşte ömrünü bıraktın. Belki de kalbin benim kalbime değdiği o ilk anda anladın; bazı insanlar insanın hayatına misafir olarak girer ama bir daha hiç çıkmazmış.

Senin kalbine misafir olmadım ben Kays’ım. Ben oraya yerleştim. Bir daha çıkmamak üzere…

Fakat şimdi düşünüyorum da keşke aşkımız yalnız kalbimizde kalsaydı. Keşke birileri onu öğrenip aramıza girmeseydi. Keşke sevmenin de bir izne, kavuşmanın da bir hükme bağlandığı bu dünyada doğmasaydık. Keşke insanlar birbirini severken önce soyunu sopunu, malını mülkünü, adını sanını değil de yüreğini sorabilseydi.

Belki o zaman sen hâlâ Kays olurdun.

Belki ben hâlâ Leyla…

Belki bir gün bir ağacın altında oturup birbirimizin ellerini tutarak yaşlanırdık. Sen bana şiirler okurdun, ben sana susarak eşlik ederdim. Akşam olunca birlikte eve döner, sabah olduğunda birbirimizin yüzünü görerek güne başlardık. Senin adını fısıldamak için geceleri beklemez, seni özlemek için uzaklara bakmazdım.

Ah, Kays’ım…

İnsan en çok da hiç yaşanmamış güzel günlerin yasını tutarmış. Ben şimdi seninle yaşayamadığım günlerin yasını tutuyorum. Hiç birlikte yürüyemediğimiz yolların, hiç beraber seyredemediğimiz gün batımlarının, hiç başımı yaslayamadığım omzunun hasretiyle yanıyorum.

Seninle yaşlanmayı hayal etmiştim ben. Saçlarımıza aklar düştüğünde bile birbirimize ilk günkü gibi bakmayı, ellerimiz titrediğinde birbirimizin elini tutmayı, gözlerimiz eskisi kadar iyi görmediğinde bile birbirimizi kalbimizle tanımayı…

Şimdi sen çöllerde yaşlanıyorsun, ben hasretimde. Senin yüzüne güneş vuruyor, benim içime ayrılık. Senin saçlarına rüzgâr dokunuyor, benim saçlarımın arasından yalnız zaman geçiyor.

Söyle sevdiğim, bizim suçumuz neydi? Birbirimizi sevmek mi?

Bir insanın adını kendi adından daha çok anmak mı?

Bir bakışın içine koca bir ömür sığdırmak mı? Yoksa Allah’ın bize verdiği şu kalpleri, birbirimizden başka kimseye ait hissetmemek mi?

Bilmiyorum Kays’ım. Bildiğim tek şey, seni sevmekten hiç pişman olmadığım. Bu sevda bana acıyı öğretti, sabretmeyi öğretti, susmanın bazen haykırmaktan daha çok can yaktığını öğretti. Bana insanın birine kavuşamasa da onu yüreğinde taşıyabileceğini gösterdi.

Ama bütün bunları öğrenmek için seni kaybetmem şart mıydı?

Senin çöllere düşmen, benim sensizliğe mahkûm olmam şart mıydı?

Bazen korkuyorum Kays’ım. Bir gün seni bulduğumda beni tanımamandan korkuyorum. Gözlerindeki o eski ışığın sönmüş olmasından, yüzümdeki çizgileri yabancı bulmandan, sesimi duysan bile artık içinin titrememesinden korkuyorum. Çünkü ben seni hâlâ ilk günkü Kays olarak hatırlıyorum. Gözlerimin içine bakarken utanan, elimi tutmaya kıyamayan, adımı söylerken bile kalbini ele veren o güzel yürekli adam olarak…

Ya sen beni unuttuysan?

Ya çöllerin sessizliği sana benim sesimden daha yakın geldiyse?

Ya geceleri yıldızlara anlattığın Leyla, gündüzleri hatırlamak istemediğin bir hatıraya dönüştüyse?

Hayır, hayır…

Bunu düşünmek bile canımı yakıyor. Sonra kendime kızıyorum. Seni tanıyorum diyorum. Benim Kays’ım unutmaz. Çünkü sen bir yüzü değil, bir ömrü sevdin. Bir gülüşü değil, o gülüşün ardındaki ruhu sevdin. Senin sevdan gelip geçici bir heves olsaydı çoktan dinerdi. Oysa sen, yokluğumda bile beni var etmeye devam ediyorsun.

Benim adımı anarak yaşıyorsun. Benim adımı anarak acı çekiyorsun. Benim adımı anarak dünyaya meydan okuyorsun. Belki de bu yüzden seni affedemiyorum Kays’ım.

Beni böylesine sevdiğin için değil…

Kendini benden mahrum bıraktığın için.

Senin o güzel gözlerinin çöllerde yıpranmasına, ellerinin taşlara değmesine, ayaklarının dikenlerle kanamasına razı gelemiyorum. Sen benim için yanarken ben senin acını dindiremiyorsam, bu sevdanın neresinde duracağımı bilemiyorum. Sana koşmak istiyorum ama yollar kapalı. Sesini duymak istiyorum ama aramızda dağlar var. Sana dokunmak istiyorum ama ellerim yalnızlığın soğuk duvarlarına uzanıyor.

Keşke aşk yalnızca sevmek olsaydı.

Keşke sevmek, sevdiğinin acısını azaltmaya yetseydi.

Keşke bir insanın kalbi, başka bir insanın yarasına merhem olabilseydi. O zaman sana bütün kalbimi açardım Kays’ım. İçimdeki her şeyi önüne sererdim. Biriktirdiğim gözyaşlarını, susturduğum çığlıkları, geceler boyu sakladığım hayallerimi sana verirdim. Sen de benim ellerimi tutardın. İkimiz de birbirimizin yaralarını görürdük. Belki iyileşemezdik ama en azından acımızı paylaşırdık. Çünkü insan bazen iyileşmek istemez sevdiğim. Yalnızca acısının anlaşıldığını bilmek ister.

Ben senin acını anlıyorum Kays’ım. Sen de benimkini anla. Benim suskunluğumu sevgisizlik sanma. Sana gelemeyişimi seni istemeyişimle karıştırma. Bazen insanın kalbi bir yere koşarken ayakları başka bir yerde esir kalır. Benim kalbim seninle, ayaklarım ise beni senden uzak tutan dünyanın içinde.

İnan bana, her gece kalbimin peşinden gitmeye çalışıyorum. Gözlerimi kapatınca çöllerine geliyorum. Seni uzaktan görüyorum. Bir kayanın üzerine oturmuş, başını ellerinin arasına almışsın. Dudakların kıpırdıyor. Adımı söylüyorsun. Yanına geliyorum ama sen beni görmüyorsun. Omzuna dokunuyorum, elimi tutmuyorsun. Sana “Kays!” diye sesleniyorum, dönüp bakmıyorsun.

Sonra uyanıyorum. Anlıyorum ki insanın en büyük çaresizliği, rüyasında bile kavuşamadığı birini gerçekte beklemesidir. Yine de bekliyorum sevdiğim.

Beni bekle demeye hakkım var mı, bilmiyorum. Seni daha fazla acıya mahkûm etmeye gönlüm razı değil. Fakat Kays'ı unut demek de dilime varmıyor. Çünkü ben seni unutmayı hiç öğrenemedim. Öğrenmek için de bir gayret göstermedim. Bazı isimler vardır ki insan onları unutursa kendi varlığından bir parça eksilir. Sen benim eksilmeyen yanım, Kays’ım.

Bana ne derlerse desinler, ben seni kalbimin en kuytu yerinde saklıyorum. Kimsenin görmediği, kimsenin dokunamadığı, kimsenin hüküm veremediği bir yerde…

Orada hâlâ elimi tutuyorsun. Orada hâlâ bana gülümsüyorsun. Orada hâlâ bir gün kavuşacağımıza inanıyoruz.

Belki bu dünya bize kavuşmayı çok gördü. Belki insanların koyduğu sınırlar, bizim çizdiğimiz hayallerden daha güçlü çıktı. Belki de kader, bize aynı hikâyenin iki ayrı ucunda durmayı yazdı. Ama bir şeyi unutma Kays’ım: Bizi ayıran mesafeler, birbirimizi sevdiğimiz gerçeğini değiştiremez.

Sen çöllerde benim adımla dolaşırken ben bu dünyanın içinde senin adını kalbimde taşıyorum. Senin Mecnun oluşun, benim Leyla oluşumdan ayrı değil. Senin hikâyen benimle başladıysa benim acım da seninle anlam buldu.

İnsanlar bizim hikâyemizi anlatırken seni Mecnun, beni Leyla diye anacaklar belki. Çocuklar adımızı duyacak, şairler bizi şiirlerine yazacak, âşıklar birbirlerine bizi örnek gösterecek. Yıllar geçecek, yüzler değişecek, şehirler kurulup yıkılacak. Ama bir yerlerde bir insan sevdiğine kavuşamadığında bizim adımızı hatırlayacak. İşte o zaman, belki de ilk kez gerçekten kavuşacağız. Çünkü biz yalnızca birbirimizi sevmedik Kays’ım. Biz, kavuşamayan bütün sevdaların hatırası olduk. Birbirine elini uzatıp da dokunamayanların, aynı gökyüzüne bakıp ayrı yerlerde ağlayanların, sevdasını içinde büyütüp dünyaya anlatamayanların sesi olduk.

Yine de ben bütün bunların arasında yalnızca senin Leyla’n olmak isterdim. Bir hikâyenin adı olmak değil…

Bir adamın ömrü olmak isterdim. Bir şiirde anılmak değil…

Bir akşam seninle aynı sofraya oturmak, aynı ekmeği bölüşmek, aynı pencereden yağmuru seyretmek isterdim.

Senin Mecnun oluşunu değil, benimle huzur buluşunu görmek isterdim.

Biliyor musun Kays’ım, bazen sana kızıyorum. Bütün dünyayı karşına alıp çöllere düştüğün için, kendini bu kadar tükettiğin için, beni böylesine çaresiz bıraktığın için sana kızıyorum. Sonra birden yüzün geliyor gözlerimin önüne. O mahcup tebessümün, adımı söylerken titreyen sesin, bana bakarken saklamaya çalıştığın sevgin…

Bütün kızgınlığım bir damla gözyaşına dönüşüyor. Çünkü ben sana kızarken bile seni seviyorum. Sana sitem ederken bile seni özlüyorum. Sana gelmeyeceğimi söylerken bile içimde bir yer, yolunu gözlüyor.

İnsan kalbine söz geçirebilir mi Kays’ım?

Ben geçiremedim. Belki sen de geçiremedin. Belki bizim bütün hikâyemiz, iki kalbin de kendi sahibine itaat etmemesinden ibarettir.

Şimdi bu mektubu bitirmem gerekiyor. Oysa sana anlatacak daha ne çok şeyim var. Bir ömür konuşsam bitmeyecek, bin mektup yazsam eksik kalacak sözlerim var. Kalemimi bıraksam da içimde sana yazmaya devam edecek bir yürek taşıyorum.

Bu mektup sana ulaşır mı, bilmiyorum.

Belki bir yolcu alır eline, belki rüzgârın önüne düşer, belki de hiç kimse okumadan kumların arasında kaybolur ama olsun. Ben yine de yazdım. Çünkü bazı sözler sahibine ulaşmasa da söylenmeyi hak eder.

Sen benim sana söyleyemediğim bütün sözleri hak ediyorsun Kays’ım.

Sana son bir şey söyleyeceğim. Eğer bir gün çöllerde yürürken rüzgâr yüzüne dokunursa, gözlerini kapat. Belki o rüzgârın içinde benim nefesim vardır. Eğer bir gece yıldızlardan biri diğerlerinden daha parlak görünürse, başını kaldırıp ona bak. Belki ben de aynı yıldızı seyrediyorumdur. Eğer bir gün içindeki fırtına diner de kalbin sana sessizce huzur verirse, bil ki ben o gün seni düşünürken gülümsüyorumdur.

Beni her yerde arama sevdiğim. Bazen insan en çok aradığı yerde değil, en çok hissettiği yerde bulunur.

Ben senin çöllerinde yürüyemem belki ama sen benim kalbimde her zaman yürüyebilirsin. Sana sarılamam belki ama adını her andığımda içimde sana yer açabilirim. Bir gün kavuşur muyuz, bilmiyorum. Fakat bu dünyada kavuşmak kadar gerçek bir şey daha varsa, o da insanın birini bütün imkânsızlıklara rağmen sevmeye devam etmesidir.

Ben seni seviyorum Kays’ım.

Adın Kays iken de…

Sana Mecnun dediklerinde de…

Çöllerde kaybolduğunda da…

Dünya seni benden uzaklaştırdığında da…

Ben seni, bana ait olamadığın hâlde içimde senden başka kimseye yer bırakmayacak kadar seviyorum.

Eğer bir gün bu mektubu okursan, senden tek bir ricam olacak: Kendine iyi bak sevdiğim.

Çöllerin ortasında bile olsan kendini unutma. Benim adımı anarken kendi adını da hatırla. Beni severken kendini de sev. Çünkü ben senin yalnızca aşkınla değil, varlığınla da kıymet bulmanı isterdim. Senin bir kayanın dibinde gözyaşı dökmene değil, başını göğe kaldırıp yaşamaya devam etmene razıyım.

Benim için değilse bile bir zamanlar birbirimize sunduğumuz o güzel hayaller için yaşa.

Ve bil ki bir kadın, kendisini seven bir adamın adını yüreğinde taşıyorsa, aralarına ne kadar mesafe girerse girsin o adam bütünüyle yalnız değildir.

Sen yalnız değilsin Kays’ım.

Senin Leyla’n var.

Her gece senin için dua eden, her sabah adını içinde uyandıran, seni kimsenin anlayamadığı kadar anlayan bir Leyla’n… 

Gözlerim yine doldu. Bu kâğıda daha fazla gözyaşı düşürürsem kelimelerim silinecek. Oysa ben istiyorum ki sana olan sevgim, yıllar sonra bile okunabilsin.

Belki bir gün birileri bu mektubu bulur. Belki birileri okurken ağlar. Belki bir âşık, sevdiğinin elini biraz daha sıkı tutar. Belki bir kadın, kalbinde sakladığı adamın adını ilk kez yüksek sesle söyler. Belki o zaman, bizim yaşanmamış ömrümüz başka birilerinin mutluluğuna dokunur. İşte o vakit, bütün acılarımıza rağmen, hikâyemizin boşa yaşanmadığını düşünürüm.

Sana son kez sesleniyorum:

Kays’ım…

Eğer bir gün çöllerin biterse, eğer bir gün yolun denize çıkarsa, eğer bir gün başını kaldırıp ufka bakarsan, beni hatırla. Ben senin için çöllere düşemeyen ama sensiz de bir türlü kendi yolunu bulamayan Leyla…

Ben seni uzaktan seven değil, sana yakın olamadığı için her gün biraz daha uzaklaşan Leyla…

Ben dünyanın gözünde yalnızca bir isim, senin gözünde bir ömür olmak isteyen Leyla…

Sana kavuşamadım diye seni sevmekten vazgeçmedim.

Sana ulaşamadım diye sana yazmaktan vazgeçmedim.

Sana söyleyemediğim bütün sözleri şimdi şu son cümleye sığdırıyorum:

Ey benim çöllere düşen sevgilim; eğer aşkından Mecnun olduysan, bil ki ben de sana kavuşamamanın adıyla Leyla oldum.

Sen çöllerde beni ararken, ben içimde seni aradım. Sen benim adımla dünyadan vazgeçtin, ben senin hatıranla dünyaya tutundum. Belki bu ömür bizi birbirimize vermedi ama kalbim, senden başkasına ait olmayı hiçbir zaman öğrenmedi.

Sana kavuşamadığım her gecenin sabahında,

Seni özlediğim her nefesin ardında,

Adını kimseye duyuramadığım her duanın içinde…

Seni seven,

Leyla’n.

Gölgem beni takip ediyor,

İçimi, hislerimi, duygularımı, sözlerimi...

Canım yanıyor her adım attığımda.

Yaptığım kötülükler,

Canımı iyiliklerle yakıyordu.

Sisli, bembeyaz havanın derinliğinde,

Yükümü hafifletmek istiyorum.

Hangisi seçenek?

Kötü olmak mı, iyi olmak mı?

Ya da denemek mi?

Hani bir bardak kırıldı mı,

Ne kadar yapıştırsanda,

Eskisi gibi olmaz.

İşte kötülük de böyle...

Ne kadar özür dilersen dile,

İnsanoğlu hep ilkinde

Ne kadar yok olmuş, ona bakar.

Derin bir uyku çeker mi herkes?

Vicdan nerede?

İçimizde mi?

Yoksa kendimizi iyi hissettirmek için

Kullandığımız bir silah mı?

Zehir insanı öldürür,

Yalnız onu yapan kişi ölmez.

İlacı ondadır.

İşte bizim de ilacımız,

Yaptığımız kötülükler...

Onlara kara toprak atacağız ki,

 iyiliğimiz olsun.

“Hep olduğunu zanneden ne çok ‘hiç’ var. Kusurunu bilmeyen, ayıbını hüner sanıyor.”

İnsan bazen sahip olduklarından çok, kendisi hakkındaki düşünceleriyle büyür. Birkaç doğru cümle kurunca bilge, biraz güç kazanınca dokunulmaz, birkaç kişi tarafından alkışlanınca vazgeçilmez olduğunu sanır. Zamanla kendi sesine alışır; başkalarının sessizliğini onay, mesafesini saygı, itirazını ise kıskançlık olarak yorumlamaya başlar.

Oysa kendini büyük görmekle gerçekten büyük olmak arasında uzun bir mesafe vardır.

Kendisini her şeyin ölçüsü sayan insan, eksiklerini görmekte zorlanır. Yanılabileceğini düşünmez, başkalarını dinlemeye ihtiyaç duymaz. Kendi yanlışlarını savunmayı haklılık, başkalarının hatalarını ortaya çıkarmayı ise üstünlük göstergesi sayar. Kusurlarıyla yüzleşmek yerine onları haklı çıkaracak gerekçeler üretir. Zamanla kendi doğrularını sorgulamak yerine, her şeyi o doğrulara göre değerlendirmeye başlar.

Kendi eksiklerini görebilen insan içinse öğrenmenin sonu yoktur. Bilmediğini kabul eder, yanıldığında geri adım atmaktan çekinmez. Başkasının bilgisinden yararlanmayı gurur meselesi hâline getirmez. Çünkü kendini tanımak, kusursuz olduğunu ilan etmekle değil, sınırlarını kabul etmekle başlar.

Tevazu, kendini değersiz görmek değil, kendini dünyanın merkezine koymaktan vazgeçmektir. Ne var ki kimi insanlar kendi değerlerini yükseltmek için başkalarını küçültmeye çalışır. Bir başkasının başarısı onları huzursuz eder, farklı bir düşünce karşısında hemen savunmaya geçerler. Kendi kusurlarıyla yüzleşmek yerine başkalarının eksiklerini sıralamak daha kolay gelir. Böylece ayıplarını hüner, kibirlerini özgüven, inatlarını kararlılık sanabilirler.

Oysa insanın kendini tanıması, başkalarının kusurlarını saymakla değil, kendi kusurlarını göze alabilmekle mümkündür. Gerçek özgüven, her zaman haklı çıkmaya çalışmayı gerektirmez. İnsan, yanıldığını kabul ettiğinde değerinden bir şey kaybetmez; aksine, kendine karşı dürüst olmayı öğrenir.

Belki de asıl mesele, insanın ne olduğu değil, kendisini ne sandığıdır.

İnsan başkalarını yanıltabilir, kusurlarını gizleyebilir, yanlışlarına türlü gerekçeler bulabilir. Peki, bütün bahanelerinden sıyrılıp kendisiyle baş başa kaldığında, kendi gerçeğine bakacak cesareti bulabilir mi?

“Şafak söktü yine, Sunam uyanmaz,

Hasret çeken gönül derde dayanmaz.

Çağırırım Sunam sesim duyulmaz,

Uyan Sunam uyan derin uykudan…”

(Türküden alıntı – Anonim)

Suna Hanım , Fahri Kayhan’ın dünyasıydı.

Fahri Bey Sevdiğini gizlemezdi ; eşini över, adını her fırsatta diline dolardı .

Suna da onu severdi.Sakin, derin ve sarsılmaz bir sevgiyle…

Onların aşkı çevrede bilinir, gıptayla anılırdı.

Kimse bu evde bir gün şüphenin kapıdan içeri gireceğini düşünmezdi.

Birlikte kurdukları hayat çevrede dillere destandı.

Aralarına bir gölge düşebileceğine kimse ihtimal vermezdi.

Ta ki o hamam günü gelene kadar…

Kadınlar, adet olduğu üzere birlikte hamama gitmişti.

Buharın, suyun ve kahkahanın arasında önemsiz sanılan bir ayrıntı, birinin gözüne takıldı.

Suna’nın sırtındaki bir ben…

Neriman hanım gördü.

Ve gördüğünü, eve döndüğünde kocasına anlattı.

Söz, ağızdan çıktıktan sonra artık kimsenin kontrolünde değildi.

Günler sonra Fahri Bey, evinin yakınındaki kahvehanede Mustafa Bey’le karşılaştı.

Aralarında eski bir gerginlik vardı.

Ama Mustafa Bey, tartışmayı başka bir yere çekti:

“Sen benimle uğraşacağına,” dedi,

“karına sahip çık. Ben senin karının sırtındaki beni bile bilirim.”

O an…

Fahri Bey’in içinden bir şey koptu.

Nasıl olurdu?

Suna’nın sırtındaki beni bir yabancı nasıl bilebilirdi?

Eve döndüğünde susturamadı kendini.

Sordu.

Suna’ya her şeyi anlattı.

Suna Hanım şaşkındı…

İncinmiştir.

Ama sakindi.

İhanet etmediğini söyledi.

Yemin etti.

Açıkladı…

Ama şüphe, bir kere kalbe düştü mü oradan kolay kolay çıkmazdı.

Fahri Bey değişmeye başladı.

Bakışları soğudu.

Sözleri kısaldı.

Sevgi, yerini mesafeye bıraktı.

O akşam büyük bir tartışma çıktı.

Fahri Bey evden çıktı.

Geceyi dışarıda geçirdi.

Sabah döndüğünde şafak söküyordu.

Evde bir sessizlik vardı…

Ama bu sefer başka türlü.

Suna Hanım, yaşamını yitirmişti.

Şafak gerçekten de sökmüştü.

Ama o sabah, güneş hiçbir yere yetişememişti.

Yanında bir mektup vardı.

“Kusura bakmayın Beyim.

Şüphelerinizin nedenini uzun zamandır

 biliyordum.

Adımı temize çıkarmanın başka bir yolunu

bulamadım.

Şunu unutma…

Ben seni asla aldatmadım.”

Fahri Bey,

Elleri titreyerek ipi çözdü.

Ama zaman, bir kez geçince geri dönmezdi.

O an kelimeler bitti.

Gözyaşı yetmedi.

Bağlamayı eline aldı.

“Çağırırım Sunam …” dedi.

Sesi evin duvarlarında kayboldu.

Duyulmadı.

“Uyan Sunam uyan…”

Ama bazı uykulara ses yetmezdi.

O ağıt,

O sabah doğdu.

Sunam Türküsü,

Bir kadının masumiyetinin

Ve bir adamın geç kalmış pişmanlığının sesidir.

Bugün söylendiğinde,

Sadece bir ezgi duyulmaz.

Bir şüphenin nelere mal olduğunu anlatır.

Sunam, bir türküden fazlasıdır.

Geç kalınmış bir güvenin

geri dönmeyen sevdanın adıdır.

19. Seri: Bingöl Yolculuğu

Aras, Bora, Emir ve Elif yeni bir yolculuğa daha hazırlanıyordu. Daha önce birçok şehir gezmiş, tarih, kültür ve doğa hakkında pek çok şey öğrenmişlerdi. Şimdi sıra Bingöl’deydi.

Bingöl; dağları, gölleri ve temiz doğasıyla bilinen bir şehirdi. Dört arkadaş bu güzel şehri merak ediyordu.

Sabah erkenden yola çıktılar. Yol boyunca sohbet ederek vakit geçirdiler.

Bora camdan dışarı bakıyordu.

— Bingöl nasıl bir yer acaba?

Emir haritayı açtı.

— Doğası çok güzelmiş.

Elif not defterini hazırladı.

— Her şeyi yazacağım.

Aras gülümsedi.

— Yeni bir doğa macerası başlıyor.

Uzun bir yolculuktan sonra Bingöl’e vardılar. Hava serin ve temizdi.

İlk olarak şehir merkezine gittiler.

Bingöl Şehir Merkezi

İlk durakları şehir merkezi oldu. Sakin bir yerdi.

Bora etrafına baktı.

— Burası çok sakin.

Aras yürürken çevreyi inceledi.

— Kalabalık değil.

Elif etrafa dikkatlice baktı.

— Temiz bir şehir.

Emir bir banka oturdu.

— Dinlenmek iyi geldi.

Yüzen Adalar

Sonraki durakları Yüzen Adalar oldu. Su üzerinde hareket eden küçük adacıklar vardı.

Bora şaşkınlıkla baktı.

— Burası gerçek mi?

Emir suyu izledi.

— Adalar hareket ediyor.

Elif heyecanlandı.

— Çok ilginç bir doğa olayı.

Aras dikkatle izledi.

— Doğa çok farklı.

Karlıova Yaylaları

Daha sonra Karlıova Yaylaları’na gittiler. Her yer yemyeşildi.

Elif yürürken derin bir nefes aldı.

— Çok temiz hava.

Aras çevresine baktı.

— Doğa harika.

Emir geniş alana bakarak konuştu.

— Çok geniş bir alan.

Bora fotoğraf çekti.

— Burası çok güzel.

Solhan

Sonraki durakları Solhan oldu.

Bora etrafına baktı.

— Küçük bir ilçe.

Elif okuduğu bilgileri inceledi.

— Doğayla iç içe.

Aras sessizce yürüdü.

— Sakin bir yer.

Emir çevreye dikkatle baktı.

— İnsanlar huzurlu görünüyor.

Kiğı Kalesi

Daha sonra Kiğı Kalesi’ne gittiler. Kale, dağın üzerinde yükseliyordu.

Bora yukarı baktı.

— Çok yüksek.

Aras taşları inceledi.

— Çok eski bir kale.

Elif bilgi panosunu okudu.

— Tarihi bir yapı.

Emir dikkatli adımlarla ilerledi.

— Manzara çok güzel.

Bingöl Dağları

Daha sonra dağlara doğru yürüdüler.

Elif etrafına baktı.

— Her yer dağ.

Aras doğayı inceledi.

— Çok temiz hava.

Emir derin bir nefes aldı.

— Sessizlik güzel.

Bora fotoğraf çekti.

— Harika bir manzara.

Göl Kenarı

Bir süre sonra bir gölün kenarına gittiler.

Bora suyu izledi.

— Çok sakin.

Emir bir süre sessiz kaldı.

— Huzur verici.

Elif gülümsedi.

— Doğa çok güzel.

Aras bir banka oturdu.

— Dinlenmek iyi geldi.

Bingöl Kültürü

Şehirde insanlarla tanıştılar. Onlarla sohbet ederek Bingöl’ün kültürü hakkında yeni bilgiler öğrendiler.

Elif dikkatle dinledi.

— İnsanlar çok misafirperver.

Aras gülümsedi.

— Yardımseverler.

Emir çevresine bakarak konuştu.

— Sıcakkanlı insanlar.

Bora şaşkınlıkla gülümsedi.

— Çok güzel karşılıyorlar.

Yöresel Yemekler

Akşam Bingöl’ün yöresel yemeklerinden tattılar.

Bora yemeğini beğenerek konuştu.

— Çok lezzetli.

Emir de yemeğini yerken gülümsedi.

— Güzel yemekler.

Elif not aldı.

— Her şehir farklı.

Aras gülümsedi.

— Sakin bir şehir.

Gün Batımı

Gün batımında dağlara baktılar. Gökyüzü yavaş yavaş kızarmaya başlamıştı.

Bora fotoğraf çekti.

— Çok güzel.

Emir sessizce manzarayı izledi.

— Unutmayacağım.

Elif gülümsedi.

— Bingöl çok özel.

Aras gökyüzüne baktı.

— Çok şey öğrendik.

Dönüş Yolculuğu

Artık dönüş zamanı gelmişti.

Bora çektiği fotoğraflara baktı.

— Güzel anılar.

Emir camdan dışarı baktı.

— Yüzen Adalar çok ilginçti.

Aras yol boyunca gördüklerini düşündü.

— Doğa çok güzeldi.

Elif defterini kapattı.

— Bingöl sakin ve güzel bir şehir.

Otobüs hareket etti. Bingöl yavaş yavaş geride kaldı.

Dört arkadaş yol boyunca yeni maceralarını düşünmeye başladı.

Hepsi aynı şeyi düşünüyordu:

Gezmek, öğrenmek ve keşfetmek hayatı daha güzel yapar.

Üstelik bunu bana düşündüren karşımdaki insan olmuyor. Kimse beni suçlamıyor, anlattıklarıma inanmamazlık etmiyor. Belki yalnızca dinliyor, belki üzülüyor, belki de birkaç teselli cümlesi kuruyor. Ama ben yine de kendimi sorgulamaya başlıyorum. Acaba kendimi hep haklı mı gösteriyorum? Olayları yalnızca kendi açımdan mı değerlendiriyorum? Ya da geçmişi anlatırken farkında olmadan kendime haksızlığa uğrayan insan rolünü mü biçiyorum?

Bilmiyorum. Gerçekten bilmiyorum.

Çünkü dönüp geçmişime baktığımda bütün bunları uydurmadığımı da biliyorum. Yaşadım. Kırıldım. Güvendiğim insanların hiç beklemediğim davranışlarıyla karşılaştım. Bazı geceler kimseye anlatamadığım şeyleri kendi kendime düşündüm. Bir insanın hayatımda ne kadar kıymetli olduğunu, ancak o insan beni hayal kırıklığına uğrattığında anladığım zamanlar oldu. Üstelik bunlar bir iki olaydan ibaret değildi. Tam bir şeyleri geride bıraktığımı düşündüğümde başka bir şey yaşandı. Tam yeniden güvenmeye başladığımda başka bir yerimden incindim. Bir süre sonra insan, başına gelenlerden çok, neden bu kadar çok şey yaşadığını düşünmeye başlıyor.

Bir Ümit kitabımda da anlattım bunların bir kısmını. Çocukluğumu, hastane koridorlarında geçen günlerimi, kaybettiklerimi, sevdiğim insanları, dost bildiklerimden gördüğüm kırgınlıkları… Yazarken hiçbir zaman kendimi kusursuz biri olarak göstermek istemedim. Yalnızca yaşadıklarımı, bende bıraktıklarıyla anlatmak istedim. Çünkü bir insanın başından geçenleri anlatmasıyla kendisini haklı çıkarmaya çalışması arasında ince bir fark olduğuna inanıyorum. Belki de beni bu kadar düşündüren, o farkı istemeden aşma ihtimali.

Bir de işin şu tarafı var: Ben yaşadıklarımı kendi gözlerimden biliyorum. O an ne hissettiğimi, hangi söze ne kadar üzüldüğümü, bir davranışı neden unutamadığımı biliyorum. Fakat karşımdaki insanların içinden neler geçtiğini her zaman bilemem. Belki onların da kendilerince haklı sebepleri vardı. Belki benim fark etmediğim kırgınlıkları, söyleyemedikleri cümleleri, benden bekleyip bulamadıkları şeyler oldu. Ben bir olayı anlatırken onların hikâyesini eksik bırakıyor olabilir miyim? İşte bazen bu sorunun cevabını bulamıyorum.

Bu yüzden geçmişimdeki insanları bütünüyle kötü, kendimi de bütünüyle iyi biri olarak görmüyorum. Benim de hatalarım oldu. Bazen yanlış anladım, bazen gereğinden fazla sustum, bazen de kırgınlığım yüzünden istemediğim şekilde davrandım. Hatta bir zamanlar, başkasından duyduğum bir söz yüzünden hiçbir şeyden haberi olmayan bir insana soğuk davrandım. Sonradan öğrendim ki o söz ona ait bile değilmiş. Ben kırılmıştım, evet. Ama o süreçte farkında olmadan ben de kırıcı olmuştum. İnsan kendi acısıyla meşgulken bazen başkasına verdiği acıyı göremiyor.

Bunu kabul etmekte zorlanmıyorum. Kendimi eleştirebiliyorum. Geçmişte bazı şeyleri farklı yapmış olmayı isterdim. Daha açık konuşmayı, bazı insanları daha iyi anlamayı, kimi zaman da kendimi bu kadar ihmal etmemeyi… Fakat bütün bunları düşünürken başka bir haksızlık yapıyor olabilir miyim kendime? Başkalarının yaşadıklarını anlamaya çalışırken kendi yaşadıklarımın ağırlığını hafife mi alıyorum?

Çünkü empati kurmak, insanın kendi acısından şüphe etmesini gerektirmemeli. Bir başkasının da kırılmış olabileceğini düşünmek, benim kırılmadığım anlamına gelmiyor. Onun da anlatacakları olması, benim anlattıklarımı geçersiz kılmıyor. Her hikâyenin farklı tarafları olabilir ama bazı davranışların bıraktığı izler de inkâr edilemez. Herkesin kendine göre bir gerekçesi olabilir; yine de her gerekçe, yapılan bir yanlışı doğruya dönüştürmez.

Belki de ben en çok burada yoruluyorum. Bir zamanlar yaşadığım şeyler yüzünden üzülmüşken, bugün onları anlattığım için kendimi sorguluyorum. Sanki kırılmış olmak yetmemiş de şimdi bir de kırıldığımı söylemenin mahcubiyetini taşıyorum. Bazen konuşmanın ortasında durup konuyu değiştirmek istiyorum. Anlattıklarımın yanlış anlaşılmasından, karşımdaki insanın beni sürekli kendine acıyan biri olarak görmesinden çekiniyorum. Oysa acınmak istemiyorum. Hele ki başkalarından daha fazla acı çektiğimi kanıtlamak gibi bir düşüncem hiç olmadı.

Zaten acının bir yarış olduğuna da inanmıyorum. Kimin daha çok üzüldüğünü, kimin daha büyük bir haksızlığa uğradığını ölçmenin mümkün olduğunu düşünmüyorum. Bir insanın kolaylıkla geride bıraktığı şey, başka birinin yıllarca içinde taşıdığı bir hatıraya dönüşebilir. Hepimizin dayanabildiği, dayanamadığı, affedebildiği ya da bir türlü unutamadığı şeyler farklı. Benim için çok ağır olan bir yaşanmışlık, bir başkası için sıradan olabilir. Ama onun sıradan bulması, benim o gün gerçekten üzülmüş olduğum gerçeğini değiştirmiyor.

Bir yandan da düşünüyorum, belki insan yaş aldıkça yalnızca başkalarını değil, geçmişteki kendisini de anlamaya çalışıyor. Eskiden bir olayın yalnızca bende bıraktığı yaraya bakardım. Şimdi neden öyle davrandığımı, neden sustuğumu, neden bazı şeyleri bu kadar uzun süre taşıdığımı da merak ediyorum. Bazen geçmişteki hâlime kızıyorum. Biraz daha güçlü olabilirdin, diyorum. Biraz daha erken uzaklaşabilirdin. Kendini bu kadar yormana gerek yoktu. Sonra o günkü yaşımı, bildiklerimi, korkularımı hatırlıyorum. Bugünkü aklımla geçmişteki kendimi yargılamanın da pek adil olmadığını fark ediyorum.

Sanırım benim meselem hep haklı olmak değil. Hatta bazen haklı olduğumdan emin olduğum konularda bile kendimi sorgulamaktan yoruluyorum. Keşke bazı şeyler hiç yaşanmasaydı da bugün ne kendimi savunmak ne de kimseyi anlamaya çalışmak zorunda kalsaydım. Keşke bazı insanları hâlâ güzel hatıralarıyla anabilseydim. Keşke bir zamanlar büyük bir içtenlikle söylediğim bazı sözlerden bugün çekinmeseydim. Fakat hayat, insanın keşkelerine göre yeniden yaşanmıyor. Olanlar olduğu yerde kalıyor, biz yalnızca onlarla yaşamayı öğreniyoruz.

Şimdi biri geçmişimden bir şey sorduğunda yine anlatıyorum. Bazen eksik, bazen ayrıntılı, bazen de anlatırken kendimi durdurup başka bir konuya geçiyorum. Çünkü her hatırayı yeniden yaşamak istemiyorum. Ama artık şunu da öğrenmek istiyorum: Yaşadıklarımı anlatmak için kendimi suçlu hissetmemeyi.

Ben her zaman haklı olduğumu söylemiyorum. Kimsenin beni üzmekten başka bir amacı olmadığını da düşünmüyorum. Herkes gibi benim de yanlışlarım, eksiklerim, pişmanlıklarım var. Yalnızca hayatımın bazı dönemlerinde gerçekten çok yoruldum. Bazı insanlara hak ettiklerinden fazla güvendim, bazı şeyleri gereğinden uzun süre içimde tuttum. Bazen birinin beni anlamasını bekledim, bazen de anlaşılmaktan umudumu kesip sustum.

Ve bugün bütün bunları anlatırken, birilerinin gözünde nasıl göründüğümden önce kendime karşı dürüst olabilmek istiyorum.

Çünkü ben hikâyemin tek haklı insanı olmak istemiyorum. Yalnızca o hikâyede benim de canımın yandığının bilinmesini istiyorum.

Toprağın altında soğuyan bir evladın ardından usul usul tüten o mutfaklarda, zaman saatle ölçülmezdi. Zaman, soğuyan çay bardağında, kurumuş yufka kırıntısında, kapı arkasında unutulmuş bir hırkanın ipliğinde eskir ve çürürdü. ​Eftelya, o ağır ahşap masanın başında, sırtını duvara vermiş oturuyordu. Adı Rumca bir deniz fısıltısını andırsa da kendisi, bozkırın ortasında çatlamış, kurak bir topraktan farksızdı. İki kızı vardı Eftelya’nın. Biri hayatın hengamesine kapılıp büyümüştü ama diğeri, o minik kızı, baharın henüz tazeliği üzerindeyken çekip gitmişti. Toprağın altına daha açmamış tomurcuğu gencecik bedeni koyup üzerine üç kürek toprak atmak, bir ananın göğüs kafesini sonsuza dek açık bir mezara çevirmeye yeterdi. ​Dışarıda akşamüstünün o nefti, kasvetli morluğu çöküyordu. Evin içi rutubet, yanık odun ve yıllanmış keder kokuyordu. Eftelya’nın parmakları, önündeki bakır tabağın kenarına takılı kalmıştı. Kenarları aşınmış, kalayı gitmiş o tabak. O günden beri eve giren her lokma, mutfağa giren her rüzgâr bir cinayetti sanki. ​Küçük kızının toprağın altında çürümeye terk edildiği bir dünyada, bir ananın iştahla ekmek çiğnemesi kadar ağır bir utanç olabilir miydi? Her akşam o sofrayı kurmak zorundaydı. Katlanmak, pişirmek, kaynatmak. Ama o tencereden kendi tabağına aktardığı her kaşık çorba, boğazından aşağı inerken genzini yırtan, ciğerini eriten bir kezzaba dönüşüyordu. Çiğnediği her ekmek lokması, sanki fırından yeni çıkmış köz bir kömür gibi dilini, damağını, vicdanını dağlıyordu. ​Ne zaman birileri gelse, ne zaman biri "Ayakta dur, bak bir kızın daha var" dese, Eftelya başını sallar, hiçbir şey söylemezdi. İnsanlar acının bağırarak yaşandığını sanırlardı. Oysa gerçek acı, kaskatı bir sessizlikti. Genzine oturan o alev balgamını yutkunurken içinden ​"içtiğim kezzap, yediğim ateştir."

"Benim yandığım yerden yanmadılar ki bilsinler bu acıyı söylemesi kolay onlara." diye düşünürdü.

​Gerçekten de öyleydi. O günden sonra içtiği bir yudum soğuk su dahi, boğazından bir kezzap gibi yakarak süzüldü o su, kızının kuruyan dudaklarına değemiyordu. Sofradaki her katık, avuçlarına aldığı bir ateş parçasıydı; kızının toprağı ise soğuktu. Yaşamak, onun için bir ceza; nefes almak, evladına karşı işlenmiş bağışlanmaz bir suç haline gelmişti. ​Pencere pervazına birikmiş tozların üzerine düşen bir damla yağmuru izledi. Damla, toza değdiği an yok oldu, geriye sadece çamursu bir leke bıraktı. Eftelya’nın gözyaşları da dışarı süzülmüyordu artık, hepsi içeriye, o sönmeyen yangının tam ortasına akıyordu. Yüzündeki hatlar, zamanın değil, evlat acısının derinleştirdiği birer kanyon gibiydi. ​Eftelya yanı başındaki kızının gözlerinin içine baktı. Artık o gözlerde ne bir feryat vardı ne de bir damla yaş. Sadece bir kadının, evladından sonra ayakta kalabilmek için her gün kendi içindeki o ateşi nasıl çiğnediğinin kaskatı, çaresiz ve kapkaranlık gerçeği vardı.

                     DİLEK SARIKAYA

 Menajer :ilayda Can & Dilara sarıkaya ​

İki ruhun sonsuzda buluşması.

Ne başlangıcı var, ne de bir sonu,

Zamansız bir yankı, ebedî rüyası.

Bir bakışla başlayan evrensel çağrı,

İdrakin derinliklerinde filizlenen.

Her zerremde yankılanan ilahi ağrı,

Yoklukta var olan, varlıkta gizlenen.

Aklın sınırlarını zorlayan bir duygu,

Gönül labirentlerinde kaybolmak.

Kaderin ince bir iple ördüğü,

Yedi kat semada yeniden doğmak.

Sokrat'ın bilgeliği, Platon'un ideali,

Mağaradan çıkışın aydınlık yolu.

Gerçeğin ta kendisi, aşkın hâli,

Ruhun en saf, en derin arzusu.

Ne tenin çağrısı, ne de geçici heves,

İki bedende bir bütün olmak.

Felsefenin sorduğu o sessiz nefes,

Hayatın anlamını aşkta bulmak.

Sinan Bayram 

​Deniz, Zeynep’i dar koridordan geçirerek sahaf dükkânının arka tarafındaki çalışma odasına götürdü. İçerisi düzenli dizilmiş kitap rafları, ahşap bir çalışma masası, iki sandalye, mini bir buzdolabı ve köşede evrak dolabının yer aldığı derli toplu bir alandı. Duvar apliklerinin sıcak ışığı odaya dingin bir hava veriyordu.

​Deniz kapıyı kapatıp sürgüledi. Bir süre konuşmadı. Zeynep’in yüzündeki korkuyu gördükçe sorularını sormakta acele etmiyor, onu sıkıştırmaktan kaçınıyordu. Masanın önündeki sandalyeleri işaret etti:

​— Geç otur Zeynep.

​Zeynep sandalyelerden birine çöktü. Deniz de karşısına oturdu:

​— Şimdi baştan anlat. Selim’in evine neden gittin?

​— Eşyalarımı almak için. Anahtarını da bırakacaktım.

​— Kapı kilitli miydi?

​Zeynep başını iki yana salladı:

​— Aralıktı. Önce içeride biri olduğunu düşündüm. Seslendim ama cevap gelmedi. Sonra içeri girdim.

​— Selim’i nerede buldun?

​— Çalışma odasında yerdeydi. Hareket etmiyordu. —Zeynep ellerini birbirine kenetledi.— Yanına gittim. Bileğini kontrol ettim. Nabzını bulamadım.

​Deniz, onun yüzünü dikkatle izledi:

​— Polisi aramadın.

​— Hayır.

​— Neden?

​— Çünkü birkaç saat önce herkesin içinde tartışmıştık. Bana tehditler savurmuştu. Polisler bunu öğrenirse ilk benden şüpheleneceklerini düşündüm.

​— Bu, kaçmanı açıklayabilir ama seni şüpheli olmaktan kurtarmaz Zeynep.

​— Biliyorum... —Sesi kısıldı.— O an ne yapacağımı düşünemedim. Koridordan bir ses geldi. Birinin yaklaştığını sandım. Korktum ve çıktım.

​Deniz bir süre sessiz kaldı. Ardından sordu:

​— Evde başka bir şey dikkatini çekti mi? Dağınıklık dışında?

​Zeynep gözlerini yere indirdi. O an zihninde beliren ayrıntıları sıraya koymaya çalıştı. Odaya ilk girdiğinde her şeyi aynı anda görmemişti. Önce yerdeki Selim’i, sonra masayı ve devrilmiş eşyaları fark etmişti:

​— Masasının üzerindeki pirinç mühür yere düştü, dedi. Ben çarptım sanırım. Ama almadım, olduğu yerde bıraktım.

​— Ona dokundun mu?

​— Hatırlamıyorum. Bilerek dokunmadım. Yalnızca Selim’in bileğini kontrol ettim.

​Deniz başını salladı. Bu ayrımın önemli olduğunu biliyordu. Zeynep’in neye dokunduğu, neye dokunmadığı ancak olay yeri incelemesinin bulgularıyla değerlendirilebilirdi:

​— Başka?

​Zeynep birden başını kaldırdı:

​— Masasının çekmecesi…

​— Ne olmuş çekmeceye?

​— Yamuk şekilde açıktı. Kilit kısmı da hasarlı gibiydi. O an üzerinde durmadım. Selim’i görünce başka bir şey düşünemedim.

​— İçinde ne olduğunu biliyor musun?

​— Hayır. Ama bazı belgelerini yanında taşıdığını biliyorum. Siyah deri bir çantası vardı. Onu neredeyse her yere götürürdü.

​— Evde miydi?

​Zeynep bir süre düşündü:

​— Görmedim.

​— Emin misin?

​— Evet. O çanta orada olsaydı dikkatimi çekerdi. Selim onu kolay kolay yanından ayırmazdı.

​Deniz ayağa kalkıp evrak dolanının yanındaki mini buzdolabından bir şişe soğuk su çıkardı. Plastik bardağa doldurup Zeynep’e uzattı:

​— Çekmecenin hasarlı olması, birinin zorla açıp birşey aradığı anlamına gelebilir. Ama çanta başka bir yerde de olabilir. Şimdilik bildiğimiz tek şey, senin onu evde görmediğin.

​— Biliyorum. Ama Selim, onu yanından asla ayırmadı. İçinde bazı şeyleri saklardı. İnsanları zor durumda bırakabilecek belgeler tuttuğunu duymuştum.

​— Nereden duydun?

​— Bir keresinde telefonda konuşurken birinden söz etmişti. Elinde belgeler olduğunu, gerektiğinde bunları kullanacağını söylüyordu. Kimin hakkında konuştuğunu bilmiyorum.

​Deniz’in yüzündeki ifade değişti. Sahaf çevresinde, Selim’in iş ilişkileri ve bazı yayınevleriyle yaşadığı anlaşmazlıklar hakkında söylentiler duymuştu. Ancak bunların çoğu, kaynağı belirsiz konuşmalardan ibaretti. Bunları Zeynep’e kesin bilgi gibi aktarmak istemedi:

​— Ben de onun hakkında bazı şeyler duydum, dedi. Ama söylentiyle hareket edemeyiz. Çekmecede ne vardı, çantasında ne taşıyordu, bunları bilmiyoruz.

​Zeynep suyu içerken bardağı tutan elleri titriyordu:

​— Peki, şimdi ne olacak?

​— Öncelikle şunu bil: Burada saklanarak bu işin içinden çıkamazsın. Polis o tartışmayı öğrenirse eninde sonunda sana ulaşır. Polise gitmeyip saklandığın ortaya çıkarsa şüpheleri tamamen üzerine çekersin.

​— Ya beni tutuklarlarsa?

​— Bunu ben bilemem. Ama gerçeği anlatmadan, kendi aleyhine yorumlanabilecek boşluklar bırakıyorsun.

​Zeynep cevap vermedi. Deniz’in sözleri canını sıkmıştı ama haksız olduğunu da söyleyemiyordu:

​— Bir şey daha var, dedi sonunda. Selim’in ölümünden önce evde başka biri var mıydı, bilmiyorum. Ben geldiğimde onu gördüm. Öncesinde ne olduğunu görmedim.

​— Öyleyse yalnızca gördüklerini anlatacaksın. Tahminlerini gerçekmiş gibi söylemeyeceksin.

​Deniz masanın üzerindeki ajandayı kenara çekti. Zeynep bardakta kalan suyu içerken aklında aynı soru dönüp duruyordu: Selim’in evinden ayrıldıktan sonra içeri giren biri olmuş muydu?

​Bunu bilmiyordu. Koridorda duyduğu sesin kime ait olduğunu da…

​Selim’in evindeki incelemeler sürerken Başkomiser Tarık, salonun girişinde durup ekibin çalışmalarını izliyordu. Olay yeri inceleme görevlileri fotoğraf ve ölçüm işlemlerini tamamlıyor, belirlenen noktalardan parmak izi ve örnek topluyordu. Eşyaların konumu kaydedilmiş, masanın çevresi ayrıca incelenmek üzere işaretlenmişti.

​Komiser Yardımcısı Murat, elindeki notlarla Tarık’ın yanına geldi:

​— Çay bahçesindeki tartışmayı doğrulayan ilk bilgiyi aldık, dedi. İşletmedeki garsonlardan biri bilgi verdi. Maktulün ölümden birkaç saat önce bir kadınla şiddetli şekilde tartıştığını, kadının masayı terk ederken Selim’in arkasından ‘Zeynep!’ diye bağırdığını söylemiş. Ancak kadının soyadını veya kimliğini henüz bilmiyoruz.

​— Çay bahçesinde veya caddede kamera var mı?

​— İşletmenin kendi kamerası yok ama sokağın başındaki açıyı gören bir iş yeri kamerası tespit ettik. Ekipler görüntüleri almaya gitti. Kadının eşkâlini oradan netleştireceğiz.

​Tarık salona doğru baktı:

​— Güzel. Tartışmayı doğrudan görenlerle sadece sesleri duyanları ayırın. Sırf tartıştılar diye kimseyi doğrudan katil ilan edemeyiz. Peki, adli tıp uzmanı ilk tespiti yaptı mı? Ölüm nedeni ne?

​Murat elindeki rapora baktı:

​— Maktul göğüs bölgesine aldığı tek bıçak darbesiyle hayatını kaybetmiş başkomiserim. Bıçak olay yerinde yok. Kesici alet götürülmüş. Olay yeri inceleme ekipleri masadaki pirinç mühür üzerinden ve yüzeylerden parmak izi örnekleri topladı. Laboratuvar sonuçları çıkmadan izlerin kime ait olduğu netleşmez. Masadaki çekmecenin kilit kısmındaki hasarı da kayda aldık. Ancak bu hasarın ne zaman oluştuğunu, olayla bağlantısı olup olmadığını şu aşamada söyleyemeyiz.

​Tarık başını salladı:

​— Sonuçları bekleyelim. Tahminler raporların yerini tutmaz.

​Murat yeniden söze girdi:

​— Başkomiserim, Selim’in ajansı ve iş yeri adresi belirlendi. Kadıköy’de bir içerik ve yayın ajansında çalışıyormuş.

​— Güzel. Bir ekibi vakit kaybetmeden ajansa gönderin. Selim’in iş ortakları, çalışanları ve son zamanlarda sıkıntı yaşadığı müşterileri kimler, hepsini tek tek saptayın. İş yerindeki bilgisayarını ve mesai arkadaşlarının ifadelerini de incelemeye alalım.

​Polis memuru Ece, elindeki tutanağı kontrol ederek yanlarına geldi:

​— Başkomiserim, Selim’in son günlerdeki iletişim kayıtlarının incelenmesi için gerekli talep süreci başlatıldı. Şimdilik yalnızca mevcut bilgiler üzerinden ilerliyoruz. Kayıtlar geldiğinde ölümden önceki görüşmelerin zamanlarını diğer bulgularla karşılaştırabiliriz.

​— Önce kayıtların tamamını ve zaman aralıklarını görelim, dedi Tarık. Bir numaranın sık araması veya biriyle tartışmış olması, o kişiyi şüpheli yapmak için yeterli değil.

​Ece not aldıktan sonra olay yeri inceleme ekibine döndü.

​Tarık bir kez daha masaya ve hasarlı çekmeceye baktı. Selim’in evinde bazı sorular cevapsızdı: Çekmece neden hasar görmüştü? Bıçak neredeydi? Ve çay bahçesinde adı geçen o 'Zeynep' kimdi?

​Henüz hiçbirinin cevabı yoktu.

​Depoda Zeynep, elindeki boş bardağı masaya bıraktı:

​— Deniz, ya o çekmecede ya da Selim’in çantasında gerçekten önemli belgeler varsa?

​— Olabilir. Ama o çantanın kayıp olduğunu bile henüz kesin olarak bilmiyoruz. Sen yalnızca evde görmediğini söylüyorsun.

​— Selim onu hep yanında taşırdı.

​— Öyleyse kafeden sonra kimlerle görüşebileceğini, nereye gitmiş olabileceğini düşünmemiz gerekiyor. 

​Zeynep’in aklına Selim’in son haftalarda yaptığı telefon görüşmeleri geldi. Bazı konuşmalarını yarıda kesiyor, odaya biri girdiğinde sesini alçaltıyordu. Bir keresinde siyah deri çantasını sıkıca kapatıp ona dokunmasını bile istememişti.

​O zamanlar üzerinde durmamıştı. Şimdi her ayrıntı, cevabını bilmediği bir soruya dönüşüyordu.

​— Bir isim hatırlıyor musun? diye sordu Deniz.

​Zeynep gözlerini kapatıp düşündü. Ancak zihninde belirgin bir isim canlanmadı:

​— Hayır. Yalnızca birinden söz ettiğini hatırlıyorum. Kim olduğunu bilmiyorum.

​Deniz ona daha fazla soru sormadı. Zeynep’in anlattıklarından bir sonuç çıkarmak için erkendi. Üstelik polisin Selim’in ajansına gitmesi, çevresini araştırmaya başlaması ve çay bahçesindeki ifadelere ulaşması an meselesiydi.

​Zeynep ise henüz bilmediği bir şeyi düşünüyordu: Selim’in yanından hiç ayırmadığı siyah deri çanta gerçekten kayıpsa onu kim almıştı?

​Bu sorunun cevabı, Selim’in ölümünden önceki saatlerde saklı olabilirdi.

​Devamı yarın burada!

ÖNSÖZ

Kalbimizden Dilimize Dökülen Hikâyeler

Bazı türküler vardır; yalnızca söylenmez, yaşanır.

Bazıları bir insanın gençliğidir, bazıları ömrü, bazıları ise hiç dinmeyen bir acıdır.

Bu kitap, bir ezginin ardında kalan hayatları anlatmak için yazıldı.

Bu satırlarda anlatılanlar ne bütünüyle masaldır ne de kuru bir tarih bilgisidir.

Bunlar, halkın hafızasında taşınan gerçeklerin, ağıtların ve türkülerle mühürlenmiş kaderlerin roman diline dökülmüş hâlidir.

Her bölüm, bir türkünün ilk dizesiyle başlar. Çünkü türkü, hikâyeden önce gelir.

Hikâye, türkünün doğduğu yerdir.

Bu kitapta anlatılanlar;

— yarım kalmış sevdalar,

— kavuşamayan âşıklar,

— gurbet, yoksulluk, iftira ve kaderdir.

Ve sonunda...

her zaman bir türkü kalır.

Bu çalışma; unutulmasın diye,

eksilmesin diye,

bir daha susmasın diye yazıldı.

 AYŞE KÜÇÜKIŞIK 

İÇİNDEKİLER

SUNAM

ÇANAKKALE TÜRKÜSÜ

HEY ONBEŞLİ 

HASTANE ÖNÜNDE İNCİR AĞACI 

SARI GELİN _ERZURUM ÇARŞI PAZAR 

YARİM İSTANBUL’U MESKEN Mİ TUTTUN? 

GÜVERCİN UÇUVERDİ / MİSKET 

HEKİMOĞLU 

YÜKSEK YÜKSEK TEPELERE EV KURMASINLAR 

ORMANCI 

SUZAN SUZİ 

MERDO 

ZAHİDEM 

AK TAŞ DİYE BELEDİĞİM 

NOT 

Siz hangi türkünün hikâyesini merak ediyorsunuz? Yorum yazın, ben yazayım.

Ben çoğaldıkça onlar azaldı.

Birdenbire değil ama yavaş yavaş

Alıştıra alıştıra gözden kayboldun.

Önce gözlerin gitti, sonra sözlerin,

Önce kelimelerin cümlelerimi terk etti.

Sonrası; daha çok alışmak, daha az sen...

Geriye sadece alışmanın buruk tadı kaldı.

​Sana sık sık bir şeyler gönderdim,

"Aklımdasın" demekti.

En dağınık hâlimi sana gösterdim,

"Sana güveniyorum" demekti.

Her sabah kahvemi seninle içmek istedim,

"İyi ki varsın" demekti.

Sevdiğin kitabı bütün gece okudum,

"Senin için her şeyi bırakırım" demekti.

Seni görmek için bekledim, uyumadım,

"Seni özledim" demekti.

En kısıtlı zamanlarda bile cevap verdim,

"Önceliğim sensin" demekti.

Kızgınken bile görmezden gelmedim,

"Benim için çok değerlisin" demekti.

Belki sen o iki kelimeyi bekledin,

Oysa hepsi "Seni seviyorum" demekti.

Bir gün duyarsın diye defalarca söyledim...

​Artık bir anlamı var mı, emin değilim.

Belki de sadece susmalıydım ve sen suskunluğumdan anlamalıydın.

Ya da hiçbir zaman anlaşılmayacağımı kabul edip alışmalıydım. 

​Alışmak diyorum şimdi, alışmak...

Bir lütuf ya da bir lanet gibi.

Yaşamaya, ölmeye, varlığa, yokluğa,

Her şeye alışmak...

Sonunda, alışmaya alışmak...

​Mecnun etti aşkın beni!

​Bir zamanlar adımla çağrılan biriydim ben. Annemin sesinde Kays’tım, babamın gözünde evlat, insanların arasında sıradan bir insandım. Sonra sen çıktın karşıma. Bir bakışınla içime öyle bir dünya kurdun ki o dünyanın içinde senden başka kimseye yer kalmadı. Adımı unuttum Leyla’m, yüzümü unuttum, kim olduğumu unuttum. İnsanlar bana Mecnun demeye başladı. Oysa hiçbiri bilmedi ki ben delirmedim; ben yalnızca seni sevmekten aklımın sınırlarını aştım.

​Mecnun etti aşkın beni, Leyla’m!

​Şimdi çöllerdeyim. Başımın üzerinde kavurucu bir güneş, ayaklarımın altında kızgın kumlar var. Geceleri yıldızlarla konuşuyor, gündüzleri rüzgâra seni soruyorum. Bir kervan geçiyor önümden, içlerinden birinin yüzünde sana benzer bir ifade arıyorum. Bir kuş kanat çırpıyor gökyüzünde, kanadına bir mektup bağlayıp sana göndermek istiyorum. Bir ceylan gözlerimin içine bakıyor; senin gözlerini hatırlatıyor bana. Sarılıyorum ona, sanki sana sarılmışım gibi…

​Ah Leyla’m!

​Şu çölde bir tek sen yoksun. Her şey senden bir iz taşıyor da sen hiçbir yerde yoksun. Kumlar ayak izlerimi saklıyor, rüzgâr sesimi alıp götürüyor, geceler gözyaşlarımı karanlığına gömüyor. Ben ise her sabah yeniden doğuyorum, belki bugün seni görürüm diye. Her akşam biraz daha ölüyorum, yine sana kavuşamadan güneş battığı için.

​Söyle bana Leyla’m, insan birini bu kadar sever de nasıl yaşar onsuz?

​Ben yaşamıyorum ki! Ben yalnızca nefes alıyorum. Yaşamak dediğin, sevdiğinin sesini duymak değil midir? Bir çift gözde huzur bulmak, bir çift sözle dünyayı unutmak değil midir? Senin adını duymadan geçen her gün, ömrümden eksilen bir yaprak gibi düşüyor toprağa. Seninle konuşamadığım her gece, içimde binlerce cümle boğuluyor.

​Ben sana söyleyemediklerimi yıldızlara anlatıyorum.

​Bak, bu gece yine gökyüzü dolu. Her yıldız bir hatıramız gibi parlıyor. Şu en parlak olanı hatırlıyor musun? Çocukken gecenin karanlığında birbirimize baktığımız günleri… Belki o zamanlar aşkın ne olduğunu bilmiyorduk. Belki yalnızca yan yana durmanın, aynı gökyüzünün altında nefes almanın güzelliğini seviyorduk. Meğer insanın ömrü boyunca arayacağı cennet, bazen çocukluğunda bir başkasının gözlerine saklanırmış.

​Ben o cenneti sende buldum, Leyla’m.

​Sonra dünya girdi aramıza. İnsanların sözleri, ailelerin korkuları, geleneklerin duvarları örüldü önümüze. Biz birbirimize gönül vermişken başkaları gönlümüzün hesabını tutmaya kalktı. Sanki sevgi bir suçmuş gibi başımızı eğmemizi istediler. Sanki iki kalbin birbirini seçmesi, dünyanın düzenini bozacakmış gibi bizi birbirimizden ayırdılar.

​Oysa ben senden servet istemedim, Leyla’m. Bir saray, bir taht, bir ömürlük saltanat istemedim. Ben yalnızca bir kez elini tutmak, gözlerinin içine bakarak adını söylemek istedim. Bir akşam başımı dizlerine koyup bütün dünyanın gürültüsünden uzaklaşmak istedim. Sen saçlarımı okşarken uykuya dalmak, sabah gözlerimi açtığımda ilk seni görmek istedim.

​Benim bütün zenginliğim sendin.

​Bunu kimse anlamadı.

​Bana deli dediler. Aklını yitirmiş, kendini kaybetmiş, çöllerde boş yere dolaşan bir adam dediler. Beni görenler acıdı, arkamdan konuşanlar güldü. Bir zamanlar adımı bilenler şimdi hikâyemi anlatır oldu. Ama hiçbiri dönüp de sormadı: “Ey Kays, senin kalbinde ne koptu da bu hâle geldin?”

​Sorsalardı onlara seni anlatırdım.

​Derdi ki kalbim: “Bir insanın başka bir insanda kendini bulmasıdır aşk.” Ben sende kendimi buldum, sonra seni kaybedince kendimi de kaybettim. Şimdi bu çöllerde aradığım sen misin, yoksa senin yanında bıraktığım eski Kays mı, bilmiyorum.

​Belki de ben seni aramıyorum artık, Leyla’m. Belki seninle tamamlanan yanımı arıyorum.

​Ama ne zaman adını ansam içimde bir şey ayağa kalkıyor. Yorgunluğum susuyor, açlığım unutuluyor, yaralarım sızlamayı bırakıyor. Bir anlığına bütün çöl çiçek açıyor. Sanki sen uzaktan bana sesleniyorsun da ben o sese doğru koşuyorum.

​Sonra gerçek geliyor karşıma.

​Bir avuç kum, bir parça gökyüzü, bir de sensizliğin bitmeyen sessizliği…

​Ah Leyla’m, keşke bilseydin seni nasıl sevdiğimi!

​Seni yalnızca güzelliğin için sevmedim. Güzellik dediğin zamanın elinde solan bir çiçek, gençlik dediğin bir gün geride kalan hatıradır. Ben seni, adını duyduğumda içimde kopan fırtına için sevdim. Seninle konuşurken dünyanın susması, sen yanımdayken kalbimin evine dönmesi için sevdim. Bir bakışınla içimdeki bütün karanlıkların aydınlanması için sevdim.

​Ben seni, sen olduğun için sevdim.

​Hatta öyle ki artık seni anlatırken kelimelerim yetmiyor. Şairler şiirlerinde seni arıyor, ben şiirlerin arasında kayboluyorum. Onlar Leyla’yı anlatıyor, ben kendi Leyla’ma ulaşamamanın acısını yaşıyorum. Onlar aşkı birkaç mısraya sığdırıyor, benim içimdeki aşk koca bir çöle sığmıyor.

​Bazen düşünüyorum da belki de bu yüzden adımı Mecnun koydular. Çünkü benim aşkım, insanların bildiği ölçülere sığmadı. Onlar sevmeyi kavuşmak sandılar, ben seni göremediğim günlerde bile sevmeyi öğrendim. Onlar sevdiğinin yanında olmayı mutluluk bildiler, ben yokluğunda bile seninle konuşmanın yolunu buldum.

​Sen uzaktasın ama kalbime benden yakınsın.

​İşte bu yüzden sana kızamıyorum, Leyla’m. Bazen kaderime isyan ediyorum, bazen gecelere, bazen beni senden ayıran insanlara… Fakat sana kızmaya gelince dilim tutuluyor. Çünkü seni suçlamak, kalbimin en güzel yerine taş atmak gibi geliyor bana. Sen de bu dünyanın içinde kendi sınırlarına mahkûm edilmiş olabilirsin. Belki sen de geceleri başını yastığa koyduğunda gözyaşlarını kimseye göstermeden ağlıyorsun. Belki sen de benim adımı anıyor, sonra kendi kendine susuyorsun.

​Bilmiyorum.

​Bilmediğim tek şey, senin de beni benim seni sevdiğim kadar sevip sevmediğin değil. Ben senin kalbinde ne taşıdığını hiçbir zaman tam olarak bilemedim. Bilsem de seni sevmekten vazgeçmezdim. Benim sana olan sevgim bir karşılık beklemekten çoktan çıktı. Ben seni sevdim, Leyla’m. Bu sevginin karşılığını dünya vermese de kalbim senden vazgeçmeyi öğrenemedi.

​Bazen kendime soruyorum: “Kays, bir gün Leyla karşına çıksa ne söylersin?”

​İnan, hiçbir şey söyleyemem.

​Bütün bu yıllar boyunca biriktirdiğim kelimeler, seni gördüğüm an dudaklarımda birbirine karışır. Sana yazdığım mektupları, geceler boyunca kurduğum cümleleri, rüzgâra emanet ettiğim şiirleri unuturum. Yalnızca gözlerine bakarım. Çünkü insan bazı sevdalarını anlatamaz; sadece bakar ve bütün ömrünü o bakışın içine bırakır.

​Belki sana şöyle derim:

​“Leyla, bak, geldim. Senin uğruna çöllere düşen, adını sayıkladığı için aklını yitirmiş sanılan Kays geldi. Saçlarına bir tek tel değdiremeden ömrünü tüketen, sana kavuşamadan seni sevmeyi öğrenen adam geldi. Bir zamanlar seninle aynı gökyüzüne bakmayı mutluluk bilen çocuk geldi. Beni tanıdın mı, Leyla’m? Yoksa herkes gibi sen de bana Mecnun mu diyeceksin?”

​Sonra susarım.

​Çünkü senin gözlerinde bir damla yaş görsem bütün çölleri denize çevirecek kadar ağlayabilirim. Bir tebessümünle yıllardır taşıdığım acıları unutabilirim. Bir kez olsun “Kays” diye seslensen belki de adımı yeniden hatırlarım.

​Ah, adımı senden duymayı ne çok isterdim!

​Herkes bana Mecnun diyor. Bazen kendi adımı ben bile unutuyorum. Ama sen bir kez “Kays” desen içimde yıllardır uyuyan o çocuk uyanacak. Belki üzerimdeki çöl tozlarını silkeleyip doğrulacağım. Belki yeniden insanlara karışmayı, yeniden gülmeyi öğreneceğim. Belki aşkın beni delirtmediğini, yalnızca senden uzak kalmanın beni böyle bir yalnızlığa sürüklediğini anlayacağım.

​Yine de senden bir şey istemiyorum.

​Ne bana dönmeni ne beni bulmanı ne de benimle aynı acıyı taşımanı… Eğer mutluluğun başka bir yerdeyse, kalbin başka bir hayatın kapısında huzur buluyorsa ben senin mutluluğuna düşman olamam. Çünkü benim sevgim seni kendime hapsetmek değil, senin iyi olduğunu bilerek uzaktan da olsa dua edebilmektir.

​Ama bil ki Leyla’m, ben bu çöllerde yürürken her adımımda senin adını taşıyorum. Kumlar ayaklarımı yakarken içimde senin hatıran serin bir gölge oluyor. Gecenin soğuğu kemiklerime işlerken çocukluğumuzun sıcaklığı sarıyor beni. Ve ben her defasında yeniden anlıyorum: İnsan bazen birini kaybedince değil, onu bulduğu hâlde ona ulaşamayınca tükeniyor.

​Mecnun etti aşkın beni!

​Bir zamanlar gözlerinle başlayan hikâyemiz, şimdi çöllerin ortasında yazılmaya devam ediyor. Ben her gece bir satırını gökyüzüne, bir satırını kumlara, bir satırını da kalbimin en derin yerine yazıyorum. Belki bir gün biri bu satırları bulur, okur ve benim ne yaşadığımı anlamaya çalışır. Belki adımı hatırlamazlar, yüzümü bilmezler. Ama senin adını gördüklerinde kalplerinde bir sızı duyarlarsa işte o zaman bilirim ki aşkımız büsbütün kaybolmamış.

​Çünkü bazı aşklar iki insanın arasında kalmaz, zamanın hikâyesine dönüşür.

​Benim hikâyem de seninle başladı, Leyla’m.

​Ve ben bu hikâyenin hangi sayfasında olursam olayım, kalemim senin adını yazmaktan vazgeçmeyecek.

​Şimdi mektubumu bitirmem gerekiyor. Güneş yavaş yavaş çölün ardına çekiliyor. Birazdan gece olacak. Yine yıldızlarla konuşacağım, yine rüzgâra seni soracağım. Belki bu gece bir yıldız kayar gökyüzünden. Dilek tutanlar olacak. Ben dilek tutmayacağım. Çünkü benim dileğim yıllar önce senin gözlerinde gerçekleşmişti. Ben yalnızca o dileğin neden yarım kaldığını anlamaya çalışıyorum.

​Son bir şey söylemek istiyorum sana…

​Eğer bir gün yolun bu çöllere düşerse ve kumların üzerinde tek başına dolaşan bir adam görürsen sakın korkma. O adam sana zarar vermez. Belki sana bakar, belki gözlerinden iki damla yaş süzülür, belki dudakları kıpırdar da kimse ne söylediğini anlamaz.

​Ama sen anlarsın, Leyla’m.

​Çünkü o adamın dilinde yıllardır aynı isim vardır:

​Leyla… Leyla… Leyla…

​Ve eğer bir gün çölün ortasında rüzgâr sana bir ses getirirse kulak ver. Belki bir kum tanesinin içinden, belki bir gecenin sessizliğinden, belki de uzaklarda unutulmuş bir hatıradan duyarsın sesimi.

​Sana diyeceğim ki:

​“Ben hâlâ buradayım, Leyla’m. Adımı unuttum, yurdumu unuttum, kendimi unuttum. Ama seni unutmadım. Çünkü sen benim yalnızca sevdiğim kadın değil, kalbimin bir zamanlar evim dediği yer oldun. Şimdi ben o evden uzakta, kapısına bir daha varamayacağımı bile bile ömrümün sonuna kadar senin yolunu gözlüyorum.”

​Mecnun etti aşkın beni, Leyla’m…

​Ama bil ki ben bu deliliğe pişman değilim. Dünyada herkesin bir hikâyesi varsa benim hikâyemin en güzel yanı senin adını taşımasıdır. Belki kavuşamadık, belki bir ömrü yan yana geçiremedik, belki ellerimiz birbirine hiç değmedi.

​Ama ben seni sevdim.

​Hem de bir insanın kalbine sığabilecek bütün kelimelerden daha derin, bütün gecelerden daha uzun, bütün çöllerden daha uçsuz bucaksız sevdim.

​Ve şimdi, bu mektubun sonuna adımı yazarken bile kendimi senden ayrı düşünemiyorum.

​Senin Kays’ın mı desem?

​Yoksa herkesin Mecnun dediği o biçare mi?

​Ne fark eder ki, Leyla’m…

​Ben senin adınla yaşayan, senin yokluğunla sınanan, senin aşkınla Mecnun olan Kays’ım.

​Ve bu çölün ortasında, gökyüzünün şahitliğinde, kalbimin son atışına kadar seni seveceğim.

​Bir gün ölüm gelip de gözlerimi kapatırsa son nefesimde yine senin adını söyleyeceğim. Belki o zaman bu dünyada kavuşamadığımız ellerimiz, başka bir âlemde birbirini bulur. Belki orada kimse aşkımızı yargılamaz, kimse aramıza duvarlar örmez, kimse bizi birbirimizden ayırmaya kalkmaz.

​Belki orada yalnızca biz oluruz.

​Sen, ben ve yarım kalan bütün cümlelerimiz…

​O güne kadar hoşça kal, Leyla’m.

​Ben yine çöllere düşüyorum. Rüzgâr çağırıyor, yıldızlar bekliyor. Bir de içimde hiç dinmeyen o ses var. Her gece aynı şeyi söylüyor bana:

​“Yürü Kays… Belki bu gece rüzgâr, Leyla’nın kokusunu getirir.”

​Ben de yürüyorum.

​Çünkü insan bazen kavuşacağını bildiği için değil, sevmekten başka bir yol bilmediği için yürür.

​Seni bir ömürlük ömre sığdıramayan, bir çölün sessizliğine sığdıramayan, bir mektubun satırlarına sığdıramayan Kays…

​Namıdiğer Mecnun.

​"Acaba bu karakterin hüznü yazarın kendi hayatından mı bir parça?", "Bu güçlü kadın figürü bizzat yazarın kendisi mi?" gibi sorularla metin ve gerçek hayat arasında köprü kurmaya çalışırız. Eserlerdeki kurgusal evren, okurun gözünde yazarın kişiliğinin bir yansıması hâline gelir. "Herkes yazamaz, ben cesaret edemem." sözleri de kulağımıza buradan gelir.

​Geçmişte yazarların okurla arasına koyduğu soyut, ulaşılmaz ve otoriter mesafe zihniyeti, günümüz anlayışında bu etkiyi yitirmiştir. Okur; sevdiği yazarla bağ kurabilmek, onun düşünce dünyasına ortak olmak istiyor. Bir imza gününde ya da dijital bir platformda karşılaşmak; kitapta bulunan o derinliği yazarın sesinde, bakışında ve duruşunda doğrulamak ister.

​Okurlarım için kitaplar birer haritadır, ben ise o haritanın sahibiyim! Haritayı incelemek güzeldir ama asıl gerçek, o coğrafyayı yazanla tanışmaktır.

​Kendi köklerine yabancı,

Kendi sesine sağır bir zamana uyandık.

Garip ve dipsiz bir girdaba kapıldı yeni jenerasyon,

Ait olmadığı bir illüzyonu hayat sanarak...

​Eskiler desen, bir köşede çaresizce seyretmekte.

Kimi başını sallayıp: "Gidişat hiç hayır değil." der,

Kimi zamana yenik düşüp: "Yeniliğe açık olmalı." diye avutur kendini.

​Oysa yenilik dediğin, köklerini söküp atmak mıdır?

Başkasının elbisesiyle kendi hakikatini örtmek midir?

Biz rüzgâra kapılıp yönümüzü unuttuk;

Ne geçmişin irfanı kaldı elimizde

Ne de geleceğin o vaat edilen ışığı...

​16.10.2026

​Çınar Mahallesi’nin taş evlerinden birinde Zeynep Nine yaşardı. Yıllarca mahalledeki çocukların doğumunda yardımcı olmuş, hastalanan komşularını da yalnız bırakmamıştı. Bu yüzden herkes ona “Şifalı Ebe Zeynep” derdi.

​Soğuk bir kış günü Zeynep Nine, eline hazırladığı nane limon dolu bardağı aldı ve hastaları ziyaret etmek için evden çıktı. Sokaklar soğuktu ama o yine de kapı kapı dolaşıyordu.

​Bir süre sonra genç komşusu Elif’in evine geldi. Kapıyı çaldığında Elif yorgun bir şekilde karşısına çıktı.

​— Hoş geldin nine. Bu soğukta neden dışarı çıktın?

​Zeynep Nine elindeki bardağı ona uzattı:

​— Senin nasıl olduğunu merak ettim. Biraz dinlen, bunu da sıcak sıcak iç.

​Elif bardağı aldı:

​— Sen de kendini düşünmelisin. Bu yaşında herkesin yardımına koşuyorsun.

​Zeynep Nine gülümsedi:

​— İnsan komşusunu yalnız bırakmamalı. Bugün sana yardım ederim, yarın başka biri bana yardım eder.

​Elif teşekkür ederek bardağı eline aldı:

​— İyi ki varsın nine.

​Zeynep Nine onun başını okşadı:

​— Sen iyileş, bana yeter.

​Sonra kapıya yöneldi. Mahallede ziyaret etmesi gereken başka insanlar da vardı.

​Elif, Zeynep Nine’nin arkasından baktı. Soğuk sokakta yavaş adımlarla ilerleyen yaşlı kadının mahalledeki herkes için ne kadar değerli olduğunu düşündü.

Yoksulluk, yalnızca bir insanın cebindeki paranın azalması değildir. Yoksulluk; bazen bir çocuğun beslenme çantasındaki eksiklik, bazen bir annenin pazar filesini dolduramadan eve dönmesi, bazen de bir babanın ailesinin ihtiyaçlarını karşılayamadığı için sessizce içine kapanmasıdır. Kimi zaman bir öğrencinin arkadaşlarıyla aynı imkânlara sahip olamaması, kimi zaman yaşlı bir insanın ilaç ve temel ihtiyaçları arasında tercih yapmak zorunda kalmasıdır.

Peki, bütün bunları görmezden gelmek mümkün müdür?

Yoksulluk, üzeri örtülünce ortadan kalkan bir sorun değildir. Görmezden gelinen her ihtiyaç, ertelenen her çözüm ve duyulmayan her feryat, toplumsal vicdanda derin bir yara açar. Çünkü yoksulluk, yalnızca ekonomik göstergelerle açıklanabilecek bir mesele değil; aynı zamanda insan onurunu, fırsat eşitliğini ve sosyal adaleti ilgilendiren temel bir sorumluluktur.

Görünmeyen Yoksulluğun Ağır Yükü

Bir şehrin caddeleri ışıl ışıl olabilir, alışveriş merkezleri kalabalıklarla dolabilir, vitrinler tüketimin cazibesini sergileyebilir. Ancak bütün bu görüntülerin arkasında, ay sonunu getirebilmek için hesap yapan, temel ihtiyaçlarını erteleyen ve geleceğe kaygıyla bakan insanlar bulunabilir.

Bir tarafta tüketim alışkanlıklarının giderek büyüdüğü bir hayat, diğer tarafta temel ihtiyaçlarını karşılamak için mücadele eden aileler varsa burada yalnızca gelir dağılımını değil, toplumsal duyarlılığı da konuşmak gerekir.

Çünkü yoksulluk, her zaman sokakta görünen bir manzaradan ibaret değildir. Bazen düzenli bir işi olduğu hâlde geçinemeyen bir çalışanın evinde, bazen eğitimine devam etmek için mücadele eden bir gencin hayatında, bazen de yıllarca emek vermiş bir emeklinin mutfağında karşımıza çıkar.

İşte bu nedenle yoksulluğu yalnızca rakamlardan ibaret görmek, meselenin insani boyutunu eksik anlamaktır.

Yoksulluk Kader Değil, Çözüm Bekleyen Bir Sorumluluktur

Elbette ekonomik sorunların çözümü kolay değildir. Üretim, istihdam, enflasyon, gelir dağılımı ve sosyal politikalar bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Ancak zorlukların varlığı, sorumlulukların ertelenmesine gerekçe olamaz.

Kalıcı çözüm, insanlara yalnızca geçici destek sunmakla sınırlı kalmamalı; onların kendi ayakları üzerinde durabilecekleri imkânları da güçlendirmelidir. Nitelikli eğitim, güvenceli istihdam, adil ücret, erişilebilir barınma ve temel ihtiyaçlara ulaşabilme hakkı, bu mücadelenin vazgeçilmez parçalarıdır.

Sosyal yardımlar, ihtiyaç sahiplerinin hayatını kolaylaştıran önemli bir dayanışma aracıdır. Fakat asıl hedef, insanların sürekli yardıma ihtiyaç duymadan insanca yaşayabilecekleri ekonomik ve sosyal şartları oluşturmaktır.

Hiçbir çocuk yoksulluk nedeniyle eğitiminden geri kalmamalı, hiçbir aile temel gıdaya erişmekte zorlanmamalı, hiçbir yaşlı insan yaşamının son dönemlerinde yalnızlık ve geçim sıkıntısıyla baş başa bırakılmamalıdır.

Bir toplumun gelişmişliği, yalnızca büyüme rakamlarıyla değil, bu büyümenin vatandaşların hayatına ne ölçüde yansıdığıyla değerlendirilmelidir.

Dayanışma, İnsan Olmanın Gereğidir

Yoksullukla mücadele yalnızca devletin değil; yerel yönetimlerin, sivil toplum kuruluşlarının, iş dünyasının ve toplumun bütün kesimlerinin ortak sorumluluğudur. Ancak bu ortaklık, kamusal sorumlulukların yerine yalnızca bireysel yardımları koymak anlamına gelmemelidir.

Komşumuzun sıkıntısını fark etmek, ihtiyaç sahibi bir aileye destek olmak, gençlerin eğitimine katkı sunmak ve kimseyi ekonomik durumundan dolayı dışlamamak, toplumsal dayanışmanın değerli örnekleridir.

Bununla birlikte yardımın da bir ahlakı vardır. İnsanların yoksulluğu teşhir edilmemeli, ihtiyaç sahiplerinin onuru korunmalı, destekler bir lütuf değil, insan onurunu gözeten bir dayanışma anlayışıyla sunulmalıdır.

Çünkü yoksulluk, insanın değerini azaltmaz. Hiç kimse maddi imkânsızlıkları nedeniyle küçümsenmemeli, dışlanmamalı veya toplumun dışında bırakılmamalıdır.

Unutmamalıyız ki bugün başkasının yaşadığı bir güçlük, yarın hiç beklemediğimiz bir anda bizim hayatımızın da gerçeği olabilir.

Asıl Mesele, Ne Kadar Gördüğümüz Değil, Ne Yaptığımızdır

Bir ülkede yoksulluğun konuşulması tek başına yeterli değildir. Önemli olan, bu konuşmaların somut politikalara, etkili çözümlere ve insan hayatında hissedilen iyileşmelere dönüşmesidir.

Sorunları inkâr ederek değil, doğru tespit ederek; insanları suçlayarak değil, imkânlarını güçlendirerek; geçici çözümlerle yetinmeyerek kalıcı politikalar üreterek ilerlemek zorundayız.

Yoksulluğu yalnızca belirli günlerde hatırlamak, birkaç güzel sözle geçiştirmek veya başkalarının sorunu olarak görmek bizi gerçek çözümden uzaklaştırır. Asıl sorumluluk, ihtiyaçları zamanında fark etmek ve kimsenin geride bırakılmadığı bir toplumsal düzen için kararlılıkla çalışmaktır.

Çünkü bir çocuğun açlığı, bir annenin çaresizliği, bir emeklinin geçim mücadelesi ve bir gencin umutsuzluğu yalnızca o kişilerin meselesi değildir. Bunlar, hepimizin içinde yaşadığı toplumun ortak sınavıdır.

Dolayısıyla, Vicdanın Görmediğini Gözler de Zamanla Görmez Olur

Yoksulluğu görmezden gelmek belki bir süreliğine mümkündür. İnsan, başını başka yöne çevirebilir, bir istatistiği tartışabilir, bir haberi geçebilir ya da yaşanan sıkıntıları gündeminin dışında tutabilir. Ancak görmezden gelmek, sorunu ortadan kaldırmaz.

Gerçek toplumsal başarı, en güçlülerin daha da güçlenmesinden ibaret değildir. Asıl başarı, en kırılgan kesimlerin korunması, fırsat eşitliğinin geliştirilmesi ve herkesin insan onuruna yaraşır bir hayat sürdürebilmesidir.

Unutmayalım: Bir toplumun vicdanı, en yoksul insanının hayatında karşılık bulmuyorsa kalkınma anlayışımızı yeniden düşünmemiz gerekir.

Yoksulluğu görmek bir başlangıçtır. Onu anlamak bir sorumluluktur. Çözümü için çalışmak ise hem insani hem de toplumsal bir görevdir.

Çünkü yoksulluğa sırtını dönen bir toplum, aslında kendi geleceğine sırtını dönmüş olur.

Mehmet GÖKSELLİ

Editör – Yazar – Yayın Kurulu Üyesi – Denetmen

Nefes daralır içinde, her şey bulanık.

Gölgeler dans eder, gerçekler çarpık;

Dışarısı oysa renkli ve berrak.

​Hava akmaz içeri, boğar her nefesi,

Gülüşler donuklaşır, silinir hevesi.

Her deneme boşuna, her çaba faydasız,

Cam duvarlar yükselir, soğuk ve aymaz.

​Bir çığlık yükselir içimden yankısız,

Dış dünya döner durur umarsız, kaygısız.

​Kendi kendini tüketir ruhun esareti,

Özgürlük bir hayal, düş kırgını hapiste.

​Parlayan ışıklar uzaktan davetkar,

Erişilemez bir yaşam rüyalar kadar.

Her dokunuş bir engel, her ses bir fısıltı;

Sırça fanusun içinde kısır bir döngü.

​Düşünceler ağırlık yapar, sıkar beynimi,

Kaçış yolları kapalı, bulamazsın izini.

Varlığın anlamsızlığı bir yük omuzlarda,

Sırça fanusun mahkûmu sonsuz zindanlarda.

​Sinan Bayram

​Toprağın bağrından gelen, yaprağın altında saklanan öyle bir renk vardı ki onu her mevsimde bulmak da her boyada görmek de imkânsızdı. Ne göz alan sert bir parlaklığı vardı ne de solgun bir ot rengiydi... O; güneşin sıcağını içine çekmiş, insana canlılık veren demir gibi diri, üzümün özünden gelen özel bir yeşildi. Görenin gözünü yormaz, zihnine ve ruhuna ferahlık verirdi. Bu renge eski ustalar tek bir isim koymuştu: küp yeşili.

​Eski boya ustası Kadir Usta, dükkânına gelen genç çırağı Metin’e raftaki tozlu cam kavanozu göstererek şöyle derdi:

​— Bak evladım, bu gördüğün sıradan bir boya değildir. Toprak nasıl ki tohumu saklar, bu renk de üzümün özündeki gücü, canı saklar. İsim ararsan buna küp yeşili derler.

​Çırak Metin merakla sordu:

​— Usta, her yerde yeşil var. Neden herkes illa bu rengin peşine düşer?

​Kadir Usta gülümseyip cevap verdi:

​— Çünkü bu renk temizliğin ve sağlığın işaretidir. Yiyecek paketinde gördün mü içindekinin katıksız, doğal ve güvenli olduğunu anlarsın. İnsana ve doğaya zarar vermez.

​Zamanla bu renk sadece mutfaklarda kalmadı; zararsızlığın ve lekesizliğin simgesi olup her yere yayıldı. Çarşıdaki küçük bir dükkândan büyük fabrikalara, tezgâhlardan binalara kadar herkes küp yeşillinin peşine düşer oldu. Kadir Usta'nın dediği gibi, bu rengin olduğu yerde hile olmazdı; insana değer veren temiz bir emek var demekti.

​Gökyüzünün maviliği ile yeryüzünün toprağı arasında duran bu renk, doğanın kendi içindeki dengesini ve hayatın kaynağını hatırlatır. Eskiler der ki: Yeryüzünü insanın yaşamı için bir zemin gibi seren, onda salkım salkım nimetler ve gözü dinlendiren renkler sunan doğa, insanın iç dünyasına en çok bu tonla huzur verir. İnsana güç veren, damarlarında can olan her şey toprağın ve yaprağın bu sade dokusundan gelir. Güzel bir tebessüm, temiz bir lokma ve gözü dinlendiren bir yeşillik; insanın bu dünyadaki en basit ama en derin tesellisidir.

​Bugün küp yeşili, hayatın tam ortasında dürüstlüğün, temizliğin ve doğru yapılan her işin simgesi olarak duruyor. Gökyüzünün altında, yiyecekten üretime kadar dokunduğu her yerde güven ve sağlık fısıldamaya devam ediyor.

17 Ekim Dünya Yoksullukla Mücadele Günü

Ayşe Küçükışık

Yoksulluk, yalnızca boş bir cüzdan ya da eksik bir sofra değildir. Bazen bir çocuğun alamadığı kitaptır, bazen okul yolunda yarım kalan hayal, bazen de bir annenin evladına hissettirmemek için içine attığı çaresizliktir.

Dünyanın bir yanında sofralar taşarken diğer yanında bir lokma ekmeğe hasret kalan insanlar var. Kimi temiz suya ulaşamıyor, kimi başını sokacak güvenli bir ev bulamıyor, kimi de sırf imkânsızlıklar yüzünden eğitiminden, sağlığından ve hayallerinden vazgeçmek zorunda kalıyor.

Oysa insanın en temel ihtiyacı, insanca yaşayabilmektir.

Bir baba düşünün… Çocuğunun istediği bir oyuncağı alamadığı için başını öne eğen. Bir anne düşünün… Sofradaki son lokmayı evladına uzatıp kendisinin tok olduğunu söyleyen. Bir çocuk düşünün… Arkadaşlarıyla aynı sırada otururken onların sahip olduklarına uzaktan bakan.

Bu insanların ihtiyacı acınmak değil; anlaşılmak, desteklenmek ve insanca yaşayabilecekleri fırsatlara sahip olmaktır.

Yoksullukla mücadele, yalnızca yardım paketleri dağıtmakla sınırlı kalmamalıdır. Her çocuğun eğitim alabileceği, her insanın sağlık hizmetlerine erişebileceği, herkesin emeğinin karşılığını alabildiği ve hiç kimsenin temel ihtiyaçlarından mahrum kalmadığı bir yaşam için çalışmak gerekir.

Elbette bir kap yemek paylaşmak, bir öğrencinin eğitimine destek olmak, kullanılabilir eşyaları ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak çok değerlidir. Ancak asıl hedefimiz, insanların başkalarının yardımına muhtaç kalmadan yaşamlarını sürdürebilecekleri koşulları oluşturmak olmalıdır.

Çünkü yoksulluğun olmadığı bir dünya, yalnızca daha zengin değil; daha adil, daha vicdanlı ve daha insani bir dünya olacaktır.

17 Ekim Dünya Yoksullukla Mücadele Günü'nde kendimize şu soruyu soralım:

Bir insanın hayatını kolaylaştırmak için ne yapabiliriz?

Belki birimizin yapacağı küçük bir iyilik, bir başkasının karanlığında ışık olabilir. Ama hep birlikte atacağımız adımlar, o karanlığın bir daha yaşanmaması için yeni yollar açabilir.

Yoksulluğu görmezden gelmeyelim. İnsanları yoksulluklarıyla yargılamayalım. Herkes için daha eşit, daha umutlu ve daha yaşanabilir bir dünya için el ele verelim.

Çünkü insanlık, en çok da kimsenin geride bırakılmadığı yerde büyür.

​Gözün gördüğü ilk şey, toprağın üzerine yayılan renklerdir. Kimi yerde sarı, kimi yerde yeşil, kimi yerde ise kırmızı karşılar insanı. Uzaktan bakınca bu çeşitlilik sadece bir süs gibi durur. Oysa yüzeydeki her renk, derindeki gerçeğin sessiz birer habercisidir.

​Yeryüzü, taşıdığı zenginliği rastgele vermez. Bir tohum toprağa düştüğünde, karanlıkta başlayan yolculuk yalnız kendi kaderini değil, dışarı çıkacak rengi de belirler. Köklerin derinden aldığı su, topraktan çektiği mineral ve gökyüzünden gelen ışık çiçeğin rengine dönüşür. Yukarıda parlayan her ton, aslında aşağıda saklı duran sırrın dışarıya çıkmış hâlidir.

​Tabiatın bu dengesinde hiçbir şey gizli kalmaz. İnsanın gözü çoğunlukla sadece görünen güzelliğe takılır, asıl kaynağı unutur. Hâlbuki toprağın altı ile üstü arasında kopmaz bir bağ vardır. Gövdeye yürüyecek su neyse, yaprağa vuran güneş de odur. Gerçek ne kadar derine gömülürse gömülsün, zamanı gelince bir filizle veya bir çiçekle kendini belli eder.

​Hayatın düzeni de bundan farklı değildir. İnsanın iç dünyasında biriktirdiği sırlar ve sessiz düşünceler bir gün mutlaka dışarı yansır. Ne kadar saklanmak istenirse istensin, özün rengi tıpkı toprağın altındaki su gibi yüzeye vurur. Sonunda toprak, üstündeki renklerle altındaki sırrı saklayamaz; onu herkese gösterir.

​Görünenin ötesine bakabilmek, toprağın altındaki o derin hikâyeyi okumakla mümkündür. Renkler sadece bir örtü değil, gerçeğin ta kendisidir.

bakıyorum

şefkat yüklü sesine.

​Sesinin bir rengi var;

bozbulanık suları aydınlatacak,

ruhumu halden hale sokacak kadar.

​Ben kokunu görebiliyorum;

baharlar alacası,

tozlu bir ebruli.

​Dokunabiliyorum ruhuna,

ışık ışık yakamozlar altında.

​Sihirli bir kuyu dibine bakar gibi

bakıyorum sana,

gözümü kırpmadan,

bir lahza ayırmadan.

​Sense ufka dikiyorsun gözlerini.

​Aynı göğün karanlık gölgesinde

farklı hülyalar görüyoruz.

​Burnumda tüten bir özlemle

bekliyorum.

​Bir gün gelecek,

inecek bakışların

gönlümün yalnız sana ait

ıssız bahçelerine.

​Bir gün gelecek,

anlam kazanacak

kelime defterimin soluk heceleri.

​Bekliyorum.

​Merdivenlerden inip şatonun dış kapısına doğru ilerledi. Ahşap oymalı devasa kapı açıldığında şatonun kasvetli zemin katına dışarıdan gün ışığı doldu. Gülümseyerek dışarı çıktı. Bahçe, şatonun içi kadar bakımlı değildi. Gerçi buraya sahip olduktan sonra şatonun içi de epey dağılmaya başlamıştı çünkü ne bir hizmetçi ne aşçı ne de bahçıvan bulabiliyordu. Kasabada günlerce dolaşmış ama hiç kimseyi buraya gelmeye ikna edememişti. Eskiden kasabadaki tüm yetişkinler burada yatılı olarak çalışmak için can atıyordu ama şimdi kimse buraya gelmek, hatta yakınından bile geçmek istemiyordu. Tabii tüm bunlar burası Amelia’ya ait olduktan sonra olmaya başlamıştı. Herkes hem ondan hem de bu şatodan korkuyordu. Herkes buranın artık hayaletli ve lanetli olduğunu düşünüyordu. Bunları düşünmeleri gayet doğaldı ama Amelia hâlâ hiçbir şey olmamış gibi yaşamaya devam ediyordu. En azından kendi yemeğini yapıyor, kendi ihtiyaçlarını karşılıyordu ama bir hizmetçi gibi temizlik yapamazdı. Bu onun işi değildi. Onun tek işi ölene kadar burada yaşamak ve şatonun tadını çıkarmaktı.

​Bahçenin her yerinde dalları çıplak ağaçlar, zeminde kuru yapraklar vardı. Çitler ise çürümeye yüz tutmuş, bazıları da kırılıp dağılmıştı ama Amelia bunların hiçbirini umursamıyordu. Bahçeden çıkıp bir kilometre kadar uzaktaki ormana doğru toprak yolda yürümeye başladı. Ormana yaklaştığı sırada bir ses duydu. Ovanın aşağısındaki derenin yakınlarından geliyor olmalıydı. Bunlar çocuk sesleriydi. Amelia gülümsedi. Yolunu değiştirip göle doğru yürüdü. Orayı yaklaştığında durdu ve balık tutan çocukları seyretti. Bunlar kasabalının çocukları olmalıydı. Buraya geldiklerine göre evleri fazla uzakta değildi anlaşılan. Amelia onları seyrederken çocuklardan biri durup ona baktı. Sonra yanındaki çocuklara seslendi ve Amelia’yı göstererek onlara bir şeyler söyledi. Çocukların hepsi dönüp ona baktı. Amelia fazla dikkat çekmemek için oradan uzaklaştı ve ormana doğru ilerledi.

​Sabah yürüyüşünü yaptıktan sonra şatosuna geri döndü. Bahçesine girdiğinde ağaçlardan birinde asılı olan eski salıncakta sallanan bir çocuk gördü. Çocuk onu henüz fark etmemişti. Onu ürkütmemek için sessizce arkasından yaklaştı. Sonra çocuğun omzuna dokununca çocuk irkildi, hızla salıncaktan indi ve korku dolu gözlerle ona baktı.

​— Affedersiniz, ben sadece salıncakta sallanmak istemiştim, diye geveledi çocuk.

​Amelia gülümsedi ve çocuğun başını sıvazladı. En fazla on yaşlarında bir erkek çocuğuydu. Sarı saçları, kahverengi gözleri vardı. Üzerinde ise eski püskü giysiler vardı. Amelia ona bakınca kendi çocukluğu gözlerinin önüne geldi. O da sefil bir ailede büyümüş, hatta yıllarca bu şatoda hizmetçilik yapmıştı. Şimdi ise buranın sahibiydi. Kim bilir, belki bu küçük çocuk da ileride bir gün bu kadar zengin ve varlıklı olabilirdi. Amelia çocuğa doğru eğilip onunla göz teması kurdu:

​— İçeriyi gezmek ister misin? diye sordu gülümseyerek.

​Çocuk bunu duyunca gözleri parladı, aniden heyecanlandı:

​— Tabii ki, tabii ki hanımefendi, çok isterim.

​— Gel o zaman, seni gezdireyim.

​Amelia önde, çocuk arkada, beraber şatoya girdiler. Çocuk şaşkınlıkla gözlerini kocaman açmış, hayranlıkla etrafa bakınıyordu. Sanki evin her detayını hafızasına kazımak istiyordu. Amelia merdivenleri tırmanırken çocuk da peşinden gidiyordu. Korkuluklara, duvarlara dokunuyor; burayı sadece görmek değil, dokunmak, hissetmek istiyordu.

​— En üst kattan başlayıp aşağı kata ineceğiz, olur mu? diye sordu Amelia.

​— Olur, olur hanımefendi. Siz nasıl isterseniz.

​En üst kata geldiklerinde Amelia, buranın hayatta olduğu ilk odanın ihtişamlı kapısını açtı. İçerisi zifiri karanlıktı. Amelia içeri girip pencereye doğru ilerledi ve perdeleri açtı. İçeri dolan gün ışığında etrafta uçuşan beyaz tozlar bir sis gibi görünüyordu. Burası devasa bir kütüphaneydi. Tüm duvarlar yerden tavana kadar ahşap kitaplıklarla kaplıydı. İçleri, yılların birikimi olan çeşitli kitaplarla doluydu. Sonuçta üç asırlık bir şatoydu ve buraya yerleşen, burada yaşayan herkes bu kütüphaneye küçük de olsa katkı sağlamıştı. Ve üç asrın sonunda bu devasa kütühane ortaya çıkmış ve Amelia’ya kalmıştı.

​Zemin siyah halıfleksle kaplıydı. Odanın ortasında devasa bir çalışma masası vardı. Üzeri çeşitli dosyalar, belgeler ve el yazmalarıyla doluydu ama Amelia bunları hiç merak etmemişti. Muhtemelen eski sahiplerin iş için hazırladıkları belgelerdi. Küçük çocuk hayranlıkla kitaplıkları inceliyor, dokunuyor, kitapları açıp kokluyordu. Amelia da çocuğu seyrederken bir kitap aldı. O da kitabı açtı ve çocuğa bakarak kitabı kokladı:

​— Harika, öyle değil mi? diye sordu Amelia.

​— Evet, harika ama ben daha çok yeni kitap kokusunu severim. Bunlar toz kokuyor.

​Amelia elindeki kitabı yerine koyarken karar verdi:

​— Ama bunlar da tarih kokuyor. Sonuçta bir zamanlar onlar da yeniydi.

​— Siz tarih kokusunu seviyorsunuz anlaşılan.

​— Evet.

​— Bu, geçmişe duyduğunuz bir özlem mi yoksa daha çok merak mı?

​Amelia kaşlarını kaldırdı:

​— Epey sorgulayıcısın, zekisin. Bunu sevdim.

​— Teşekkür ederim, hanımefendi.

​— Her ikisi de; hem merak hem özlemim diyelim.

​— Onları özlüyor musunuz?

​Amelia durakladı. Bu kez isteksizce gülümsüyordu:

​— Kimi?

​— Artık burada olmayan o insanları işte.

​— Onları neden özleyeyim ki?

​— Sonuçta yıllarca burada çalışmışsınız, onların hizmetçisi olarak. Ben onları tanıyordum. Sizin burada ne zamandır kaldığınızı bilmiyorum ama herkes çok uzun yıllardır burada olduğunuzu söylüyor.

​Amelia öfkelenmeye başlamıştı ama bunu olabildiğince gizlemeye çalışıyordu:

​— Hizmetçi mi? Ben burada hizmetçilik falan yapmadım. Herhâlde başkasıyla karıştırdın.

​— Hayır, hanımefendi. Kimseyle karıştırmadım, ben sizi...

​— Ben yıllardır yurt dışındaydım. Ailem öldükten sonra cenaze için döndüm ve burada kalmaya karar verdim, dedi Amelia ve kapıya doğru ilerledi. — Gel, diğer yerlere bakalım.

​Çocuk şaşırdı ama fazla sorgulamadı. Onun peşinden yürümeye devam etti. Amelia onu bir çocuk odasına götürdü. Odanın zemini, kirden rengi anlaşılmayan koyu renkte bir halıfleksle, duvarları ise yer yer yırtılmış ve kirlenmiş çiçekli duvar kâğıdıyla kaplıydı. Pencerenin hemen yanında bir koyun tablosu asılıydı. Bir kenarda, üzeri gri tozlarla kaplı boş bir karyola, hemen yanında da yine kirden yüzüne bakılacak hâli olmayan bir komodin vardı. Çalışma masası, sandalye, gardırop... Her şey akçaağaçtan yapılmıştı ve hepsi el işçiliğiydi. Amelia pencereye yaklaşıp perdeleri açtı. İçeri dolan gün ışığında, odanın içinde kar tanelerini andıran tozların uçuştuğu daha net görülebiliyordu.

​— Burası eskiden bir çocuk odasıydı, dedi Amelia. Sonra çocuğa döndü. Çocuk hiç etkilenmiş gibi görünmüyordu. Gözlerini devirmiş, Amelia’ya bakıyordu.

​— Ama burası çok kirli, berbat.

​— Evet ama eskiden böyle değildi.

​— Burada kalan çocuğa ne oldu?

​— O gitti, dedi Amelia ve kapıya doğru ilerledi. — Dediğim gibi, bu evde yalnız yaşıyorum. Kimse yok.

​Çocuk etrafa son kez daha baktı. Bir yandan da öksürmeye başladı.

​— Burası beni rahatsız etti. Buradan çıkabilir miyiz? diye sordu çocuk.

​— Tabii ki, dedi Amelia ve kenara çekilip çocuğa yol verdi. — Gel, sana bodrumu da göstereyim.

​Çocuk kısa bir an durakladı:

​— Bodrum mu? Bodrumda görecek ne var ki?

​— Çok şey, dedi Amelia alaycı bir tavırla. Aynı anda gülümsüyordu. — Bu, bildiğin bodrumlardan değil. Hadi gel de sana göstereyim.

​Amelia merdivenlere doğru yürürken çocuk da isteksizce onun peşinden yürüdü. Zemin kata geldiklerinde Amelia aşağı inen merdivenlere yöneldiğinde çocuk durdu ve şatonun dış kapısına baktı. Buradan çıkmak istediği her hâlinden belliydi ama Amelia'nın ona seslenmesiyle gitmek yerine onun peşinden gitmeye karar verdi.

​Bodruma indiklerinde çocuğun yüzü buruştu:

​— Bu koku da ne böyle?

​— Koku mu? Ben hiçbir koku almıyorum.

​— Ne demek almıyorum? Burası resmen domuz ölüsü gibi kokuyor.

​Amelia gülümsedi:

​— Daha önce hiç ölmüş domuz gördün mü?

​— Gördüm tabii, ben köylüyüm.

​Amelia çocuğa karşılık vermeden yürümeye devam etti. Bodrumu her yerde yanan gaz lambaları aydınlatıyordu. Ne bir pencere vardı ne de bir havalandırma. Zaten amaç da buydu. Buraya dışarıdan hiçbir şeyin girmemesi gerekiyordu; ne temiz havanın ne de gün ışığının.

​Uzun bir koridorda yürüdükten sonra geniş bir alana vardılar. Burada zemin bataklık çamuruyla kaplıydı. Yan yana, karşılıklı dizili bir sürü kuyu vardı. Aralarında ise yürümek için biraz boşluk bırakılmıştı. Amelia çocuğa döndü:

​— Bak, sana ne demiştim? Hayatında hiç böyle bir şey gördün mü?

​Çocuk meraklı gözlerle etrafa bakınarak kuyuların arasında yürümeye başladı. Her biri gaz lambalarının ölgün ışığında birer kara delik gibi görünüyordu. Kuyu olduklarını anlamak için onlara daha yakından bakmak gerekiyordu. Tabii içinde su dışında başka bir şeyin olduğunu görmek için de... Çocuk merakla kuyulardan birinin yanında durdu, ellerini kenarlardaki taşların üzerine koydu ve başını eğip kuyunun içine baktı. Sonra dehşetle gözlerini kocaman açtı ve kendisini aniden geriye attı. Diğer kuyuya çarparak yere düştü. Sonra ayağa kalkmaya çalışarak aynı anda bağırmaya başladı:

​— Orada, orada bir şey var! Onu görmen gerek! Orada bir şey var!

​Amelia yine gülümseyerek karşılık verdi:

​— Orada ne olduğunu ben zaten biliyorum, ufaklık. Ben sana göstermek istedim.

​Çocuk korku dolu gözlerle ona baktı:

​— Ne, ne? Ama neden, neden bir şey yapmıyorsun? Neden bana gösteriyorsun?

​Amelia kuyuların arasında dolaşarak konuşmaya başladı:

​— Çünkü ufaklık, bu şatoya girmeyi çok istediğini söylemiştin. Ben de sana aslında hiçbir şeyin göründüğü gibi olmadığını göstermeye çalışıyorum. İleride büyüdüğün zaman bu şatafatlar seni aldatmasın, fazla açgözlü olmana neden olmasın diye. Beni anlıyor musun?

​— Ne?

​— Benim gibi olmaman için diyorum, benim gibi olmaman için.

​Amelia durdu ve hâlâ yerde oturur vaziyette olan, korkudan titreyen çocuğa baktı:

​— Ben bu hataya düştüm. Açgözlülük yaptım. Şatafatın dışarıdan görünen yüzüne aldandım ve kendimi bu bataklığın içinde buldum. Meğer bu lüks ya da şatafat falan değilmiş. Bu sadece ölü bir domuzmuş, tıpkı bataklıkta beslenip içindeki çürümüşlükle ölen bir domuz gibi. Anlıyor musun?

​— Neden, neden bir şey yapmıyorsun? Orada bir insan var ve yaşıyor!

​— Hayır, ufaklık. Yaşamıyor, o bir ölü.

​— Ama hareket ediyordu!

​— O yarı çürümüş bir ceset, hepsi bu. Evet, hareket ediyor çünkü bir canlı gördü.

​— Nasıl yani?

​— Bu şatoya sahip olabilmek için ne yapmam gerektiğini biliyor musun? Bu bataklıkla bir anlaşma yapmam gerekti. Bataklık, bu şatoda yaşayan bir soy varken başka bir soyu kendisine sahip olarak kabul etmiyordu. Ben de buranın sahibi olabilmek için burada yaşayan soyu yok etmek zorunda kaldım. Şimdi burada benim soyumdan başka kimse yaşayamaz. Buraya benim soyumdan başka kimse sahip olamaz. Ama onları da bırakmak istemiyordu bataklık. Bu şatoda yaşayan hiçbir soyun yok olmasına izin vermiyordu. Onları birer hatıra gibi saklamak istiyordu. Tıpkı bu şatonun inşa edildiği günden beri, asırlardır yapılan şeyi yaptım. Bunu her kuşak yaptı. Hiçbir kuşak bir öncekiyle aynı soydan değildi. Bu hatayı bir tek ben yapmadım. Ben yapmasam bir başkası gelip yine yapacaktı. Ben de bataklığın istediğini yapıp onların hatıra olarak kalması için yok etmek yerine onları bu kuyulara attım. Açlık ve susuzluktan kendileri öldüler. Onlara bakmak dışında hiçbir şey yapmadım. O günden beri beni ne zaman görseler hareket ediyorlar, bana beddualar ediyorlar, bana hakaret ediyorlar. Bazen de oradan çıkarmam için yalvarıyorlar ama hayır, onlar artık ölü.

​— Ama onları o kuyulara sen attın! Ölmelerine sen sebep oldun! diye bağırdı çocuk.

​Amelia öfkeyle karşılık verdi:

​— Onlar da aynısını yaptılar. Onlar on kişiyi yok ettiler. Ben sadece dört kişiyi, anladın mı ufaklık? Etrafına bir bak. Burada belki de on kuyu var. Asırlardır burada yaşayıp yok edilen tüm kuşaklar burada.

​Amelia ellerini iki yana açıp çocuğa kuyuların tamamını gösterdiğinde oda gitgide daha da büyüdü. Kuyuların sayıları arttı ve her birinden acı dolu, boğuk ve yankılı sesler, bağırışlar, çığlıklar duyulmaya başlandı. Çocuk ayağa fırladı ve şaşkınlıkla etrafa bakındı.

​— Hayır, hayır, diye geveledi çocuk.

​— Evet, bataklığa hoş geldin, ufaklık. Benden sonra birilerinin buranın sahibi olması gerekecek. Bu yüzden seni evladım yapacağım. Benim soyuma geçeceksin ve bu kanlı mirasın, bu kokuşmuş bataklığın sahibi olacaksın. Servetim artık senin.

​Çocuk çığlık atarak bodrumdan çıkmaya çalıştı ama daha koridora bile ulaşamadan zemindeki bataklık çamuru çocuğu ağır ağır içine çekti ve sonunda kendisini bir parçası, bir mirasçısı olarak hapsetti. Amelia artık mirasına bir ortak, kendi soyunu sürdürecek bir canlıya sahip olduğu için rahatlamıştı.

​Her insanın içinde zamanla büyüyen ama bir türlü dolmayan bir boşluk vardır. Bazen bu boşluk bir eşyaya, bir eve ya da gelmeyecek bir insana dönüşür. Hikâyemiz, rüzgârın otları eğdiği sessiz bir evin bahçesinde geçer.

​Kora Tepesi; kayalık yamaçları, kurumuş otları ve kurak toprağıyla bilinen, birkaç haneli sessiz bir köydü. Bu köyün en yüksek yerinde, etrafı çatlamış topraklar ve sarmaşıklarla kaplı Yalnız Ev dururdu. Çatısı çökmüş, pencereleri rüzgâra teslim olmuş bu evin bahçesinde, taşları yosun tutmuş eski bir kuyu vardı.

​Kuyunun başında, köyün kimsesiz çocuğu Uraz otururdu. Annesini küçük yaşta kaybettikten sonra köyün yaşlı marangozu Halil Usta’nın yanında kalan Uraz, sabahtan akşama kadar o kuyunun ağzına bakardı. Rüzgâr estikçe paslı çıkrık gıcırdar, Uraz her seste babasının geldiğini sanırdı. Çünkü o kuyu, yılları devirip de dönmeyen babası Devrim’in simgesiydi.

​Uraz için kuyu, yalnızlığın ve bitmeyen bir bekleyişin adıydı. Baba Devrim gitmişti; mevsimler değişir, hayat akıp giderdi ama baba gelmezdi. Uraz, kuyunun karanlığına baktıkça babasını arar, kendi sesinin yankısını dinlerdi.

​Bakmaktan yorulduğu anlarda başını yukarı kaldırır, gökyüzüne bakardı. İşte o zaman gökyüzünün mavisi kuyunun dibindeki durgun suya vururdu. Kuyu toprağın yükünü temsil ederken, sudaki o mavi renk umudu gösterirdi. Uraz, karanlık ile sudaki mavi arasında bekleyen küçük bir çocuktu.

​Bir gün köye yeni atanan Araz Öğretmen, Uraz’ın hâlini fark etti. Çocuğun her gün kuyunun başında saatlerce oturduğunu görüyordu. Yavaşça yanına yürüdü, toprağa oturdu:

​— Ne arıyorsun bu kuyuda Uraz? diye sordu.

​Uraz gözünü kuyudan ayırmadan cevap verdi:

​— Babam Devrim'i... Buraya gitti dediler. Sesimi veriyorum, geri geliyor ama kendisi gelmiyor.

​Araz Öğretmen gözlerini kuyunun dibindeki suya çevirdi:

​— Kuyu derin olur Uraz. İnsan çok bakarsa kendi içini de kuyu sanır. Ama bak, suyun üstünde ne var?

​Uraz başını hafifçe eğip baktı:

​— Gökyüzü var, dedi. Mavi görünüyor.

​Araz Öğretmen gülümsedi, elini çocuğun omzuna koydu:

​— İşte o mavi orada durduğu sürece kuyu seni yutmaz. Baban gelmeyebilir, hayat geçip gidebilir. Ama sen o maviye bakmayı öğrenmelisin.

​— Ya gelirse öğretmenim? Ben bakmazsam geldiğini nasıl anlarım?

​Araz Öğretmen başını salladı:

​— Gelirse kuyuya değil, senin gözlerinin içine bakar Uraz. Sen hayata bak ki seni burada bulabilsin.

​İnsan, hayatın akışı içinde beklediği şeyin gelmeyeceğini anladığı an büyür. Mevsimler geçer, yapraklar dökülür, nehirler akar. Doğal düzen işler ama gidenler her zaman hemen dönmez. İşte o zaman kuyunun anlamı değişir. Kuyu, bir bekleyiş yeri olmaktan çıkıp insanın kendini gördüğü bir aynaya dönüşür.

​Eski insanların dediği gibi, her zorluğun yanında insanı ferahlatan bir kolaylık da vardır. Karanlık bir kuyunun dibinde bile gökyüzüne açılan bir açıklık her zaman bulunur.

​Sabır için de şöyle denmiştir: Sabır, şikâyet etmeden acıya dayanabilmektir. Gelmeyeni beklemenin terbiye ettiği insan ruhu, zamanla olgunlaşır.

​Yine denmiştir ki: Kuyuya düşmeden gökyüzünün, karanlığı görmeden aydınlığın değeri bilinmez.

​Zaman akmaya devam etti. Uraz, Araz Öğretmen’in sözlerini hiç unutmadı. Kuyunun dibindeki karanlığın bir çaresizlik olmadığını, suya vuran maviliğin kendi içinde de bulunduğunu anladı. Uraz okudu, mimar oldu ve eski yapıları, yıkık evleri yeniden hayata döndürmeyi seçti. Gökyüzüne bakmayı ve umut inşa etmeyi iyice öğrenmişti.

​Yıllar sonra, yine bir güz akşamı Kora Tepesi’ndeki Yalnız Ev’in bahçesinde rüzgâr esti. Çıkrık hafifçe gıcırdadı. Uraz kuyunun yanındaydı. Yoldan geçen yaşlı, yorgun bir adamın adımları kurumuş otların üzerinde durdu. Adamın üstü başı toz içindeydi, elleri nasırlıydı ve bakışlarında yılların ağır yükü vardı.

​Adam kuyuya ve sonra Uraz’a baktı:

​— Uraz... dedi kısık bir sesle.

​Uraz donup kaldı. Yıllardır kuyunun dibinde aradığı o ses, ilk kez arkasından geliyordu. Yavaşça döndü:

​— Babam... Devrim sensin, değil mi? dedi.

​Adam gözleri dolarak bir adım attı:

​— Benim oğlum... Seni bir gün bile aklımdan çıkarmadım. Sana gelebilmek, başımızı sokacak bir yuva kurabilmek için gece gündüz çalıştım. Şehir şehir dolaştım, ağır işlerde alın teri döktüm. Yollar uzadı, engeller çıktı ama ben sadece sana döneceğim o günü bekleyerek dayandım. Beni kuyu başında mı bekledin bunca zaman?

​Uraz, Araz Öğretmen’in yıllar önce söylediği sözleri hatırladı. Yüzünde dingin bir tebessüm belirdi:

​— Eskiden kuyuya bakıp seni beklerdim baba. Sonra gökyüzüne bakmayı öğrendim. Mimar oldum, yıkılan yerleri yeniden yapıyorum. Sen benim için çabalarken ben de hayattan kopmadım ki geldiğinde beni bulabil.

​Devrim, oğluna sarıldı. Yılların yokluğu ve yorgunluğu o sarılmada eriyip gitti.

​Kavuşmalarının hemen ardından Uraz, babasının elinden tutup köy okulunun yolunu tuttu. Araz Öğretmen okulun bahçesinde duruyordu. Uraz, yanındaki adamı göstererek gülümsedi:

​— Öğretmenim, dedi. Bana söylediğiniz gibi hayata baktım. Babam da bana ulaşmak için çok çabalamış, sonunda geldi ve beni buldu.

​Araz Öğretmen’in gözleri parladı, ikisinin de elini sıktı:

​— Hoş geldin Devrim. Uraz hem gökyüzüne bakmayı öğrendi hem de kurduğu yapılarla insanların hayatına mavi oldu.

​Sudaki mavi her zamanki gibi yerindeydi. Uraz yavaşça başını kaldırdı ve hem babasının hem de öğretmeninin yanında gökyüzüne baktı. Kuyu oradaydı, hayat geçmişti; ama Uraz artık gelmeyen bir gölgeyi değil, babası ve öğretmeniyle birlikte yeni günün mavisini karşılıyordu.

​"Evren her zaman 13,8 milyar yaşındadır ve genç bir kadındır."

​Ne zaman sonbahar kapıyı çalsa, kokulu mumların o dingin kokusu burnumda tüter. Yıllardır hasretini çektiğim bir baba ocağının sıcaklığında, şefkatli bir yuvanın kucağında hissederim kendimi. İnsanın içini tatlı tatlı ısıtan, ruhunda adeta alev alev bir şömine yakan zamanlardır sonbahar..."

"Ben kitabı, olmayan şiirlerin katibiyim.
Gönülden geleni, yazıp çizmek vazifem.
Gördüm ki hasret içindesin, belkide vuslat içindesin.
Şiir kalbe nazlanır satırda, yazmak için yaşamak içindesin..."

Biri gündüz olur, biri gece…

Aynı göğün altında yaşarlar da,

Birbirine değmez elleri.

Şems, Kamer'i arar kızıl akşamında,

Kamer, Şems'i bekler gecenin koynunda.

Biri giderken öteki gelir,

Kavuşmak yazılmamış sanki kaderin satırında.

Her zaman gül ile bülbüle yazdınız şiirleri,

Oysa ayrılık da şiir ister bazen.

Bir gülün dikeni kadar acı,

Bir bülbülün susuşu kadar derin…

Şems der ki:

“Ben seni beklerken doğdum her sabah.”

Kamer cevap verir:

“Ben seni beklerken sustum her gece.”

Aynı gökyüzü,

Aynı sonsuzluk,

Aynı özlem…

Ama aralarında koca bir zaman.

Belki de bazı aşklar

Kavuşmak için değil,

Özlemek için yaratılmıştır.

Belki bazı gönüller

Yan yana gelmeden de birbirine aittir.

Ama yine de sorarım göğe,

Yıldızlara, geceye, sabaha:

Şems ve Kamer kavuşabilir mi bir gün?

Güneş, Ay'a dokunabilir mi?

Yoksa onların aşkı da

Sadece gökyüzünde yazılı bir ayrılık mıdır?

Belki bir gün…

Şems doğmayı unutursa,

Kamer geceden vazgeçerse,

Zaman durur da kader susarsa…

Belki o gün

Güneş Ay'a sarılır,

Gece gündüze karışır,

Ve gökyüzü ilk kez

İki ayrı yalnızlığın kavuşmasına şahit olur.

Ama o güne kadar…

Şems doğacak,

Kamer susacak.

Biri gidecek, biri gelecek.

Ve ikisi de birbirini

Hiç kavuşmadan sevmeye devam edecek.

İhtiyaçların yerini arzular alıyor. 

Modern hayatın en belirgin sorunlarından biri, ihtiyaç ile istek arasındaki çizginin giderek silinmesidir. Reklamlar, sosyal medya ve bitmek bilmeyen kampanyalar, insanlara sürekli yeni bir şeylere sahip olmaları gerektiğini hatırlatıyor. Henüz işlevini yitirmemiş bir eşya değersizleştiriliyor, kullanılabilir durumdaki ürünler yenileriyle değiştiriliyor. Böylece tüketim, yalnızca ekonomik bir faaliyet olmaktan çıkarak alışkanlığa, hatta kimi zaman bir yarışa dönüşüyor.

İnsan, başkalarının hayatına bakarak kendi yaşamını değerlendirmeye başladığında sahip olduklarının kıymetini de unutuyor. Oysa mutluluk, her zaman daha fazlasına sahip olmakta değil; elindekinin değerini bilmekte, ihtiyaçlarını doğru belirlemekte ve hayatını ölçülü yaşayabilmektedir.

İsrafın bedeli yalnızca para değildir. 

İsraf denildiğinde çoğu zaman akla ekmek kırıntıları, çöpe atılan yemekler veya gereksiz harcamalar gelir. Oysa israfın kapsamı çok daha geniştir. Su, elektrik, yakıt, zaman, emek ve doğal kaynaklar da bilinçsiz tüketimin kurbanı olabilmektedir.

Bir sofrada tüketilmeden çöpe atılan yemek, yalnızca ekonomik bir kayıp değildir. O sofraya ulaşana kadar harcanan emeğin, suyun, toprağın ve enerjinin de boşa gitmesidir. Musluktan gereksiz yere akan su, boş odada yanan ışık, sırf yenisi moda oldu diye terk edilen eşyalar, geleceğe karşı taşıdığımız sorumluluğu yeniden düşünmemiz gerektiğini gösterir.

Dünyanın bir yanında insanlar temel ihtiyaçlarına ulaşmakta güçlük çekerken diğer yanında kullanılabilir ürünlerin çöpe atılması, çağımızın önemli çelişkilerinden biridir. Bu nedenle israfla mücadele, yalnızca aile bütçesini koruma meselesi değil; vicdan, adalet ve toplumsal sorumluluk meselesidir.

Gösteriş kültürü ve toplumsal baskı

Tüketim çılgınlığını besleyen unsurlardan biri de gösteriş kültürüdür. Bazen bir davetin değeri harcanan parayla, bazen bir başarının büyüklüğü sahip olunan eşyalarla, bazen de insanın itibarı kullandığı markalarla ölçülmeye çalışılır.

Oysa insanın değeri, giydiği kıyafetin markasından veya kullandığı aracın fiyatından ibaret değildir. Gerçek itibar; dürüstlükte, çalışkanlıkta, merhamette, bilgide ve topluma sağlanan katkıda saklıdır.

Özellikle aileler üzerinde oluşan tüketim baskısı, ekonomik imkânların ötesinde harcamalara yol açabilmektedir. İnsanlar bazen ihtiyaç duydukları için değil, çevrelerinden geri kalmamak için borçlanmakta; bazen de başkalarına iyi görünmek uğruna kendi huzurlarından vazgeçmektedir. Oysa gösteriş uğruna kaybedilen huzurun bedeli, satın alınan hiçbir eşyanın fiyatıyla ölçülemez.

Çözüm, bilinçli tüketim kültüründe

Tüketim çılgınlığına karşı mücadele, büyük sözlerden önce küçük ama kararlı adımlarla başlar.

Alışveriş yapmadan önce gerçekten ihtiyacımız olup olmadığını sorgulamak, kullanılabilir eşyaları onarmak, gıdayı planlı tüketmek, su ve enerjiyi korumak, gereksiz ambalajlardan kaçınmak ve israfı önleyen alışkanlıkları çocuklarımıza kazandırmak bu mücadelenin temel adımlarıdır.

Ailede başlayan tasarruf bilinci, okulda eğitimle güçlenmeli; toplumda dayanışma kültürüyle desteklenmeli ve kurumların sorumlu uygulamalarıyla yaygınlaştırılmalıdır. Üretimden tüketime kadar her aşamada kaynakların verimli kullanılması, çevrenin korunması ve ihtiyaç fazlası ürünlerin değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır: Tasarruf, insanların temel ihtiyaçlarından vazgeçmesi demek değildir. Asıl amaç, ihtiyaçları karşılamakla savurganlık arasındaki dengeyi kurmak; insan onuruna yakışır bir yaşam sürerken kaynakları bilinçli kullanmaktır.

Geleceğe bırakacağımız en değerli miras

Tüketim çılgınlığı yalnızca bugünün ekonomik koşullarını değil, yarının dünyasını da etkiliyor. Doğal kaynakların sınırsız olmadığı gerçeği karşısında, bugünkü tercihlerimizin gelecek kuşakların yaşamını doğrudan etkilediğini unutmamalıyız.

Çocuklarımıza yalnızca para kazanmayı değil, kazandıklarını doğru kullanmayı da öğretmeliyiz. Sahip olmanın yanında paylaşmanın, satın almanın yanında üretmenin, yenisini almanın yanında mevcut olanı korumanın değerini anlatmalıyız.

Çünkü güçlü toplumlar yalnızca çok üreten veya çok tüketen toplumlar değildir. Kaynaklarını koruyan, emeğe saygı duyan, ihtiyaç sahiplerini gözeten ve gelecek nesilleri düşünen toplumlar da güçlüdür.

Ölçülü yaşamak, özgür yaşamaktır. 

Tüketim çılgınlığı karşısında kendimize şu soruyu sormalıyız: Hayatımızı gerçekten ihtiyaçlarımız mı yönlendiriyor, yoksa bize sürekli daha fazlasını istememizi söyleyen bir düzenin içinde mi yaşıyoruz?

Unutmayalım ki her yeni satın alma mutluluk getirmediği gibi, her pahalı eşya da insanın hayatına gerçek bir değer katmaz. Bazen en büyük zenginlik, gereksiz bir harcamadan vazgeçmek; en büyük kazanç, sahip olduklarımızın kıymetini bilmek; en büyük erdem ise imkânlarımızı hem kendimiz hem de toplum için doğru kullanmaktır.

Daha çok tüketmek yerine daha bilinçli yaşamak, daha çok sahip olmak yerine daha çok paylaşmak zorundayız. Çünkü gelecek kuşaklara bırakacağımız miras, yalnızca biriktirdiğimiz servet değil; koruduğumuz doğa, gözettiğimiz insanlık ve öğrettiğimiz değerler olacaktır.

Gerçek zenginlik, ne kadar çok şeye sahip olduğumuzla değil, sahip olduklarımızı ne kadar doğru kullandığımızla ölçülür.

Mehmet GÖKSELLİ 

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen

Teninin kokusu, rüzgarda bir esinti.

Her anışında içimde bir yangın başlar,

Sevmek ne zormuş, özlemle karışınca.

Uzak şehirlerde yankılanır sesin,

Her yıldız, bir damla gözyaşı sanki.

Sensiz geçen geceler, uykusuz ve derin,

Bir özlem ki, kalbimi ince ince sızlatır.

Elini tutmak, saçını okşamak,

En büyük arzum, en tatlı hayalim.

Her nefesimde adın gizli, her atışımda,

Sana kavuşmak, bitmeyen bir özlemin hali.

Hatıralar bir film şeridi gibi gözümde,

Gülüşün, dokunuşun, her anın taptaze.

Sevdan bir meşale, aydınlatır yolumu,

Özlemim bir denge, sensizliğin acı lezzeti.

Sabırla beklerim, döneceğin günü,

Her gün biraz daha büyür bu özlem.

Sensiz geçen her an, bir asır sanki,

Sevmek ne güzel, özlemek ne derin bir elem.

Sinan Bayram 

Sert, hırçın dalgaların arasında.

Hayallerim bir yana çarpıyor,

Vedalar üzer mi...

Beni, bizi, herkesi...

Gidene mi zor, kalana mı?

Şu üç günlük dünyada,

Kim ne kadar değerli bizim için?

Ya da kim, kimin yerini ne kadar doldurabilir?

Bir ateşin içinde yanan kâğıt olsan,

Üzerindeki resimler yok olurken,

Tek yanan resim mi olur?

Yoksa anılar mı, hatıralar mı?

Ağlamak, sadece özlem için mi gözyaşı dökmektir?

Nefesin, ömrün, hayatın için

Ateşin harlanmaz mı?

Tükenmişliğin içinde,

Nereye gidebilirsin ki... 

Kendini dindirmek için?

Beni, benimle sınayan biri,

Kendini nasıl değerli hisseder?

Her bakışın, binlerce şiire denk.

Aşkınla tutuşan bu deli gönlüm,

Sende buldu en derin, en özel rengi.

Bir nehir gibi çağlar içimde sevgin,

Durdurulamayan, coşkulu bir akış.

Her damlasında yeniden dirilişim,

Sensiz geçen anlar, bir boşluk, bir yıkılış.

Dokunduğun her yer cennete döner,

Nefesin, en taze baharın müjdesi.

Aşkınla yanan bu kalp, asla sönmez,

Sen benim var oluşumun en büyük gayesi.

Bazen bir fırtına, bazen dingin bir liman,

Aşkımız, zamana meydan okuyan bir destan.

Her zorlukta daha da güçlenen bağımız,

Seninle olmak, en saf, en kutsal armağan.

Umutlarım seninle yeşerir yeniden,

Korkularım sensizlikle yok olur birden.

Seninle bütünleştim, seninle ben oldum,

Sevmek seninle, aşkın ta kendisi oldum.

Sinan Bayram 

Zeynep, Selim’in evinden uzaklaştıkça adımlarını hızlandırdı. Nereye gittiğini bilmiyordu. Tek istediği, biraz önce gördüğü manzaradan ve zihninde dönüp duran düşüncelerden uzaklaşmaktı.

Selim’in yerde yatan bedenini gözünün önünden silemiyordu. Dairesinin kapısının aralık oluşu, odadaki dağınıklık ve koridordan gelen ayak sesleri birbirine karışıyordu. Birkaç saat önce onunla tartışmıştı. Üstelik Selim, kendisini mahvetmekle tehdit etmişti. Şimdi de onu ölü bulmuş, korkuya kapılıp evden kaçmıştı.

Polisler gerçeği öğrendiğinde ne düşünecekti?

Bu sorunun cevabını bilmiyordu. Bildiği tek şey, olay yerinden ayrılmasının aleyhine kullanılabileceğiydi. Masum olduğunu anlatabilirdi elbette. Fakat o an, kimsenin kendisini dinleyeceğine inanamıyordu.

Bir süre sonra küçük bir kafenin önünde durdu. İçeri girip lavaboya yöneldi. Musluğu açtı, ellerini yıkadı. Selim’in bileğine dokunduğu anı hatırlayınca midesi kasıldı. Onu bulduğunda yardım çağırması gerektiğini biliyordu. Buna rağmen kaçmıştı.

Aynaya baktı. Yüzü solgundu, gözleri korkuyla büyümüştü. Birkaç kez derin nefes aldı. Sakinleşmeye çalışsa da düşünceleri bir türlü düzene girmiyordu.

Deniz’i aramalıydı.

Çocukluklarından beri birbirlerini tanıyorlardı. Zor zamanlarda birbirlerine destek olmuşlardı. Ama şimdi telefonla konuşmak bile Zeynep’e riskli geliyordu. Söylediklerinin bir başkası tarafından duyulmasından korkuyordu.

Kafeden çıktığında caddenin köşesindeki eski bir ankesörlü telefon gözüne ilişti. Bir süre tereddüt ettikten sonra yanına gitti. Numarayı ezbere biliyordu. Ahizeyi kaldırıp Deniz’in numarasını çevirdi.

Telefon birkaç kez çaldı.

“Alo?”

“Deniz, benim.”

Zeynep’in sesini duyan Deniz hemen ciddileşti.

“Zeynep? Ne oldu? Sesin neden böyle?”

“Selim öldü.”

Karşı tarafta kısa bir sessizlik oldu.

“Ne diyorsun sen? Nereden biliyorsun?”

“Evine gittim. Eşyalarımı alacaktım. Kapı aralıktı. İçeri girdim ve onu yerde buldum.”

“Polisi aradın mı?”

Zeynep gözlerini kapattı.

“Hayır.”

“Neden?”

“Çünkü dün sabah onunla herkesin önünde tartıştım. Beni tehdit etti. Şimdi de onu ölü buldum. Polisin ilk şüphelisi ben olacağım.”

“Zeynep, tartışmış olmanız onu senin öldürdüğün anlamına gelmez.”

“Bunu sen biliyorsun. Ya onlar?”

Deniz hemen cevap vermedi.

“Peki, evden neden ayrıldın?”

“Koridordan bir ses geldi. Panikledim. Ne yapacağımı bilemedim. Sadece oradan uzaklaşmak istedim.”

“Şu an neredesin?”

Zeynep bulunduğu yeri söyledi.

“Orada kalma,” dedi Deniz. “Sana bir adres göndereceğim. Oraya gel. Ama dikkatli ol.”

“Deniz, başımı daha büyük bir belaya sokmayacaksın, değil mi?”

“Bana güvenebilirsin. Fakat şunu da bil: Polisten sonsuza kadar kaçamazsın. Bir noktada gidip bildiklerini anlatman gerekecek.”

Zeynep telefonu kapattıktan sonra bir süre ahizenin başında kaldı. Deniz’e güveniyordu ama onun söyledikleri korkusunu azaltmamıştı. Aksine, artık yalnızca polisten değil, Selim’in ölümünün arkasında ne olduğunu bilmediği için de korkuyordu.

---

Aynı saatlerde olay yeri inceleme ekipleri Selim’in evindeki çalışmalarını sürdürüyordu. Daireye giren herkesin hareketleri kayıt altına alınıyor, bulunan izler uygun yöntemlerle toplanıyordu. Selim’in ölüm nedeni ve ölüm zamanı henüz kesinleşmemişti. Olayın nasıl gerçekleştiğine ilişkin değerlendirme yapmak için incelemelerin tamamlanması gerekiyordu.

Başkomiser Tarık, emniyette ilk bilgileri alırken masasına bırakılan notları gözden geçirdi. Selim’in adı, adresi ve olayın öğrenilme biçimi dosyada yer alıyordu. Henüz cevaplanmamış çok sayıda soru vardı.

Kapı çalındı. Genç bir polis memuru içeri girdi.

“Başkomiserim, olayla ilgili ilk bilgileri getirdim.”

Tarık başını kaldırdı.

“Anlat.”

“Ölen kişi Selim. Sabah saatlerinde evinde bulunmuş. Olay yeri incelemesi devam ediyor. Ölüm nedeni henüz belli değil.”

“Peki, onu bulan kişi?”

“Şu an için Zeynep isimli bir kadının olayla bağlantısı araştırılıyor. Dün sabah bir çay bahçesinde Selim’le tartıştığı bilgisi geldi. İşletmedeki bir çalışan bunu söylemiş. Ancak tanıkların ifadeleri henüz alınmadı.”

Tarık notlara göz attı.

“Kadın şu an nerede?”

“Bilmiyoruz, başkomiserim.”

“Önce tartışmaya tanık olanları belirleyin. İfadelerini alın. Çevredeki kamera kayıtlarını da araştırın. Zeynep’in nerede olduğunu tespit edin ve ifadesine başvurmak üzere kendisine ulaşın.”

“Gözaltı için talimat verelim mi?”

Tarık kalemini masaya bıraktı.

“Henüz değil. Elimizde ne var? Bir tartışma bilgisi ve tamamlanmamış bir olay yeri incelemesi. Bunlar soruşturma yürütmek için yeterli, ama tek başına birini katil ilan etmek için değil.”

Polis memuru başını salladı.

“Anlaşıldı, başkomiserim.”

“Bir de şunu unutmayın: Tanıkların ne söylediğini öğrenmeden, kamera kayıtlarını incelemeden ve olay yerindeki bulguları değerlendirmeden hiçbir varsayımı gerçek kabul etmiyoruz. Önce bilgi toplayacağız, sonra parçaları birleştireceğiz.”

Memur odadan çıktıktan sonra Tarık dosyaya yeniden baktı. Selim’in ölümüyle sonuçlanan olayın başlangıcı, görünüşe göre sıradan bir tartışmaya uzanıyordu. Ancak tartışmanın varlığı, cinayetin nedenini açıklamıyordu.

Tarık, masadaki notların üzerine bir kâğıt daha koydu ve Zeynep’in adını yazdı. Şimdilik onun hakkında bildikleri sınırlıydı. Yine de bu sınırlı bilgilerin doğrulanması gerekiyordu.

---

Zeynep, Deniz’in gönderdiği adrese doğru yürürken çevresini sürekli kontrol ediyordu. Sokağın sonuna yaklaştığında karşı kaldırımda park etmiş bir polis aracı gördü. Olduğu yerde durdu. Polislerin kendisini arayıp aramadığını bilmiyordu ama Selim’in evinden kaçtığı için artık her polis aracını kendisiyle ilişkilendiriyordu.

Geri dönmeyi düşündüğü sırada yan taraftaki kapı aralandı. Bir el kolundan kavrayıp onu içeri çekti.

Zeynep bağırmaya yeltendiğinde adam fısıldadı:

“Benim, Deniz. Ses çıkarma.”

Zeynep onu tanıyınca kendini kurtarmaya çalışmayı bıraktı. Deniz kapıyı kapattı, ardından sokağa açılan aralıktan dışarı baktı.

“Burada ne işin var? Beni korkudan öldürecektin!”

“Polis aracını gördüm. Seni sokakta karşılamak istemedim.”

“Beni arıyor olabilirler mi?”

“Bilmiyorum. Ama seninle telefonda konuştuktan sonra burada beklemenin daha doğru olacağını düşündüm. Bu hâlde tek başına dolaşman iyi bir fikir değil.”

Zeynep başını eğdi.

“Ben kimseyi öldürmedim, Deniz.”

“Biliyorum. Ama evden kaçtığını polisler de öğrenirse bunu açıklaman gerekecek. Şimdi önce sakinleş. Sonra bana orada gördüğün her şeyi anlat.”

Zeynep bir an tereddüt etti. Polise gitmekten korkuyordu; Deniz’e güvenmek istiyordu ama onun hakkında da bilmediği şeyler vardı. Yine de sokakta kalamazdı.

Arkasından yürüdü.

Oysa henüz bilmiyordu: Polisten kaçmak için sığındığı bu liman, onu kurtaracak güvenli bir kucak mıydı, yoksa Selim’in ölümüne giden o karanlık tuzağın tam ortası mı?

Devamı yarın burada! 

Yıllar yıllar evvel büyümek diye bir gayemiz vardı. O zamanlar büyümek gözümüzde nasıl da büyülü bir şeydi değil mi?

Kafa sallayanlarınızın olduğunu görmek güzel…

Bir büyüseydim, kendi hayatımı kursaydım, kimseden izin almadan yaşasaydım.” diye az koşturmadık o yılların peşinden. Büyüklerin masasına oturmak, akşam istediğimiz saatte eve dönmek, kendi paramızı kazanıp kimseye hesap vermemek özgürlüğün ta kendisi gibi gelirdi. Boyumuz uzasın diye az çabalamadık, yaşımızı hep bir iki yaş büyük söylemedik mi mahallede, okulda, yeni tanışmalarda?

Peki, ne oldu sonra Büyüdük, istediklerimizin hepsi oldu. Kararları biz veriyoruz, akşam istediğimiz saatte evdeyiz, kendi ayaklarımızın üstündeyiz...

Ama her şey tam da hesapladığımız gibi giderken, içimizde tam olarak adını koyamadığımız kocaman bir boşluk peydah oldu.

Neden?

Ben söyleyeyim sizin yerinize. O boşluk, özgürlük sandığımız şeyin aslında ağır birer sorumluluk zırhına dönüşmesinden peydah oldu. Büyüdükçe hayatın saf, hesapsız neşesini kaybettik çünkü. Çocukken bir arkadaşımızla yan yana durmak yeterdi ne title’mızı sorardık birbirimize ne parayla tartardık ağırlığımızı. Şimdiyse kurduğumuz ilişkilerin arasına hesaplar, beklentiler, mesafe ve nezaket kılıfları girdi.

O boşluk her gün 'güçlü durmak' zorunda olmanın, kimseye zayıflığımızı gösterememenin yorgunluğundan ibaret değil mi?

Çocukken dizimiz kanadığında avazımız çıktığı kadar ağlardık, hemen sarıp sarmalayanımız olurdu. Büyüyünce ruhumuz kanıyor da "İyiyim, bir şeyim yok" deyip tebessüm etmek zorunda kalıyoruz. Hayat koşturmacasında, faturaların, yarın kaygısının, kariyer telaşının ve bitmek bilmeyen yetişkinlik beklentilerinin arasında kendimizi unuttuk.

En acısı da ne biliyor musunuz?

Çocukken hayallerimiz sınır tanımazdı ama büyüdükçe hayallerimizin yerini 'gerçekler' ve 'zorunluluklar' aldı. İşte o bahsettiğim boşluk, gözlerimizdeki eski hesapsız ışıltının ve merakın sönmesinden başka bir şey değil.

Meğerse çok acele etmişiz dostlar...

Meğer hayatın en güzel, en hesapsız, en dertsiz yılları hikâyenin daha en başında, biz "Bir an önce büyüyeyim" diye çabalarken sessizce geride kalmış. Meğer özgürlük dediğimiz şey akşam ezanından önce eve yetişme telaşıymış, yarınki sınavdan başka hiçbir derdin olmamasıymış, sokak lambasının altında saatlerce süren içi boş ama ruhu dolu sohbetlermiş meğer en büyük zenginlik. 

Biz büyümeyi özgürlük sanırken, omuzlarımıza binen sorumlulukların, hesapsızca tükenen dostlukların ve bitmek bilmeyen yetişkin telaşlarının ortasında bulduk kendimizi. Bugün hepimizin yüzünde aynı buruk tebessüm var. Hepimiz geçmişe bakıp "Keşke o günlerin kıymetini biraz daha bilseydik" diyoruz ancak zamanı geri sarıp iki basamak birden çıktığımız merdivenleri geri inemeyiz, biliyorum. 

Madem hepimiz aynı hissin etrafında toplandık, belki de birbirimize hatırlatmamız gereken bir şey vardır. İçimizdeki sabırsız çocuğu büsbütün kaybetmeyelim. Büyüdük evet ama hayatın o ilk yıllarındaki samimiyeti, neşeyi ve hesapsız sevgiyi bugünün karmaşasına taşımak hâlâ bizim elimizde. Hayatı bu kadar ciddiye alıp çocukluk masumiyetimize haksızlık etmeyelim, yeni özgürlük kavramımız da bu olsun mu?

​Zamanın buz tuttuğu, dağların başını kara bulutların sardığı o günden sonra, Efes’in eteklerindeki sessizlik derinleşti. Decius’un zulmü bir cellat gibi sokaklarda gezinirken, sarayın saltanatından vazgeçip hakikatin peşine düşen yedi yürek, adımlarını ölüm korkusuyla değil, inançlarının verdiği o hafiflikle atmıştı.

​Önde Yemliha, arkasında Mislina, Mernis, Şazenuş, Debetnuş, Talliynuş ve en gençleri Kepestatutay. Tozlu patikalardan tırmanırken yalnız değildiler. Çöplüklerden, kapı önlerinden kovulan, kovalayanların taşladığı sarı tüylü, hüzünlü gözlü bir köpek, Kıtmir, sessizce onlara katılmıştı. İnsanların merhameti unuttuğu o çağda, o sadık hayvan inatçı bir sadakatle gençlerin gölgesine sığınmıştı.

​Nihayet dağın sırtında, rüzgârın bile uğramaya korktuğu sapa bir mağara buldular. Mağaranın ağzı taşlarla örülecek, üzerlerine demirden kapılar kilitlenecekti belki; ama içerideki huzur, dışarıdaki demirden daha keskindi. Kıtmir, mağaranın girişine büzüldü. Ön ayaklarını uzattı, kafasını onların üzerine koydu ve gözlerini kapadı. O an, zamanın çarkı sanki ilahi bir buyrukla durdu.

​Yüzyıllarca rüzgârlar esti; uykunun derinliğinde imparatorluklar yıkıldı, krallıklar kumdan kaleler gibi dağıldı. Decius’un kemikleri toprak oldu, torunlarının torunları bile unutuldu. Ama o mağaranın içinde ne bir saç teli uzadı ne de bir cildin tazeliği soldu. Üç yüz dokuz yıl, göğüs kafeslerindeki o sakin inanç ritmiyle inip kalktı. Güneş her sabah mağaranın kapısına vuruyor fakat içeriye sızıp onları rahatsız edemiyordu; sanki ışık bile bu kutsal uykudan çekiniyordu.

​Ve bir sabah... Zamanın kilidi usulca açıldı.

​İlk kıpırdayan Yemliha oldu. Ardından diğerleri uyandı. Kirpiklerindeki tozları silkeleyip gözlerini açtıklarında, mağaraya sızan ışık onlara dünkünden farklı gelmedi. Acıkan midelerini düşünerek, "Ne kadar uyuduk acaba? Günün yarısı mı, yoksa bir tam gün mü?" diye fısıldaştılar. Oysa sandıkları bu kısa uykunun asırları devirdiğinden bihaberdiler.

​Aralarından Yemliha, gümüş işlemeli eski bir sikkeyle yiyecek almak üzere şehre inmek için yola çıktı. Kıtmir, her zamanki gibi sadık adımlarla onun arkasından yürüyordu.

​Yemliha şehre yaklaştığında durup gözlerini ovuşturdu. Surlar başkaydı, bayraklar yabancı bir lisanla dalgalanıyordu, insanların kıyafetleri ve yüzleri bambaşkaydı. Korkuyla değil, derin bir hayretle ilerledi. Taze ekmek kokusunu takip edip fırına girdi. Yemliha, fırının kapısından içeri adım attığında genzini yakan taze ekmek kokusu bile ona yabancı geldi. Çevresindekilerin bakışları üzerindeki eski giysilerde, tozlu çizmelerinde gezinirken; arkasından yükselen fısıltılar, bilmediği bir tınının yabancı sesleri gibi kulaklarında uğuluyordu. Zihnindeki dünkü fırıncı ile karşısındaki adam aynı değildi. Yemliha, yabancı bakışların ortasında cebindeki gümüş sikkeyi fırıncıya uzattı.

​Fırıncı parayı eline aldığında. Paradaki kabartmaya şaşkınlıkla bakarak Yemliha’ya dönüp"evlat" dedi sesi titreyerek. "Sen bu defineyi nerede buldun? Bu para, üç asır önce toprağa karışmış İmparator Decius’un mührünü taşır!"

​Yemliha şaşkınlıkla geri çekilirken "define mi?" diye fısıldadı. "Biz dün akşam bu parayla şehirden kaçtık. Kral Decius hâlâ tahtında, gazabı sokaklardadır. Nasıl üç asır dersin?"

​O an ikisinin de gözlerinde aynı mucizevi hakikat belirdi. Gerçek dalga dalga yayılırken, kalabalıklar toplandı. Ölü sanılanlar, yüzyıllar sonra uyanmıştı.

​Dönemin adil idarecisi ve halk, büyük bir huşu içinde mağaraya doğru yola çıktı. Mağaranın önüne vardıklarında içeriden yayılan o tarifsiz, cennet misali nuru gördüler. Hükümdar saygıyla diz çökerek sizler kimlersiniz? Zamanın unuttuğu ama Yaratıcı'nın koruduğu bu mucize kimin eseridir?

​Yemliha mağaranın kapısında belirdi. Yüzünde derin bir huzur ve teslimiyet vardı. 

​Bizler zulümden kaçıp Rabbimizin merhametine sığınan garipleriz. Anladık ki dünyanız değişmiş, zalimler gitmiş. Bizim bu dünyadaki nöbetimiz tamamlandı dediler. 

​Gençler, görevlerini tamamlamış olmanın verdiği ebedi huzurla dünyaya veda edip başlarını taşa koydular; asıl uykularına, ebedi istirahatlerine çekildiklerinde. Mağaraya derin bir sessizlik çöktü. Kıtmir önce Yemliha'ya yaklaştı. Burnunu onun eline dokundurup sonra diğerlerinin yanına gitti. Her birini kokladı; sanki hepsinin hâlâ orada olduğundan emin olmak istiyordu. Ardından mağaranın girişine döndü.

Dışarıda güneş batıyordu. Dağların üzerine akşamın gölgesi düşerken Kıtmir ön ayaklarını uzattı ve başını onların üzerine bıraktı.

Yine bekliyordu.

Belki bir gün uyanacaklarını düşünüyordu. Belki de sadakat, beklemek için bir sebebe ihtiyaç duymuyordu. O mağarada yedi genç, inançlarının huzuruna kavuşmuştu. Kapıda ise hiçbir şey istemeden, hiçbir karşılık beklemeden seven bir dost vardı. Ve zaman, bir kez daha sessizce akıp gitti.

​Kıtmir ise yine oradaydı. Mağaranın kapısında, zamanın bittiği yerde, sadakatin en ebedi heykeli gibi duruyordu.

             DİLEK SARIKAYA

Menajer :ilayda Can & Dilara sarıkaya

Kayalı Dere; etrafı yüksek tepelerle çevrili, kışları sert geçen, insanın yalnızlığını yüzüne vuran sessiz bir kasabaydı. Bu kasabada yaşayan Poyraz’ın içindeki yalnızlık da çocukluğunda başlamıştı. Annesi Ayla ile babası Bahri, bitmek bilmeyen kavgalarından sonra Poyraz henüz küçük bir çocukken onu bırakıp başka şehirlere gitmişlerdi. İkisi de kendi derdine düşmüş, evlatlarını unutmuştu. İnsanın ilk sığınağı kendi evidir; ilk sevgiyi orada görmeyen bir çocuk, dünyayı da soğuk bir yer sanır. Poyraz’a sahip çıkan teyzesi Aslı da ona sevgisini vermemiş; sırf vicdan azabından kaçmak için evinde sadece başını sokacak bir yer ve bir kap yemek vermişti. Ne bir gün başını okşamış ne de içini ısıtacak güzel bir söz söylemişti.

 İşte bu sevgisizliğin ortasında büyüyen Poyraz, kasaba çarşısındaki küçük bir mobilya atölyesinde çalışıyordu. İş yerinde onu öz kardeşi gibi gören mesai arkadaşı Aylin, hemen yan taraftaki emniyet amirliğinde çalışan babacan Kemal Amir, bir de Poyraz’ı her şeyine rağmen seven sevgilisi Deniz... Bu üç insan Poyraz’a hep destek olmak istiyordu. Fakat o sıcaklığı ilk önce kendi evinde, ailesinin yanında görmeyen Poyraz, bu yakınlığa nasıl karşılık vereceğini bilemiyor; bir gün onlar da çeker gider korkusuyla etrafındaki herkese sert davranıp sevdiklerini kendinden uzaklaştırıyordu.

O günün sabahında Poyraz Poyraz başını öne eğip çenesini sıktı. "Ben kimseden sığınak istemedim Aylin," dedi. "Annem Ayla da babam Bahri de beni bir kenara attı. Teyzem Aslı’nın evinde de sığıntı gibi kaldım. Ben sevmeyi bilmem. Benim yanımda duran zarar görür."

"Biz sana zarar vermek için değil, yaranı sarmak için buradayız abi," dedi Aylin sesi titreyerek. "Ama sen kırmaktan vazgeçmiyorsun."

O sırada atölye kapısının önünden geçen ve kasabada herkese babalık eden emniyet amiri Kemal Amir içeri girdi. Poyraz’ın omzuna elini koydu.

"Evlat," dedi Kemal Amir. "Etrafındakilere iyi davran ki iyilik bulasın. İnsanların içi birbirine ısınır, birbirine yaklaşır. Sabahki öfkeni de gördüm, söylediğin lafları da. Sana uzanan elleri itme; geçmişte o yuvayı yıktılar diye sana sunulan bu sıcak sığınağı da kendi elinle bozma."

 "Beceremiyorum amir," dedi Poyraz alçak bir sesle. "İçimdeki o öfke çıkınca gözüm hiçbir şeyi görmüyor."

 "Öğreneceksin evlat," dedi Kemal Amir. "Yeter ki o gururu bırakıp özür dilemeyi bil."yine içindeki öfkeye yenilmişti. Atölyeye girer girmez Aylin’in haftalardır uğraşıp hazırladığı ahşap çerçeveyi bir anlık öfkeyle yere fırlatıp kırmıştı. Üstelik bununla da kalmamış, gürültüyü duyup yanlarına gelen Kemal Amir’in kendisini yatıştırma çabalarına sert bir yanıt vermiş, akşam için sözleştiği Deniz’e de bağırıp yanından kovmuştu. Gün boyu atölyede tek başına kalıp o kırık parçalara baktıkça içindeki pişmanlık büyüdü.

 Bir akşamüstü iş çıkışı atölyeden çıkarken, iş yerinde onu öz kardeşi gibi gören Aylin onun yolunu kesti. Gözleri dolmuştu, yüzünde derin bir kırgınlık vardı.

 "Poyraz abi, neden bize böyle davranıyorsun?" diye sordu Aylin, kırılan çerçeveden kalan parçayı elinde tutarak. "Biz seni ailemiz bildik, sana sığınak olmak istedik ama sen ne zaman bir adım yaklaşsak bizi tersliyorsun. Sabah o çerçeveyi değil, sanki hepimizin kalbini kırdın."

 Poyraz başını öne eğip çenesini sıktı. "Ben kimseden sığınak istemedim Aylin," dedi. "Annem Ayla da babam Bahri de beni bir kenara attı. Teyzem Aslı’nın evinde de sığıntı gibi kaldım. Ben sevmeyi bilmem. Benim yanımda duran zarar görür."

"Biz sana zarar vermek için değil, yaranı sarmak için buradayız abi," dedi Aylin sesi titreyerek. "Ama sen kırmaktan vazgeçmiyorsun."

O sırada atölye kapısının önünden geçen ve kasabada herkese babalık eden emniyet amiri Kemal Amir içeri girdi. Poyraz’ın omzuna elini koydu.

"Evlat," dedi Kemal Amir. "Etrafındakilere iyi davran ki iyilik bulasın. İnsanların içi birbirine ısınır, birbirine yaklaşır. Sabahki öfkeni de gördüm, söylediğin lafları da. Sana uzanan elleri itme; geçmişte o yuvayı yıktılar diye sana sunulan bu sıcak sığınağı da kendi elinle bozma."

 "Beceremiyorum amir," dedi Poyraz alçak bir sesle. "İçimdeki o öfke çıkınca gözüm hiçbir şeyi görmüyor."

 "Öğreneceksin evlat," dedi Kemal Amir. "Yeter ki o gururu bırakıp özür dilemeyi bil."

Poyraz daha fazla bir şey diyemedi, başını öne eğip hızla atölyeden çıktı. Kasaba meydanındaki ağacın altında kendisini bekleyen sevgilisi Deniz’in yanına gitti. Deniz’in kırgın bakışlarını görünce içi sızladı.

 "Yine mi kaçacaksın benden Poyraz?" dedi Deniz yavaşça. "Sabah söylediklerinden sonra yüzüme bakmaya bile çekiniyorsun değil mi? Sevmekten korktuğun için etrafındaki herkesi kırıyorsun. Oysa biz senin fırtınandan kaçıp sığınacağın yer olmak istiyoruz."

 Poyraz bu kez öfkelenmedi. Yaptığı hatalar, sabah kırdığı o ahşap çerçeve ve sevdiklerinin yüzündeki o kırgın ifadeler birer birer gözünün önüne geldi. İçinde büyük bir pişmanlık hissetti.

"Çok pişmanım Deniz," dedi Poyraz, sesi cılız çıkarak. "Seni, Aylin’i, Kemal Amir’i hep kırdım. Sabah Aylin’in emeğini bozdum, Kemal Amir’e saygısızlık ettim, sana ağır konuştum. Kimse bana sevmeyi öğretmedi ki... Ne zaman birine yaklaşsam içimdeki o öfke çıkıyor ve her şeyi bozuyor. Pişmanım ama bu pişmanlık verdiğim zararları siler mi bilmiyorum."

 Sevgilisi Deniz yaklaşıp Poyraz’ın elini tuttu.

 "Pişman olman güzel bir şey Poyraz," dedi. "Doğru, insan sevmeyi önce kendi evinde öğrenir ama orada öğrenemedi diye ömrü boyunca sevgisiz kalmak zorunda değil. Sabah kırdığın o çerçeveyi yeniden yapabilirsin, kırdığın kalpleri de düzeltebilirsin. Sen sevgisiz büyüdün diye hep böyle kalmak zorunda değilsin. Yeter ki o sığınağın kapısını çalmayı kabul et."

Poyraz o akşam kasabanın soğuk rüzgârı eserken ilk kez kaçmak yerine durmayı seçti. Geçmişini değiştiremezdi belki ama pişmanlığı sayesinde bundan sonra sevdiklerine zarar vermemeyi, kırdığı kalpleri düzeltmeyi öğrenecekti.

Gülüşünde, baharın neşesini tattım.

Her dokunuşunda içimde bir çiçek açtı,

Sana adadım bu ömrü, hiç pişman olmadım.

Ruhumda bir yankı, kalbimde bir şarkısın,

En ücra köşelere sinen en tatlı sızısın.

Sensiz geçen her an, eksik bir nefes gibi,

Var olduğun her yer, benim cennetim.

Bazen bir fırtına, bazen dingin bir deniz,

Sevmek seninle, bitmeyen bir mucize.

Kırık kalpleri onaran, umutları yeşerten,

En büyük servetimsin, en derin hissimsin.

Zaman aksın gitsin, mevsimler değişsin,

Bu sevda baki kalsın, hiç eksilmesin.

Sana sığındım, limanım oldun benim,

Sevmek seninle, yeniden doğmaktır.

Peki bugün ne değişti?

Komşuluk gerçekten ölüyor mu, yoksa biz mi ona gereken değeri vermeyi unuttuk?

Modern hayatın hızına kapıldığımız bu çağda, aynı apartmanda yaşayan insanların birbirini tanımadan yıllar geçirdiğine tanık oluyoruz. Yan yana duran kapılar, bazen birbirinden uzaklaşan hayatların sembolü hâline geliyor. Asansörde karşılaşıp başımızı eğiyor, koridorda selam vermeyi unutuyor, yanı başımızdaki insanın derdinden habersiz yaşamayı sıradanlaştırıyoruz.

Elbette zaman değişti. Şehirler büyüdü, çalışma hayatı yoğunlaştı, insanların özel yaşamlarına duyduğu ihtiyaç arttı. Güvenlik kaygıları, ekonomik zorluklar ve dijital dünyanın etkisi de insan ilişkilerini dönüştürdü. Ancak bütün bu değişimlerin arasında kaybetmememiz gereken bir değer var: İnsanın insana duyduğu yakınlık ve sorumluluk.

Komşuluk, yalnızca kapı önünde sohbet etmek ya da özel günlerde birbirine ikramda bulunmak değildir. Komşuluk; hastalandığında bir hâl hatır sormak, yaşlı bir insanın ihtiyacını fark etmek, çocukların güvenliğine duyarlı olmak, bir cenazede acıyı paylaşmak, bir mutlulukta içtenlikle sevinmektir. Bazen bir telefon, bazen sıcak bir tebessüm, bazen de içtenlikle söylenen bir “Bir ihtiyacın var mı?” cümlesidir.

Bugün teknolojinin sunduğu imkânlarla dünyanın öbür ucundaki insanlarla iletişim kurabiliyoruz. Fakat aynı binada yaşayan komşumuzun adını bilmeyebiliyoruz. Sosyal medyada yüzlerce kişiye ulaşırken gerçek hayatta bir kişinin kapısını çalmaya çekinebiliyoruz. İletişimin arttığı, ancak samimiyetin azaldığı bir dönemin çelişkisini yaşıyoruz.

Oysa toplumu güçlü kılan yalnızca büyük projeler, yüksek binalar ve gelişmiş şehirler değildir. Bir toplumun gerçek gücü, insanların birbirine ne kadar güvendiği, zor zamanlarda ne ölçüde dayanışma gösterdiği ve ortak yaşam kültürünü ne kadar koruduğuyla da ölçülür.

Komşuluğun zayıflaması, yalnızca bireysel ilişkilerin eksilmesi anlamına gelmez. Bu durum, toplumsal dayanışmanın da güç kaybetmesi riskini beraberinde getirir. Özellikle yalnız yaşayan yaşlılar, desteğe ihtiyaç duyan aileler ve kendisini toplumdan uzak hisseden insanlar için komşuluk, hayata tutunmanın önemli dayanaklarından biri olabilir.

Peki çözüm nerede?

Çözüm, geçmişi bütünüyle geri getirmeye çalışmakta değil; geçmişin güzel değerlerini bugünün yaşam biçimiyle buluşturmaktadır. İnsanların özel alanına saygı duyarak selamlaşmayı yeniden alışkanlık hâline getirebiliriz. Apartmanlarda tanışma ve dayanışma kültürünü geliştirebilir, ihtiyaç sahibi komşularımızı incitmeden destekleyebiliriz. Çocuklarımıza paylaşmanın, büyüklere saygının ve yardımlaşmanın yalnızca sözde değil, davranışlarda yaşatılması gereken değerler olduğunu öğretebiliriz.

Unutmamalıyız ki komşuluk, zorla kurulan bir ilişki değil; karşılıklı saygı, güven ve gönüllülükle büyüyen bir bağdır. Herkesle yakın arkadaş olmak zorunda değiliz. Ancak birbirimizin varlığına saygı göstermek, gerektiğinde el uzatmak ve insanlığımızı unutmamak zorundayız.

Komşuluk ölüyor mu?

Belki eski biçimiyle değişiyor, belki de sessizce geri çekiliyor. Fakat onu yaşatmak hâlâ bizim elimizde. Bir kapıyı çalmak, bir selam vermek, bir hatır sormak için büyük imkânlara ihtiyacımız yok. Bazen bir tebessüm, yıllardır kapalı duran bir gönül kapısını aralayabilir.

Unutmayalım; aynı apartmanda oturmak bizi yalnızca komşu yapar, fakat birbirimizin derdine ve sevincine duyarlı olmak bizi insan olarak birbirimize yaklaştırır.

Bir gün herkes kendi kapısının ardına çekildiğinde, sokaklarımız kalabalık ama hayatlarımız ıssız kalabilir. İşte asıl kayıp o zaman başlayacaktır.

Komşuluk, bir toplumun sessiz vicdanıdır. O vicdanı yaşatmak ise hepimizin sorumluluğudur.

Belki de bugün kendimize şu soruyu sormalıyız: Yanı başımızda yaşayan bir insanın hâlini en son ne zaman gerçekten sorduk?

Çünkü komşuluk, büyük sözlerle değil, küçük ama samimi davranışlarla yaşar. Ve bazen bir toplumun yeniden birbirine yaklaşması, yalnızca içtenlikle verilen bir selamla başlar.

Mehmet GÖKSELLİ 

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen

 Renklerimi arıyorum, 

Kendimi arıyorum.

Renkler bizi anlatır mı?

Çok mu farklıyız birbirimizden,

Yoksa farklılıkların getirdiği

Bir bütün müyüz aslında?

Yan yana durmak,

Anlam taşımaz mı?

Zıtlıkların ardında,

Her anlatılan kelimenin altında

Bir anlam olmaz mı?

Sabahın ilk ışıklarıyla

Dünyan aydınlanmaz mı?

Elindekini olduğu gibi görmek,

Onu gözlerinden nasıl gösterir?

Güzel mi, çirkin mi,

Yoksa olduğu gibi mi?

Sevmeyi bilen biri için,

Karşındakini olduğu gibi sevmeyi öğrenmek mi

Güzel kılar onu?

Eksiklik, farklılık, engel…

Sevmek ve değer vermek için

Hiçbir şey engel değil,

Kalbin kirli değilse.

Ne kadar yaralı olursan ol,

Bir gün kabuk bağlayacağını bilerek sevmek…

İşte asıl aşk budur.

Aşk mı görünüş mü? 

Güzellik mi, çirkinlik mi? 

Zenginlik mi, fakirlik mi? 

Cömertlik mi?

Hayır…

Aşk, fedakârlık değil.

Aşk, saygı değil.

Aşk, yalnızca mutlu etmek de değil.

Aşk;

Eksik kaldığını bile bile,

Onu tamamlamaktır.

Eksiklerini göre göre,

Yaralarını bile bile,

Olduğu gibi sevmektir.

Bazen görmezden gelerek

Yoluna devam etmek,

Bazen de eksik kalan yanlarını

Bir bütünün parçası bilmektir.

Çünkü belki de aşk,

Birbirine benzeyen iki insanın

Bir araya gelmesi değil;

Birbirinden farklı iki dünyanın,

Aynı anlamda buluşmasıdır.

Bazı yazarlar bir kapı açar, içeri girersiniz. İhsan Oktay Anar ise kapıyı açtıktan sonra sizi bir aynanın karşısında bırakır. İçeri girdiğinizi sanırken kendinize bakmaya başlarsınız. Üstelik aynadaki görüntünün size ait olduğundan bile emin olamayabilirsiniz.

1960 yılında Yozgat’ta doğan Anar, felsefe eğitimi aldı ve uzun yıllar akademisyen olarak çalıştı. İlk romanı Puslu Kıtalar Atlası, 1995’te yayımlandı. Felsefeye duyduğu ilgi, romanın düşünsel dokusunda kendini hissettirir. Ancak Anar, okurunun karşısına kavramları sıralayan bir düşünür gibi çıkmaz. Onun yöntemi daha farklıdır: Bir hikâye anlatır, sonra hikâyenin altındaki zemini usulca oynatır.

Onun kurduğu dünyada geçmiş, tozlu bir müze değildir. Sokakları, insanları, tuhaflıkları ve sırlarıyla yaşayan bir yerdir. Gerçekle hayal yan yana yürür; hangisinin diğerine yol gösterdiğini anlamaksa okura kalır.

Puslu bir haritada yol aramak

Bir atlas, insanın bilmediği yerlere ulaşma isteğinden doğar. Peki ya harita pusluysa? Yollar birbirine karışıyor, işaretler kesinlik taşımıyor ve varılan yer başlangıç noktasından daha fazla soru doğuruyorsa ne olur?

Puslu Kıtalar Atlası tam da böyle bir yerde durur. Romanın adı, daha ilk adımda okurun önüne bir çelişki koyar: Dünyayı tanımak için elimize aldığımız araç, dünyayı bütün açıklığıyla göstermeyebilir.

Anar’ın asıl oyunu burada başlar. Gerçekliği hazır bir bilgi olarak sunmaz; onun nasıl kurulduğunu düşündürür.

Gördüğümüz şeylerin doğruluğundan ne kadar eminiz? 

Hatırladıklarımız yaşadıklarımızın kendisi midir, yoksa zihnimizin yeniden düzenlediği bir hikâye mi?

İnsan, kendi düşüncelerinin sınırlarını görebilir mi?

Roman bu sorulara birer cevap yetiştirme telaşına düşmez. Soruları karakterlerin hayatına bırakır ve onların peşinden gitmemizi ister.

Uzun İhsan Efendi: Dünyayı düşünerek yaşamak

Uzun İhsan Efendi, romanın düşünsel merkezinde durur. Onun dünyasında merak, bir şeyin nasıl olduğunu öğrenmekle sınırlı değildir. Varlığın kendisini anlamaya yönelir. Düş ile gerçek arasındaki çizgi belirsizleştiğinde, insanın kendisi hakkındaki bilgisi de sarsılır.

Uzun İhsan Efendi’yi yalnızca hayal kuran bir baba olarak okumak, karakterin taşıdığı soruları eksik bırakır. O, bilmenin sınırlarına yaklaşmaya çalışan insandır. Fakat bilgi arayışı onu kesinliğe ulaştırmak yerine yeni ihtimallerle karşılaştırır.

İnsanın tuhaf bir çelişkisi vardır: Bilmediği şeyleri öğrenmek ister, öğrendikçe bilmediklerinin çoğaldığını görür. Uzun İhsan Efendi’nin düşünsel yolculuğu bu çelişkinin çevresinde şekillenir.

Bünyamin: Düşüncenin dışındaki hayat

Bünyamin, babasının düşüncelerle açtığı dünyanın içinde yaşamaya çalışan kişidir. Uzun İhsan Efendi’nin zihninde büyüyen sorular, Bünyamin’in karşısına yaşanacak olaylar olarak çıkar. Birinin anlamaya çalıştığı şeyi diğeri deneyimlemek zorundadır.

Bu ayrım romanın önemli damarlarından birini oluşturur. Hayat, insanın zihninde kurduğu plana her zaman uymaz. Bazen neyle karşılaşacağını bilmeden yola çıkarsın; başına gelenler, yolculuğa çıkarken kim olduğunu sandığını değiştirir.

Bünyamin’in hikâyesi bu bakımdan bir maceranın ötesine geçer. İnsan kendi hayatını ne kadar yönetebilir? Seçim yaptığını düşündüğünde, kararını etkileyen koşulların ne kadar farkındadır?

Anar, bu soruları teorik açıklamalarla ağırlaştırmaz. Onları olayların içine yerleştirir. Okur, karakterin başına ne geleceğini merak ederken kendi hayatına ilişkin sorularla da karşılaşır.

Rendekâr: Kuşkunun kapısını aralamak

Romanın Rendekâr karakteri, René Descartes’a yapılan göndermeyle düşünsel bir anlam kazanır. Descartes’ın kuşku üzerinden bilgiye ulaşma arayışı, Puslu Kıtalar Atlası’nın gerçeklik meselesiyle yan yana okunabilir.

Kuşku, burada her şeyi reddetmek anlamına gelmez. İnsan, doğru bildiklerini yeniden gözden geçirmeden neyi gerçekten bildiğini anlayabilir mi? Alışkanlıkla kabul edilen bir düşünce, sorgulandığında aynı sağlamlıkta kalır mı?

Anar, felsefeyi romanın dışına çıkarıp ayrı bir ders hâlinde sunmaz. Düşünsel göndermeleri kurmacanın içine yerleştirir; mizahı ve şaşırtıcı anlatımı da bu yapının bir parçası hâline getirir. Böylece okur hem düşüncenin peşine düşer hem de anlatının oyununa katılır.

Ebrehe ve Yedinci Mazi: Hikâyenin karanlık ve eski izleri

Ebrehe, romanın insan davranışlarına ilişkin daha karanlık sorularını gündeme getirir. İsteklerimizin peşinden giderken kendimize hangi sınırları koyarız? Bir şeyi elde etme arzusu, dünyayı ve başkalarını algılama biçimimizi nasıl değiştirir?

Ebrehe’yi yalnızca iyi ya da kötü sıfatlarıyla açıklamak, karakteri dar bir alana sıkıştırır. Onun anlatıdaki yerini, diğer karakterlerle ilişkileri ve olayların gelişimindeki işlevi üzerinden değerlendirmek gerekir.

Yedinci Mazi ise romanın çok katmanlı karakter dünyasının bir başka parçasıdır. Adı, geçmişe ve belleğe ilişkin çağrışımlar uyandırır. Fakat bir karakterin adından hareketle ona kesin bir simgesel anlam yüklemek yeterli değildir. Asıl belirleyici olan, anlatıda ne yaptığı ve diğer karakterlerle nasıl bir ilişki kurduğudur. Romanın bu yönü, okuru karakterleri yalnızca isimleriyle değil, hikâyenin bütünü içindeki yerleriyle değerlendirmeye çağırır.

Arap İhsan: Düşüncenin arasından geçen macera

Arap İhsan, romanın hareketli dünyasına farklı bir enerji taşır. Onun varlığıyla anlatı, düşüncelerin içinde durup kalan bir yapıya dönüşmez. Olaylar ilerler, yollar açılır, beklenmedik karşılaşmalar yaşanır.

Arap İhsan ile Uzun İhsan Efendi arasındaki ayrım, romanın iki farklı dünyasını yan yana getirir: Birinde düşünce ve düş kurma, diğerinde hareket ve deneyim öne çıkar. Bünyamin’in yolculuğu da bu iki alanın arasında anlam kazanır.

Anar’ın mizahı burada özellikle önemlidir. Karakterler yalnızca felsefi soruların taşıyıcısı değildir; kendi tuhaflıkları, davranışları ve karşılaşmalarıyla yaşayan kurmaca kişilerdir. Bu sayede roman, düşünsel derinliğini korurken okurun macera duygusunu da canlı tutar.

Romanın asıl marifeti: Cevap vermeden düşündürmek

Puslu Kıtalar Atlası’nı farklı kılan, birden fazla anlatı biçimini aynı dünyada buluşturmasıdır. Tarihsel atmosfer, fantastik olaylar, eski sözcükler, mizah ve felsefi sorular birbirinden kopuk parçalar olarak kalmaz. Hepsi, okurun gerçeklik duygusunu değiştiren anlatının içinde yer alır.

Anar’ın dili de bu dünyanın kurulmasında belirleyicidir. Eski kelimeler ve ayrıntılı anlatım, yalnızca geçmişin havasını vermek için kullanılmaz. Bazen anlatının ritmini yavaşlatır, bazen beklenmedik bir ayrıntıyla okurun dikkatini başka yöne çeker. Mizah ise ağırlaşabilecek düşüncelerin arasına girerek anlatıya nefes aldırır.

Elbette bu anlatım her okur için kolay değildir. Ayrıntılar arasında kaybolmadan ilerlemek, karakterler arasındaki ilişkileri takip etmek ve bazı soruların cevapsız kalmasına izin vermek gerekir. Romanın bütün katmanları ilk okumada açılmayabilir.

Fakat belki de kitabın doğası budur. Bir atlasın bütün yollarını ilk bakışta göremeyiz.

Sis dağıldığında ne kalır?

Puslu Kıtalar Atlası, okuruna dünyayı açıklayan kesin bir harita sunmaz. Onun yerine bildiklerimizi, inandıklarımızı ve gerçek kabul ettiklerimizi yeniden düşünmeye çağırır.

Uzun İhsan Efendi’nin düşünceleri, Bünyamin’in yaşadıkları, Rendekâr’ın felsefi çağrışımları, Ebrehe’nin çatışmaları, Yedinci Mazi’nin anlatıdaki yeri ve Arap İhsan’ın maceraları aynı sorunun çevresinde buluşur: İnsan, içinde yaşadığı dünyayı ne kadar tanıyabilir?

Belki de romanın bıraktığı en kalıcı iz, her şeyin açıklanabileceği düşüncesini bir kenara bırakmasıdır. Bazen bir sorunun peşinden gitmek, cevabına ulaşmaktan daha uzun sürer. İnsan, yol boyunca kendi düşüncelerini de tanımaya başlar.

Kitap bittiğinde atlas elimizden düşer; fakat sis bütünüyle dağılmaz. Bu kez önümüzdeki yolları değil, o yollara bakarken ne gördüğümüzü düşünürüz.

Gönlüme yakın oluyordu uzaklar, sanki baş ucumdaymış gibi.

Seni düşünmek onca hiçliğin arasında, bir bahar sabahına uyanmak gibi.

Yüzün denize inen sokaklar gibi, gözlerin denizin ta kendisi.

--------------------------------------------------

Dağların ardı dumanlı, gecenin şafağı kızıl kanlı.

Sensiz yazılır mı hiç, gönlümde yazgı?

Gözlerim nurun ile uyandı, sanki baktı şemse. 

Gün yüzü görmeyen gönül, seninle girse cennete... "

@sair_bey_80_01 

AŞILA KENDİNİ…

İnsanla, hayatla, umutlarla…

Bazen insanın kendini yeniden bulabilmesi için önce kendinden uzaklaşması gerekir. Alıştığı sokaklardan, bildiği yüzlerden, yüreğini yoran düşüncelerden biraz olsun uzaklaşması… Sonra dönüp kendi içine bakması ve orada hâlâ yaşamak isteyen bir yanının olduğunu fark etmesi gerekir.

Aşıla kendini…

İnsanla aşıla. Ama herkesi hayatına alarak değil, sana insanlığını hatırlatanlarla karşılaşarak… Bir çift güzel sözün, içten bir gülümsemenin, karşılık beklemeden uzatılan bir elin değerini bilerek… Çünkü bazen hiç tanımadığın bir insan, en yakınının göremediği yarana dokunur ve sana yeniden güvenmeyi öğretir.

Hayatla aşıla kendini. Bütün zorluklarına, hayal kırıklıklarına, yarım kalmış hikâyelerine rağmen hayatın sana sunduğu güzellikleri görmeye çalış. Her sabahın yeni bir başlangıç olduğunu, her mevsimin kendi içinde bir değişim taşıdığını unutma. Düşmekten korkma; yeter ki düştüğün yerde kalmayı kaderin sanma.

Umutlarla aşıla kendini…

Çünkü umut, her şey yolundayken kurulan güzel hayallerden ibaret değildir. Asıl umut, hiçbir şeyin yolunda gitmediği zamanlarda bile insanın içinde küçücük bir ışığı koruyabilmesidir. Bazen bir kapının açılmasını beklersin, bazen bir haberin gelmesini, bazen de yalnızca içindeki sıkıntının geçmesini… Beklediğin şeylerin hepsi gerçekleşmeyebilir. Ama bu, hayatın sana sunacağı bütün güzelliklerin tükendiği anlamına gelmez.

Dün seni üzen bir olay, bugün sana sabretmeyi öğretebilir. Dün seni terk eden biri, bugün kendi değerini anlamana vesile olabilir. Dün gözyaşlarıyla uyuduğun bir gecenin ardından, bir sabah sebepsizce gülümseyebilirsin.

İşte hayat biraz da budur: İnsan, yaşadıklarının içinde yeniden yeşermeyi öğrenir.

Ancak kendini aşılarken bir şeyi unutma. Her insana kendinden bir parça verme, her gülümseyene kalbini açma, her güzel söze sonsuz anlamlar yükleme. İnsanları sev ama kendini de sev. Hayata tutun ama seni tüketen şeylere tutunmakta ısrar etme. Umut et ama bütün mutluluğunu tek bir ihtimale bağlama.

Çünkü sen de ilgiye, sevgiye, huzura ve güzel günlere layıksın.

Bir ağacın yeniden yeşermesi için toprağa, suya ve güneşe ihtiyacı vardır. İnsanın da ruhunu besleyen dostluklara, içini ısıtan anlara ve geleceğe inanmasını sağlayan umutlara ihtiyacı var.

Öyleyse kendini yalnızca geçmişin acılarıyla besleme. Yeni insanlara, yeni başlangıçlara, yeni hayallere de yer aç hayatında.

Aşıla kendini insanla, hayatla, umutlarla…

Ama en çok da kendinle barışarak aşıla. Dün yaptığın hataları affet, bugün sahip olduklarının kıymetini bil, yarının güzelliklerine kapını kapatma.

Unutma; hayat bazen sana yeniden başlamak için büyük fırsatlar sunmaz. Bazen yalnızca küçücük bir işaret bırakır önüne. Onu fark etmek, o işaretten bir umut çıkarmak ve yeniden yürümeye karar vermek sana kalır.

Çünkü insan, umut etmeyi bıraktığında değil yalnızca; kendisine yeni bir ihtimal tanımadığında da yorulur.

Ve belki de hayatın en güzel tarafı şudur:

Ne kadar kurumuş hissedersen hisset, içinde yeniden yeşerebilecek bir yer mutlaka vardır.

Yeter ki kendini hayattan, insandan ve umuttan mahrum bırakma.

Aşıla kendini…

Çünkü hayat, yeniden yeşermeyi göze alanlara hâlâ güzel sürprizler saklıyor.

Bir bahar dalında çiçek, bir ılık ah.

Kalbimde fısıldar adın sessizce,

Sevda, bir ömürlük yangın hecesinde.

Rüzgâr taşır kokunu dağlar ötesine,

Gökkuşağı kıskanır gözlerinin rengini.

Bir gülüşünle başlar dünyanın dönüşü,

Senle tamamlanır her yarım öykü.

Ay bile sönük kalır sen geçerken yoldan,

Yıldızlar düşer bir bir, hayran bakar soldan.

Sevda dedim, bir nehirdir, çağlar içimde,

Sen bir bahar, ben dalında çiçek gergefinde.

Ne kış susturur bu aşkı, ne zaman eskir,

Kalbim seninle atar, başka yol bilmez.

Sevda bir destandır, yazılır göklerde,

Senle başlar, senle biter her güzel gerçek.

Sinan Bayram 

 İnsan, düz ve açık olanın huzurunu bırakıp hep gizli şeylerin peşinden gitmeyi sever. Her şeyi olduğu gibi görmek yerine, sözlerin arkasında başka şeyler aramak zihne sanki tatlı bir oyun gibi gelir. Karşımızdakinin ne dediğini doğrudan anlamak yerine, lafı dolandırmak ve bulmaca çözmek daha çekici bulunur.

 İçimizde saklı olanı en iyi bilen bir güç varken, insan sanki her şeyi kendisi çözebilirmiş gibi uğraşır. Her kelimenin altına gizli bir niyet koymak, zihni boş yere yormaktan başka bir işe yaramaz. Çünkü açık olan şeyler bir süre sonra sıradan gelir; ama gizli kalan her söz, kafada yeni sorular üretir.

Dünyanın yorgunluğu içinde insan hayatı sade bir şekilde yaşayamaz. Kelimeleri saklamak, onlara başka anlamlar yüklemek belki de sıradanlıktan kaçma isteğidir. Oysa gizem peşinde koşan bu zihin, en sade ve en dürüst sözün getirdiği o sessiz huzuru hep unutur.

​Başı da sonum da yazılmıştır Levh-i Mahfuz'da!

Kutsal değilim ama Rabb'im ruhundan üflemiş bana.

Eşref-i mahluk ve yeryüzünün halifesiyim,

Bundandır tek değerim...

​Ben bir zerreyim, engin bir rahmetin tecellisiyim.

Ben bir zaman yolcusuyum...

​Geçen yıllar aman tanımaz bana!

Hükmüm geçmez giden yıllara,

Bir tuğla arasında bir kürek harç olsam yeter bana!

​Ben bir zaman yolcusuyum...

​Savaşım nefsimle, rekabetim içimledir,

Düşmana bile merhametim vardır,

Her akşam başımı yastığa koymadan,

Her sabah gözlerimi dünyaya açtığımda

Hamd ve sena ederim!

​Ben bir zaman yolcusuyum...

​Alışmayın, bağlanmayın bana,

Sonra da "Neden bizi bıraktın?" diye ağıtlar yakmayın mezarımın başında!

​Ben bir zaman yolcusuyum...

​Hızla dönen akrebe, yelkovana sözüm geçmez benim.

Durmadan ve akın akın ukbaya yürüyen bir kervanın parçasıyım,

Ben bir zaman yolcusuyum...

​Daveti olmayan ani bir kararın eli ayağı bağlı mahkûmuyum ben!

Çoğunun sınırsız ve ölümsüz gördüğü bu fani dünyada,

Allah'ın nefesi sınırlı bir garip kuluyum!

​Ben bir zaman yolcusuyum...

​Kalıbımı senin için, kalbimi beni yaratan için süslerim.

Etten kemiktenim, düşersem canım acır,

Üzülürsem suratım asılır,

Sevinirsem yüzüm güler,

Kızarsam kaşım çatılır.

​Ben bir zaman yolcusuyum...

​Bir zamanlar herkesin gelip geçtiğini bildiğim bir yolun yolcusu...

Bazen işler iyi gider, bazen bu yolda ayağım takılır düşerim.

Hendeklere yuvarlayanlar da vardır, uçurumun kenarından çekip kurtarmak isteyen de!

​Ben bir zaman yolcusuyum...

​Seferdir görevim, zafer benden değildir.

Emir büyük yerden:

"Sana ölüm gelinceye kadar Rabb'ine ibadet et!"

O'na (c.c.) kul olabilmek ne büyük saadet!

​Ben bir zaman yolcusuyum...

​Yaratan O'dur, yaşatan O'dur,

Yol O'nun, yolcu O'nun (c.c.)...

​Ben bir zaman yolcusuyum...

​Kibir ve gurur benim ne haddime!

Düşmanlığım zalim nefsime,

Ezel ve ebed Sultanınadır dönüşüm benim!

​Ben bir zaman yolcusuyum...

​Ne geçmişe ne geleceğe hükmüm geçmez benim,

Hastalığımın da şifamın da kaynağı Allah'tır,

Yürüten de durduran da rahat veren de süren ve süründüren de O'dur!

​Duadır benim ekmeğim, suyum, azığım...

"Ol!" deyince olduran, "Öl!" deyince öldüren O'dur!

Hakimiyet Allah'ındır, bu aciz sadece bir kuldur!

Yaradan'adır kulluğum, O'dur benim son umudum.

​Ben bir zaman yolcusuyum...

​Dur durak nedir bilmem,

"Yoruldum" deyip köşeme çekilemem!

Musalla taşıdır uzandığım yer,

Kabirdir uyuyacağım son mekân.

​Ben bir zaman yolcusuyum...

​Ya rahmet ya azap: yılan, akrep veya çıyan!

​✍🏻 Şiir Yürekli Roman Yazarı

​Bazen bir ömrün

tek bir insana sığmadığını sanırız.

Oysa ben seni

bir ömre değil,

bütün evrenlere saklamak istedim.

​Yetmedi.

Ne gökyüzü yetti,

ne gecelerin sessizliği

ne de içimde sana ayırdığım

o sonsuz yer.

​Sen geldin

ve bütün eksiklerimin

adını değiştirdin.

​Sana "çocuk" dedim bazen,

çünkü dünyanın henüz kirletmediği

bir tarafın vardı.

"Prenses" dedim sonra,

çünkü kalbimin en kuytu yerinde

sana ait bir ülke kurmuştum.

Ben o ülkenin

kimsenin bilmediği

tek yolcusuydum.

​Her hikâyemde

sana küçük bir iz bıraktım.

Bir ağacın gölgesinde,

eski bir saatin durmuş akrebinde,

gecenin en sessiz yıldızında…

​Belki bir gün

kaybolursun diye değil.

Belki bir gün

beni ararken

kendini bulursun diye.

​Çünkü bazı insanlar

hayatımıza girmek için değil,

içimizde yıllardır kapalı duran

bir kapıyı açmak için gelir.

​Sen benim kapımı açtın.

Ben ise

senin labirentine

bir yıldız bıraktım.

Çıkış yolu olsun diye değil…

Karanlıkta

yalnız olmadığını hatırlayasın diye.

​Hatırlıyor musun

yaz gecelerini?

Dünya uykuya çekilirken

sen omzuma yaslanırdın.

Ben sana hikâyeler anlatırdım.

​O zamanlar bilmiyordum

bazı gecelerin

insana verilmiş bir veda olduğunu.

Bilmiyordum

"Bir gün yine anlatırım." dediğimiz

bazı hikâyelerin

yarım kalabileceğini.

​Şimdi zamanın karşısında

ellerim boş.

Soruyorum ona:

Daha ne kadarımız var?

Bir sabah mı?

Bir gece mi?

Yoksa yalnızca

hatırlamaya yetecek kadar mı?

​Cevap vermiyor zaman.

Zaten zaman

hiçbir zaman cevap vermez.

Sadece geçer.

Ve insan,

geride bıraktığı şeylerin

aslında kendisi olduğunu

çok geç anlar.

​Ben hâlâ anlatıyorum.

Çünkü bazı hikâyeler

bittiğinde sona ermez.

Bir çocuğun gözlerinde,

bir kadının sessizliğinde,

bir adamın gecenin ortasında

ansızın gökyüzüne bakışında

devam eder.

​Ve eğer bir gün

yolunu kaybedersen,

korkma.

Labirentin duvarlarına bak.

Orada

benim bıraktığım yıldızı göreceksin.

Sana yolu göstermeyecek;

ama karanlığın

son olmadığını söyleyecek.

​Ben de

hikâyenin bir yerinde

hâlâ anlatıyor olacağım.

Sen duymasan bile.

​Çünkü bazı sevgiler

birlikte yaşanmak için değil,

bir insanın içinde

sonsuzluğa dönüşmek için vardır.

DİLEK SARIKAYA 

Menajer: İlayda Can & Dilara Sarıkaya

​Zaman geçiyor sanıyoruz…

Oysa belki de biz, zamanın içinde eksiliyoruz.

​Bir sabah gözlerimizi açıyoruz;

dün çok uzaklarda kalmış,

yarın ise henüz elimizde değil.

​Bazen bir insanın kıymetini anlamak için

onu kaybetmeyi bekliyoruz.

Bir sözün değerini anlamak için susuyor,

bir anın güzelliğini fark etmek için geçmesini bekliyoruz.

​Oysa zaman kimseyi beklemiyor.

​Bugün yanımızda olanlar,

bugün söyleyebildiğimiz güzel sözler,

bugün sarılabildiğimiz insanlar…

Belki de hayatın bize verdiği en büyük armağan.

​Zamanın gerçek uyanışı şudur:

Hayatı ertelememek,

sevgiyi saklamamak,

kırgınlıkları büyütmemek

ve kendimizi yaşamayı unutmamak.

​Çünkü insan bir gün geriye dönüp baktığında

"keşke"leri değil,

yaşadığı güzel anları çoğaltmak ister.

​Belki de zaman bize yaşlanmayı değil,

uyanmayı öğretiyor.

Henüz dokunmamış yalan rüzgârı.

Kalbinde açan o ilk gonca gülün,

Safiyetle örülü sevgi ağları.

​Düşlerinde rengârenk kelebek uçar,

Kirlenmemiş masumiyet dudağında.

Dünyanın acısından habersiz yaşar,

Bir iyileşme umudu var bakışında.

​İhanet bilmez hiç, kin nedir tanımaz,

Her insana şartsız güvenir inceden.

Bazen bir tebessüm, bazen sitem çıkar,

Bütün benliğiyle yaşar en derinden.

​Zaman akar gider, bazen de kirletir,

Yine de bir köşede saklı masumiyet.

İçimizde yankılanan o narin ses,

Hayata umut veren sonsuz bir kuvvet.

Sinan Bayram 

​Eksiğim; tam olmak için arıyorum.

​Görmediklerimi biliyorum, arıyorum.

​Yetmiyor hiçbir sevgi.

​Eksiğim, yarımım; arıyorum.

​Derinlerde, en dipte, karanlıkta kalmışım.

​Gölgemi arıyorum.

​Özüme dönmek istiyorum.

​Yâ İlahi! Seni, sadece Seni arıyorum.

​Hiçbir özlem bu kadar yakmıyor.

​Yanarken üşünür mü?

​Buz keser mi ruhun?

​Susuz kalmışım çöllerde,

​Hiçbir damla doyurmuyor.

​Tokken karnı, aç kalır mı insan?

​Hiçbir lokma lezzetli gelmiyor.

​Eksiğim ,yarımım gölgemi arıyorum,

​Hiç olmak mı böyle bir şey ?

​Bir Elif kadar uzaktayım

​Bir Vav kadar yakınında ,

​Ruh uyanmaz derler

​Seyahat etmekten yoruldum.

​Adres aramaktan.                                                 Hak Dostlarımı bulamamaktan.                        Gölgemi arıyorum,                                              Cehennem ateşi şimdiden yakarmı ?              Daha Cennete girmeden                                     Arıyorum ya RAB seni en sevgiliyi

bir dur artık.

Aynı adama kaç tane şiir olur?

​Oluyor işte.

Bende oluyor.

​Seni yazmaktan sıkıldım,

seni özlemekten değil ha!

O başka bir hastalık,

ona henüz teşhis koyamadık.

​Kalemi bırakıyorum masaya,

beş dakika sonra

kalem beni dürtüyor:

​— Yaz şunu.

​— Neyi?

​— Onu.

​— Yahu onu yazdık.

​— Bir daha yaz.

​Böyle böyle

ömrümün mürekkebi bitiyor.

​Senin haberin yok tabii,

olmasın da zaten.

Sen kendi hayatına bak,

ben burada senin adına

şiir nöbeti tutuyorum.

​Ne zaman başka bir şey yazmaya kalksam,

mesela ekmek,

mesela yağmur,

mesela annesine hasret bir çocuk…

​Bir bakıyorum

sen çıkmışsın aradan.

​Demek ki mesele sen değilsin.

​Mesele benim

elimde şiirden başka

bir şey olmayışı.

​Şimdi kalkıp seni unutacağım.

​Ama önce

şu şiiri bitireyim.

​Sonra bir tane daha yazmam.

​Vallahi yazmam.

​Bu da

sonu tüketen

​son şiirim.

​Peyrev

​İnsanlık tarihi boyunca herkesin peşinden koştuğu, uğruna nice yollar aştığı, kimi zaman bir ömür tükettiği bir kavram vardır: Mutluluk. Kimi onu servetin içinde arar, kimi makamda, kimi aşkta, kimi de uzak diyarlarda… Oysa insanın en büyük yanılgılarından biri, mutluluğu sürekli kendisinden uzakta aramasıdır.

​Modern çağ, insana daha hızlı yaşamayı, daha çok kazanmayı, daha fazlasına sahip olmayı öğretti. Fakat bütün bu koşuşturmanın ortasında önemli bir soruyu sormayı unuttuk: Daha fazlasına sahip olmak, gerçekten daha mutlu olmak anlamına geliyor mu?

​Bugün dünyanın bir ucunda insanlar yeni bir başarıya ulaşmanın heyecanını yaşarken başka bir yerde bir insan yalnızca sağlıklı uyanabilmenin, evladının sesini duyabilmenin ya da akşam başını huzurla yastığa koyabilmenin mutluluğunu yaşıyor. Aynı dünyada, farklı hayatların içinde, mutluluğun birbirinden ne kadar farklı anlamlara büründüğünü görüyoruz.

​Çünkü mutluluk, herkes için aynı kapıdan giren bir misafir değildir.

​Mutluluk, kusursuz bir hayatın ödülü değil; kusurların arasında anlam bulabilme sanatıdır.

​Elbette hayat her zaman istediğimiz gibi ilerlemez. İnsan kaybeder, yorulur, hayal kırıklığı yaşar. Bazen verdiği emeğin karşılığını alamaz, bazen en çok güvendiği yerden incinir. Bazen de kalabalıkların ortasında kendisini yapayalnız hisseder. Böyle zamanlarda mutluluğu uzak bir ihtimale dönüştürürüz. Her şey düzeldiğinde, bütün sorunlar ortadan kalktığında, bütün hayaller gerçekleştiğinde mutlu olacağımızı düşünürüz.

​Ancak hayatın değişmez gerçeği şudur: Sorunların tamamen ortadan kalktığı bir yaşam yoktur. Bir mesele çözülür, başka bir mesele kapıyı çalar. Bir hedefe ulaşılır, ardından yeni bir hedef belirir. İnsan, mutluluğunu bütün şartların kusursuzlaşmasına bağladığında, hayatın kendisine sunduğu küçük güzellikleri görmeden geçip gidebilir.

​Oysa bazen mutluluk, sabah pencereden içeri süzülen güneş ışığındadır. Bazen uzun zamandır aramadığımız bir dostun telefonunda, bazen annemizin sesinde, bazen bir çocuğun karşılıksız gülüşünde… Bazen de kimseye kendimizi kanıtlamak zorunda olmadığımızı hissettiğimiz o sessiz anda saklıdır.

​Ne yazık ki günümüz insanı, çoğu zaman yaşadığı hayatı hissetmekten çok, başkalarına nasıl göründüğüyle ilgileniyor. Sosyal medyada sergilenen kusursuz tatiller, pahalı sofralar, büyük başarılar ve mutlu aile tabloları, insanları kendi hayatlarını başkalarının hayatlarıyla kıyaslamaya itiyor. Başkasının vitrinini kendi hayatının perde arkasıyla karşılaştıran insan ise sahip olduklarını küçümsemeye başlıyor.

​Oysa hiçbir fotoğraf bir hayatın tamamını anlatmaz. Gülümseyen bir yüzün ardındaki kaygıyı, gösterişli bir evin içindeki yalnızlığı, büyük bir başarının arkasındaki uykusuz geceleri çoğu zaman göremeyiz.

​Başkalarının hayatına bakarak kendi mutluluğumuzu ölçmeye çalışmak, sonu gelmeyen bir yarışa katılmaktır. Çünkü her zaman bizden daha zengin, daha başarılı, daha güzel veya daha güçlü görünen biri olacaktır. Bu yarışın bitiş çizgisi yoktur.

​İnsanın kendisine yapabileceği en büyük iyiliklerden biri, kendi hayatının değerini başkasının sahip oldukları üzerinden belirlemekten vazgeçmesidir.

​Mutluluk, sahip olduklarımızın sayısıyla değil, hayatımızdaki anlamın derinliğiyle büyür.

​Peki, bu durum mutluluğun yalnızca insanın kendi bakış açısına bağlı olduğu anlamına mı gelir? Elbette hayır. Yoksulluk, adaletsizlik, güvensizlik, yalnızlık ve gelecek kaygısı, insanların yaşamını doğrudan etkileyen gerçek sorunlardır. Mutluluğu yalnızca bir düşünce meselesine indirgemek, hayatın ağır yüklerini taşıyan insanlara haksızlık olur.

​İnsanın huzurlu yaşayabilmesi için emeğinin karşılığını alması, kendisini güvende hissetmesi, adaletin varlığına inanması ve geleceğe umutla bakabilmesi gerekir. Toplumların gelişmişliği yalnızca ekonomik göstergelerle değil, insanların ne kadar insanca yaşayabildiğiyle de ölçülmelidir.

​Bir ülkede insanların yüzü ne kadar gülüyor sorusu kadar, neden gülemedikleri sorusu da önemlidir. Çalışanların emeğinin karşılığını alabildiği, gençlerin gelecekten korkmadığı, yaşlıların yalnız bırakılmadığı, çocukların güven içinde büyüdüğü bir toplum, mutluluğun filizlenebileceği sağlam bir zemin oluşturur.

​Bu nedenle mutluluk hem kişisel bir arayış hem de toplumsal bir sorumluluktur.

​Birbirini dinleyen, farklılıklara saygı duyan, zor durumda olana el uzatan ve başkasının sevincini kendi kaybı gibi görmeyen insanlar, yalnızca bireysel huzuru değil, ortak yaşamın kalitesini de yükseltir. Çünkü insan, yalnızca kendisi için yaşadığında değil, başkalarının hayatına da güzellik katabildiğinde derin bir anlam duygusu kazanır.

​Bir insanın yükünü hafifletmek, bazen uzun nasihatlerden daha değerlidir. Birinin derdini yargılamadan dinlemek, bazen en pahalı hediyeden daha anlamlıdır. Samimi bir teşekkür, içten bir özür veya karşılık beklemeden yapılan küçük bir iyilik, bir insanın bütün gününü değiştirebilir.

​Belki de mutluluğun en güçlü yanlarından biri budur: Paylaşıldığında eksilmemesi.

​İnsan yaş aldıkça bazı gerçekleri daha iyi anlıyor. Her tartışmayı kazanmak zorunda olmadığını, herkes tarafından sevilmenin mümkün olmadığını, her fırsatın peşinden koşmanın gerekli olmadığını… Zamanın sınırlı, hayatın ise tahmin edilemez olduğunu kavradıkça neyin gerçekten önemli olduğu daha belirgin hâle geliyor.

​Bazen haklı olmaktan vazgeçmek huzuru korur. Bazen geçmişi değiştiremeyeceğini kabul etmek geleceğe yer açar. Bazen de hayatından uzaklaşan insanları zorla geri getirmeye çalışmak yerine, geride kalan güzelliklere bakmak gerekir.

​Bu, acıları yok saymak ya da her koşulda gülümsemeye çalışmak değildir. Gerçek mutluluk; insanın üzülmesine, yorulmasına ve zaman zaman umudunu kaybetmesine de alan tanır. Her gün güçlü olmak zorunda değiliz. Her soruna hemen bir çözüm bulmak, her yarayı tek başımıza iyileştirmek zorunda da değiliz.

​Bazen yeniden ayağa kalkmanın ilk adımı, yorulduğumuzu kabul etmektir.

​Mutluluk, hiç düşmemek değil; düştüğümüzde kendimize yeniden inanabilmektir. Her şeyi kontrol edebilmek değil; kontrol edemediğimiz şeylerle yaşamayı öğrenebilmektir. Hayatın bütün sorularına cevap bulmak değil, cevaplayamadığımız sorularla da yolumuza devam edebilmektir.

​Belki de bu yüzden mutluluğu büyük olayların gerçekleşmesine bağlamak yerine, günlük hayatın içinde küçük ama gerçek bağlar kurmayı öğrenmelizyiz. Sevdiklerimize zaman ayırmalı, sağlığımızın kıymetini bilmeli, emeğimize saygı duymalı ve kendimize karşı daha anlayışlı olmalıyız. Başarılarımızı küçümsememeli, başarısızlıklarımızı da kişiliğimizin tamamı olarak görmemeliyiz.

​Çünkü insanın değeri, yalnızca kazandıklarıyla ölçülemez. Bir unvan, bir banka hesabı ya da toplumdaki bir mevki, insanın bütün hikâyesini anlatmaya yetmez. Geride bıraktığımız iz; çoğu zaman insanlara nasıl davrandığımızda, kimlerin hayatına dokunduğumuzda ve kendimizden sonra nasıl hatırlanmak istediğimizde saklıdır.

​Günün sonunda hepimizin ihtiyacı aynı olmayabilir; fakat hepimiz anlaşılmak, değer görmek, güven duymak ve hayatımızın bir anlamı olduğuna inanmak isteriz.

​Öyleyse belki de kendimize bugün şu soruyu sormalıyız: Mutlu olmak için daha neyi elde etmem gerekiyor, yoksa sahip olduğum hayatın içinde henüz fark etmediğim hangi güzellikler var?

​Bu sorunun cevabı herkes için farklı olacaktır. Fakat insanın kendi hayatına daha dikkatli bakması, başkalarının beklentileriyle kendi isteklerini ayırt etmesi ve zamanını gerçekten değer verdiği şeylere ayırması, mutluluğa giden yolda önemli bir başlangıç olabilir.

​Unutmayalım ki hayat, bütün eksiklerimizi tamamlamamızı beklerken geçip gidecek kadar kısa. Her şeyi bir gün yapmak üzere ertelemek, bazen en güzel anları kaçırmaktır. Sevgimizi söylemek, bir gönül almak, bir dostu aramak ve kendimize biraz nefes alacak alan açmak için kusursuz zamanı beklememeliyiz.

​Çünkü mutluluk, hayatın bize her istediğimizi vermesi değil; hayatın içindeki gerçek değerleri fark edebilecek bir yüreğe sahip olmaktır.

​Ve belki de insanın ulaşabileceği en büyük huzur, bir gün geriye dönüp baktığında her şeye sahip olduğunu görmek değil; yaşadığı hayatın içinde sevdiğini, sevildiğini, iyilik yaptığını ve kendisi olarak kalabildiğini bilmektir.

​Mutluluk bazen aradığımız uzak bir ülke değil, içinden geçerken görmeyi unuttuğumuz kendi hayatımızdır.

​Belki de artık biraz yavaşlamanın, daha çok dinlemenin, daha az kıyaslamanın ve sahip olduğumuz zamanın kıymetini bilmenin vaktidir.

​Çünkü hayatın sonunda geriye kaç şeyi biriktirdiğimizden çok, kaç güzel anı gerçekten yaşadığımız kalacaktır.

​Mehmet GÖKSELLİ

Editör, Yazar, Yayın Kurulu Üyesi, Denetmen

Hiç olmadın...

Olmayacaksın...

​"Ölürsen gelemem"di son sözlerin.

"Seni seviyorum" dedikten hemen sonra söyledin.

"Ölürsem gelemezsin" demeden önce "Her şey yolunda gitseydi" diye bir ihtimalden bahsettin.

​Her şey yolunda gitmedi, gidemezdi.

Her şey yolunda gitseydi bunları söylemezdin.

​"Gidiyorum" demedin.

Zaten "Geliyorum" da dememiştin.

​Sen gelmedin ama ben bekledim.

Ben geldim ama sen orada yoktun.

​Yokluğun öyle ağırdı ki nefes almayı unuttum. Sana yazmamak için cümlelerimi içime gömdüm. Gönlüm kanamasın, kalbim hasret ateşiyle yanmasın diye gözlerimi kapattım. Kafamdaki sesleri susturamadığım için telefonun sesini kıstım. Avaz avaz bağıran cadıları duymamak için kulaklarımı tıkadım.

​Tanımadığım yüzlerde teselli aradım ama senden bir iz bulamadım.

Sen benim kaybolduğumda sığındığım limandın.

​Bir fırtınanın ortasında kaldım. Sen mi kayboldun, ben mi senden uzaklaştım anlamadım. Sonsuz maviliklerin ortasında bir başıma kaldım. Suyun ortasında susuz kaldım. Dudaklarım kurudu, bir yudum can suyu bulamadım.

​Kendime tutunacak bir dal ararken dikenlere takıldım. Kanatlarım kırıldı, uçamadım.

Yalınayak, bağrım açık, çırılçıplak ıslak yalnızlığımla kalakaldım.

​Önce yokluğuna alıştım. Sonra alışmaya alıştım. Şimdi alıştığım yalnızlığımla baş başayım.

​Yapılan her şeyin yaşanması mı, yoksa verilen kararların sonuçları mı?

​Bir kitap hayatın sayfalarında olsaydı nereden başlardın anlatmaya? Yoksa hikâyenin sonunu mu anlatırdın?

​Sadece görünen doğruları görmezden gelerek mi acına son verirdin?

​İkilemde kalmak çok mu zor? Sevmek, sevilmek... Kırmak, kırmamak...

​Olduğun gibi kalmak mı, yoksa istedikleri kişi olmaya çalışmak mı kahreder seni?

​Aynanın karşısına geçince kendini mi görür insan?

​Belki de görünen kısmın arkasında başka bir yüz olamaz mı?

​His, duygu... Görünüşte gerçek ya; okuduğun, bildiğin olaylar diğer tarafını karanlığa hapsederek, ışığın ne zaman ortaya çıkar?

​Vazgeçerek mi, yoksa güneşi geri döndürerek mi?

​18. Bölüm: Tekirdağ Yolculuğu

​Aras, Bora, Emir ve Elif yeni bir yolculuğa daha hazırlanıyordu. Daha önce birçok şehir gezmişlerdi; tarih, kültür ve doğa hakkında çok şey öğrenmişlerdi. Şimdi sıra Tekirdağ’daydı.

​Tekirdağ; Marmara Bölgesi’nde denizi ve sakin şehir yapısıyla bilinen bir şehirdi. Tarihî ve kültürel yerleriyle de dikkat çekiyordu. Dört arkadaş bu şehri çok merak ediyordu.

​Sabah erkenden yola çıktılar. Yol boyunca sohbet ettiler.

​Bora camdan dışarı bakıyordu:

— Tekirdağ nasıl bir yer acaba?

​Emir haritayı açtı:

— Gezecek çok yer var.

​Elif not defterini hazırladı:

— Her şeyi yazacağım!

​Aras gülümsedi:

— Yeni bir macera başlıyor.

​Uzun bir yolculuğun ardından Tekirdağ’a vardılar. Hava hafif rüzgârlıydı. İlk olarak sahile gittiler.

​Tekirdağ Sahili

​İlk durakları Tekirdağ sahili oldu. Deniz çok sakindi.

​Bora denize baktı:

— Burası çok güzel.

​Aras rüzgârı hissetti:

— Hava serin.

​Elif yürüyüş yaparken etrafına baktı:

— Çok huzurlu.

​Emir bir banka oturdu:

— Dinlenmek iyi geldi.

​Martılar denizin üzerinde uçuyordu.

​Rakoczi Müzesi

​Sonraki durakları Rakoczi Müzesi oldu. Müze, tarihî bir evde bulunuyordu.

​Elif bilgi panosunu okudu:

— Burada önemli olaylar yaşanmış.

​Aras duvarları inceledi:

— Çok eski bir ev.

​Emir dikkatle etrafına baktı:

— İnsanlar eskiden burada yaşamış.

​Bora fotoğraf çekti:

— Güzel bir müze.

​Namık Kemal Evi

​Daha sonra Namık Kemal Evi’ne gittiler.

​Elif heyecanlandı:

— Önemli bir yazarın evi!

​Aras kitapları inceledi:

— Edebiyat çok önemli.

​Emir sessizce etrafına baktı:

— Tarih burada hissediliyor.

​Bora fotoğraf çekti:

— Küçük ama anlamlı.

​Tekirdağ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi

​Sonra Tekirdağ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’ne gittiler.

​Elif şaşırdı:

— Çok eski eserler var.

​Aras taş eserleri inceledi:

— Tarihle dolu!

​Emir dikkatle baktı:

— İnsanlar eskiden böyle yaşamış.

​Bora fotoğraf çekti:

— Müze gerçekten çok güzel.

​Hora Feneri

​Sonraki durakları Hora Feneri oldu. Deniz kenarında bulunan bu yapı, deniz feneri olarak kullanılıyordu.

​Bora yukarı baktı:

— Çok yüksek!

​Aras denizi izledi:

— Manzara harika.

​Elif bilgi panosunu okudu:

— Çok eski bir fener.

​Emir sessizce denize baktı:

— Deniz çok güzel.

​Şarköy

​Bir gün Şarköy’e gittiler. Burası deniz kıyısında bulunan bir ilçeydi.

​Bora koşarak sahile yaklaştı:

— Burası çok güzel!

​Emir suya baktı:

— Deniz tertemiz.

​Elif yürüyüş yaparken çevresini izledi:

— Çok sakin.

​Aras rüzgârı hissetti:

— Huzurlu bir yer.

​Mürefte

​Sonra Mürefte’ye gittiler.

​Elif bilgi panosunu okudu:

— Üzüm bağları var.

​Aras etrafına baktı:

— Doğa çok güzel.

​Emir dikkatle yürüdü:

— Her yer yemyeşil.

​Bora fotoğraf çekti:

— Kartpostal gibi!

​Tekirdağ Köftesi

​Akşam Tekirdağ köftesi yediler.

​Bora yemeğini çok beğendi:

— Çok lezzetli!

​Emir de köftesinden bir lokma aldı:

— Çok güzel bir yemek.

​Elif not aldı:

— Her şehirde farklı tatlar var.

​Aras gülümsedi:

— Ne kadar sakin bir şehir...

​Sahil Yürüyüşü

​Akşam sahilde yürüdüler.

​Bora denize baktı:

— Çok güzel...

​Emir sessizce çevresini izledi:

— Çok huzurlu.

​Elif gülümsedi:

— Tekirdağ gerçekten çok sakin.

​Aras gökyüzüne baktı:

— Harika bir gün geçirdik.

​Gün Batımı

​Gün batarken güneşin kızıl ışıkları sahile yayıldı.

​Bora fotoğraf çekti:

— Çok güzel!

​Emir sessizce manzarayı izledi:

— Bunu hiç unutmayacağım.

​Elif gülümsedi:

— Tekirdağ çok özel bir şehir.

​Aras gökyüzüne baktı:

— Bugün çok şey öğrendik.

​Dönüş Yolculuğu

​Artık dönüş zamanı gelmişti.

​Bora çektiği fotoğraflara baktı:

— Ne güzel anılar...

​Emir camdan dışarı baktı:

— Sahil çok güzeldi.

​Aras düşündü:

— Rakoczi Müzesi çok etkileyiciydi.

​Elif defterini kapattı:

— Tekirdağ sakin ve güzel bir şehir.

​Otobüs hareket etti. Şehir geride kaldı.

​Dört arkadaş yeni maceralarını düşünmeye başladı. Hepsi aynı şeyi düşündü:

​Gezmek, öğrenmek ve keşfetmek hayatı daha güzel yapar.

Ayşe Küçükışık

Bir kız çocuğu düşünün…

Gözlerinde kocaman bir dünya, avuçlarında henüz gerçekleşmemiş hayaller, yüreğinde keşfedilmeyi bekleyen bir umut taşıyor. Kimi öğretmen olmak istiyor, kimi doktor, kimi yazar… Kimi de henüz ne olmak istediğini bilmiyor. Ama hepsinin ortak bir dileği var: Çocuk olmak, sevilmek, korunmak ve kendi hayallerini özgürce kurabilmek.

Hiçbir çocuk, geleceğini korkuyla düşünmemelidir.

Hiçbir kız çocuğu, kendisine sunulan hayatla yetinmek zorunda bırakılmamalıdır.

Bırakalım kız çocukları çocukluklarını yaşayabilsin. Koşsunlar, oynasınlar, öğrensinler, düş kursunlar. Düştüklerinde ellerinden tutulsun, başardıklarında alkışlansınlar. Kendi yollarını seçebilecekleri bir dünyada büyüsünler.

Çünkü bir kız çocuğunun yüzündeki gülümseme, yalnızca bir ailenin mutluluğu değil, insanlığın ortak sevincidir.

Bugün bir kız çocuğunun elinden tutun. Belki onun bütün dünyasını değiştiremezsiniz ama dünyaya bakışını değiştirecek bir umut olabilirsiniz.

11 Ekim Dünya Kız Çocukları Günü kutlu olsun.

Dileğimiz; her kız çocuğunun eşit haklara sahip olduğu, korkmadan büyüdüğü, eğitimle güçlendiği ve hayallerini gerçekleştirebildiği bir dünya…

Çünkü kız çocukları yalnızca geleceğin kadınları değil, bugünün de değerli bireyleridir.

Çay bahçesindeki o sert kopuştan birkaç saat sonra Zeynep’in içi hâlâ soğumamıştı. 

Selim’in son tehditkâr sözleri zihninde çınlıyordu. Ancak bu ilişkiyi tamamen bitirmek, ona ait anahtarları ve evde kalan eşyalarını teslim edip bağları koparmak zorundaydı.

Selim’in yalnız yaşadığı dairesinin önüne geldiğinde merdivenleri kararlı adımlarla tırmandı. Tam zile basacakken çelik kapının aralık olduğunu fark etti. İçeriden çıt çıkmıyordu.

— Selim? diye seslendi Zeynep, kapıyı parmak ucuyla hafifçe iterek.

Cevap gelmedi. Koridorun sonundaki çalışma odasının ışığı sızıyordu. Zeynep içeri adım attığında burnuna sızan o ağır, metalik koku adımlarını dondurdu: Kan kokusu.

Yavaşça odaya yürüdü. Eşikte gördüğü manzara karşısında boğazından boğuk bir çığlık kaçtı. Selim, çalışma masasının yanında, kanlar içinde yerde yatıyordu. Göğsündeki koyu kırmızı leke ahşaba yayılmıştı, gözleri tavana dikiliydi ve donuktu.

Zeynep dehşet içinde yere kapandı, panikle Selim’in bileğine dokundu. Cildi buz gibiydi; ölmüştü.

O anki şokla elini çekerken masanın kenarındaki pirinç mühür yere düştü. Zeynep refleksle mührü yakalamaya çalıştı, yere düşen mührü alıp masanın üzerine bıraktı. Tam o sırada koridorda ağır ve hantal bir ayak sesi yankılandı.

Eline bulaşan kana baktı, evdeki parmak izlerini ve birkaç saat önce çay bahçesinde herkesin gözü önünde Selim ile yaptığı tartışmada söylenen son sözleri hatırladı. Polis gelse ilk şüpheli kim olacaktı?

Zeynep panikle yangın merdivenine doğru koştu. Sokağa çıktığında, binanın önüne sirenleri çalarak yaklaşan ilk polis aracını gördü.

Zeynep ara sokakta izini kaybettirmeye çalışırken, Selim’in evinden çıkan gizemli bir gölge sokağın diğer ucunda belirdi.

Devamı yarın burada!

 Görgü tanıkları, parmak izi ve cinayet sebebi... Zeynep bu cendereden tek başına nasıl çıkabilir?

KAYBEDECEK BİR ŞEYİ KALMAMIŞ İNSAN, KURUMUŞ AĞACA BENZER

“Kaybedecek bir şeyi kalmamış insan kurumuş ağaca benzer.”

Bazı sözler vardır, insanın kulağından girer ama doğrudan yüreğine dokunur. Üzerinde uzun uzun düşünmeden geçemezsin. Çünkü o sözün içinde kendinden bir parça, tanıdığın bir insanın hikâyesi ya da hayatın acı bir gerçeği saklıdır.

Kaybedecek bir şeyi kalmamış insan, kurumuş ağaca benzer…

Bir zamanlar o ağaç da yemyeşildi. Dalları gökyüzüne uzanır, yaprakları rüzgârla dans eder, gölgesinde insanlar dinlenirdi. Belki kuşlar yuva yapmıştı dallarına, belki birileri onun altında hayaller kurmuştu. Fakat zamanla yağmurlar kesildi, toprağı susuz kaldı, dalları birer birer kurudu. Artık ne eskisi gibi çiçek açabiliyor ne de meyve verebiliyordu.

Ama kimse düşünmedi ki o ağacın da bir zamanlar canı vardı. Onu kurutan yalnızca güneşin sıcaklığı değil, belki de yıllarca beklediği hâlde alamadığı yağmurdu.

İnsan da böyledir.

Bir insanı ayakta tutan yalnızca nefes alması değildir. Sevdikleri, umutları, hayalleri, bekleyişleri ve yarına dair inancı vardır. İnsan bazen bir evin içinde yuvasını kaybeder, kalabalıkların arasında yalnız kalır, en çok güvendiği insanın sessizliğiyle yaralanır. Bazen yıllarca emek verdiği bir şeyin elinden kayıp gidişini izler. Bazen de kimseye anlatamadığı acılarını içine gömer.

Sonra bir gün gelir, eskiden canını acıtan şeylere karşı sessizleşir.

Eskiden bir sözle kırılan kalbi, artık hiçbir söze cevap vermez. Eskiden gitmesin diye arkasından koştuğu insanların ardından bakmaz. Eskiden kaybetmekten korktuğu şeyler için mücadele ederken, bir gün mücadele edecek gücü bile kalmaz.

İşte o zaman insanlar onun değiştiğini söyler.

Oysa belki de değişen insan değil, içindeki umuttur. Belki de defalarca kırılan kalbi, kendisini korumak için sessizliği seçmiştir.

Çünkü kaybedecek bir şeyi kalmayan insanın en büyük yarası, sahip olduklarını yitirmesi değil; yeniden bir şeylere bağlanacak cesareti bulamamasıdır.

Fakat burada unutulmaması gereken bir gerçek var: Kurumuş görünen her ağaç ölü değildir. Bazen kökleri toprağın derinliklerinde yaşamaya devam eder. Mevsimler değişir, yağmurlar geri döner ve bir gün hiç beklenmedik bir dalda küçücük bir yeşillik belirir.

İnsan da bazen böyledir. Her şeyini kaybettiğini düşündüğü anda bile içinde kimsenin göremediği küçücük bir umut saklayabilir. Yeter ki hayat ona yeniden tutunabileceği bir dal, güvenebileceği bir yürek ve kendisi olabileceği bir yer sunsun.

Belki de bu yüzden, kaybedecek bir şeyi kalmamış insanlardan korkmak yerine onların neler kaybettiğini anlamaya çalışmalıyız. Çünkü kim bilir, o insan bir zamanlar ne kadar çok sevmiş, ne kadar çok inanmış ve ne kadar çok beklemiştir.

Bir insanın sessizliğini kabulleniş, uzaklaşmasını umursamazlık, gözlerindeki donukluğu da duygusuzluk sanmamalıyız. Bazen en derin acılar, en sessiz insanların içinde yaşar.

Ve unutmamalıyız ki hiçbir ağaç kendi kendine kurumaz; bazen onu yaşatacak suyu kimse getirmez.

Belki de asıl mesele, bir insan her şeyini kaybettikten sonra ona neden böyle olduğunu sormak değil, henüz umutları tükenmeden önce yanında olabilmektir.

Çünkü bazı insanlar kaybettikleri için değil, kayıplarıyla baş başa bırakıldıkları için kurur.

Ve bazen bir insanın yeniden yeşermesi için koca bir ormana değil, yalnızca onu gerçekten anlayan bir kalbe ihtiyacı vardır.

​Ayı biraz daha yakına çekmek, yıldız ışığında parlayan bir çiçeği özenle seçmek, küçük bir gökkuşağı kırıntısını kurtarmak ve kirli bulutları bir çamaşır makinesine atıp arındırmak. Güneşi batarken nefesini tazelemek, dalgalara banyo, bulutlara hava aldırmak... Ve günün sonunda, bir avuç yıldız tozunu serpiştirerek göleti yeniden parlayan çiçeklerle buluşturmak. Eğer dünyanın gerçekten bilmediğimiz, görünmeyen bir yüzü varsa umarım her gün bu zarif, derin ve romantik işlerle meşguldür.

​Çünkü bildiğimiz o gri havanın, bulutların ve yıldızların bile kendi küçük fabrikaları vardır.

​Bulutların dondurmaya dönüştürüldüğü, gökkuşaklarının yeniden boyandığı, yıldızların yıkanıp en yumuşak dokularıyla paketlendiği bir fabrika... Uzun ve koşturmacalı bir günün ardından, minik bulutlara biraz yıldız tozu serperek mesaisini bitiren görünmez bir ekip. Çocukken hayal ettiğimiz o masalsı dünya gerçekten yaşıyorsa muhtemelen evrenin arkasında her gün bu harika, garip ve sevimli mesailer yürütülüyor.

​Gecenin derinliğinde, dünya uykuya daldığında yıldızlar yalnızca gökte kalmaz, yerin en gizli katmanlarına da dökülür. Bir kıyı kasabasında yıldızların izini sürdüğünüzde bulut kalesine çıkan merdivenler sessizce aydınlanır. O saniyede, bütün omuz yükleriniz bu parlak galaksi tarafından eritilir. Peki, bu kısa ve büyülü zaman diliminde hangi sahneyi kalbinizin en mutena köşesinde saklamak isterdiniz?

​Bulutlara rastladım. Gizli bir fabrikanın atölyesinde, un yerine gökyüzünden süzülen bulut ham maddeleriyle tüylü yastıklar örülüyordu. Yıldızlara hassas dokunuşlar ekleniyor, her şey gökyüzünden gelen kıymetli birer hediye gibi paketleniyordu. Efsanelerdeki o gizli atölye gerçekten var olsaydı şüphesiz tam olarak böyle görünürdü. Çatlaklardan sızan ışık, “Her şeyde bir çatlak var, ışık içeri girmenin yolunu bulur.” gerçeğini fısıldarken bu ışık ve gölge oyunu evrenin en saf romantizmini gözler önüne seriyordu.

​Bazen de okul biter, kampüs sessiz bir balık kasesine dönüşür. Rüyalarda okul hep boştur; yalnızca pencereler içeriden parlar, masalar kusursuz bir hizayla dizilmiştir. Altın balıklar, eski bir filmin donmuş karesi gibi havada, suyun içinde yavaşça yüzer. Orada dururken insan kendi kendine sorar: Acaba zamana kilitlenenler onlar mı, yoksa ben bu rüyadan hiç ayrılmadım mı?

​Yetişkinler buna inanmaz ama dünya tam da bu görünmez çarklarla dönmeye devam eder. İşten sonra yıldızlar parlayana kadar kavrulur, gökkuşakları kurutulup asılır, yıldız çiçekleri her gün bıkmadan sulanır ve en nihayetinde yumuşacık bir bulut tatlısı pişirilir. Gökyüzü, arkada gizlice çalışan ellerin huzurlu izleriyle doludur.

​Ve bir an gelir, dışarıdaki masal içeriye, zihnin en derin odalarına taşınır.

​“Bu bir iç göçüdür.” Zihnim, keşfedilmemiş devasa bir coğrafyadır ve ben bu toprağın tek, nefes kesen kâşifiyim. Karanlık derinliklerden süzülerek yükselen parlayan denizanaları, anlık ilhamların ta kendisidir. Çiçeklerin ve yıldız ışığının birbirine karıştığı yollar, yaratıcılığın sinir sistemidir.

​Koşmayı bir fırça, nefesi ise mürekkep bilerek bu iç haritada yürürüm. Nereye gittiğimi sormayın; çünkü iç huzurun bu büyük göçünde, bizzat koşmanın kendisi varışın ta kendisidir. Kimi zaman kendimi uzay ve zamanın devasa kapılarının açıldığı, galaksinin ayaklarım altında patladığı sonsuz bir rüyada mahsur kalmış gibi hissederim. Gül bahçesinden geçmek yerine bulutlardan örülmüş bir merdivenle yükselir, okyanusun en dibinde, gökyüzünün körfezinde yüzen balıkların arasında yürürüm. Her şey o kadar güzeldir ki kalbinizi sızlatır; çünkü her yol insanı derinlikten daha da derine götürür.

​Ve gün biter. Gökyüzü resmî olarak kapanmaya hazırlanırken evrende bakım modu aktif edilir:

​Ziyaretçiler kaydedilir.

Bulutlar onarılır.

Yıldızlar yeniden canlandırılır.

Güneş taze bir nefes için istirahate çekilir.

​Yetişkinlerin gözden kaçırdığı o incelik, çocuk kalbinin bildiği o gerçek hep yerli yerindedir. Hava gerçekten de elden yönetilmektedir. Ay enerjisini tazeler, bulutlar telaşla koşturur ve gök gürültüleri yalnızca hızlı birer şarj alarak dinlenmeye çekilir.

​Eğer gökyüzü bir gün genel mağazasını açsaydı orada bulut pişirenleri, taze yıldızları dalından toplayanları, yastıklar için en yumuşak pamukları biriktirenleri görürdünüz. Gökyüzündeki her küçük mucize özenle korunur.

​Çünkü bu dünya, her zaman pratik bir romantizmin dokunuşuna muhtaçtır. Ve gökyüzü, günün sonunda tıpkı insan kalbi gibi en yumuşak bakıma muhtaç olan yerdir.

​DİLEK SARIKAYA

Menajer: İlayda Can & Dilara Sarıkaya

​Bölüm 5: Çınar Ağacının Altındaki Bekçi Kemal

​Çınar Mahallesi’nin meydanındaki büyük çınar ağacının altında Kemal Amca otururdu. Emekli bir öğretmen olan Kemal Amca, yıllarca farklı yerlerde görev yapmıştı. Mahallede herkes ona “Hoca Kemal” derdi.

​Bir gün ikindi vakti, çınar ağacının altındaki sedire oturmuş, eski bir deftere mahallenin geçmişiyle ilgili notlar yazıyordu. Yanına gelen gençlerden biri deftere baktı ve sordu:

​“Hocam, neden eski şeyleri yazıyorsunuz? Geçmişte kalanları hatırlamak neden önemli?”

​Kemal Amca kalemini bıraktı:

​“Çünkü geçmişte yaşananları bilirsek bugünümüzü daha iyi anlarız. Bu mahallede de anlatılmaya değer pek mebzul miktar olay var.”

​Genç, defterdeki yazılara göz gezdirdi:

​“Peki, bunları kim okuyacak?”

​Kemal Amca gülümsedi:

​“Belki yıllar sonra senin çocukların, belki de bu mahallede yaşayacak başka insanlar. Böylece eskiden burada yaşayanları ve yaptıklarını öğrenirler.”

​Genç başını salladı:

​“Ben de mahalleyle ilgili bildiklerimi yazabilir miyim?”

​“Elbette. Büyüklerine sor, onların anlattıklarını not al. Herkesin anlatacak bir anısı vardır.”

​Genç, Kemal Amca’nın yanına oturdu ve mahalledeki eski günleri düşünmeye başladı. O günden sonra çevresindeki insanlara geçmişte yaşadıkları olayları sormaya karar verdi.

​Kemal Amca ise defterini yeniden açtı. Çınar ağacının altında, mahallenin anılarını gelecek kuşaklara aktarmak için yazmaya devam etti.

Selim oradaydı.

Köşedeki masada oturmuş, önündeki çaydan yükselen buharı umursamadan telefonuyla ilgileniyordu. Zeynep’in hayatına yıllar önce güven veren, koruyup kollayan bir adam olarak girmişti. Başlangıçta onun neşesini sever, coşkusuna hayran olduğunu söylerdi. Zamanla aynı özellikleri kusur saymaya başlamıştı. Zeynep ne zaman heyecanla bir şey anlatsa abartmakla, üzüldüğünde aşırı duygusal olmakla suçlanıyordu. Ardından o tanıdık cümleler geliyordu:

Çok duygusalsın.

Bensiz bir hiçsin.

Selim bu sözleri öylesine sık tekrarlamıştı ki Zeynep, bir süre sonra kendi kararlarından bile şüphe eder olmuştu. Şimdi ise ilk kez, onun karşısına kendini savunmak için değil, gitmek için çıkıyordu.

Zeynep’in gölgesi masaya düşünce Selim başını kaldırdı. Bakışları bir an göz göze geldi, sonra yeniden telefonuna döndü.

— Geç kaldın.

Sesinde sitemden çok, hesap soran birinin rahatlığı vardı.

Zeynep sandalyeyi çekmedi.

— Geç kalmadım. Söyleyeceklerimi söyleyip gideceğim.

Selim telefonunu masaya bıraktı. Yüzüne yerleşen ifade Zeynep’in çok iyi tanıdığı türdendi: Daha konuşmaya başlamadan karşısındakini haksız çıkaran o küçümseyici bakış.

— Ne oldu yine? Sabah sabah neyin peşindesin?

— Bir şeyin peşinde değilim, Selim. Bu ilişkiyi sürdürmek istemiyorum.

Selim kısa bir kahkaha attı. Elindeki çay kaşığını tabağın kenarına vurdu.

— Sen zaten hiçbir zaman memnun olmadın. Ne yapsam beğenmedin, ne söylesem alındın.

Zeynep cevap vermek için ağzını açtı, sonra vazgeçti. Bu konuşmayı daha önce defalarca yapmışlardı. Her seferinde aynı yerde bitmişti: O, kendini anlatmaya çalışmış; Selim, anlattıklarının içinden işine gelen bir sözü çekip çıkarmış ve tartışmayı Zeynep’in kusurlarına çevirmişti. Sonunda özür dileyen yine kendisi olmuştu.

Bu kez kendini açıklamaya ihtiyacı yoktu.

— Ben ne hissettiğimi anlatıyorum, sen beni suçluyorsun. Artık bunu yapmak zorunda değilim.

Selim kaşlarını kaldırdı.

— İşte sorun da bu. Her şeyi kendi duygularına göre değerlendiriyorsun. Bir de kalkmış bana hayat dersi veriyorsun.

Zeynep’in eli çantasının askısında sıkılaştı. İçinden yükselen öfkeye rağmen sesini yükseltmedi.

— Bitti, Selim. Bundan sonra beni aramayacaksın. Karşıma da çıkmayacaksın.

Selim’in yüzündeki gülümseme silindi.

— Ne demek bitti?

— Söylediğim kadar açık.

— Sen benim sayemde ayakta duruyorsun! Şimdi kalkmış bana kapıyı gösteriyorsun, öyle mi?

Selim ayağa kalkınca sandalyesi taş zeminde gıcırdayarak geriye kaydı. Yan masada oturan yaşlı adam çayını içmeyi bıraktı. Biraz ilerideki iki genç de konuşmalarını kesip başlarını çevirdi.

Zeynep, Selim’in yüzüne baktı. Bir zamanlar bu adamın sevgisini kaybetmekten korkmuştu. Şimdi onun öfkesinden çok, yıllarını bu korkuyla geçirmiş olmasına üzülüyordu.

— Her şeyi bana yaptığın bir iyilik gibi anlatıyorsun. Sanki kendi hayatımı yaşamama bile sen izin vermişsin gibi.

— Kes sesini!

Selim’in bağırışı çay bahçesindeki birkaç kişinin daha dikkatini çekti. Garson, elindeki tepsiyle masaların arasında durmuş, ne yapacağını kestirmeye çalışıyordu. Girişteki gençlerden biri arkadaşına eğildi.

— Bir şey yapsak mı?

Diğeri gözünü Selim’den ayırmadan alçak sesle cevap verdi:

— Biraz bekle. Bakalım ne olacak.

Zeynep çantasını omzuna yerleştirdi.

— Ben gidiyorum.

Arkasını dönüp çıkışa yöneldi.

— Tabii, kaç! Her zamanki gibi!

Zeynep yürümeyi sürdürdü.

Selim masanın etrafından dolaşıp birkaç adım attı.

— Zeynep!

Kadın durmadı.

— Benden öyle elini kolunu sallayarak kurtulamazsın!

Çay bahçesindeki konuşmalar birer birer kesildi. Garson tepsiyi çay ocağının tezgâhına bıraktı. Yaşlı adam sandalyesinde doğruldu.

Selim’in sesi bu kez bütün bahçede yankılandı:

— Duydun mu beni? Seni mahvederim!

Zeynep durdu. Birkaç saniye boyunca sırtı Selim’e dönük kaldı. Sonra başını omzunun üzerinden çevirip ona baktı.

Selim hâlâ ayaktaydı. Çenesi gerilmiş, elleri yumruk olmuştu. Çevresindekilerin kendisini izlediğini fark etmişti ama geri adım atmadı.

Zeynep gözlerini ondan ayırmadan konuştu:

— Herkes duydu, Selim.

Ardından arkasını döndü ve çay bahçesinden çıktı. Bu kez adımlarını yavaşlatmadı.

Selim kapıya kadar baktı. Zeynep caddenin kalabalığına karışınca sandalyesini çekip oturdu. Çay bardağını eline aldı, fakat bir yudum içmeden yeniden masaya bıraktı.

Garson bir süre uzaktan bekledi. Sonunda yanına yaklaşarak sordu. 

— Bir çay daha getireyim mi?

Selim başını kaldırdı.

— İstemiyorum.

Garson uzaklaştı. Girişteki gençler yeniden konuşmaya başlamıştı. Yaşlı adam hesabını ödeyip ayağa kalktı. Çıkışa yönelirken garsonun yanından geçti.

— Az önceki tartışmayı duydun mu? diye sordu.

Garson başını salladı.

— Duydum. Adamın sesi bütün bahçeyi doldurdu.

Yaşlı adam bir an durdu, sonra kapıdan çıktı.

Çay bahçesinde hayat yavaş yavaş eski hâline döndü. Garson masalardaki boş bardakları topladı, çay ocağından yeni demlenen çayın kokusu yayıldı. Girişteki gençler hesaplarını istedi. Bir süre sonra köşedeki masaya başka müşteriler oturdu.

Selim de yerinden kalkmadı. Önündeki çay soğudu, telefonunun ekranı birkaç kez aydınlandı. Gelen aramalardan birine cevap vermedi.

Sabahın o saati, orada bulunanların hafızasında farklı ayrıntılarla kalacaktı: taş zeminde sürüklenen sandalye, aniden kesilen konuşmalar, kapıya yönelen bir kadın ve arkasından yükselen o son cümle.

Henüz kimse bu ayrıntıları birbiriyle ilişkilendirmek için bir neden görmüyordu.

Ama bazı sabahlar, insanın hafızasında ancak çok sonra anlam kazanırdı. Ve Zeynep’in arkasında bıraktığı o birkaç kelime, unutulup gitmeyecekti.

Devamı yarın burada!

​Geniş vadinin ortasından temiz bir su akardı. Bu su ağaçları, çiçekleri ve çocukların oyun yerlerini sulardı. Toprak verimliydi. Ancak Eylülyeri köyüne dışarıdan gelip yerleşen Kenan geldikten sonra her şey değişti.

​Yıllar önce bu köye yerleşen Kenan, hırslı ve kimseyle geçinemeyen biriydi. Vadi ise köyün ortasında, herkesin ortak kullandığı, etrafı büyük ağaçlarla çevrili verimli bir yerdi.

​Kenan, elindeki her şeyi yalnız kendisine saklamak istedi. Vadideki meyve bahçesini ve oraya giden tek yolu kimseye vermemek için yola dikenli çengeller dizdi. Kimse geçmesin, çocuklar su kenarında oynamasın istiyordu. Topraklı yolu taşlarla ve dikenlerle kapattı. Yalnızca kendi evinde çürüyecek kadar çok meyve toplamak derdindeydi.

​Eylülyeri köyünün en eski kişisi olan ve herkesin sözüne güvendiği yaşlı Hasan Amca, bir gün Kenan'a yaklaşarak şöyle dedi:

​— Böyle yapma oğul. İnsanlar, çocuklar bu sudan ve yoldan uzak kalıyor. Paylaşmak güzeldir, elindekini bölüş.

​Kenan ise sertçe cevap verdi:

​— Burası benim toprağım, kimse geçemez. Malım bana kalacak.

​Hasan Amca başını sallayarak karşılık verdi:

​— Çok hırslısın. İnsanın iki vadi malı olsa üçüncüsünü ister; gözünü ancak toprak doyurur.

​Oysa hayat bencil hesaplara göre yürümezdi. Dikenli çengellerle çevrilen o yol, zamanla Kenan'ı yalnızlaştırdı. İnsanlar o yoldan uzaklaştı, bahçeye gelen giden kalmadı.

​Bahçedeki meyveler dallarında çürürken, Kenan yaptığı hatanın farkına vardı ama artık çok geç kalmıştı; çünkü kendi ördüğü o dikenler en çok kendi ellerini kanatıyordu.

Ama ısıtmaz içini, dokunmaz yarına.

Ayna bile tanımaz yüzünü artık,

Sen kimsin? Kimse. Çünkü olmak zor bir karar.

​Doğmadın bir anlamla, verilmedi bir çerçeve,

Ne Tanrı çizdi seni ne de kaderin bir haritası var.

Sen inşa ettin kendini çığlık çığlığa,

Her adımın, bir hiçliğe karşı dik durma savaşı.

​Varlık... Var mıdır gerçekten?

Yokluk daha tanıdık değil mi insana?

Her düşünce bir kurşun gibi bilince saplanır,

“Ben neyim?” diye sorarsın, yanıt: Kanayan bir yara.

​Özgürsün, evet; ama bu ne demek?

Bir uçurumun kenarında gözlerini açmak...

Her kararın, bir ip daha koparır ayaklarının altından;

Kendi celladınsın, hem de kendi kurbanın.

​Bakışlar...

Başkasının gözünde donarsın bir heykel gibi,

Sen artık sen değilsin, başkasının zihnindeki “şey”sin.

Ve içinden bir ses çığlık atar: “Ben yaşamak istiyorum kendimce!”

​Ama nasıl?

Dünyada yerin yoksa kendi yerini yaratmak gerek.

Ve bu, ellerinle kazdığın bir mezara benzer;

İçine gömersin eski seni, her gün yeniden.

​“Korkma,” diyor Sartre,

“Sadece senin yükün bu sonsuz özgürlük.”

Ama unutma:

Ya sahici yaşarsın bu sancıyı

Ya da yalanlarla boğarsın kendi gerçeğini.

​Sinan Bayram

​Kaybolmak kötü bir şey değildir. Bazen insanın kendi yolunu bulabilmesi için önce kaybolması gerekir. İnsana çocukluktan itibaren kaybolmaması tembihlenir. Yoldan çıkmaması, uslu durması ve herkesin yürüdüğü güvenli rotada kalması istenir. Bu telkinle büyüyen insan, kalabalıkların yürüdüğü yolu kendi yolu zanneder. Bu yol güvenlidir. Mantıklıdır. Onaylanır ve alkışlanır. Fakat yolun sonuna gelindiğinde beklenen tatmin gelmez. Onun yerine derin bir yorgunluk başlar. Bu yorgunluğun sebebi yolun uzunluğu değildir. İnsanı asıl yoran şey, kendine ait olmayan bir yolu uzun süre yürümektir. Birçok insanın hayatındaki önemli kararlar başkalarının beklentisine göre şekillenir. Okunacak bölüm, yapılacak iş, yaşanacak şehir ve kurulacak hayat çoğu zaman çevrenin mantığına göre belirlenir. İnsan da kaybolmamak adına bu hazır haritayı takip eder. Harita hatalı değildir. Sadece o harita başkasının hedefine aittir. Bu yüzden varılan her noktada bir yabancılık hissi oluşur. Dışarıdan bakıldığında her şey yolunda görünür, fakat içsel bir eksiklik hissi devam eder. Eksik olan şey yolun kendisi değil, kişinin o yolun içinde olmamasıdır. Başkalarının yolunda yürümenin iki net sonucu vardır.

​Birincisi, hızlı yorulmaktır. İnsanın sevmediği, istemediği bir hayatı taşıması ağır bir yüktür. Sabahları hissedilen isteksizliğin kaynağı çoğu zaman tembellik değil, taşınan yanlış yükün ağırlığıdır.

​İkincisi, varamamaktır. Ne kadar emek verilirse verilsin, o yol insanı başkasının varmak istediği yere götürür. Kişinin kendi varmak istediği yere değil. Durmak, yavaşlamak ve yorulduğunu fark etmek bir başarısızlık değildir. Bu durum bir farkındalık anıdır. İnsanın ilk defa kendi yolunu aramaya başladığı andır. Kendi yolunu bulmak büyük planlar gerektirmez. Üç temel odak, yönü yeniden belirler.

​Birinci odak, beklentiden arınmaktır. Hayatı başkalarının onayından ve beğenisinden arındırmaktır. Dış sesler sustuğunda, insanın gerçekten ne yapmak istediği netleşir. Bu netlik, kişisel yolun başlangıç noktasıdır.

​İkinci odak, enerji veren şeyi bulmaktır. İnsanı neyin yorduğunu herkes bilir. Asıl önemli olan, neyin enerji verdiğini bulmaktır. Üretmek, yazmak, yürümek, öğrenmek veya sessiz kalmak olabilir. İnsana enerji veren detay, doğru istikametin işaretidir.

​Üçüncü odak, bugüne yatırım yapmaktır. Geleceğe dair büyük adımlar yerine, bugün sadece kendisi için bir zaman aralığı ayırmaktır. Başkalarının beklentisinden uzak, sadece kendinize ayırdığınız bir saat. Her gün tekrarlanan bu bir saat, zamanla kişinin kendi yoluna dönüşür. Yanlış yolda olan insan, kaybolduğunu fark etmez ve aynı hızla yürümeye devam eder. Kaybolduğunu fark eden insan ise durur, fark eder ve yön değiştirir. Bu durum bir kayboluş değildir. Bu durum, insanın kendine ve kendi hedefine doğru attığı ilk adımdır. Bazen haritanın karışmasına izin vermek gerekir. Çünkü kendi yolunu bulan herkes, bir zamanlar kaybolmayı göze almış olandır.

​Bugün kendine izin ver. Biraz kaybol. Biraz yolunu şaşır. Çünkü kendi yolunu ancak kaybolmayı göze alanlar bulur.

​Fikriye Kaya

Ben, bana benzeyen biriyim.

Ne bütünüyle başkalarına benzerim ne de başkalarına benzemek için kendimden vazgeçerim. İçimde kimsenin bilmediği cümleler, yüzümde anlatamadığım hikâyeler, yüreğimde yalnızca benim bildiğim izler taşırım.

Bazen suskunluğumla tanınırım, bazen bir cümleye sığdıramadığım düşüncelerimle… Bazen herkese güçlü görünürüm de kendi içimde kırıklarımı toplarım. Bazen küçücük bir sözle mutlu olur, bazen koca bir dünyanın ağırlığını sessizce omuzlarım.

Ben, yaşadıklarımdan ibaret değilim. Yaşayamadıklarım da var içimde. Söyleyemediklerim, yarım kalan hayallerim, kimseye anlatmadığım kırgınlıklarım ve her şeye rağmen yeniden yeşerttiğim umutlarım…

Beni tanıdığını söyleyenler olabilir. Oysa insan, kendini bile her gün yeniden tanırken bir başkasını ne kadar tanıyabilir ki?

Ben değişirim. Dün sustuğum yerde bugün konuşur, dün üzüldüğüm şeylere bugün gülümseyebilirim. Bazen kendime kızar, bazen kendimi affederim. Çünkü ben de öğreniyorum; insan olmayı, ayakta kalmayı, gerektiğinde gitmeyi, gerektiğinde yeniden başlamayı…

Kimine göre fazla duygusal, kimine göre fazla inatçı, kimine göre anlaşılması zor biriyim. Belki de hepsinden birazım. Ama en çok, kendime benzerim.

Başkalarının kalıplarına sığmak zorunda değilim. Herkesin doğrusu benim doğrum, herkesin yolu benim yolum olmak zorunda değil. Benim de kendime ait bir hikâyem, kendime göre bir yürüyüşüm var.

Bazen kendime bile yabancılaştığım olur. Aynaya bakıp gözlerimdeki yorgunluğu gördüğüm, geçmişimi düşünüp iç çektiğim, geleceğe dair sessizce hayaller kurduğum zamanlar… Ama ne yaşarsam yaşayayım, dönüp dolaşıp yine kendime gelirim.

Çünkü insanın en uzun yolculuğu, kendine yaptığı yolculuktur.

Ben, eksiklerimle, çelişkilerimle, hatalarımla, doğrularımla kendimim. Herkesi memnun edemeyeceğimi öğrendim. Herkesin beni anlamasını beklemenin de kendime haksızlık olduğunu…

Artık biliyorum; kendim olmak için kimsenin iznine ihtiyacım yok.

Ben, bana benzeyen biriyim.

Biraz dünüm, biraz bugünüm, biraz da henüz yaşayamadığım yarınlarım…

Ve bütün bunların arasında, başkasına dönüşmeden kendim kalmaya çalışan bir insanım.

Belki de hayatın en güzel tarafı budur: Herkesin arasında kendine ait bir ses taşıyabilmek ve o sesin içinde kendini kaybetmemek.

Ben, bana benzeyen biriyim.

Ne fazlası ne eksiği…

Sadece kendim.

​Mardin’in o tarihî taş konağının avlusu; tarihin ve hüznün değil, şimdi hayatın en saf neşesinin yankılandığı bir yuvaya dönüşmüştü. Ovanın üzerine serilen ikindi güneşi taş duvarlarda altın sarısı gölgeler bırakırken avludaki ahşap masanın etrafında bu koca ailenin nefesleri birbirine karışıyordu.

​Birinci hikâyenin o karlı ve çetin şafaklarından, cephedeki yankılı patlamalardan geriye kalan tek şey, şimdi bu masanın etrafındaki sarsılmaz bağdı.

​Kolları yeniden güçlenen, bastonuna yaslanarak demli çayları tazelemeye çalışan Alper, yüzündeki huzurlu tebessümle masaya baktı. Yetimhanenin soğuk rüzgârlarında büyücülük oynayan o yalnız çocuk; şimdi bu kalabalık sofranın başköşesinde, gerçek bir babanın ve amcanın gururunu taşıyordu.

​Karşısında, kollarında minik Nur’la oturan Aysima Öğretmen, tülbentten yaptığı sarı oyalı yazmasını düzeltirken gülümsedi. Yanında, her zamanki muzip ama gözleri dolmaya hazır duruşuyla Üsteğmen Altay oturuyordu. Altay, kızının tombul ellerini öpüp devresine bakarak gururla başını salladı:

​— Gördün mü devre? dedi sesi biraz titreyerek. Biz bu vatanın yollarında yürürken sadece bayrağı korumadık; geleceğimizi, bu masadaki huzuru büyütmüşüz.

​Avlu içinde Ela’nın sıcak elini hisseden Alper, derin bir nefes aldı. Ela, önündeki deri kaplı deftere son cümleleri yazıyordu. İkinci cildin son satırları, masanın ortasında duran minik bir bebeğin gülüşüyle tamamlanıyordu. Kitabın adı belliydi: Minik Mucize.

​Ela, kalemi defterin üzerine bırakıp başını Alper’in omzuna yasladı. Gözleri, Mardin’in serin rüzgârında dalgalanan o uzak tepelere takıldı.

​— Biliyor musun Alper? diye fısıldadı Ela, sesi bütün avluda yankılanır gibiydi. Sen bu vatanın topraklarına adını yazdırdın, ben ise senin o çelikten iradeni kelimelerle ölümsüzleştirdim. Ama asıl hikâye bu masada, bu minik ellerin arasında saklı.

​Nur bebek, sanki annesinin yazdıklarını onaylar gibi minik ellerini havaya kaldırdı ve neşeyle gülümsedi. Alper sandalyesinden hafifçe doğrulup o minik elleri parmak uçlarıyla tuttu. İçindeki o eski, kimsesiz ve üşüyen çocuk nihayet tamamen iyileşmişti.

​Çünkü inançla kurulan bir yuva sadece iki insanın değil, bir milletin iradesinin, bir dostluğun ve sevginin en güzel eseriydi. Ve o an, Mardin’in taş evinden gökyüzüne yükselen sadece kahkahalar değil, sonsuza kadar sürecek bir ailenin sessiz yeminiydi: Biz buradayız, birlikteyiz ve hiçbir güç bu bağı koparamaz.

​Dünya başıma yıkıldı. O an, binlerce kilometre uzaktaki köyden gelen telefon, tüm umutlarımı paramparça eden bir bomba gibi düştü kucağıma. Arayan komşumuzun titrek sesi; Ate ve yavrularının iki gündür görünmediğini, kayıp olduklarını söylüyordu. Kalbim göğüs kafesimde çırpınan yaralı bir kuş gibi çarpmaya başladı. Nereye gitmişlerdi? O dondurucu soğukta, yeni doğmuş yavrularla aç ve açıkta mı kalmışlardı?

​O anda telefonun diğer ucundan, komşunun sesini bastıran tok ve soğuk bir ses duyuldu: "Barınağa götürüldüler!"

​İşte o saniye, kelimenin tam anlamıyla kıyametim koptu. Başkası değil; o adam, evlendiğim, hayatımı paylaştığım adam; canımdan çok sevdiğim Ate'yi ve daha bir haftalık olan savunmasız yavruları eşya gibi barınağa teslim etmişti. Vücuduma yayılan hissi anlatamam; sanki ruhum bedenimden çekildi, damarlarımdaki kan buz kesti. Borç bularak yola çıkma çabalarım, boşanma davasının omuzlarımdaki ağır yükü ve tüm maddi imkânsızlıklar... Hiçbiri Ate'yi bu son, bu en ağır zulümden kurtarmama yetmemişti. On altı günlük o sağır sessizliğin sonu, bir kafes arkasına hapsedilmekmiş.

​Hemen ardından çılgınca bir arama trafiğine başladım. Parmaklarım titreyerek numaraları çeviriyor, sesim ağlamaktan kısılıyordu. Nihayet üçüncü barınakta onlara ulaştım. Ate'nin annesi olduğumu teyit ettiklerinde karanlığın içinde cılız bir ışık yandı ama bedeli çok ağırdı. Görevlinin gönderdiği videoda Ate'nin gözlerini gördüm; o eski fer sönmüş, yerini derin bir küskünlüğe bırakmıştı. En acısı ise bebeklerden birinin barınağa getirildiğinde çoktan o minicik canını teslim ettiğini öğrenmemdi. Benim "toprak sıcak tutar" diye kurduğum saf hayal, o adamın vicdan duvarına çarpıp paramparça olmuştu. Bir can, daha dünyayı tanıyamadan o ayazda solup gitmişti.

​Görevliye Ate’nin ruh hâlini anlattım; daha önceki doğumlarında da yavrularından kaçtığını, belki de bu ağır hayatın onu annelikten soğuttuğunu söyledim. Görevli iç çekerek teyit etti: "Yine öyle, anneliği reddediyor, bakmıyor yavrulara." Bir haftalık o minik canlar, annelerinden ilgi görmeden o soğuk barınak köşesinde nasıl tutunacaklardı hayata? Ate’nin o asil ruhu, yaşadığı bu son ihanetle birlikte tamamen içine kapanmıştı.

​Yavrular sütten kesilmeden Ate'yi alamayacağımı öğrendiğimde başımdan aşağı bir darbe daha aldım. İki üç ay daha beklemem gerekecek, toplamda kızımdan dokuz ay ayrı kalmış olacaktım. Dokuz ay... Bir ömür gibi. Kalbimde yankılanan tek soru içimi kemirmeye başladı: "Beni tanır mı dersin? O kadar uzun zaman sonra, o küskün gözlerle bana tekrar 'annem' diye bakar mı?" Yoksa o barınak tellerinin arkasında beni de o "terk edenler" safına mı koymuştu?

​Tüm bu felaketin içinde tek bir minnetim vardı: Komşum. O vicdanlı ses olmasaydı bu sessizce işlenen suçtan, o canların kafes arkasına atıldığından haberim bile olmayacaktı. O adama ise tek kelime etmedim; artık öfkemi bile hak etmiyordu. Tüm enerjimi bu trajedinin sorumlusuna değil, Ate ve hayatta kalan yavrularının geleceğine odaklamalıydım. Barınağın, yasal prosedürle Ate'yi tekrar sahiplenebileceğimi söylemesi, zifiri karanlığın içindeki tek çıkış kapımdı.

​"Her şerde bir hayır vardır." derler ya... Belki de bu barınak süreci, onu o adamdan tamamen koparıp resmen benim yapmam için bir vesileydi. Umarım öyledir. Umarım bu acı ve uzun ayrılık, Ate ve benim için her şeyin yeniden, daha huzurlu başladığı o günün şafağı olur. Şimdi tek amacım, o dokuz aylık hasreti bitirip Ate’yi o tellerden söküp almak...

​Mihriban, bir aşkın adı değildir yalnızca. Mihriban; söylenememiş sözlerin, içine gömülmüş hasretin, gururla susulmuş bir sevdanın türküsüdür. “Lambada titreyen alev üşüyor” dizesi, ateşin bile üşüdüğü bir yalnızlığı anlatır. Seven vardır ama söyleyemez, yanan vardır ama belli edemez. İşte Mihriban’ın asaleti buradadır: Aşkını bağırarak değil, susarak yaşar.

​Musa Eroğlu’nun sesi bu türküyü sadece söylemez, yaşar. Bozkırın rüzgârı gibi yalın, dağlar kadar vakur bir yorumdur bu. Ne bir fazlalık vardır ne de bir eksiklik. Her hece yerli yerinde, her nefes kader kadar ağırdır. Eroğlu’nun sesi, Anadolu’nun hafızası gibidir; neyi anlattığını bilir, neyi sakladığını da…

​Mihriban, geçici heveslerin değil, ömürlük sevdaların türküsüdür. Gururu olan bir aşkın, edebi olan bir bekleyişin sesidir. Bugün hâlâ ilk günkü gibi dinleniyorsa, hâlâ yüreği titretiyorsa bunun sebebi samimiyetidir. Çünkü Mihriban, halktan kopmamış, halkın kalbinden doğmuştur.

​Bu türkü, Anadolu’nun yüz akıdır. Musa Eroğlu ise bu toprakların sesi, vicdanı ve onurudur. Mihriban’ı dinlerken insan şunu anlar: Bazı aşklar kavuşmak için değil, insanı insan yapmak için yaşanır.

​KIRIK ZAMANLAR GÜNLÜĞÜ, Sayfa 190

Zeynep Kıvanç

​İnsan, hayatı hep bir şeyleri doldurma çabasıyla geçirir. Sabah başlanan işler, akşama kadar yetişilen koşturmacalar, aileye sunulan destekler ve bitmek bilmeyen sorumluluklar… Bütün bu yoğunluğun ortasında bazen eliniz boş kalır. Emeğinizin karşılığını göremez, çabanızın somut bir sonuca varmadığını görürsünüz. İşte o an, içimize yayılan o büyük boşluk bizi korkutur. Oysa kaçtığımız o boşluk, aslında en dürüst aynadır.

​Boşlukla dost olmak, her şeyin kontrol altında olmadığını kabullenmekle başlar. İnsan; elinde olanların değil, elinden kayıp gidenlerin de hayatın bir parçası olduğunu anladığı an o ağır yükten sıyrılır. Sürekli bir şeyleri başarma, tam olma ve mükemmeli yakalama zorunluluğu insanı yorar. Avuçlarınız boş kaldığında, tutmaya çalışmaktan yorulduğunuz o hırslar da düşer ellerinizden.

​O boşluk hissiyle barıştığınızda, hayatın her anını bir sonuca bağlama mecburiyetiniz biter. Sadece çabalamanın, niyet etmenin ve yolda olmanın kendisi yeterli gelmeye başlar. Beklentiler azaldıkça zihin sakinleşir; zihin sakinleştikçe omuzlardaki yük hafifler. Çünkü insan, ancak hiçbir şey tutmadığı zaman kollarını gerçekten açabilir. Boşluk, bir eksiklik değil; yeni bir nefes alma alanıdır. Ve o sessiz boşlukla dost olan insan, hayatın rüzgârına karşı artık çok daha dirençli ve huzurludur.

Ama akıl sorar: “Bu düzen neden var?”

Einstein der ki: “Merak en saf güçtür.”

Sorularla başlar bilgiye yolculuk.

​Zaman akmaz tek bir çizgide hep,

Görecelidir her şey, yerle birlikte hareket.

Mutlaklık sanılan nice inanç çöker,

Işıkla yarışır düşünce, gerçeği söker.

​“Tanrı zar atmaz.” dedi sessizce,

Evren düzendir, rastgele değil hiçbir hece.

Bilimle ararız yasayı, özü,

Ama kalpte de vardır hakikatin gözü.

​Aklı kullanalım, evet, sonuna kadar,

Ama unutma: Vicdan da yol gösteren bir karar.

Atomu parçaladık, güç elimizde,

Peki ya sevgiyi, barışı kurduk mu içimizde?

​Einstein inanırdı basitliğe,

“Her şeyi olabildiğince sade anlat.” derdi hep.

Çünkü büyük zihinler gösterişte değil,

Anlamı bulur sessizlikte, derin düşüncede.

​Sinan Bayram

​Bir şehre girdiğinizde ilk gördüğünüz şey binalardır.

​Caddeler…

Meydanlar…

Kaldırımlar…

Trafik…

Mağazalar…

İnsan kalabalığı…

​Ama bir şehri şehir yapan bunların toplamı değildir. Çünkü şehir dediğimiz şey, taşın ve betonun çok ötesindedir.

​Bir şehir; içinde yaşayan insanların birbirine nasıl baktığı, yaşlısına nasıl davrandığı, çocuğuna ne bıraktığı, yoksulunu görüp görmediğidir. Sokakta düşene el uzatıp uzatmadığı, geçmişini koruyup korumadığı ve belki de en önemlisi, güçsüzün hakkını gözetip gözetmediğidir.

​İşte tam burada insanın aklına zor ama önemli bir soru geliyor: Bir şehrin vicdanı olur mu?

​Bence olur. Hem de insanın vicdanından daha görünür bir biçimde. Çünkü bireyin vicdanı çoğu zaman kendi içinde yaşanır, şehrin vicdanı ise sokakta görünür.

​Bir Şehrin Vicdanı Kaldırımlarında Yürür

​Bir şehrin vicdanını anlamak için önce gökdelenlerine bakmayın; kaldırımlarına bakın.

​Engelli bir insan o kaldırımda rahatça yürüyebiliyor mu?

​Yaşlı bir insan karşıdan karşıya güvenle geçebiliyor mu?

​Çocuklar için güvenli alan var mı?

​Arabası olmayan insan da şehirden eşit biçimde yararlanabiliyor mu?

​Bir anne çocuğuyla sokağa çıktığında kendisini güvende hissediyor mu?

​Eğer bir şehir bütün bunları düşünüyorsa orada yalnızca şehircilik değil, vicdan da vardır. Çünkü şehir planlaması yalnızca mühendislikten ibaret değildir. Bir şehrin kime göre tasarlandığı, aslında o toplumun kimi önemsediğini gösterir.

​Geniş yollar yapmak kolaydır; ama o yollarda yürüyemeyen insanı düşünmek başka bir meseledir. Büyük binalar dikmek mümkündür; ama o binaların arasında insana nefes alacak alan bırakmak bir medeniyet tercihidir.

​Şehirler de Hatırlar

​Her şehrin bir hafızası vardır. Bir eski sokak, bir meydan, bir çeşme, bir okul, bir ağaç, bir tren garı, bir mahalle kahvesi, bir zamanlar çocukların oynadığı boş arsa… Bunların her biri şehrin hafızasında bir cümledir.

​Fakat şehirler bazen kendi geçmişlerinden utanıyormuş gibi davranıyor. Eski olanı yıkıyor, yerine daha büyük olanı yapıyor. Hatıranın yerine rantı koyuyor, kimliğin yerine birbirinin kopyası binaları dikiyor.

​Sonra da dönüp soruyoruz: “Bu şehir neden ruhsuzlaştı?”

​Çünkü ruh, betonun içinde kendiliğinden oluşmaz; ruh, hafızanın korunmasıyla oluşur. Bir şehrin geçmişini yok etmek, yalnızca eski binaları ortadan kaldırmak değildir; o şehirde yaşamış insanların hikâyelerini de sessizleştirmektir.

​Bir Şehrin Vicdanı En Çok Görünmeyen İnsanlara Bakar

​Şehrin vicdanını anlamanın en kolay yolu şudur: O şehirde en az güce sahip olan insanların hayatına bakın.

​Eğer bir şehir yalnızca zenginine konfor sağlıyor, yoksulunu görünmez kılıyorsa; merkezindeki yaşam kalitesi ile kenar mahalleleri arasında uçurum varsa; bazı çocuklar kaliteli eğitime, parklara, kültüre ve güvenli alanlara doğarken bazı çocuklar bunların hiçbirine ulaşamıyorsa o şehir büyümüş olabilir ancak henüz gelişmiş değildir. Çünkü medeniyet, en güçlü olanın ne kadar rahat yaşadığıyla değil, en kırılgan olanın ne kadar korunduğuyla ölçülür.

​Bir şehrin gerçek zenginliği AVM’lerinin sayısı değildir. O şehirde kimsenin aç kalmaması, kimsenin sokakta çaresiz bırakılmaması, yaşlıların unutulmaması, çocukların korkmadan oynayabilmesi, kadınların kendilerini güvende hissedebilmesi, engellilerin şehrin her yerine bağımsız ulaşabilmesi ve insanların birbirine “Bana ne?” demek yerine “Nasıl yardımcı olabilirim?” diyebilmesidir.

​Şehrin Vicdanı Bazen Bir Esnafın Dükkânındadır

​Vicdanı sadece belediye binalarında, resmî kurumlarda veya büyük projelerde aramak da yanlıştır. Bazen bir mahalle bakkalındadır, borç defterindedir, ihtiyacı olan komşusuna sessizce yardım eden esnaftadır, yolda kalmış bir yabancıyı evine misafir eden insandadır, yaşlı komşusunun pazarını taşıyan gençtedir, mahalledeki çocuğun eğitimine destek olan öğretmendedir, bir sokak hayvanına su bırakan kişidedir.

​Çünkü şehir dediğimiz şey kurumların değil, insanların ortak davranışlarının toplamıdır. Belediye park yapabilir ama o parkın ruhunu insanlar oluşturur. Kurum yol yapabilir ama o yolda birbirine saygılı davranıp davranmamak insanların tercihidir. Kanun düzen sağlayabilir ama vicdan, insanın başkasına kanun zorlamadan hakkını vermesidir.

​Bir Şehrin Vicdanı Kriz Anında Ortaya Çıkar

​İyi günlerde herkes medeni görünebilir. Asıl mesele zor zamanda ortaya çıkar: Deprem olduğunda, sel bastığında, yangın çıktığında, ekonomik kriz derinleştiğinde, bir mahallede ihtiyaç büyüdüğünde…

​İşte o zaman şehrin gerçek yüzünü görürüz. İnsanlar kapılarını birbirine açıyor mu? Yardım yalnızca kameralar varken mi yapılıyor? Kimse görmediğinde de ihtiyaç sahibinin yanında olunuyor mu?

​Bir şehrin vicdanı en çok kriz anlarında konuşur. Çünkü kriz, toplumun makyajını siler ve geriye karakter kalır.

​Şehir Büyüyebilir Ama İnsan Küçülebilir

​Son yıllarda şehirleri büyütmekten çok söz ediyoruz. Yeni yollar, yeni konutlar, yeni alışveriş merkezleri, yeni projeler, yeni kuleler… Ama bazen şu soruyu unutuyoruz: Şehir büyürken insan da büyüyor mu?

​Daha yüksek binalar yapıyoruz ama birbirimize daha yüksek duvarlar örüyoruz. Daha hızlı ulaşım araçlarına sahibiz ama birbirimize ayıracak zamanımız azalıyor. Daha fazla iletişim aracımız var ama komşumuzun hâlini bilmiyoruz. Daha büyük meydanlar yapıyoruz ama o meydanlarda insanları bir araya getirecek ortak duyguları kaybediyoruz.

​Şehir büyüyor fakat insan küçülüyorsa ortada bir gelişme değil, yalnızca fiziksel bir büyüme vardır.

​Bir Şehrin Ruhu, Çocuklarına Bıraktığı İzdir

​Bir şehrin gerçek geleceğini görmek istiyorsanız çocuklarına bakın. Çocuklar o şehirde nasıl büyüyor? Sokakta oyun oynayabiliyor mu, ağaçlara dokunabiliyor mu, kütüphaneye ulaşabiliyor mu, spor yapabileceği alanı var mı, kültürle tanışabiliyor mu, kendisine ait hissedebileceği bir mahalle bulabiliyor mu?

​Çünkü çocukların yaşadığı şehir, yarının toplumudur.

​Bugün çocukların önünden parkları çekerseniz yarın onlardan sosyal sorumluluk bekleyemezsiniz. Bugün onlara yalnızca tüketmeyi öğretirseniz yarın paylaşmayı kendiliğinden öğrenmelerini bekleyemezsiniz. Bugün onlara “Güçlü olan kazanır.” derseniz yarın adalet duygusunun güçlü olmasını bekleyemezsiniz. Bir şehir çocuklarına ne öğretiyorsa gelecekte onu yaşar.

​Vicdanı Olan Şehir Kimseyi Yalnız Bırakmaz

​Belki de şehirlerin en büyük sınavı budur: İnsan yalnız kaldığında ne oluyor?

​Yaşlı yalnızsa kim kapısını çalıyor? Genç işsizse kim elinden tutuyor? Çocuk yoksulluk içinde büyüyorsa kim fark ediyor? Bir aile evsiz kaldığında kim görüyor? Bir insan psikolojik olarak çöktüğünde çevresinde onu dinleyecek biri var mı?

​Çünkü modern şehirlerin en büyük çelişkilerinden biri şudur: İnsan sayısı arttıkça yalnızlık da artabiliyor. Milyonlarca insanın yaşadığı şehirlerde insan kendisini hiç olmadığı kadar görünmez hissedebiliyor.

​Kalabalık var ama temas yok.

Gürültü var ama sohbet yok.

İletişim var ama yakınlık yok.

Binalar birbirine yakın, insanlar birbirine uzak.

​İşte şehir planlarının hiçbirinde görünmeyen ama şehirlerin geleceğini belirleyen mesele budur.

​Peki, Bizim Şehirlerimizin Vicdanı Nerede?

​Belki de bu sorunun cevabı ne belediyede ne valilikte ne de başka bir kurumdadır; cevap hepimizin içindedir. Çünkü bir şehrin vicdanı, o şehirde yaşayan insanların vicdanlarının toplamıdır.

​Kaldırıma aracını park eden de şehrin bir parçasıdır, yerdeki çöpü görüp geçen de; yaşlı bir insanın elindeki poşeti taşıyan da, sokak hayvanına zarar veren de; ihtiyaç sahibine yardım eden de, kamusal alanı kendi malı gibi kullanan da, başkasının hakkını gözeten de…

​Şehir dediğimiz şey bize her sabah yeniden sorulan ortak bir sorudur: “Bugün burada nasıl yaşayacağız?”

​Bencilce mi, saygıyla mı? Sadece kendimizi düşünerek mi, yoksa bizden sonra gelecekleri de hesaba katarak mı?

​Dolayısıyla Bir Şehir, İnsanına Bakınca Kendini Ele Verir

​Bir şehrin vicdanı olup olmadığını anlamak için onun en büyük meydanına gitmeye gerek yoktur. Bir ara sokağa girin, bir mahalleye bakın, bir otobüse binin, bir devlet hastanesinin kapısında bekleyin, bir okulun çıkışında çocukları izleyin, bir pazar yerinde yaşlı bir insanın nasıl karşılandığına bakın, bir kaldırımda tekerlekli sandalye kullanan bir insanın önündeki engeli görün, bir sokakta tek başına yürüyen kadının yüzündeki güvene bakın. İşte orada görürsünüz şehrin gerçek yüzünü.

​Çünkü şehirler kendilerini tabelalarıyla değil, insanlarına nasıl davrandıklarıyla anlatır. Ve belki de bir şehrin vicdanı büyük anıtlarda değil, her gün kimsenin fark etmediği küçük iyiliklerde yaşar:

​Bir kapının açılmasında…

​Bir koltuğun yaşlıya verilmesinde…

​Bir çocuğun başının okşanmasında…

​Bir hakkın sahibine teslim edilmesinde…

​Bir ağacın kesilmekten kurtarılmasında…

​Bir sokakta yere çöp atılmamasında…

​Bir insanın “Bana ne?” demek yerine “Bu da benim meselem.” diyebilmesinde…

​Çünkü şehir dediğimiz şey, üzerinde yaşadığımız toprak parçasından çok daha fazlasıdır. Şehir, birbirimize karşı verdiğimiz ortak sözün adıdır. O söz bozulduğunda şehir yalnızca kirlenmez, vicdanını kaybeder.

​Ve bir şehrin yeniden güzelleşmesi çoğu zaman yeni binalarla değil, insanların birbirine yeniden insan gibi davranmasıyla başlar.

​Mehmet GÖKSELLİ

Editör / Yazar / Yayın Kurulu Üyesi / Denetmen

Vuslat, o yangını söndüren su.

Yüzün, en güzel manzaram;

Sen, yolumun sonu.

​Senden gayrı,

Yok gidecek bir yerim.

Ayrılık, sensizlik

En büyük kâbusum benim.

​Utanır da söyleyemem,

İstesem de gizleyemem.

En büyük zenginliğimsin;

Kalbin, aşkın hazinem benim.

​Bir ormanın ortasındaydım. Etrafım gökyüzüne uzanan, yemyeşil, çok uzun ağaçlarla çevriliydi. Ağaçların arasından yer yer süzülen güneş ışıkları gölgeleri aydınlatıp ışın kılıcı gibi bana kadar ulaşıyordu. Kuş sesleriyle cırcır böceklerinin sesleri birbirine karışmıştı; bir koro gibi ahenkle ötüp duruyorlardı. Her yer kurumuş yapraklar ve dalından dökülen kozalaklarla doluydu. Bastığım her yerden hışır hışır ezilen yaprak seslerinin arasında bir ara su sesi bile duydum. Yakınlarda bir yerlerde bir dere olmalı diye düşündüm. Nerede olduğumu bilememenin endişesi olmasa kendimi huzurlu hissedebilirdim. Endişeli yürüyüşüme devam ederken belki tanıdık bir şey görürüm diye etrafı inceleyip duruyordum. Sonunda bir derenin kenarına geldim. Su bulanık akıyordu. Çok kirli olduğunu düşünüp dokunmadım. Yine de suyun şırıl şırıl akan sesi kulağıma ninni gibi geldi. Kendimi çok yorgun ve bitkin hissediyordum. Bir ağacın altına oturup suyun ve kuşların sesini dinleyerek gözlerimi kapatıp dinlenmek istedim ama kendimi güvende hissetmediğim için dere yatağını takip ederek yürümeye devam ettim.

​Aniden bir çığlık duyarak ürperdim. Baykuş olabilir mi diye düşündüm önce ama hava aydınlık olduğu için ihtimal vermedim. Sesin kimden geldiğini düşünüp derin derin nefesler alarak yoluma devam ettim. İyice yorulmaya başlamıştım ve nerede olduğum hakkında hiçbir fikrim yoktu. Birden karşıma bir tavşan çıktı. Tam önümde dikilmiş öylece bana bakıyordu. Bembeyaz tüyleriyle çok sevimli görünüyordu. Benden kaçmadığını fark ettiğimde şaşırdım. Beni görünce kaçması gerekmez miydi? Cevap almak için değil, sırf laf olsun diye, "Hey, merhaba sevimli tavşan!" dedim. Kafamın içinde "Merhaba insan." diye bir ses duydum. Etrafıma bakındım ama bugüne kadar kimse bana "insan" diye seslenmemişti. Allah’ım, galiba aklımı kaçırıyorum! Hem tavşanlar konuşmazdı ki. "Deliriyor olmalıyım." diye düşünürken bir ses daha geldi:

​— Hayırdır, selam verip sonradan şaşırmak neden? Siz insanlar ilginç yaratıklarsınız.

​— Ama hayvanlar konuşamaz ki...

​— Madem böyle düşünüyordun, neden "merhaba" dedin?

​— Haklısın, kusuruma bakma lütfen, ben öylesine söylemiştim. Cevap vermeni beklemiyordum. Bu ıssız ormanda kayboldum. Belki yalnız olmadığımı bilmek için çaresizce şansımı denedim.

​— Aldırma, herkese olur bazen. Biliyor musun, ben bütün hayatımı insanlardan korkup kaçarak geçirdim. Yalnızlığı iyi bilirim. Korkarak yaşamak yorar insanı.

​— Korkma lütfen benden, sana zarar gelmez.

​— Yok, yok, rahat ol. Gördüğün gibi artık kaçmıyorum. Hâlâ korkuyorum ama korkuyla yaşanmayacağını biliyorum.

​— Nasıl yaptığını bana da anlatır mısın? Şu anda çok yalnız hissediyorum ve deli gibi korkuyorum.

​— Tabii ki anlatırım. Bir zamanlar insanlardan o kadar çok korkuyordum ki ormanda rahatça dolaşamazdım. Arkadaşlarım eğlenirken ben hep tetikte beklerdim. Yanlış anlama, hiç kötü bir tecrübe yaşamadım. Bugüne kadar hiçbir insandan zarar görmedim.

​— Peki, öyleyse neden bu kadar korkuyordun?

​— Ben de bunu çok düşündüm. Ailemin ve büyüklerimin uyarıları, insanlara dair anlattıkları hikâyeler korkmama neden olmuş olabilir. Ama beni en çok korkutanlar, kafamda kurduğum senaryolardı.

​— Bilmediğin bir şey hakkında ne düşünmüş olabilirsin ki?

​— Gerçek tektir. Ne kadar kötü olursa olsun bir tanedir; olur ve biter. Ama olasılıklar öyle mi? Sonsuz olasılık var desem abartmış olmam sanırım. Her zaman daha beter bir şey olabilir ve sen korktukça daha kötüsünü düşünürsün; düşündükçe daha çok korkarsın. Gün geçtikçe kendi kabuğuna çekilir, yalnızlaşırsın.

​— Peki, korkunu yenmeyi nasıl başardın?

​— Aslında çok kolay olmadı; yalnız olmaktan yoruldum. Herkes mutlu mesut yaşarken uzaktan seyretmekten usandım. Böyle yaşamak istemediğimi fark ettim. Tam o günlerde senin gibi ormanda yolunu kaybetmiş birini gördüm. Onunla konuşmadık ama yürürken kendi kendine, "Cesaret hiçbir şeyden korkmamak değildir. Korktuğun hâlde vazgeçmemek, korkularınla yüzleşmek demektir. Yürümeye devam et, başarabilirsin." diye yüksek sesle tekrarlıyordu. Ben de korkularımla yüzleşmeye karar verip her gün adım adım ilerledim. En hızlı kaçabileceğim güvenli bir mesafeye kadar yaklaştım önce; etrafı kolaçan edip her an kaçmaya hazır bir hâlde bekledim. Her gün aramızdaki mesafeyi biraz daha kapattım. Artık onlarla oyunlar oynayabiliyordum. Yine korkuyordum; her zaman içimde kaçmaya hazır bir duygu vardı ama gerçekten kaçmamı gerektiren bir durum olmadığı sürece kaçmadım.

​— Bu kadar mı? Öylece kaygılarından kurtuldun mu yani?

​— Hayır, tabii ki kurtulamadım. Maalesef o kadar kolay değil. Hâlâ bazen endişeleniyorum, olasılıklar geliyor aklıma, korkuyorum. Sadece korkularımın beni kontrol etmesine izin vermiyorum. Neyi istemiyorsam onu yapıyorum mesela. Neyden korkuyorsam en çok onun üzerine gidiyorum. "Her şey olacağına varır, olduğu zaman düşünürüm." diyerek yaşadığım andan keyif almaya çalışıyorum. Elimden geleni yapıp takdiri Allah'a bırakıyorum. Görelim Mevla neyler, neylerse güzel eyler... Değil mi ama?

​— Sence ben de korkularımı yenebilir miyim?

​— Gerçekten istersen neden olmasın? Hatta hemen şimdi başla. Korkularından kaçma. Onları kucakla ve her şeye, herkese rağmen yoluna devam et. Sen yola çık, yol sana görünür zaten. Sana düşen en önemli iş yolculuğun keyfine varmak.

​— Seni bir daha görebilir miyim? Ben seni çok sevdim.

​— Ne zaman istersen gel, ben hep buralardayım. Ama benden kimseye bahsetme sakın. Hoş, söylesen de kimse sana inanmaz. Boşuna canın sıkılmasın diye söylüyorum, dedi ve göz kırptı.

​Yüzümde bir gülümsemeyle gözlerimi açtım. Gerçekten de bir ağacın altında uyuyakalmıştım. Ama evimin bahçesinde, kendi güvenli alanımdaydım. Gördüklerimin rüya olduğundan eminim ama hâlâ korkularımla yüzleşmekte kararlıyım. Hepsini tek tek yendiğimden emin olana kadar denemeye devam edeceğim. Böylece bir gün arkadaşım tavşanı yeniden görürsem ona başardığımı söyleyip teşekkür edebileceğim.

​İçimden avaz avaz ağlamak gelse bile gözlerimin kurutulmuşluğuyla ve o gözyaşlarının yetersizliğiyle mücadele etmek zorunda kalıyorum. Ağlamak isterken göz pınarlarında donup kalan o bitmişlikle savaşmak, taşınması ne kadar ağır bir duygu... Bir güzelin gözyaşı gibi duru ama ancak zorlayınca, sıkılınca sızıyor bazı damlalar. Belki de yaşadığım bunca zorluğun, içimde biriken yüklerin adını bu şekilde koyuyorum. Uzun zamandır böyle değildim. Bedenimi saran bu yeni ruh hali, alıştığım her şeyin ötesinde, son derece sıra dışı... Sanki göz pınarlarımda bekleyen ama bir türlü yanağımdan süzülmeyen o son damla gibi bir eşikteyim. Bazen insanın içindeki fırtına, dışarı süzülen birkaç damla yaştan çok daha büyük olur. Ağlamak istedikçe kuruyan gözler, acının hafiflediğini değil; aksine ruhun kabuk bağladığını gösterir. İnsan kabuk bağlarken canı yanar ama en çok da o kabuğun altındaki yabancı hissiyata alışmaya çalışırken bocalar. İyileşmenin yeni halidir bu aslında. Zihnimin odalarında dolaşan ilham, tam da bu çelişkiden besleniyor belki de. Kelimeler kâğıda dökülürken ruhum kendi sessiz dökümünü yapıyor. Her cümle, akamayan bir gözyaşının kâğıttaki gölgesi gibi... Eskiden beni ben yapan hislerin yerini alan bu yeni hal; ne tamamen bir teslimiyet ne de tam anlamıyla bir direniş.

​Bedenim bu yabancı ritme ayak uydurmaya çalışırken ben kalemimle o sarsıntıyı sabitlemeye çalışıyorum. Şimdilerde gözlerimden akamayan ne varsa hepsi parmak uçlarımdan kâğıda sızıyor. Belki de bu yüzden sabahın ilk ışıklarıyla gelen o ilham dolu saatler bana gözyaşı değil; hiç susmayacak bir anlatı armağan ediyor. Değiştim, ağladım, kabuk bağladım, iyileştim; işte bu satırlar da o değişimin ilk tanığı.

​Bir güzelin gözyaşları kadar sulu…

Sessizlik yankılandı içimde.

Evrenin kalbi mi attı,

Yoksa ben miydim titreşen?

​Sonsuzluk ne kadar yakın,

Bir nefes kadar bazen...

Ama tutamazsın elinden,

Çünkü zamanı yok tutulanın.

​Kendime sordum: “Kimim ben?”

Bir düş müyüm Tanrı’nın gözünde,

Yoksa düş görenin kendisi mi

Gölgeye vuran gerçekte?

​Taşlara yazılmış sözler okudum,

Hepsi farklı, hepsi aynı.

Bilgelik bazen bir çocuğun gözünde,

Bazen unutulmuş bir yalan gibi saklı.

​Ve sonunda anladım,

Yanıtlar yok sorularda bile.

Yolculukmuş asıl sır,

Adımlarda büyür hakikatle.

​Sinan Bayram

​Zeynep sabahları hep aynı şekilde uyanırdı: boğazında düğümlenen kelimelerle, göğsünde ağır bir taşla. Gözlerini açtığında, odanın gri duvarları üzerine çöken sessizlik, içindeki fırtınayı daha da belirginleştirirdi. Yıllardır bastırdığı her şey, artık bedenine sığmıyordu. Bir çığlık gibi değil, bir yanardağ gibi büyüyordu içinde. Sessiz, sabırlı ama ölümcül.

​Aynaya baktığında gördüğü kadın, ona ait değildi. Yüzü tanıdık ama yabancıydı. Gözlerinin ardında patlamayı bekleyen derin bir kırılma saklıydı. Dudakları kıpırdamıyordu ama içi haykırıyordu.

​— Yeter, dedi o sabah, ilk kez sesli.

​Kendi sesinden ürktü. Ama artık geri dönüş yoktu. O gün, yıllardır giydiği suskunluk zırhını çıkarıp ilk adımı attı. Kapıyı açtı. Dışarıda hâlâ aynı dünya vardı: yargılayan gözler, bastıran sesler, susturan sistem. Ama Zeynep değişmişti. Yıllardır derisinin altında biriken o genleşme artık yüzeye çıkıyordu. Kimse onu durduramayacaktı.

Sokak kapısını arkasından kapatırken kentin soğuk havası yüzüne çarptı. Yıllardır adım atmaktan korktuğu o cadde, şimdi onu geçmişiyle son kez hesaplaşacağı masaya doğru çekiyordu.

​Devamı yarın burada...

​💬 Sizce de insan en çok kendi sesinden mi korkar ilk kez konuştuğunda? Hiç "Yeter" deyip o kapıyı kapattığınız oldu mu?

4–10 Ekim Dünya Uzay Haftası

İnsan, yeryüzünde yaşamaya başladığı günden beri başını gökyüzüne kaldırıp aynı sorunun peşinden gitti:

“Acaba orada ne var?”

Geceleri parlayan yıldızlar, Ay'ın değişen yüzü, uzaklarda kaybolup giden gezegenler… Gökyüzü, insanoğlu için her zaman hem büyük bir merak hem de bilinmezliğin kapısı oldu.

Bugün ise artık yalnızca gökyüzüne bakmıyoruz. Uzaya araçlar gönderiyor, başka gezegenleri araştırıyor, uzak galaksilerden gelen ışıkları inceliyor ve evrenin nasıl oluştuğunu anlamaya çalışıyoruz.

4–10 Ekim tarihleri arasında kutlanan Dünya Uzay Haftası, insanlığın uzay araştırmalarındaki gelişmelerini hatırlamak ve özellikle çocukların ve gençlerin bilime olan ilgisini artırmak açısından önemli bir hafta.

Ama uzay denildiğinde aklımıza yalnızca roketler, astronotlar ve gezegenler gelmemeli.

Uzay, aynı zamanda merak etmenin, araştırmanın ve hayal kurmanın hikâyesidir.

Bir zamanlar Ay'a gitmek insanlara imkânsız gibi görünüyordu. Sonra insanlar hayal etti, çalıştı, hesapladı ve Ay'a ulaştı. Bugün Mars'a gönderilen araçlar başka bir gezegenin yüzeyini inceliyor. Uzayın derinliklerini gözlemleyen teleskoplar ise milyarlarca yıl öncesinden gelen ışıkları yakalıyor.

Belki de uzay araştırmalarının bize verdiği en önemli ders şudur:

İnsan, merak ettiği sürece ilerler.

Gökyüzüne baktığımızda aslında yalnızca uzak yıldızları görmeyiz. Kendi küçüklüğümüzü ve aynı zamanda insanlığın ne kadar büyük işler başarabileceğini de görürüz.

Dünya, uçsuz bucaksız evrende küçücük bir nokta olabilir. Fakat bizim evimizdir.

Bu nedenle uzayı araştırırken yaşadığımız dünyayı da unutmamalıyız. Çünkü başka gezegenleri keşfetmeye çalışırken kendi gezegenimizin değerini daha iyi anlamamız gerekir.

Belki bugün bir çocuk gece gökyüzüne bakıp bir yıldızı merak edecek.

Belki o çocuk yıllar sonra bir bilim insanı, bir mühendis, bir astronom ya da bir astronot olacak.

Belki de insanlığın uzayla ilgili bugün cevabını bilmediği bir sorunun yanıtını o bulacak.

Bu yüzden çocuklara sadece cevapları öğretmek yetmez.

Onlara soru sormayı da öğretmeliyiz.

Çünkü büyük keşiflerin çoğu, küçük bir soruyla başlar.

Dünya Uzay Haftası'nda gökyüzüne bir kez daha bakalım.

Yıldızları yalnızca uzaktan parlayan ışıklar olarak değil, insanlığın merakına açılan kapılar olarak görelim.

Ve unutmayalım:

Gökyüzü ne kadar uzak görünürse görünsün, ona ulaşmanın ilk adımı başımızı kaldırıp bakmaktır.

​Manzaraya sırt çevrilen o eski odada; zamanın yorgunluğunu taşıyan ahşap bir masa ve eski malzemelerin arasında duruyordu ayna. Karşıda ise gökyüzünün ve yeryüzünün tüm cömertliğini, akıp giden hayatın o sonsuz akışını seren engin bir manzara vardı. Oysa biz, o büyük hakikate sırtımızı döndük. Gözümüzü pencereden kaçırıp sadece o küçük aynanın sunduğu hayale sığındık.

​O ayna, sandığımız kadar güçlü değildi. Ama insan, zayıf anlarında kendine bir dayanak arar; biz de gücü o aynada aradık. O küçük yansımaya bakarak kendimizi güçlü sandık. Daha da acısı, o aynanın gösterdiği suretlere aldanıp yanımızdakileri dost bildik. Oysa yanımızdakiler ne toprağın sadakatine ne de rüzgârın samimiyetine benzeyen, sadece birer yabancı gölgeden ibaretti.

​Yıllarımızı o odada, o sahte yansımaların peşinde tükettik. Ömrün en güzel mevsimleri eriyip gitti. Çok mücadele verdik; rüzgâra direndik, toprağın sabrını sınadık. Gün geldi, yine o aynanın önüne geldik. Ancak bu kez eskisi gibi değildik. Zaman, o camın arkasındaki gerçeği çoktan göstermişti. Aynaya baktık ama ne o eski güce inandık ne de yanımızda dost görünen o insanlara yaklaştık. Araya mesafe koyduk.

​Hayat, daracık odalara sığdırılamayacak kadar geniştir. Dünyanın düzeni, mevsimlerin döngüsü ve yeryüzünün sükûneti bize her gün aynı şeyi fısıldar: Gerçek, içine hapsolunan cam parçalarında değil, dışarıda akıp giden hayatın kendisidir. İnsan; dost bildiği gölgelerin aslında sadece birer yansımadan ibaret olduğunu, ancak o oda karardığında anlar.

​Bugün o manzaraya dönüp bakarken soruyoruz kendimize: Pencere ardına kadar açık dururken o yorgun aynaya bakmakta inat etmek neden?

​Fakat bu, doğrusu ya, eşsiz bir sıradanlık. Hem birebir aynıyız hem de birbirimizden fersah fersah uzak.

​Kapı numarası değişmiyor ama tokmağı çeviren eller başka. Dört duvar aynı yerde duruyor durmasına; gelgelelim boyanın tonu, pencereden vuran ışığın açısı, içeri sızan gölge bambaşka. Durum aynı kalsa da göğüs kafesimizin altında kopan fırtınaların rüzgârı birbirine benzemiyor. Benzer patikalardan yürüyoruz belki ama tabanlarımızdaki sızı aynı değil. Hatta ardımızda bıraktığımız o silik izlerin başkalarında ne uyandırdığını bile hiçbir zaman tam kestiremiyoruz.

​Aynı boşluğa gözlerimizi dikmiş olmamız, aynı repliklerle konuşmamızı gerektirmez. Dışarıdan bakana tekdüze görünen o tepkiler, yakınına vardığınızda kendine has bir keder taşır. Aynı yangının ortasında durup bambaşka küller bırakabilmek... Bizi insan kılan, o tekdüzelikten çekip alan asıl maharet de tam burada başlıyor zaten.

​Madem tepkilerimiz bu denli bize özgü, öyleyse o odada aslında yapayalnız kaldığımızı fark etme, bunu hazmetme ve nihayetinde yas tutma sürecimiz neden standart bir takvime sığsın ki?

​Birinin hayatımızdan usulca çekildiğini kabul etmek için kaç yaprak düşmeli takvimden?

​Aramızda artık yeri kalmayanın ardından kaç mevsim kapı aralığına bakıp durmalı insan?

​Bir ölünün ardından tutulan o somut kederle, gözümüzün önünde yavaş yavaş silinip giden birinin bıraktığı boşluk aynı kefede tartılabilir mi?

​Daha da mühimi: Yokluğa alışmanın bir saati, bir kotası var mı?

​Ve belki de zihni en çok kemiren o kaçınılmaz soru: Biz gerçekten beklemeli miyiz?

​Hiç var olmadığını ta en başından içten içe bildiğimiz bir ihtimalin nöbetini tutmak; kimselerin uğramadığı bir odada ömrü bozuk para gibi harcamaktan başka ne getirir insana?

​Umut dediğimiz şey, sık yapraklı koca bir çınarın dalları arasından yüzümüze vuran o sinsi güneş ışığına benziyor. Bulutun arkasına saklanıp her an söneceğini bilirsin; yine de gözünü kamaştıran o parıltıya kapılır, kaybolduğunda yüzünü ısıtacak yeni bir huzmeyi beklemeye başlarsın. Çoğu zaman kendi kendimize kurduğumuz en zarif tuzaktır umut.

​Peki, sırf o ışıltının hatırına koca bir gerçeği, gerçekleşmeyecek ihtimallerin sunağında kurban etmeye sahiden değer mi?

​Peki ya siz?

​Hiç olmayacak bir duanın âmininde, hiç gelmeyecek bir ihtimalin kapı eşiğinde nöbet tuttunuz mu? O görünmez odanın mandalını kaldırıp çıkmayı nasıl başardınız; sizi o tatlı uykudan uyandıran neydi? Eşiği geçenlerin sesine kulak vermek iyi gelir...

Hatalarımın, doğrularımın üstüne.

Tereddüt etmeden yürüyorum;

Bilmeden, inanmadan, gülmeden...

​Çocukluğum,

Gençliğim,

Yaşlılığım...

​Ömür dediğin hızlı mı geçer?

Vakit az değil midir?

Yaptıklarının,

Yapacaklarının hesabı yok mudur?

​Her şeye göz yummak mı

Örter hataların üstünü?

Bize iyi gelen yalan mı,

Doğruları söylemek mi?

​Yoksa bir insana verdiğimiz

En büyük zarar,

İyiyken yanında olmak mıdır?

​Oysa hayat, insanın planlarına aldırmadan geçip gidiyor. Bir sabah uyanıyoruz; çocukluğumuz biraz daha uzaklarda kalmış oluyor. Aynaya bakıyoruz, yüzümüzde dün olmayan bir çizgi görüyoruz. Bir zamanlar bize uzun gelen yılların, şimdi nasıl da kısaldığını fark ediyoruz.

​Meğer hayat, büyük olaylarla değil; küçük ayrılıklarla eksiliyormuş. Bir daha uğramadığımız sokaklar, aramadığımız insanlar, ertelediğimiz ziyaretler, "sonra konuşuruz" deyip bir daha konuşamadıklarımız… Hepsi hayatın sessizce bizden aldığı şeyler. Bazı insanlar hayatımızdan çıkıp gidiyor. Bazıları ise yanımızda kalıyor ama biz yine de onlara yetişemiyoruz. Çünkü insan bazen sevdiklerinin yanında yaşarken bile onlarla geçireceği zamanın sınırlı olduğunu unutuyor. Bir annenin sesini, bir babanın nasihatini, bir çocuğun küçücük ellerini, bir dostun içten gülüşünü sıradan sanıyor.

​Sonra bir gün anlıyor ki hiçbir şey sıradan değilmiş. Bugün elimizde olan, yarın hatıra olabilir. Bu yüzden hayatı sürekli "bir gün"lere bırakmamak gerekiyor.

​Bir gün giderim. Bir gün ararım. Bir gün söylerim. Bir gün affederim. Bir gün severim. Bir gün kendime de vakit ayırırım... O "bir gün"lerin çoğu, hayatın takviminde hiç yazılı değil.

​Belki de yaşlanmak, yalnızca saçların beyazlaması değildir. Yaşlanmak; "keşke"lerin çoğalmasıdır biraz da. Keşke daha az kırılmış olsaydım. Keşke başkalarının ne düşündüğünü bu kadar önemsemeseydim. Keşke kendimi ertelemek yerine biraz da kendim için yaşasaydım.

​Hayat bize ikinci bir prova vermiyor. Geçen gün geri gelmiyor. Çocukluk geri gelmiyor. Bazı insanlar geri gelmiyor. Bazı fırsatlar, bazı bakışlar, bazı vedalar bir daha yaşanmıyor. İnsan, bütün bunları fark ettiğinde hayatın aslında ne kadar kısa olduğunu değil, ne kadar kıymetli olduğunu anlıyor.

​Belki de mesele uzun yaşamak değildir. Mesele, bize verilen zamanı gerçekten yaşamaktır. Bir fincan çayı acele etmeden içmek… Sevdiğimiz birinin sesini biraz daha uzun dinlemek… Bir çocuğun sorusuna sabırla cevap vermek… Kırdığımız birinden özür dilemek… Ve bütün bunları yarına bırakmamak... Çünkü hayat, biz daha hazır olduğumuzu düşünmeden geçiyor. Dün elimizden kaydı. Yarın henüz elimizde değil. Bize kalan yalnızca bugün. Belki de hayatın en büyük sırrı burada saklı: Geçip giden zamana üzülmek yerine, hâlâ elimizde olan zamana hakkını vermek.

​Bir gün geriye dönüp baktığımızda, hayatın ne kadar hızlı geçtiğini değil; o hayatın içinde gerçekten ne kadar var olduğumuzu hatırlayacağız. Keşke dememek için, bugünü biraz daha dikkatli yaşamak gerek. Hayat biz daha adını koyamadan, sessizce geçip gidiyor.

Gözlerinle başlar her güzel gerçek.

Bir bakışın yeter, dünya susar,

Kalbim seninle sonsuza uzar.

​Rüzgâr taşır adını, fısıldar geceye,

Yüreğim tutsak, bir tek senin gerçeğine.

Dokunsam hayaline, erir mi mesafeler?

Aşk, sensiz anlarda bile hep benimle.

​Göğsümde bir ateş, sönmez, yanar,

Sen bir uzak deniz, ben dalgalarında...

Her nefeste seni çekerim içime,

Aşk, ruhumun en güzel ezgisi.

​Kelimeler yetmez, anlatamaz bu hâli,

Sen bir şiir, ben onun kayıp mısrası.

Gözlerinle başlar, gözlerinle biter,

Aşk, kalbin sonsuzlukta atan bir ritmi. 

​Sinan Bayram

​Zaman, tenin üzerinde kül rengi bir tabaka hâlinde donmuştu. Kil ve mermerin katılaşmış, nefessiz sessizliği içinde yüzyıllar birbiri ardına devrilirken, ne bir kalp atışı ne de bir rüzgârın hayaleti kalmıştı geriye. Üzerindeki kalın dokulu, eskimiş keten kumaş bile rüzgârda dalgalanmayı unutup kaskatı kesilmiş, toprağın ve kayanın rengine bürünmüştü. Beden, dış dünyadan tamamen yalıtılmış, derin ve karanlık bir uykunun demir leblebisi gibi sabitti.

​Ve sonra, karanlığın katmanlarını yırtan o ilk sıcaklık sızdı içeriye. Dorukta açılan görünmez bir çatlaktan süzülen saf, kehribar rengi bir ışık huzmesi, buz tutmuş mermer omuzlara dokundu. Bu dokunuş, donmuş hücrelerde bin yıllık bir uyanışın ilk kıvılcımını yaktı. Soğuk taş, içeriden gelen bu coşkulu enerjinin baskısıyla sarsıldı; içeride bir şeylerin büyüdüğünü, genişlediğini ve bu dar kabuğa sığamadığını fark etti.

​Kırılma, sessiz ama devasa bir çatırtıyla başladı. İlk yarık göğüs kafesinin ortasından derin bir uçurum gibi açıldı. Ardından kollar, bacaklar ve boylu boyunca ince örümcek ağı gibi yayılan çatlaklar, mermer dokuyu paramparça etti. Yer çekimi, kopup dökülen taş parçalarını ve kurumuş toprak parçalarını karanlık boşluğa doğru çekerken, havada asılı kalan o küçük enkaz adeta zamanın durduğu anın heykelleri gibi asılı kaldı.

​Ancak bu bir yıkım değil, uzun zamandır hapsedilmiş bir hakikatin dışarı taşmasıydı. Kabuğun derin karanlığından, gözleri kamaştıran mor ve erguvan tonlarında kristal sütunlar fışkırıyordu. Ametistten oyulmuş gibi parlayan bu pürüzsüz, keskin ve kusursuz formlar; yıllarca acının, sabrın ve bastırılmış hayallerin birikip nasıl bir mücevhere dönüştüğünün kanıtıydı. Göğsünden ve karnından dışarı taşan bu mor ışık, çevresindeki karanlık boşluğu boydan boya aydınlatmıştı. Kırılan parçaların arasından sarkan ince, damar misali kökler havada salınırken, beden artık toprağa değil, gökyüzünün sonsuzluğuna ait olduğunu hatırlıyordu.

​Başını geriye, o ilahi ışık kaynağına doğru zarif bir kavisle bırakan yüz hatları tamamen yumuşadı. Taşın sertliği yerini, hafifliğin getirdiği o kusursuz huzura bırakmıştı. Artık o; ağırlığından arınmış, kendi içindeki en saf cevheri dünyaya sunan ve ışıktan örülü bir nehir gibi yukarıya doğru süzülen ışıltılı bir ruhtu.

​Kırıldığı yerlerden parlamanın ne demek olduğunu şimdi tüm evren sessizce izliyordu.

​DİLEK SARIKAYA

​Menajer: İlayda Can & Dilara Sarıkaya

Gidişinin sızısı yüreğimi yakacak, biliyorsun.

Bu kez daha uzun, daha derin bir hasret;

Gözümde cam, kalbimde sessiz bir feryat.

​"Bir gün benim evim yok annem," dedin,

Sözün bir hançer gibi tam yüreğime saplandı.

Haklısın balım, biliyorum, liman yok;

Eski sığınaklar artık bize çok uzak.

​Ben dahi diyemem "Burası benim evim,"

Benim de köklerim havada, yarım nefesim.

Sen ne yaparsın tutunacak dalın yoksa,

Bir yuvanın sıcaklığına muhtaç kalıyorsan?

​Dönüşün bir limandı, şimdi bilinmez bir deniz;

Oysa eskiden ben hep senin evindim.

Şartlar değişti, dünya döndü tersine,

Senin omuzların benim sığınağımdı.

​Ne zaman dönecek, ne zaman bitecek bu yol?

Oturup dertleşsek bulamayız bir yol.

Biliyorum, her şey senin için, bu çaba;

Ama o hasret bana en büyük ceza...

​İlkim M.K.

Yıllardır biriktirdiği gazete kupürlerini tek tek sobaya attı. Oda ısındıkça geçmiş soğuyordu. En üste, hicret ederken ceketine diktiği ama hiç kopmayan o pirinç düğmeyi koydu. Alevler metali sararken kapı çalındı.

Gelen, ceketinde tek bir düğmesi eksik olan çocukluğuydu.

​Çünkü görmek, bakmaktan farklıdır.

​Bir insanın yüzüne bakmak onu görmek değildir. Onun yorgunluğunu, sessizliğini, korkusunu, yalnızlığını ve hayata tutunma çabasını fark edebilmek gerekir.

​İşte modern toplumun en büyük çelişkilerinden biri burada başlıyor: İnsan sayımız arttıkça birbirimize olan ilgimiz azalıyor.

​Kalabalıkların içinde yalnızlaşıyoruz.

​Kimdir görünmez insanlar?

​Sabahın erken saatinde sokakları temizleyen işçidir.

​Biz henüz uykudayken çöplerimizi toplayan; kışın soğuğunda, yazın kavurucu sıcağında görev yapan kişidir.

​Apartmanın merdivenlerini temizleyen kadındır.

​Geceleri bir binanın girişinde güvenliği sağlayan görevlidir.

​Yaşlı bir insanın evine gidip onun yalnızlığını paylaşan bakım çalışanıdır.

​Bir hastane koridorunda saatlerce bekleyen refakatçidir.

​Çocuğunun okul masrafını karşılayabilmek için iki ayrı işte çalışan babadır.

​Evde herkesin ihtiyacını düşünen ama kendi ihtiyacını en sona bırakan annedir.

​Emekli olduktan sonra hayatın kıyısında kalmış insandır.

​Engeli nedeniyle toplumsal hayata katılmak için her gün görünmez engelleri aşmak zorunda kalan yurttaştır.

​Sokakta yaşayan insandır.

​Göç etmiş, yeni bir hayata tutunmaya çalışan kişidir.

​Ve bazen bütün bunların ötesinde, yanı başımızda oturan komşumuzdur.

​Onların ortak özelliği şudur: Toplum onların emeğinden yararlanır ama çoğu zaman varlıklarını yalnızca ihtiyaç duyduğunda hatırlar.

​Görünmeyen Emek

​Bir sabah evimizden çıkarken tertemiz bir sokak görürüz.

​Çoğumuz yalnızca temiz sokağı görürüz.

​Oysa o temizliğin arkasında saatlerce çalışan bir insan vardır.

​Bir hastaneye girdiğimizde koridorların düzenli, odaların temiz olduğunu fark ederiz. Fakat bu düzeni sağlayan insanları çoğu zaman dekorun bir parçası gibi görürüz.

​Bir restoranda yemek yeriz. Masamız temizdir, servis hızlıdır, mutfak çalışıyordur.

​Ama emeğin sahibi çoğu zaman görünmezdir.

​Modern hayat bize bir şeyleri hazır sunuyor.

​Biz de çoğu zaman o “hazır”lığın arkasındaki insanı unutuyoruz.

​Belki de çağımızın en büyük ahlaki problemlerinden biri budur: Emeği görünür olmaktan çıkarmak.

​Bir insanın yaptığı iş küçük olabilir. Fakat hiçbir emek küçük değildir.

​Çünkü toplum, büyük görünen işlerden çok, her gün sessizce tekrarlanan küçük emeklerin üzerinde yükselir.

​Alkışlananlarla Sessizce Taşıyanlar

​Toplum olarak başarıyı seviyoruz.

​Başarılı insanları alkışlıyor, onları görünür kılıyor, hikâyelerini anlatıyor, fotoğraflarını paylaşıyoruz.

​Fakat başarının arkasındaki görünmeyen insanları çoğu zaman unutuyoruz.

​Bir doktorun başarısını konuşurken onun yıllarca eğitim alabilmesini sağlayan aileyi düşünmüyoruz.

​Bir sporcunun kazandığı madalyayı kutlarken onun arkasındaki fedakârlıkları görmüyoruz.

​Bir öğrencinin başarısını överken onu yıllarca destekleyen öğretmenin emeğini bazen hatırlamıyoruz.

​Oysa hayat tek kişilik bir başarı hikâyesi değildir.

​Her başarının arkasında başka insanların sessiz katkıları vardır.

​Bazen bir annenin uykusuz gecesi, bazen bir babanın ömrünü tüketen emeği, bazen bir öğretmenin sabrı, bazen bir arkadaşın hiç kimsenin bilmediği desteğidir o başarı.

​Fakat görünür olan bir kişidir.

​Görünmeyenler ise kalabalıktır.

​Sosyal Medyada Herkes Görünür, Gerçekte Herkes Değil

​Çağımızın ilginç paradokslarından biri de budur.

​Hiç olmadığı kadar görünürüz.

​Fotoğraflarımız, düşüncelerimiz, seyahatlerimiz, sofralarımız, başarılarımız ve hatta özel hayatımız bile dijital dünyanın içinde sergileniyor.

​Ama aynı zamanda hiç olmadığı kadar görünmeziz.

​Çünkü sosyal medya bize insanları tanıdığımızı düşündürüyor.

​Oysa çoğu zaman yalnızca insanların gösterdiği kısmı görüyoruz.

​Bir fotoğrafın arkasındaki yalnızlığı bilmiyoruz.

​Gülümseyen bir yüzün arkasındaki mücadeleyi bilmiyoruz.

​Başarılı görünen bir insanın geceleri yaşadığı kaygıyı bilmiyoruz.

​“İyiyim.” diyen birinin gerçekten iyi olup olmadığını sormuyoruz.

​Çünkü çağımızda iletişim arttı ama temas azaldı.

​Mesajlaştık.

​Paylaştık.

​Beğendik.

​Yorum yaptık.

​Ama birbirimizi dinlemeyi unuttuk.

​Asıl Mesele Yoksulluk Değil, Yalnızlık

​Görünmezlik yalnızca ekonomik bir mesele değildir.

​Bazen çok zengin bir insan da görünmezdir.

​Kalabalık bir ailenin içinde yaşayan yaşlı bir insan da yalnız olabilir.

​Her gün yüzlerce insanla konuşan bir çalışan da kendisini kimsenin anlamadığını düşünebilir.

​Bir annenin bütün gün evin içinde olması, onun emeğinin ve duygularının görülmesini garanti etmez.

​Bir babanın eve ekmek götürmesi, onun kaygılarının fark edildiği anlamına gelmez.

​Bir gencin sürekli arkadaşlarıyla birlikte olması, kendisini yalnız hissetmediği anlamına gelmez.

​İnsan yalnızca toplumun dışında bırakıldığında görünmez olmaz.

​Bazen toplumun tam ortasında dururken de görünmez hâle gelir.

​Peki Ne Yapacağız?

​Belki de işe çok basit bir yerden başlamalıyız: İnsanlara yeniden bakacağız.

​Ama bu kez gerçekten bakacağız.

​Otobüste yanımızda oturan yaşlı insanı sadece bir yolcu olarak değil, bir hayat hikâyesinin taşıyıcısı olarak göreceğiz.

​İş yerindeki temizlik görevlisine yalnızca yaptığı iş üzerinden değil, bir insan olarak yaklaşacağız.

​Apartmanın görevlisine selam vereceğiz.

​Güvenlik çalışanına teşekkür edeceğiz.

​Bir çalışanın emeğini doğal hakkımızmış gibi değil, değerli bir katkı olarak göreceğiz.

​Ve en önemlisi, çevremizde sessizleşen insanları fark edeceğiz.

​Çünkü bazen bir insana verebileceğimiz en büyük şey para, yardım veya öğüt değildir.

​Onu gördüğümüzü hissettirmektir.

​Bir Toplum, Kimi Gördüğüyle Ölçülür

​Bir ülkenin gelişmişliğini yalnızca yolları, binaları, teknolojisi veya ekonomik göstergeleri belirlemez.

​Bir toplumun gerçek medeniyet seviyesi, en güçlülerine nasıl davrandığından çok, en görünmezlerine nasıl davrandığıyla anlaşılır.

​Çünkü güçlü olanın sesi zaten duyulur.

​Asıl mesele, sesi duyulmayanın sesini işitebilmektir.

​Asıl mesele, kalabalıkta kaybolanı fark edebilmektir.

​Asıl mesele, toplumun kenarında bırakılan insanlara “Sen de bu toplumun bir parçasısın.” diyebilmektir.

​Belki bugün yanımızdan geçen bir insanın hayatını değiştiremeyiz.

​Ama onu fark edebiliriz.

​Bir selam verebiliriz.

​Bir teşekkür edebiliriz.

​Bir kapı tutabiliriz.

​Bir sandalyeyi paylaşabiliriz.

​Bir telefon açıp “Nasılsın?” diyebilir ve gerçekten cevabını bekleyebiliriz.

​Bunlar küçük davranışlar gibi görünebilir.

​Ama insanlık çoğu zaman büyük sözlerle değil, küçük dikkatlerle yeniden kurulmuştur.

​Çünkü bazı insanlar yardım istemez.

​Bazıları yalnızca fark edilmek ister.

​Ve belki de hepimizin kendimize sorması gereken soru şudur: Bugün kaç insanın yanından geçtim ve gerçekten kaçını gördüm?

​Toplumun görünmez insanları aslında görünmez değiller.

​Biz bakmayı bıraktığımız için görünmez hâle geliyorlar.

​Oysa bir toplum, birbirini fark ettiği ölçüde toplumdur.

​Ve bazen dünyayı değiştirmek, büyük bir şey yapmakla değil; yanımızdaki insanı nihayet görmekle başlar.

​Mehmet GÖKSELLİ

Editör - Yazar - Yayın Kurulu Üyesi - Denetmen

​Evimin en değerli köşesi... Düz, büyük, renksiz ama aydınlık; sütbeyazı gibi bembeyaz duvarlar.

​İstediğim filmi reklamsız izliyordum. İstediğim kareden, kumandasız başlatıyordum.

​Ve sonra o sevgi dolu aile yemek masasında: Anne, baba, abla ve iki genç...

​O da ne? Masanın altında dört ayaklı bir şey daha var. O evin neşesi, Biber... Koşuşturuyor. Odada gece kelebeklerinin korkulu rüyası; zıplıyor, hırlıyor, pati atıyor havaya.

​Ablası Zehra da saklambaç oynamak istiyor.

​Derken kapı zili, kuş sesiyle ötmeye başlıyor. Gelenlerde anlamsız bir hüzün var.

​“Anne, neden kapıyı geç açtın?”

​Kim var evde? Hayallerden gerçeğe...

​Biber hâlâ üst katta, merdivenlerde. Sanki ağabeylerini bekliyormuş. Onları görünce daha da mutlu oluyor.

​Ablası uzaktan gülümseyerek:

“İyi geceler ailem.”

​Beyaz duvarlarda film devam edecek...

Çünkü önce vardır, sonra kendini çizer.

Yoktur doğuştan yazılmış bir kader,

Sen yazarsın özünü, her yeni seher.

​Tanrı sustu, boşluk kaldı geriye,

Özgürlük düştü insanın eline.

Ama bu özgürlük, ağır bir yük,

Sorumlulukla dolu her yeni hüküm.

​“Cehennem başkalarıdır.” dedi Sartre,

Bakışlarla şekillenir iç dünyan da.

Kendin olamazsın başkası bakarken,

O gözler seni bir nesneye çekerken.

​Öz, varlıktan sonra gelir, unutma,

Hayatın anlamı yoktur doğuştan sana.

Anlamı sen vereceksin her eyleminde,

Her seçimin yankı bulur evrende.

​Kaçamazsın seçimden, nötr kalamazsın,

Susmak da bir seçimdir, unutma sakın.

Eylemle var olur insan bu dünyada,

Pasif kalmak bile bağlar seni karara.

​Varoluş, bir meydan okuma aslında,

Kendine karşı duruş, bilinçle baş başa.

Ya sahici yaşarsın bu kısa yolu

Ya da savrulursun başkalarının doğrularında.

​Sinan Bayram

​Bence insan; bazen birilerine ya da dışarıda söyleyemediklerini ifade etmek, duygularını anlatabilmek ve en temel düzeyde yaşayabilmek için yazar.

​Evet, evet; doğru duydunuz. Bazen insan yaşamak için yazar. Yaşamak için su, ekmek neyse bazı insanlar için de yazmak odur.

​Yazmak insanı özgürleştirir, yüklerinden arındırır. Bu nedenle insan rahatlamak için yazar.

​Yazmak için masanın başına oturduğunuzda yazınızı bitirmeden o masadan kalkmak istemezsiniz. Çünkü anlatacaklarınız vardır.

​İşte bazen insan yazılarıyla var olabilmek için yazar.

​Peki ya siz?

​Sizin yazma amacınız nedir?

​Geniş ve yaşlı bir meşe ağacının kovuğunda yaşayan küçük bir sincap, sabah güneşin ilk ışıklarıyla uyandı. Dışarı çıkıp baktığında, önünde iki farklı yol gördü. Biri dikenli, basması zor ve karanlıktı; diğeri ise yumuşak toprağıyla aydınlık, ferah ve güven veriyordu.

​Hayat içinde her canlı kendi yolunu kendi çizer. Sincap da ne yöne adım atarsa karşılığını o yolda bulacaktır. Bu iki yol arasında durdu ve kendi iradesiyle karar vermek zorunda kaldı. İçindeki o duru ses, ona her zaman güzelliği ve doğruluğu fısıldıyordu.

​O, doğanın akışına ve huzura açılan aydınlık yolu seçti. Bu çizgide ilerledikçe ormanın taze havası içine doldu; temiz su sesleri ve ağaçların arasından süzülen güneş ona eşlik etti.

​Yol üstünde dinlenen yaşlı bir baykuş onu görünce kanatlarını hafifçe havalandırıp sordu:

​— Hayrola küçük dostum, nereye böyle?

​Sincap durup neşeyle cevap verdi:

​— Aydınlığa ve güzelliğe doğru gidiyorum.

​Baykuş memnuniyetle başını salladı:

​— En doğru iz, kalbi huzur dolduran izdir. Yolun açık olsun.

​Bu yolda yürümek yalnızlığı bitirdi. Kısa sürede ormandaki diğer hayvanlarla karşılaştı; onlarla dost oldu, fındıklarını ve meşe palamutlarını yardımlaşarak paylaştı. Yanındaki sincap dostu ona dönerek gülümsedi: "İyi ki bu yolu seçmişiz, birlikte her şey çok daha güzel." Sincap da bu sözlere hak vererek başını salladı. İçten gelen, kalbi rahatlatan her güzel adım, onların ortak yaşamını daha da güzelleştirdi.

​Yolun sonu; bol yiyeceğin olduğu, kavgaların ve dertlerin unutulduğu harika bir ormana çıktı. Küçük sincap, doğru kararın sadece kendini değil, tüm çevresini mutlu ettiğini görerek huzur içinde yeni yuvasına yerleşti.

Acısı çoktan büyük.

“Kal” dedikçe ellerim bomboş.

Seni nasıl özledim!

Geliyor muyum hiç düşlerine?

Bırak şimdi, bulutlar dolu,

Kalbimin boynu bükük.

​Sayende kayboldum,

Acısı çoktan büyük.

“Kal” dedikçe ellerim bomboş.

Sayende ben yok oldum.

Varlığın bende kaybolan,

Şimdi bomboş bir oda.

​Yürüyorum derken dizlerimin üstünde bir ben…

Gördüm işte, ben orada göçtüm.

Sayende kayboldum.

Bırak şimdi, bulutlar dolu.

Sen benden yok oldun.

Gül olurdu…

Kokusu değdiği yüreğin ömrüne sinerdi.

​Sevgisini verse

Bir evin duvarları değil,

Yuvası olurdu insanın.

Bir bakışıyla kışı bahara,

Bir tebessümüyle geceyi sabaha çevirirdi.

​Kadın verirse

Yüreğini verirdi önce…

Sonra sabrını, şefkatini, duasını, gecelerini, uykularını, kimsenin görmediği gözyaşlarını verirdi.

​Kadın verirse

Ömründen eksiltip ömür katardı.

Kendi payına düşen güneşi

Çocuklarının yüzüne bırakırdı.

​Kadın bir çiçek olsaydı

Kökünü toprağa değil,

Sevdiğinin kalbine salardı.

Fırtına kopsa eğilir

Ama kökünden sökülmezdi.

​Kadın verirse anne olurdu;

Bir çocuğun alnında

Dünyanın bütün korkularını sustururdu.

​Kadın verirse eş olurdu;

Adamın yorgunluğunu

Söz söylemeden anlayan

Sessiz bir liman olurdu.

​Kadın verirse sevgili olurdu;

Bir ömrün en güzel tesadüfü,

Bir adamın kalbine yazılmış

Silinmez bir şiir olurdu.

​Kadın verirse

Ev olurdu, yuva olurdu, ocak olurdu.

Bir sofraya yemek değil,

Bereket koyardı.

​Kadın verirse

Gözyaşını saklar,

Gülüşünü çoğaltırdı.

Kendi yarasını saramadan

Başkasının yarasına merhem olurdu.

​Kadın bir çiçek olsaydı

Yaprağına dokunanı değil,

Köküne sahip çıkanı severdi.

Çünkü çiçek,

Koparılıp vazoya konulmak değil;

Toprağında sevilip

Orada büyümek isterdi.

​Kadın verirse

Bahar olurdu.

Kuru dallarda umut,

Sessiz evlerde hayat,

Yorgun kalplerde yeniden yaşama sevinci olurdu.

​Kadın verirse gül olurdu,

Gülistan olurdu,

Dua olurdu.

​Ama kadın severse…

Sadece bir adamı sevmezdi.

Onun yarınlarını, ailesini, hayallerini, çocuklarını, hatta bazen onun söyleyemediği

Cümleleri bile severdi.

​Kadın gerçekten sevilirse

Çiçek olmaktan vazgeçip

Bahçeye dönüşürdü.

Çünkü kadın bir çiçekse

Adam onun dalı değil; kökü olmalıydı.

Kökü sağlam olan çiçek

Fırtınadan korkmazdı.

​Kadın bir çiçekse

Erkek bahçıvan değil,

Yanında büyüyen başka bir hayat olmalıydı.

Çünkü gerçek sevgi,

Birinin diğerini yaşatması değil;

İki insanın birbirine hayat olmasıydı.

​Kadın verirse ana olur, yar olur.

Kadın verirse bir ev değil,

Bir dünya kurar.

​Kadın bir çiçekse…

Onu koparıp sevdiğini söyleyen değil,

Köklerine su verip bir ömür yanında duran adam gerçekten adamdır.

​Hikâye, sol paneldeki "The Whisper" (Fısıltı) ile başlar.

​Zamanın başlangıcında, yeşillikler ve sırlar içinde saklı bir bahçede Mihrela, kadim ağacın dalları altında düşüncelere dalmıştır.

​Gölge ve ışığın kesiştiği yerde, ona insanlığın kaderini sarsacak o ilk ve en büyük fısıltı ulaşır.

​Mihrela, bu gizemli fısıltının zihninde ve kalbinde uyandırdığı merakla yalanın ilk tohumunu eker.

​Bölüm 2: Ve Yalan Gerçek Oldu – Yalan Yayılıyor (The Grandest Lie Ever Told to Humanity)

​Orta panelde, zaman akıp geçer ve fısıltı devasa bir Hakikat Ağacı’na dönüşür.

​Ağacın köklerinden yayılan altın sarısı enerji damarları, geçmişten geleceğe tüm insanlığı sarmalar.

​Krallardan bilginlere, tüccarlardan halka kadar herkes bu büyük illüzyonun etkisi altında kalır.

​İşte bu dönüm noktasında Serbay, yalanın kalbinde bu devasa ağacın karşısına dikilir; çünkü yalan artık nesiller boyu yayılarak bir "gerçek" gibi kabul görmüştür.

​Bölüm 3: Serbay Hakikati Ortaya Çıkarıyor (The Revealed Light)

​Sağ panelde, karanlık bulutların arasından süzülen göksel bir Hakikat Işığı her şeyi aydınlatır.

​Serbay, öncülük ettiği bu uyanış hareketinde, yalanın sembolü olan karanlık sarmalları ve engelleri bu ilahi ışıkla paramparça eder.

​Mihrela ve diğer yoldaşlarıyla birlikte karanlığın zincirlerini kıran Serbay, insanlığın gözündeki bağları çözer.

​Böylece asırlar süren en büyük yalan son bulur ve insanlık nihayet gerçekle yüzleşir.

​Büyük yalanlar nesiller boyu gerçeğin yerini alabilir; ancak tek bir hakikat ışığı, karanlığın tüm imparatorluğunu yıkmaya yeter.

​Bir kale gösterirsiniz, eksik kalır. Bir nehir söylersiniz, yetmez. Bir yemek, bir türkü, bir tarihî eser, bir sahil, bir pazar yeri… Hiçbiri tek başına o şehri anlatmaya yetmez.

​Silifke de böyledir.

​Silifke’yi Silifke yapan şey, yalnızca Göksu’nun kıyısında kurulmuş olması değildir. Yalnızca Toroslar’ın eteklerinde yükselmesi, Akdeniz’e açılması, binlerce yıllık bir geçmiş taşıması da değildir. Silifke’nin asıl zenginliği; dağ ile denizi, tarih ile gündelik hayatı, toprağı ile insanı aynı hikâyede buluşturabilmesidir.

​Belki de Silifke’yi anlamanın en doğru yolu Göksu’dan geçer.

​Çünkü Göksu, bu kentin yalnızca içinden geçen bir nehir değildir; adeta Silifke’nin karakterini biçimlendiren doğal bir omurgadır. Nehir, Toroslar’dan aldığı suyu ovaya indirir, bereketi taşır ve Akdeniz’e ulaşır. Silifke Ovası’nın oluşumunda belirleyici olan bu coğrafya, kentin tarımsal kimliğinin de temelini oluşturur.

​Nehir burada sadece su değildir.

​Hayattır.

​Üründür.

​Hafızadır.

​Şehirdir.

​Ve belki de en önemlisi, Silifke insanının tabiatla kurduğu ilişkinin adıdır.

​Tarihin İçinde Yaşayan Şehir

​Silifke’nin tarihi, turistik broşürlere sığmayacak kadar derindir.

​Bugünkü kentin kökleri Seleukia’ya kadar uzanır. Büyük İskender’in ardından bölgeye hâkim olan Selefkos Nikator’un, kıyıdaki Holmi yerleşiminin halkını bugünkü Silifke’nin bulunduğu bölgeye taşıyarak Seleukia kentini kurduğu kabul edilir. Kent daha sonra Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinin izlerini taşıyarak bugüne ulaşmıştır.

​Bugün Silifke’de yürürken aslında yalnızca bir ilçenin sokaklarında yürümezsiniz.

​Bir medeniyetler koridorunda yürürsünüz.

​Göksu üzerindeki Roma döneminden kalan Taşköprü, kentin tarihî sürekliliğinin en güçlü simgelerinden biridir. Roma döneminin izleri, Silifke Kalesi, Meryemlik ve çevredeki antik kalıntılar, geçmişin burada yalnızca müzelerde sergilenen bir nesne olmadığını gösterir. Geçmiş, kentin bugünkü dokusunun hâlâ içindedir.

​İşte Silifke’nin önemli farklarından biri budur:

​Tarih burada uzakta değildir.

​Sokağın başındadır.

​Köprünün üzerindedir.

​Kaleye bakarken karşınızdadır.

​Göksu’nun kıyısında, bugünün insanıyla yan yana yaşamaktadır.

​Bir Şehri Marka Yapan Sadece Ürün Değildir

​Silifke denildiğinde Türkiye’nin zihninde ilk beliren kelimelerden biri kuşkusuz "yoğurt"tur.

​Fakat Silifke yoğurdunun hikâyesi yalnızca bir gıda hikâyesi değildir.

​2022 yılında coğrafi işaretle tescillenen Silifke yoğurdu; esas olarak keçi sütüyle hazırlanan, geleneksel olarak toprak kaplarda veya yörede kullanılan çingillerde mayalanan bir ürün olarak tanımlanıyor.

​Burada önemli olan yalnızca yoğurdun kendisi değildir.

​Önemli olan, bir ürünün bir şehrin kimliğine dönüşebilmiş olmasıdır.

​Türkiye’de pek çok yerin kendine özgü ürünü vardır.

​Ama her ürün bir şehir adıyla bu kadar güçlü biçimde bütünleşmez.

​"Silifke" dendiğinde yoğurdun hatırlanması, aslında yüzyıllar içinde oluşmuş bir üretim kültürünün, mutfak hafızasının ve yerel yaşam biçiminin sonucudur.

​Aynı durum Silifke’nin tarımsal ürünleri için de geçerlidir.

​Toprak, su ve Akdeniz ikliminin bir araya geldiği bu coğrafya, kentin ekonomik hayatında tarımın güçlü bir yer edinmesini sağlamıştır.

​Dolayısıyla Silifke’nin mutfağına baktığınızda aslında yalnızca yemek görmezsiniz.

​Coğrafyanın sofraya dönüşmüş hâlini görürsünüz.

​Göksu Deltası: Silifke’nin Vicdanı

​Fakat Silifke’yi yalnızca insanın kurduğu kültür üzerinden okumak da eksik olur.

​Çünkü bu kentin hemen yanında, Türkiye’nin en değerli doğal alanlarından biri uzanıyor:

​Göksu Deltası.

​Göksu’nun Akdeniz’e ulaştığı delta, uluslararası öneme sahip bir sulak alan. Alan 1990’da Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edildi; 1994’te Ramsar statüsü kazandı. Çok sayıda kuş türünün yanı sıra caretta caretta ve yeşil deniz kaplumbağaları için de önemli yaşam ve üreme alanları barındırıyor.

​Bu nedenle Göksu Deltası’nı yalnızca "gezilecek güzel bir yer" olarak görmek, Silifke’nin gerçek değerini küçültmek olur.

​Çünkü delta bize çok daha büyük bir şey söylüyor:

​Bir şehrin zenginliği, yalnızca üzerinde kurduğu yapılarla ölçülmez; korumayı başardığı doğal hayatla da ölçülür.

​Silifke’nin geleceği ile Göksu Deltası’nın geleceği birbirinden ayrı değildir.

​Birinin kaybı, diğerinin de eksilmesidir.

​Silifke’nin En Büyük Markası: İnsanı

​Peki bütün bunların arasında Silifke’yi gerçekten Silifke yapan nedir?

​Benim cevabım şu:

​İnsanı.

​Çünkü coğrafya her yerde kendiliğinden kültür üretmez.

​Bir nehir, insanın hafızasına girmediği sürece yalnızca nehirdir.

​Bir toprak, insanın emeğiyle buluşmadığı sürece yalnızca topraktır.

​Bir yemek, kuşaktan kuşağa aktarılmadığı sürece yalnızca yemektir.

​Bir türkü, insanlar onu söylemeyi sürdürmediği sürece yalnızca eski bir sestir.

​Silifke’de ise bütün bunlar birbirine bağlanmıştır.

​"Silifke’nin Yoğurdu" yalnızca bir yemek değildir; aynı zamanda bir halk oyununun adıdır. Silifke’nin müzik ve folklor geleneği, kentin kültürel kimliğinin ülke sınırlarının ötesine taşınmasında önemli bir rol oynamıştır. Kentte Uluslararası Silifke Müzik ve Folklor Festivali’nin düzenlenmesi de bu mirasın canlı tutulduğunu gösteriyor.

​Yani Silifke’de kültür, vitrinde duran bir eşya değildir.

​Oynanır.

​Söylenir.

​Pişirilir.

​Üretilir.

​Anlatılır.

​Yaşatılır.

​Asıl mesele de budur.

​Silifke’nin Geleceği, Geçmişi Kadar Önemli

​Bugün Silifke’nin önünde büyük bir fırsat var.

​Çünkü şehir; tarih, doğa, tarım, gastronomi, deniz, folklor ve kültür gibi birbirinden farklı görünen değerleri aynı coğrafyada buluşturuyor.

​Ancak tam da bu nedenle Silifke’yi geleceğe taşımak, "daha fazla bina, daha fazla tesis, daha fazla ziyaretçi" anlayışından ibaret olmamalı.

​Asıl mesele, Silifke’nin kendine özgü karakterini büyürken kaybetmemesi.

​Bir kenti değerli yapan şey, her yere benzeyebilmesi değildir.

​Tam tersine, başka hiçbir yere tam olarak benzememesidir.

​Silifke’nin de Türkiye’ye söyleyebileceği en güçlü söz burada yatıyor:

​"Benim Göksu’m var."

​"Benim yoğurdum var."

​"Benim türküm var."

​"Benim tarihimin binlerce yıllık bir hafızası var."

​"Benim deltada korumam gereken bir hayat var."

​"Benim toprağım, denizim, Toroslar’ım ve insanım var."

​Bunların her biri ayrı ayrı değerlidir.

​Ama Silifke’yi Silifke yapan, işte bütün bu parçaların aynı hikâyede buluşmasıdır.

​Belki de bugün Silifke’ye yeniden bakmanın tam zamanıdır.

​Çünkü bazı şehirler sadece yaşanmaz.

​Bazı şehirler, insanına kim olduğunu hatırlatır.

​Silifke de onlardan biridir.

​Göksu akar.

​Toroslar bekler.

​Akdeniz ufukta uzanır.

​Tarih susmadan konuşur.

​Toprak üretmeye devam eder.

​Ve Silifke, bütün bu seslerin arasında kendi türküsünü söylemeyi sürdürür.

​Silifke’yi Silifke yapan da tam olarak budur:

​Kendisini oluşturan bütün değerleri, bir şehir ruhuna dönüştürebilmiş olması.

Mehmet GÖKSELLİ

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen

sabah esintisinin saçlarını okşaması mı,

yağmurun sesi,

ıslak toprak kokusu mu?

​Annenin yavrusuna bakışı mı,

kuzunun annesini koklaması mı,

emekleyen çocuğun

attığı ilk adım mı?

​Özlediğinin sana gelmesi mi,

sınavdan yüksek not almak mı,

kaybettiğini bulmak mı,

hastalıkla pençeleşirken

sağlığına kavuşmak mı?

​Hasretini çektiğin

vatanına ayak basmak mı,

tuttuğun takımın

şampiyon olması mı?

​İlk pişirdiğin ekmeğin kokusu mu

yada ilk diktiğin ağacın

meyve vermesi mi?

​Duymayan kulaklarının açılması mı

yada kapanmış gözlerinin görmesi mi?

​Kısa saçlarının uzaması mı,

masal perileri kadar güzel,

çok güzel bir elbise giymek mi?

​İlk yediğin dondurmanın tadı mı,

ruh eşini bulup

göz göze gelmek mi?

​Neydi sahi mutluluk?

Her şeyinle,

haykırarak sevmekti…

Belki de

sadece sevebilmekti mutluluk.

Çıkmaya çalışıyorum.

Ellerimi zincirlerimden kurtarmaya çalışıyorum.

​Sorgu sual etmeden içerideyim,

Kendimle kavga ediyorum.

Fikirlerimle, sözlerimle mücadele ediyorum.

Olmakla olmamanın eşiğindeyim.

​İsyanlar kimeydi?

Kendime mi

Yoksa cevabı verilmeyen sorulara mı?

​Kafamın içinde yaşanan

Ve yarım kalan hikâyeler var.

Saklı olan duygularım…

Ya ortaya çıkarsa?

​Uzaktan kötü görünüyor,

İyi de yapılan her şeyin bir hesabı olmaz mı?

İnsanın en büyük hatası neydi?

En büyük acımasızlık…

Kendimize verdiğimiz zarardır.

​Hakkını vermek gerekmez miydi, neyin deme, biliyorsun...

Çöle döndürdüğün gözlerimin çiçek açmasını kutlamaz mıydın?

“Kaktüs de bir bitkidir,” derdin,

Biliyorum...

​Belki bir sofrada otursak

Bölüşürdük ekmekleri.

Belki beraber olsak

Severdik birbirimizi.

Ama sevgi acıtmamalı...

​Gökteki yıldızları izlesek bizim için de kayar mıydı?

Dileklerimiz de bir olur muydu?

​Yine de aramızda

Haritalara sığmayan bir mesafe vardı;

Aynı sokakta yaşayan

İki yabancının mesafesiydi bu.

​Neyse ki ben,

Hiç sulanmamış bir aşkın

Bitki oluşunu kutluyorum;

Senin hatıraların yüz tutmuştu kalbinde,

Benimkiler sürgündü.

​Aslında bu iki soru sadece bizim gazetemiz için değil, okumaya heves eden herkes için ortak bir soru. Çünkü bazen insan okumak istiyor ama nereden okumaya başlayacağını bir türlü karara bağlayamıyor. Evet, insan bazen okumaya heves ediyor ama nereden ve nasıl başlayacağını dahi bilemiyor. Bazen bir kitapçıya uğruyorsun; onlarca kitap arasında hangi kitabı alıp okumaya başlayacağın konusunda kararsız kalıyorsun.

​Öncelikle şunu bilmek gerekiyor ki okumaya başlamak için kendimize çok büyük hedefler koymaya gerek yok. İlk günden illa yüz sayfa kitap okuyacağım demek yerine; günde on veya on beş sayfa, yahut yarım saat kitap okuyacağım diyebiliriz. Çünkü asıl önemli olan şey çok okumak değil, okumayı hayatımızın bir parçası hâline getirebilmektir.

​Doğan Cüceloğlu'nun insanın kendisini geliştirmesi ve yaşamını anlamlandırması üzerine yaptığı çalışmaların da bize hatırlattığı önemli bir gerçek var: İnsan, kendini geliştirmeye ve öğrenmeye devam ettiği sürece değişir. Okumak da bu değişimin en güçlü yollarından biridir.

​Peki, neler okuyalım?

​Bunun tek bir cevabı yok. Çünkü herkesin ilgisi, merakı ve hayat tecrübesi farklı. Bir insan roman okumaktan hoşlanabilir; bir başkası tarih kitaplarından, bir diğeri felsefeden veya şiirden keyif alabilir. Bu nedenle okumaya başlarken ilk yapmamız gereken şey, kendimizi tanımaktır.

​Kendinize şu soruyu sorun: “Ben neyi merak ediyorum?”

​İnsan ilişkilerine merakınız varsa psikoloji, geçmiş tarihe merakınız varsa tarih, hayatın anlamına merakınız varsa felsefe, başka insanların hayat hikâyelerine merakınız varsa roman okuyun. Eğer duygularınızı anlamak ve onlara yön vermek isterseniz de şiir okuyabilirsiniz.

​Burada önemli nokta, bir günde yüklenip yüz sayfa, iki yüz sayfa okuma çalışması yapmamaktır.

​Hiç kitap okuma alışkanlığımız yoksa günde on sayfadan başlayabilirsiniz.

​On sayfa gözünüze küçük görünebilir fakat her gün düzenli bir şekilde okursak çok faydasını göreceğinizden eminim. Burada önemli olan bir günde çok okumak değil, kitap okumayı hayatımızın bir parçası hâline getirebilmektir.

​Başka bir önemli husus ise seçtiğimiz kitaplardır.

​Her popüler kitap bize uygun olmayabilir. Bir kitabın çok okunması, çok satması veya herkes tarafından okunması o kitabın bize uygun olacağı anlamına gelmez. Çünkü o kitabın bizim ruh hâlimize iyi gelmeyeceği ne malum? Belki de sevmeyeceğiz. Yani herkes okuyor diye bizim de okuma zorunluluğumuz yoktur.

​Bazen bir kitabı birkaç sayfa okur ve çabucak sıkılırız; bu durum genelde okurlarımdan aldığım soruların başında geliyor. Peki, bize hitap etmeyen yani anlamadığımız bir eseri gerçekten okumalı mıyız? Hayır, tabii ki de. Çünkü bize hitap etmeyen bir kitabı okumamalıyız. Kitap okumak bir yarış değildir ve her kitabı okuma zorunluluğumuz da yoktur.

​Okuduğumuz bir cümlenin günlerce hatta aylarca aklımızda kalması, bir düşüncemizi değiştirmesi ve bize hiç düşünmediğimiz bir konu hakkında sorular sordurması bir kazanımdır.

​Ben bu yazıyı hazırlarken üzerinde durduğum isimlerden biri Doğan Cüceloğlu oldu. Çünkü Doğan Cüceloğlu’nun insanın kendini geliştirmesi üzerine koyduğu çalışmalar, yıllar önce benim bakış açımı da değiştirmişti… Çünkü insan yalnızca dış dünyayı değil, kendisini de okumalıdır. Ne düşündüğünü, niçin bu şekilde davranışlar sergilediğini ve hayattan beklentisinin ne olduğunu anlamaya çalışmalıdır.

​İşte tam da bu noktada kitaplar insana rehber olmuştur. Fakat sadece kitap alarak okur olunmaz. Evimizde kitapların bulunması çok güzel bir şey; fakat onları alıp okumadan öylece süs gibi bırakmakla okur olunmaz.

​Bugün belki de en büyük zaman kaybımız diyebileceğimiz bir soru soralım: Bizler bilgi hazinesi olan kitaplar dururken neden kitap okumuyoruz?

​Bugün televizyon karşısında saatlerce oturup o programdan o programa atlıyoruz. Sosyal medyada birkaç saniye içerisinde yüzlerce içerik görüyoruz. Bir videodan çıkıp başka bir video izliyoruz. Fakat çoğu zaman şunu kendine hiç sordun mu: "O izlediğimiz programı anlatmaya kalksak kaç saniyesini anlatabiliriz?" İşte kitap okumayan bir birey bunu 5 saniye anlatır; kitap okuyan ise size özet hâlinde 2 saate yakın, hatta daha da fazlasını anlatır. 

Nahiftir insanın ruh hâli gibi bedeni de.

Tek isteği gönül heybesinden bir tutam sevgi,

Huzur limanında dingince yaşamak...

​Bir insan daha kaç acıyı sırtlanabilir;

Sırtlanlar dünyasında boğuşmaktan

Kan revan içinde kalmışken ruhu?

​Vefa beklerken cefaya sarılan,

Emanet canı hoyrat ellerde yorulan

Kaç nefes daha harcayabilir bu kavgada?

​Söyleyin; bir insan daha kaç kez ölebilir

Yaşarken bu sırtlanlar deryasında?

​İlkimM.K

​Önce Küçük Bir Düzeltme

​Günlük hayatta “tüylerimiz diken diken oldu” ifadesini oldukça sık kullanıyoruz. Ancak burada aslında küçük bir biyoloji ayrıntısını gözden kaçırıyoruz. Tüy ve kıl aynı şey değildir. Tüyler, kuşların vücudunu kaplayan ve kuşlara özgü olan özel bir epidermal yapıdır. Kuşların uçmasını sağlamaktan vücut sıcaklığının korunmasına, su geçirmezlikten iletişime kadar birçok farklı işlevde rol oynayabilirler. Memelilerde ise buna karşılık gelen yapı kıldır. İnsanların saçları, kaşları, kirpikleri ve vücut kılları bu gruba girer. Her iki yapı da derinin daha dış tabakalarındaki hücrelerin oluşturduğu keratin bakımından zengin yapılardır; ancak gelişimleri ve anatomik özellikleri farklıdır. Bu nedenle bir kuşun tüyünün dikenleşmesi ile insan kolundaki kılların dikleşmesi, görünüş olarak benzer olsa da biyolojik olarak aynı olay değildir. Dolayısıyla günlük dilde “tüylerimizin diken diken olması” dediğimiz olayın daha doğru biyolojik karşılığı “kılların diken diken olması” veya bilimsel adıyla “piloereksiyon (piloerection)” olarak ifade edilebilir. Aslında bu küçük kelime farkı bile vücudumuzu anlamak açısından güzel bir ayrıntıyı ortaya koyuyor: Bazen günlük hayatta kullandığımız bir ifade, biyolojide çok daha farklı bir yapının izini taşıyabiliyor. Bu yüzden ben bu yazımda “tüylerim diken diken oldu” ifadesi yerine “kıllarım diken diken oldu” ifadesini kullanacağım.

​Vücudumuz Kıllarımızı Nasıl Dikiyor?

​Her kıl folikülünün yanında “arrector pili” adı verilen küçük bir düz kas bulunur. Bu kaslar, kıl folikülünü epidermisin altındaki kalın canlı doku tabakası olan dermise bağlayan küçük, iğ şeklindeki liflerden ibarettir. Arrector pili kasları kasıldığında kıl foliküllerini dikecek yönde kendine doğru çeker. Bu kasılma, vücudun termoregülasyon ve duygusal tepkisinin bir parçasıdır ve “tüylerin (kılların) diken diken olması” denen olaya yol açar. Bu tepkiyi doğrudan kontrol edemeyiz. Yani “Şimdi kolumdaki kılları kaldırayım.” diyerek bunu isteğimizle gerçekleştiremeyiz. Çünkü kıllarımızın dikleşmesini sağlayan kaslar, bizim isteğimizle çalışan kol ve bacak kaslarından farklıdır. Bu kaslara düz kas denir ve onları bilinçli olarak hareket ettiremeyiz. Kalbimizin atması ya da midemizin çalışması gibi, bu kasların hareketleri de otomatik olarak gerçekleşir. Kılların diken diken olması, vücudumuzun istemsiz işlevlerini düzenleyen otonom sinir sistemi tarafından kontrol edilir. Özellikle soğuk, korku veya heyecan gibi durumlarda sempatik sinir sistemi devreye girer. Bu sistem, vücudu hızlı tepki vermeye hazırlayan “savaş ya da kaç” yanıtının bir parçasıdır. Sempatik sinirlerden gelen uyarılar, kıl köklerinin yanında bulunan küçük kasların kasılmasına neden olur ve kıllarımız dikleşir. Peki, vücudumuz neden bu etkiye sahip? İşte bu sorunun cevabını ararken karşımıza evrim çıkıyor. İnsanların vücudunda bugün diğer birçok memeliye kıyasla çok daha az ve daha ince vücut kılı bulunuyor. Buna rağmen kıl köklerinin çevresindeki bu küçük kas sistemi hâlâ çalışıyor. Kılları daha yoğun olan memelilerde kılların dikleşmesi, kürkün daha kabarık hâle gelmesine yardımcı olabilir. Bu da vücut ile çevre arasında daha kalın bir hava tabakası oluşturarak ısı kaybının azaltılmasına katkıda bulunabilir. Tehdit karşısında kılların dikleşmesi ise hayvanın olduğundan daha büyük görünmesine yardımcı olabilecek bir tepki olarak düşünülebilir. Yani bugün kollarımızdaki kılların dikleşmesi bizi uzak atalarımızda olduğu gibi soğuktan kurtaran büyük bir biyolojik mekanizma olmaktan oldukça uzak ama sistem hâlâ orada. Vücudumuz yalnızca bugün yaşadığımız çevreye göre şekillenmiş değil. Milyonlarca yıllık evrim boyunca ortaya çıkan mekanizmaların bazıları değişti, bazıları farklı işlevler kazandı, bazıları ise bugün çok daha sınırlı bir role sahip şekilde varlığını sürdürüyor. Bu yüzden bir dahaki sefere korktuğunuzda veya soğukta kollarınızdaki kıllar diken diken olduğunda aslında yalnızca bir refleks görmüyor olabilirsiniz. Vücudunuz, evrimsel geçmişinden kalan küçük bir mekanizmayı hâlâ çalıştırıyor olabilir.

Sessizlikle örülmüş bir zaman diliminde.

Sorular var içimde, kimliksiz ve sonsuz;

Cevaplar suskun, tıpkı gece gibi derin.

​Güneş bile sorgular bazen doğuşunu:

“Ben neden her gün yeniden yanmalıyım?”

Gökyüzü sorar buluta:

“Sen geçiciysen ben nasıl kalıcıyım?”

​Varlık bir yankı mı, yokluk bir yansıma?

​"Ben" dediğim şey ben miyim gerçekten?

Kime ait bu gözler, bu yürüyüş, bu düş?

Kendimi ararken her yerde evrenle çarpıştım.

​Zaman bir nehir değil,

O bir sessizlik biçimi.

Akmaz, sürükler bizi;

Ama nereye?

​Düşüncelerim yıldızsız bir geceye benziyor;

Karanlık ama sonsuz ihtimallerle dolu.

Ve belki de hakikat,

Yalnızca iyi sorulmuş bir soruda saklı.

Sinan Bayram

Elinde tek bir file, cebinde delik cep harçlığı,

Otobüs durağında bekler bir ömür karşılığı.

Etin kilogramı yıldızlara çıkmış, bekler fiyatını,

Peynir ise gururundan yanına yaklaştırmıyor fukarayı.

"Maaşa zam geldi" diyor ekrandaki kravatlı bey,

Ama cüzdan hâlâ aynı ritimle tutuyor yası, ne garip şey!

​Okulun bahçesinde zil çalıyor, sanırsın poligon,

Teneffüste kovan topluyor, patlamış bütün balon.

Çantada defter, kalem var, tek çelik yelek eksik;

Geleceği inşa edecek çocukların nefesi daha baştan kesik…

Bilim çağı derlerdi, hani nerede o robotlar?

Sınıfta cirit atıyor artık çeteler ve zorbalar.

​Çocuklar ekranın içinde kayıp, sokaklar artık sessiz,

Hayat üç saniyelik videoda, duygular iyice hissiz.

Büyükler desen, "home office" derken kendi evinde hapis;

Mesailer bildirimle başlıyor, toplantıda yapay bir tebessüm, pek bir nefis!

İnsan insana dokunmuyor artık, her şey bir tık uzakta,

Gerçek dünya yanıp sönerken biz takılı kaldık ağda.

​Dünya desen ayrı bir komedi, tiyatro sahnesi,

Haritayı parmağıyla çizen amcaların neşesi.

Orada bir roket patronu gülümsüyor kameralara,

Burada bir çocuk sığıyor küçücük bir mezara.

Barış güvercinleri çoktan terk etti bu sahayı,

Savaş çığırtkanları ise kadrolu; paylaşıyorlar pastayı.

​Eee, anlat bakalım, yolculuk nereye hemşerim böyle?

Aklımızı kaybetmeden varabilir miyiz dersin geleceğe?

Bavulda umut kalmadı, yedek sabır da bitti,

Kaldık elimizde tek yön biletle…

👉 Sizce bu yolculuk nereye gidiyor, hemşerim?

​Odanın havası, yüzyıllardır havalandırılmamış kütüphaneler gibi ağır ve eskimiş bir tütün kokusuyla yüklüydü. Masanın ortasında, cam üfleme sanatının en kusursuz örneği olan, ceviz büyüklüğünde, derinliği göz alabildiğine uzanan küre biçiminde bir nesne duruyordu. Nesnenin içinde, insan gözünün göremeyeceği kadar küçük pikseller hâlinde parıldayan milyarlarca hayat akıp gidiyordu.

​O minyatür evrenin sakinlerinden biri olan Metin, o akşam pencerenin buzlu camına alnını dayamış bakıyordu. Dışarıda ise gri ve hiç bitmeyen bir yağmur çiseliyordu. Şehrin bacalarından tütmeyen dumanlar bile yapay bir monotonlukla yükseliyordu. Göğüs kafesini sıkan o tanrısal yalnızlık hissiyle başını kaldırıp gözlerini binlerce ışıktan örülü o sahte gökyüzüne dikti ve dudaklarının arasından, zihnini kemiren o zehirli ama kaçınılmaz soru döküldü: "Ya biz bir simülasyonun içindeysek? Ya binlerce yıl önce yaşayanları bugün biz nasıl izliyorsak birileri de bizi aynı şekilde izliyorsa? Belki de onlar için gerçek olan dünya, bizim için sadece bir 'canlandırma' kadar uzaktır. Peki ya şu an yaşadığımız hayatı dışarıdan izleyen biri varsa?" Kürenin dışındaki dünyada ise zaman, çok daha yavaş, pürüzsüz ve ağır akıyordu.

​Gözlemci, odanın loş köşesindeki döküm demir koltuğuna yaslanmış, parmaklarını masanın üzerindeki abanoz konsolun üzerinde gezdiriyordu. Metin’in fısıltısı, odanın yüksek tavanlarında yankılanan tok bir çan sesi gibi dalgalandı. Gözlemci, duruşunu hiç bozmadan sağ elinin işaret parmağını hafifçe kaldırdı ve kürenin içindeki bütün evrenin nabzı bir saniyeliğine tekleşti.

​Üzerindeki keten cüppe, mermer zeminde hışırtılı bir ses çıkarırken yerinden kalktı. Adımları ağır ama kararlıydı. Kürenin cam yüzeyine yaklaştığında, yüzünün devasa gölgesi Metin’in yaşadığı o küçük şehrin üzerine, geçici bir güneş tutulması gibi düşmüştü.

​Metin, pencerenin önünde dikkatle dışarıya bakıyordu. Gökyüzündeki bulutlar aniden makasla kesilmiş gibi yırtılırken yıldızlar yerinden oynadı, geometrik bir dansla sağa sola savrulup yeniden dizildi. Kalbi, kaburgalarını kırmaya yemin etmiş gibi güm güm atıyordu. Korkmuyor, sadece merakın o korkunç uçurumunda dengesini bulmaya çalışıyordu.

​Ve sonra... Gökyüzündeki o devasa yırtığın arkasında; amber sarısı, sonsuzluğu barındıran bir göz belirdi. O gözde Metin’in o ana kadar yaşadığı her sevinci, döktüğü her gözyaşını ve hatta unuttuğu düşlerini barındıran derin bir şefkat dalgalanıyordu; çocukluk düşleri bir film şeridi gibi parıldıyordu. Metin, bacaklarındaki tüm dermanın çekildiğini hissederek dizlerinin üstüne çöktü. Gördüğü şeyin azameti karşısında ne kaçabiliyor ne de nefes alabiliyordu. Korkunun ötesinde, kelimelerle tarif edilemeyecek kadar saf bir idrakin uçurumunda asılı kalmıştı. O devasa bakış, onun varlığını adeta moleküllerine ayırıp yeniden inşa ediyor, ruhunun en derin katmanlarına kadar ısınıyordu. Gözlemci, kürenin sınırına dudaklarını yaklaştırıp: "Yalnız olmadığını hep biliyordun, Metin. Sadece, aynanın hangi tarafında nefes aldığını yeni fark ediyorsun," dedi. Ses, doğrudan Metin’in düşüncelerinin kütüğüne kazınmıştı.

​Metin’in gözünden süzülen tek damla tuzlu yaş, pencerenin pervazına çarptığı anda dışarıdaki Gözlemci’nin parmak ucuna düşen mikroskobik bir ışık taneciğine dönüştü. Gerçek dünyada yankısı olmayan ama hissedilen bir damla yaştı. Gözlemci, parmağındaki o sıcaklığa baktıktan bir saniye sonra, konsoldaki küçük bir çark tıkırtıyla yerine oturdu. Gökyüzü eski gri rengine, bulutlar sıradan akışına döndü. Sokak lambaları yandı. Metin, derin, hücrelerine kadar işleyen bir nefes alarak pencereden uzaklaşıp masasına geçti. Önüne beyaz bir kâğıt çekti. Artık izlenip izlenmediğini umursamıyor, kâğıda dökeceği her kelimenin o devasa gözün retinasında bir çiçek gibi açacağını biliyordu.

​Ve odanın dışındaki karanlıkta Gözlemci, lambayı söndürmeden önce düşündü: Kendi masasının üzerinde duran bu küre, belki de daha büyük bir odanın sadece raflarından biriydi.

                DİLEK SARIKAYA 

Menajer :ilayda Can & Dilara sarıkaya

( DERLEME KİTAPTAKİ YAZIMDIR.) 

Ortaokulda hikâye yarışmasına katılarak ödül almıştım. Öğretmenim şehirler arası yarışmaya da götürmek istedi fakat babam izin vermemişti. Ödül almak beni daha çok yazmaya teşvik etti. Şiir yazdım, radyolarda yayınlandı ama babamdan korkuma rumuzla yayınlandı. Daha sonra bir sitede yazdım ama zamanla o site kapandı sanırım. Yazılarımla ilgili bilgi almak istedim ama kimseye ulaşamadım.

​O kadar emek boşa gitmişti. Muhatap yoktu yani.

​Bir gün, emin değilim ama sanırım Instagram’da dolaşırken Fikir İzleri karşıma çıktı.

​“Her kalem bir söz, her fikir bir iz bırakır...” yazıyordu.

​Burası belki benim hayallerime açılan kapı olabilirdi.

​Hayallerin Öyküsü kitabında belirtildiği gibi hayallerimizin öyküsünü yazarken kanadı kırık bir kuş gibi çaresiz olsam da hayallerim için çırpınırken ben de insanlara bir iz bırakabilirim.

​Tabii ben iz bırakırken diğer yazar arkadaşlarımdan bana izler kalabilir.

​“Neden olmasın ki?” dedim kendi kendime.

​Evet, benim de fikirlerimi, şiirlerimi yayınlayacağım bir platform bulmuştum. Hemen yükledim ama nasıl bir yol izleyeceğimi bilemedim. Bu esnada hiç zorluk yaşamadım çünkü muhatabım vardı.

​Samimi cuma günü sohbetleriyle, cana yakın personeliyle abla-kardeş gibi oldum. Çok güzel kitaplarını okumaya başladım. Kendimi boşlukta hissettiğimde yeniden yazmaya başladım.

​O yüzden “Fikir İzleri, her yazarın, her okurun kendini evinde gibi hissedeceği ikinci bir ailesidir.” diyorum.

Akıl cebinde durur, kullanmaz çoğunlukla.

Aziz Nesin der ki: “%90 yetmez bazen,

Cahillik kol gezer, sarar dört bir yandan.”

​“Sorma” derler, “sus” derler, boyun eğmeye çağırır;

Oysa soru sormakla başlar insanlık onuru.

Gülmek bir direniştir, alaya almak da bir yol;

Mizahla vurur gerçek, düşler yıkılır bir solukta.

​Boşa yaşamak kolaydır, düşünmeden geçer gün;

Ama zor olan sorgulamak, hesap sormaktır dün.

Kendi kendine yetmeyen, başkasına kul olur;

Aklı başkasına kiraya veren, zincire vurulur.

​Dinle, ey halkım, diyor satır aralarında;

İnançla kandırılan, çıkarla susan bir yığın var aramızda.

Cehalet kutsanırsa aydınlık neylesin?

Kalem kırılırsa yalanlar söylesin mi dilin?

​Aziz Nesin gülerek anlattı acıyı,

Çünkü gülmek, bazen ağlamaktan daha gerçekti.

Bir tebessümle yıktı nice maskeyi;

Gerçeği gösterdi, eğmeden, bükmeden söylemeyi bildi.

Sinan Bayram 

Canım annem!

Doyamadım gül yüzüne,

Yüzümü güldüren iki çift sözüne,

Senden ayrı geçen bu kaçıncı senem?

Yara bere içinde kaldı bu garip sinem!

Annem...

Bir evlâdın kendini en güvende hissettiği liman,

Anne kucağıdır, baba ocağıdır...

Sesine, soluğuna hasretle geçen,

Sılaya özlemle geçen bu kaçıncı gurbetim!

Hayatımdaki ilk kadın sendin annem,

Dünyadaki senmişsin en büyük hazinem!

Cennetin ayaklarının altına serildiği annem!

Derd-i maişet kopardı beni senden,

İlden ile sürgün yedim, sürüldü, süründüm canım annem!

Sırtımda taşısam, dokuz aylık hakkını bile ödeyemem!

Annem!

Boğazına takılan her lokmada,

Uykusuz geçen her gecede,

Yüreğine bir tarifsiz ateş düştüğünde,

Hemen telefona sarılıp arardın,

İyi olup olmadığımı öğreninceye kadar,

"Bir şey var, doğruyu söyle, " der. 

"Bir şeyim yok." deyinceye kadar kılı kırk yarardın. 

Yere düşsem kaldırır, akan kanımı durdurur, dizimi sen sarardı. 

Ateşler içinde yandığım gecelerde,

Baş ucumda durur, içten içe duâ eder, ağlardın. 

Hüzün etrafımı çepeçevre sardığında,

Başımı dizlerine koyar, şefkatle saçımı okşardın.

Saçındaki aklar, yüzündeki çizgiler, yaşadığın zor günlerin silinmez izleriydi. 

Anne, baban, eşin, gelin, çocuklar, torunlar ve ben...

Gözünden sakınır, gözün gibi bakardın,

Sen yorulduğun halde herkes mutlu olsun diye yine de çırpınırdı, çabalardın. 

Defalarca düşer, yine de ayağa kalkardın. 

Sevdim, sevincimle sevindin,

Ayrıldım, hüznümü paylaştın benle. 

Senden sonra artık işim olmaz gelenle gidenle. 

Annem!

En son hasta yatağında biçare ve konuşmaya mecâlin kalmamışken gördüm seni,

Kıymetini bilemedim, affet beni!

Binlerce kilometre öteden sesleniyorum sana, 

Bu mektubu bir nedâmet ve af dilekçesi olarak yazıyorum sana.

Özrümü kabul et annem,

Belki de benden önce ya da sonra ulaşır bu mektup sana.

Yanında olamadım, dizlerinin dibinde duramadım,

Ne olur güzel annem, hakkını helal et biricik evladına. 

Biliyor musun canım annem... 

Anasız, babasız, kardeşiz, eşsiz, dostsuz,

Seninle birlikte ben de yaşlandım, ben de aylarca hastalandım. 

Sonra zoraki sabretmeyi öğrendim... 

Düştüğüm yerden kalkmayı, kendime sarılmayı...

Bu dünya ayrılık yeriymiş, geçte olsa öğrendim!

Canım annem ilk öğretmenim sendin,

Dini, imanı, ana-baba ve kul hakkını sen öğrettin,

Her şeyi senin şefkâtinle, duânla atlattım. 

Şimdi sen yoksun diye dert, keder, hüzün sardı etrafımı... 

Kaldıramayacağım kadar ağır enkâzlar altında kaldım!

Canım annem!

Varlığında da yokluğunda da önce Allah'a sonra senin hayır duâlarına sığındım. 

Son olarak;

Her namazımda, Yaradan'a her el açtığımda sen varsın canım annem... 

~Şiir Yürekli Roman Yazarı ✍🏻 

​Eylül, pencerenin ardına ince bir tül gibi serilmişti. Havada yazın son nefesinden kalan ılık bir buğu ile sonbaharın ilk serinliği birbirine dolanıyor, görünmez bir vals ediyordu. İrem, eski ahşap masasının başında boş defter sayfasına bakarken aslında içine bakıyordu. İç dünyası gökyüzü gibi dingin fakat hüznün solgun çizgileriyle boyanmıştı.

​İkindi güneşi, odasına yatay çizgiler halinde süzülüyor, kitaplığın tozlu raflarında bir noktada duraklıyordu. Adımlarını o ışığa çevirdi. Uzanıp dokunduğunda yalnızca ince bir toz tabakasına değil, belleğinin gizli odalarına da temas etmişti. Avucuna düşen şey sararmış bir yaprak oldu: damarları belirgin, ortasından nazikçe çatlamış, çoktan kurumuş bir ıhlamur yaprağı.

​Geçen yıl, yine böylesi bir eylül gününde, o parkta, o bankta verilmişti eline.

"Bak" demişti o, "sessizliğin rengi."

​O gün öğrenmişti İrem: Sarı, yalnızca yazın coşkusunu değil, ayrılıkların en ince, en kırılgan tonunu da saklıyordu. Avucunu kapadı. Soğuktu. Fakat bu soğuk, kayıp duygusundan çok olan biteni kabullenmenin dinginliğini taşıyordu. Tıpkı eylül gibi... Yazın coşkusuyla kışın sertliği arasında uzanan ince bir köprü. Her şeyin yavaşladığı, renklerin derinleştiği, gürültünün yerini sessizliğe bıraktığı bir mevsim aralığı.

​Pencereden dışarı baktı. Karşıdaki ağaçların yaprakları, kimseye haber vermeden birer birer sarıya dönüyordu. Bu dönüşüm çığlık atmıyor, fısıldıyordu. Rüzgâr da artık yazın neşeli türküsünü söylemiyor; dalların arasından geçerken hüzünlü bir ilahi gibi yumuşak, uzun bir uğultuya dönüşüyordu.

​Akşam yaklaştığında gökyüzü lavantanın solgunu ile pasın yanık rengini giydi. İrem, yaprağı cebine koydu ve sokağa çıktı. Kuru yaprakların çıtırtısı, her adımda eylülün bestesine yeni bir nota ekliyordu. Sokaklar tenhalaşmıştı; insanlar sıcak yuvalarına çekilmişti. Bu sessizlik yalnızlık hissi değil, kalbine tarifsiz bir huzur getiriyordu.

​Parktaki banka oturdu. Her tonuyla sarı, etrafını kuşatmıştı: solgun sarı, altın sarısı, toprak sarısı... Hepsi, bir bitişin içinde saklı duran başlangıcı müjdeliyordu. Çünkü her düşen yaprak, toprağa yeni bir filizin rüyasını bırakıyordu. Eylül, işte böyleydi: hem hüzün hem umut. Bir şeylerin son bulduğunu, yenilerinin yavaş yavaş yaklaşmakta olduğunu fısıldayan bir ara zaman. Ve o fısıltının en çok yakıştığı renk: sessiz sarı.

​İrem, cebinden kurumuş yaprağı çıkardı, yeniden baktı. O eski anı artık içini sızlatmıyordu. Yalnızca kabullenişin derinliğinden doğan tarifsiz bir huzur bırakıyordu geriye. Sessiz sarı, iyileştiriyordu aynı zamanda.

​Başını kaldırdı. Alacakaranlığın son ışığı göğe karışıyordu. O an anladı: Eylülün getirdiği his bir veda değil, sadece nefeslenme ihtiyacıydı. Tıpkı doğanın yeniden doğmak için kısacık bir ara verişi gibi.

​Ve o anda sessiz sarı, dünyanın en huzurlu rengine dönüştü.

17. Seri: Burdur Yolculuğu

Aras, Bora, Emir ve Elif yeni bir yolculuğa daha hazırlanıyordu. Daha önce birçok şehir gezmişlerdi. Tarih, kültür ve doğa hakkında çok şey öğrenmişlerdi. Şimdi sıra Burdur’daydı.

Burdur, gölleri, antik şehirleri ve sakin yapısıyla bilinen bir şehirdi. Dört arkadaş bu şehri merak ediyordu.

Sabah erkenden yola çıktılar. Yol boyunca konuşup gezi planlarını yaptılar.

Bora camdan dışarı bakıyordu.

— Burdur’da göller varmış.

Emir haritayı açtı.

— Gezecek çok yerimiz var.

Elif not defterini hazırladı.

— Her şeyi yazacağım.

Aras gülümsedi.

— Yeni bir macera başlıyor.

Uzun bir yolculuğun ardından Burdur’a vardılar. Şehir sakin ve huzurlu görünüyordu.

İlk olarak kısa bir yürüyüş yaptılar.

Burdur Gölü

İlk durakları Burdur Gölü oldu. Karşılarında uzanan göl büyük ve sakindi.

Bora hayranlıkla baktı.

— Burası çok güzel.

Emir suyu izledi.

— Su çok sakin.

Elif dikkatle çevreyi gözlemledi.

— Kuşlar da var.

Aras derin bir nefes aldı.

— Çok huzurlu.

Göl kenarında uzun süre yürüdüler. Suyun ve doğanın güzelliğini izlediler.

Salda Gölü

Sonraki durakları Salda Gölü oldu. Gölün beyaz kumları dikkatlerini çekti.

Bora şaşkınlıkla çevresine baktı.

— Burası çok farklı.

Aras suyu inceledi.

— Çok temiz görünüyor.

Elif göl hakkında bilgi okudu.

— Türkiye’nin Maldivleri deniyor.

Emir ayaklarını suya soktu.

— Çok güzel.

Dört arkadaş gölün çevresini gezerek manzarayı izlediler.

Kibyra Antik Kenti

Daha sonra Kibyra Antik Kenti’ne gittiler. Karşılarında büyük taş yapılar ve geçmişten kalan kalıntılar vardı.

Elif heyecanlandı.

— Burası çok eski.

Aras sütunları dikkatle inceledi.

— Çok büyük bir şehir.

Emir çevresine bakındı.

— İnsanlar burada yaşamış.

Bora fotoğraf çekti.

— Harika bir yer.

Dört arkadaş antik kentin kalıntıları arasında yürüyerek geçmiş hakkında yeni bilgiler öğrendiler.

Sagalassos

Sonraki durakları Sagalassos oldu. Dağın üzerinde kurulmuş eski bir şehir onları bekliyordu.

Bora yukarı baktı.

— Çok yüksekte.

Aras taş yapıları inceledi.

— Çok eski.

Elif bilgi panosunu okudu.

— Roma döneminden kalma.

Emir dikkatle yürüdü.

— Çok etkileyici.

Dört arkadaş antik şehrin kalıntılarını gezerek geçmişin izlerini yakından gördüler.

Burdur Müzesi

Şehir merkezinde Burdur Müzesi’ni gezdiler.

Elif şaşkınlıkla etrafına baktı.

— Çok eski eserler var.

Aras heykellere baktı.

— Tarih burada.

Emir sessizce eserleri izledi.

— İnsanlar çok eski zamanlarda yaşamış.

Bora fotoğraf çekti.

— Müze güzel.

Müzede gördükleri eserler, Burdur’un geçmişi hakkında onlara yeni bilgiler verdi.

İnsuyu Mağarası

Sonra İnsuyu Mağarası’na gittiler.

Bora heyecanlandı.

— Çok derin.

Emir dikkatle yürüdü.

— İçerisi serin.

Elif mağara hakkında bilgi okudu.

— Türkiye’nin ilk mağaralarından biri.

Aras mağaranın duvarlarını inceledi.

— Doğa çok güçlü.

Mağaranın içinde ilerlerken kayaların ve doğal oluşumların güzelliğini dikkatle gözlemlediler.

Burdur Sokakları

Daha sonra Burdur’un sokaklarında yürüyüş yaptılar.

Elif evlere baktı.

— Sakin bir şehir.

Aras sokakları inceledi.

— Düzenli.

Emir küçük bir dükkâna baktı.

— Güzel ürünler var.

Bora fotoğraf çekti.

— Sokaklar güzel.

Dört arkadaş yürüyüşlerine devam ederken şehrin günlük yaşamını da gözlemlediler.

Ağlasun

Daha sonra Ağlasun ilçesine gittiler.

Bora çevresine baktı.

— Çok yeşil.

Elif bilgi okudu.

— Sagalassos burada.

Aras doğayı inceledi.

— Çok güzel.

Emir sessizce yürüdü.

— Huzurlu bir yer.

Dört arkadaş Ağlasun’un doğal güzelliklerini izleyerek çevrede keyifli bir yürüyüş yaptılar.

Tarihi Çeşmeler

Şehirdeki eski çeşmeleri de gezdiler.

Elif bilgi okudu.

— Çok eski yapılar.

Aras çeşmeleri dikkatle inceledi.

— Taş işçiliği güzel.

Emir akan suya baktı.

— Temiz su akıyor.

Bora fotoğraf çekti.

— Küçük ama güzel.

Eski çeşmeler, şehrin geçmişten günümüze ulaşan izleri arasında yer alıyordu.

Burdur Yemekleri

Akşam olduğunda Burdur’un yöresel yemeklerini tattılar.

Bora yemeğini beğendi.

— Çok lezzetli.

Emir de yemeğini yerken gülümsedi.

— Güzel.

Elif not aldı.

— Her şehirde farklı tatlar var.

Aras gülümsedi.

— Sakin bir şehir.

Yemeklerini bitirdikten sonra biraz dinlenip gezilerine devam ettiler.

Göl Kenarı Akşamı

Akşam göl kenarında oturdular.

Bora suyu izledi.

— Çok güzel.

Emir sessizce göle baktı.

— Huzurlu.

Elif gülümsedi.

— Burdur sakin.

Aras gökyüzüne baktı.

— Güzel bir gün.

Dört arkadaş gün boyunca gördüklerini ve öğrendiklerini konuşarak göl kenarında güzel bir akşam geçirdiler.

Gün Batımı

Gün batımında gölün yüzeyi kızıl renklere büründü.

Bora fotoğraf çekti.

— Çok güzel.

Emir sessizce manzarayı izledi.

— Unutmayacağım.

Elif gülümsedi.

— Burdur çok özel.

Aras gökyüzüne baktı.

— Çok şey öğrendik.

Bir süre daha gün batımını izlediler ve Burdur’daki son anlarının tadını çıkardılar.

Dönüş Yolculuğu

Artık dönüş zamanı gelmişti.

Bora çektiği fotoğraflara baktı.

— Güzel anılar.

Emir camdan dışarı baktı.

— Salda Gölü çok güzeldi.

Aras düşündü.

— Sagalassos etkileyiciydi.

Elif defterini kapattı.

— Burdur, doğa ve tarih açısından güzel bir şehir.

Otobüs hareket etti.

Şehir geride kaldı.

Dört arkadaş yeni maceralarını düşünmeye başladı.

Hepsi aynı şeyi düşündü:

Gezmek, öğrenmek ve keşfetmek hayatı daha güzel yapar.

Yanında yürüyenlerin gerçekten yanında olup olmadığını, gülümseyen yüzlerin samimiyetini, güzel sözlerin arkasında hangi düşüncelerin saklandığını sorgulamaya başlarsın.

Çünkü insanı en çok uzaklar değil, yakın sandıkları yaralar.

Zaman geçtikçe şunu öğreniyoruz:

"Her tanışıklık dostluk değildir. Her güzel söz samimiyet taşımaz. Her omuz, zor zamanında yaslanabileceğin bir omuz değildir." 

Bazı insanlar hayatımıza sadece bir şey öğretmek için girer.

Kimi güvenmeyi öğretir, kimi temkinli olmayı...

Kimi sevgiyi gösterir, kimi de sevginin değerini anlamamızı sağlar.

İnsanları tanımak, aslında biraz da zamanın işidir. Çünkü; insanın gerçek karakteri güzel günlerde değil, çıkarlarının zedelendiği anlarda ortaya çıkar. Her şey yolundayken herkes iyi bir dost olabilir. Asıl mesele, sen düştüğünde kimlerin elini uzattığıdır.

Bazen hiç beklemediğin bir insan yanında olur.

Bazen yıllardır hayatında olan biri, tek bir davranışıyla sana aslında onu hiç tanımadığını gösterir.

İşte hayatın en ağır derslerinden biri de budur.

İnsanları sözleriyle değil, davranışlarıyla tanımayı öğrenmek...

Çünkü sözler kolaydır.

Bir cümle kurmak birkaç saniye sürer. Güven vermek ise yıllar alır. Fakat o güveni yıkmak bazen tek bir davranışa bakar.

Bu yüzden yaş aldıkça çevremizdeki insanların sayısını değil, gerçekliğini önemsemeye başlarız.

Kalabalık sofralardan çok, sessizce yanında duran insanları arar gözümüz.

Herkese anlatmak yerine bazı şeyleri içimizde saklarız.

Çünkü artık biliriz ki; herkes senin sevincini senin kadar samimi yaşamaz, herkes senin acını da senin kadar içten hissetmez.

Belki de olgunlaşmak biraz budur.

Kimin hayatımızda kalacağını, kimin sadece bir hatıra olarak geçmişte yer alacağını kabullenmek...

Ve en önemlisi, insanları kaybetmekten korkarken kendimizi kaybetmemek.

Çünkü bazen birilerini hayatımızdan çıkarmak kayıp değildir.

Bazen kendimize yeniden kavuşmaktır.

Hayat bize insanları tek tek tanıtır. Kimi kalbimize dokunur, kimi iz bırakır, kimi yara açar. Ama hepsinin bize bıraktığı bir ders vardır.

Sonunda anlarız ki mesele çevremizde kaç kişinin olduğu değil; karanlıkta kaldığımızda ışığı kimlerin bizimle paylaşabildiğidir.

Ve insan, zamanla herkese aynı kapıyı açmamayı öğrenir.

Bazı kapılar sevgiyle açılır.

Bazıları güvenle...

Bazıları ise bir daha hiç açılmamak üzere sessizce kapanır.

Çünkü hayat, herkesi sevmeyi değil; kime güveneceğini, kime mesafe koyacağını ve en önemlisi kendine sadık kalmayı öğretir.

Belki de insanın en büyük huzuru, sonunda bunu anlayabildiği gün başlar.

​Bu kadim ilçenin öz değerlerini, geleneklerini, göreneklerini ve kültürel mirasını edebiyatın penceresinden ele almak ise ayrı bir sorumluluk ister. Çünkü kültür, anlatılmadığı ve kayıt altına alınmadığı zamanla hafızalardan silinmeye mahkûmdur.

​İşte bu noktada Editör-Yazar Mehmet Gökselli ile gerçekleştirdiğimiz program, yalnızca bir söyleşi olmanın ötesine geçen, edebiyat ve kültür ekseninde önemli mesajların verildiği bir buluşmaya dönüştü.

​Programın moderatörlüğünü üstlenen Rüştü Aydın Hoca, Gökselli’ye yazarlığa nasıl başladığını, editörlüğe uzanan yolculuğunu, mesleki birikimini ve yayın dünyasındaki çalışmalarını sordu. Sohbet ilerledikçe konu, hazırlıkları süren yeni kitabına ve Silifke’nin sahip olduğu kültürel değerlere kadar uzandı.

​Gökselli’nin özgeçmişini, yani biyografisini anlatırken ortaya koyduğu tablo, bir insanın kendi alanında nasıl bir yolculuk gerçekleştirdiğini de gözler önüne serdi.

​Yazarlık…

​Kimi zaman bir merakla başlayan, kimi zaman yaşanmışlıkların kaleme alınmasıyla şekillenen ve zaman içerisinde ciddi bir birikime dönüşen uzun bir yolculuk.

​Editörlük ise…

​Yazılanı daha güçlü, daha anlaşılır ve daha nitelikli hâle getirme sorumluluğunu beraberinde getiren ayrı bir uzmanlık alanı.

​Program boyunca bu iki alanın Mehmet Gökselli’nin hayatındaki yeri ayrıntılarıyla konuşuldu.

​Ancak söyleşinin asıl dikkat çeken yönlerinden biri, bütün bu kişisel ve mesleki yolculuğun Silifke’nin kültürel kimliğiyle buluşturulmasıydı.

​Silifke’nin gelenekleri, görenekleri, öz değerleri ve toplumsal hafızası üzerine yapılan değerlendirmeler, yerel kültürün gelecek kuşaklara aktarılmasının önemini bir kez daha ortaya koydu.

​Çünkü bugün bir toplumun sahip olduğu kültürel değerleri yarına taşımanın en güçlü yollarından biri, onları yazmak ve belgelemektir.

​Gökselli’nin hazırlamakta olduğu kitap da bu bakımdan ayrı bir önem taşıyor.

​Bir kitabın sayfaları arasında yalnızca kelimeler bulunmaz. Bazen bir şehrin geçmişi, bir ailenin hatırası, bir toplumun yaşam biçimi, bir geleneğin izleri ve bir neslin hikâyesi saklıdır.

​Bu nedenle Silifke üzerine yapılacak her nitelikli çalışma, aslında yalnızca bugünün okuruna değil, geleceğin araştırmacılarına da bırakılmış bir mirastır.

​Program sırasında Rüştü Aydın’ın, Mehmet Gökselli’nin ilerleyen süreçte uluslararası düzeyde önemli seviyelere ve statülere ulaşacağına dair güvenini dile getirmesi de dikkat çekiciydi.

​Aydın’ın, Gökselli’nin artık bu işin ehli isimlerinden biri olduğuna yönelik değerlendirmesi, programdaki karşılıklı güven ve mesleki dayanışmanın da bir yansımasıydı.

​Gökselli ise Rüştü Aydın’la böylesine güzel ve verimli bir program gerçekleştirmiş olmaktan duyduğu memnuniyeti ifade etti.

​Söyleşide ayrıca, ortaya koyduğu biyografik yolculuğun ve çalışmalarının yalnızca yerel ölçekte kalmayacağı, Türkiye genelinde ve uluslararası alanda ses getirecek bir karşılık bulması hedefi de gündeme geldi.

​Bu hedefin gerçekleşmesinin yolu ise belli:

​Daha çok üretmek…

​Daha çok okumak…

​Daha nitelikli eserler ortaya koymak…

​Ve yerel değerleri evrensel bir anlatım diliyle buluşturmak.

​Çünkü dünyaya açılmanın yolu, önce kendi hikâyeni doğru anlatmaktan geçer.

​Silifke’nin hikâyesi de anlatılmayı fazlasıyla hak ediyor.

​Bugün Silifke’nin kültürel mirasını kaleme alan, araştıran, belgeleyen ve bunu edebiyatla buluşturan her çalışma, aslında bu toprakların hafızasına atılmış yeni bir imzadır.

​Mehmet Gökselli’nin yazarlık ve editörlük serüvenini de bu çerçevede değerlendirmek gerekiyor.

​Bir tarafta Silifke’nin köklü kültürü, diğer tarafta bu kültürü geleceğe taşıma iddiasındaki bir kalem…

​Bu iki unsur bir araya geldiğinde ortaya yalnızca bir kitap değil, bir kültür köprüsü çıkabilir.

​Yerelden ulusala, ulusaldan dünyaya…

​Belki de asıl mesele tam olarak budur.

​Bir şehrin hikâyesini kendi sınırlarından çıkarıp dünyanın anlayabileceği bir dille anlatabilmek.

​Mehmet Gökselli’nin önünde uzun bir yol var. Bu yolun bundan sonraki bölümünü hangi eserlerin, hangi çalışmaların ve hangi başarıların şekillendireceğini zaman gösterecek.

​Ancak bir gerçek şimdiden ortada:

​Silifke’nin değerlerini yazıya taşıyan her kalem, bu şehrin kültürel hafızasına katkı sunmaktadır.

​Ve unutulmamalıdır ki

​Bir şehrin sesi önce kendi insanının kaleminde yükselir, sonra ülkenin dört bir yanına, nihayetinde dünyaya ulaşır.

​Mehmet Gökselli’nin hikâyesi de belki tam olarak bu yolculuğun hikâyesidir:

​Silifke’den başlayan, Türkiye’ye uzanan ve dünyaya ulaşmayı hedefleyen bir kalemin hikâyesi…

Mehmet GÖKSELLİ 

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi-Denetmen

 Çınar Mahallesi’nin en eski evlerinden birinde Meryem Nine yaşardı. Akşamları evinin önündeki sedire oturur, mahalledeki çocukları etrafına toplardı.

Çocuklar ona “Hikâye Anlatan Nine” derdi.

Güneş batmaya başladığında çocuklar yine Meryem Nine’nin yanına geldi. Kimi yere oturdu, kimi sedirin kenarına ilişti. Hepsi anlatacağı hikâyeyi merak ediyordu.

Meryem Nine bastonunu yanına bıraktı.

 “Bugün size eskilerden bir hikâye anlatacağım,” dedi.

 Çocuklar sessizce onu dinlemeye başladı.

Meryem Nine, geçmişte yaşanan günlerden ve insanların birbirine nasıl destek olduğundan söz etti. Zor zamanlarda insanların bir arada kaldığını, komşuların birbirine yardım ettiğini anlattı.

 Küçük Ali merakla sordu:

 “Nine, insanlar neden birbirine yardım ediyordu?”

Meryem Nine gülümsedi.

“Çünkü zor zamanlarda insanın yanında bir başkasının olduğunu bilmesi çok değerlidir. Birlikte olunca işler biraz daha kolaylaşır.”

 Başka bir çocuk sordu:

“Peki biz ne yapabiliriz?”

 Meryem Nine çocuklara baktı.

 “Önce birbirinize iyi davranın. Büyüklerinize saygı gösterin, küçüklerinize yardım edin. Mahallenizi de kendi eviniz gibi koruyun.”

 Çocuklar sessizce başlarını salladı.

 Meryem Nine hikâyesini tamamladığında hava kararmıştı. Çocuklar birer birer evlerine gitmeye başladı.

Meryem Nine ise sedirinde oturup onların uzaklaşan seslerini dinledi. Mahallede anlatılan hikâyelerin ve paylaşılan güzel sözlerin çocuklarla birlikte devam edeceğini düşündü.

Kimsenin görmediği bir gecede.

Bir damla gözyaşıyla sulandı kökleri,

Bir ömrün suskunluğuyla büyüdü sessizce.

Rüzgâr vurdu, eğildi ama kırılmadı,

Gece üşüttü, yine de solmadı.

Her dikeninde saklıydı bir hatıra,

Her yaprağında yarım kalmış bir sevda.

Ben seni karanlıkta sevdim,

Güneşe çıkmadan, adını söylemeden…

Kalbimin en kuytu yerinde büyüttüm,

Kimse bilmeden, kendime bile belli etmeden.

Belki de bazı aşklar böyledir;

Gün ışığına çıkamaz,

Bir ömür gölgelerde yaşar.

Ama insan bilir…

En güzel güller,

Bazen kimsenin bakmadığı gecelerde açar.

Sen benim karanlıkta açan gülümsün.

Kokunu içime çekmeye bile korktuğum,

Dokunsam dikenine kanayacağım,

Uzak dursam özleminden yanacağım

O güzel yaramsın.

Çalışmanın, çabalamanın ve ayakta kalma mücadelesinin ortasında, adaletli davranmamız gereken ilk kişi belki de kendimiziz. Ağlamak bile bir haktır bu mevsimde; içimizde biriken koşturmacanın, "yetemiyorum" kaygısının en insani dökülüşüdür. Hayat bazen zorluğuyla üzerimize yüklenir ve iç sesimiz bir feryat gibi yükselir.

Ama sonra, başımızı kaldırıp en yakındaki  bir ağaca, gökyüzünün sonsuzluğuna bakarız. Doğa, bağırmadan, zorlamadan teslim olur değişime. Şimdilik sadece derin bir nefes al. Çünkü o nefeste, içindeki fırtınayı dindirecek kocaman bir sessizlik ve şifa var.

Etrafta sanki iyilik, huzur vardı.

Bir anda her şey değişmiş gibiydi, 

Kötülük yoktu; saflık, berraklık vardı.

Işıklar birer birer açılıyordu.

Kuş ve rüzgâr sesleri,

Vücudumda iz bırakıyordu sanki.

Yağmurun, güneşin, şimşeklerin,

Bulutların güzelliği beni benden alıyordu.

Kanatlanıp uçmak istiyordum adeta.

Bu kadar kötü bir dünya,

Ne ara saflaştı?

Yoksa benim hayallerim mi

Etrafı güzelleştiriyordu?

Gözlerim kamaşıyordu sanki.

Hayal dünyamda gezmek,

Bir şiir yazmak kadar güzeldi.

Bazı aylar takvimde başlar, bazıları insanın içinde…

Eylül, işte o içimizde başlayan aylardan biridir.

Yazın gürültüsü çekilir, akşamlar derinleşir. Güneş hâlâ gökyüzündedir ama ışığında artık başka bir hikâye vardır: biraz veda, biraz özlem, biraz da insanın kendisiyle baş başa kalışı…

Eylül, yalnızca sonbaharın gelişi değildir.

Eylül, insanın içinde sakladığı cümlelerin gün yüzüne çıktığı mevsimdir.

Bazı insanlar gelir aklımıza. Bazı vedalar, yıllar geçse de bir mevsim kokusuyla yeniden hatırlanır.

Bazı ayrılıklar takvimden silinmez; yalnızca sessizleşir.

İnsan bazen birini değil,

Onun yanında olduğu hâliyle kendisini özler.

Belki Eylül’ün hüznü bu nedenledir.

Bize her şeyin geçici olduğunu usulca hatırlatır.

Ve insan o zaman anlar:

“Hayatta bazı şeyler kaybolduğu için değil, değiştiği için hüzün verir.”

Eylül, değişmenin en zarif bir biçimidir.

Tabiat bize sessizce şunu öğretir:

“Bırakmak, her zaman kaybetmek değildir.”

Ağaç yaprağını bırakır ama köklerinden vazgeçmez.

İnsan da, bazı insanları, alışkanlıkları ve hayalleri geride bırakmayı öğrenmelidir.

Her şeyi sonsuza kadar tutmak, hayatın değil; korkunun isteğidir.

Belki olgunluk da tam burada başlar:

“Her gideni geri getirmeye çalışmadığında, her suskunluğu cevaplandırmak zorunda olmadığını anladığında ve kendi kalbinin sesini başkalarının gürültüsünden ayırabildiğinde…”

Eylül, yalnızca hüzün değildir.

Eylül, hüznün içindeki zarafettir.

Bir sonun içinde yeni bir başlangıcı görebilmektir.

Hayat her zaman yüksek sesle konuşmaz.

Bazen tek bir akşam yeter.

Bir şarkı, bir koku, uzaklara dalan bir bakış…

Ve insan, uzun zamandır kendisinden sakladığı gerçeği birdenbire anlar.

Bazı cevaplar sessizlikte bulunur.

Gidenleri geri getiremeyiz.

Kırılan her şeyi onaramayabiliriz.

Yaşadıklarımızın ardından yeniden güçlü bir şekilde ayağa kalkabiliriz. 

Bazen hayat, yeniden başlamamız için önce bazı şeyleri bitirmeyi öğretir.

Hazan: Bir devrin kapanışında yeni bir hayatın ihtimalini görebilmektir.

Belki de bu yüzden Eylül’ü seviyoruz.

Her son, eksilmek değildir.

Bazı sonlar, insanın kendisine dönüş yoludur.

Ve bazen kalp susar…

Söyleyecek sözü kalmadığından değil;

Söylenecekler artık kelimelere sığmadığından.

Ve Eylül, sessizce gelir, sessizce gider. 

Takvimde bir ay değil sadece…

İnsan bazen bütün ömrünü bir kapının açılmasını bekleyerek geçirir. Bir işin düzelmesini, bir insanın değişmesini, hayatın istediği hale gelmesini bekler. Oysa bazı kapılar dışarıda değil, insanın kendi içinde açılır.

Tasavvuf bize önce dışarıyı değil, içeriyi görmeyi öğretir. Çünkü insanın en uzun yolculuğu, bir yerden başka bir yere gitmek değil, kendinden kendine dönmektir.

Nefs, insana sürekli dışarıyı gösterir. "Biraz daha kazanırsan huzur bulursun, biraz daha sevilirsen tamamlanırsın, biraz daha sahip olursan eksik kalmazsın," der. İnsan da yıllarca bu sesin peşinden gider. Fakat elde ettikleri çoğaldıkça içindeki boşluğun neden büyüdüğünü anlayamaz.

Çünkü ruhun ihtiyacı olanı, dünyanın biriktirdikleriyle doldurmaya çalışmaktadır.

İşte insanın kendisiyle karşılaştığı yer tam da burasıdır.

Bir gün sahip olduklarının seni mutlu etmeye yetmediğini fark edersin. İnsanların alkışının içindeki sessizliği susturamadığını anlarsın. Çok konuştuğun halde kendini duyamadığını fark edersin.

Sonra yavaşlarsın.

Ve ilk defa kendi kalbinin kapısını çalarsın.

Orada geçmişinle, hatalarınla, korkularınla ve senden bile sakladığın taraflarınla karşılaşırsın. Kaçmak yerine bakabilirsen, dönüşüm de orada başlar.

Çünkü tasavvuf yalnızca dünyadan uzaklaşmak değildir. Dünyanın içinde yaşarken kalbinin dünyaya esir olmamasını öğrenmektir.

Elindekine şükretmek, kaybettiğinde isyan etmemek, gücün yettiğinde incitmemek, düştüğünde yeniden doğrulmak ve her şeyin üzerinde kendini değil hakikati aramak…

Asıl yolculuk budur.

İnsan kendini tanımaya başladığında, başkalarının hayatına bakarak kendi eksiklerini ölçmeyi de bırakır. Çünkü bilir ki; herkesin imtihanı farklı, taşıdığı yük farklı, yürüdüğü yol farklıdır.

Belki de yıllardır aradığın huzur, sana uzak bir yerde değildir.

Belki sen yanlış kapılarda bekledin.

Belki çok uzağa baktın.

Belki de kendine dönmeyi unuttun.

İnsan, kendinden kaçtıkça dünyayı büyütür, kendine döndükçe içindeki hakikati görmeye başlar.

Ve bazen bütün mesele, yeni bir hayat kurmak değil…

Kendine yabancılaştığın yerden geri dönmektir.

Fikriye Kaya 

​Gece, lacivert kadifeden bir örtü gibi denizin ve çimenli kıyıların üzerine serilmişti. Zaman, sanki o ahşap masanın etrafında durmuş, dalgaların kıyıya her vuruşunda sessiz bir nefes alıyordu.

​Masanın üzerinde, cam bir kavanozun içine hapsedilmiş küçük mumun alevi, etrafa kehribar rengi, titrek bir sıcaklık yayıyordu. Bu cılız ışık, kumsalın yabani otlarını ve ahşap dokunun derin çatlaklarını aydınlatırken, etraftaki sonsuz karanlığa karşı direnen tek dost gibiydi. Yıllardır tamamlayamadığı bir hikâyeyi bitirmeye çalışıyordu.

 O masanın başında, defterine dökülen her kelimede ruhundan bir parça bırakıyordu. Kaleminin kâğıtta çıkardığı hışırtı, denizin ezeli ve ebedi ninnisine karışıyordu.  

​Başını kaldırıp gözlerini kıstığında, gökyüzünün en ücra köşesinde sarkan dolunayın gümüşî şavkı denizin yüzeyinde sessiz bir yol açıyordu. Fakat bu gece, gökyüzünde olağanüstü bir şey oluyordu. Yıldızların arasına örülmüş yumuşak, parlayan bir bulut kümesi, sanki gök kubbenin ortasında açılan ilahi bir pencere gibiydi.  

​O bulut çerçevesinin içinden, siyah bir şal ile yüzünün alt kısmını sımsıkı örtmüş genç bir kadının portresi süzülüyordu. Sadece derin, hüzünlü ve hikâyeler anlatan gözleri görünüyordu. Bu gözler, masada deftere bir şeyler karalayan kadını ve dünyayı dikkatle soluksuz izliyordu. Şalın siyahlığı, geceye boyun eğmeyen bir gizemle parlıyor, bulutların beyazlığı ise onun etrafında adeta kutsal bir aura yaratıyordu.  

​Bu iki dünya biri kalemin ucundaki mürekkeple yeryüzüne sığınan, diğeri gökyüzünün bulutlarına nakşedilen iki ruh, sessiz bir lisanla anlaşmaktaydı. Masadaki kadın yazdıkça, gökteki suretin gözlerinde bir damla yaş parıldıyor, dalgalar her kıyıya vurduğunda, zamanın o gizli kapısı biraz daha aralanıyordu.

​Masanın üzerindeki defterin sararmış sayfaları, kalemin ucunda can bulan cümlelerle doldukça, sahilin havası da değişmeye başladı. Denizin kokusu, yavaşça uzak diyarlardan gelen lavanta ve yanık sedir kokusuna karışıyordu. Sanki gökyüzündeki o parlayan bulut çerçeveden süzülen suret, sadece bir hayal değil, geçmişin ya da geleceğin unutulmuş bir hatırasıydı.  

​Siyah şalıyla yüzünün yalnızca etkileyici, karanlık ve derin bakan gözlerini açıkta bırakan genç kadın, bulutların arasından sessizce fısıldıyordu. Ses kulakla duyulan değil, doğrudan kalbin en derin çeperlerinde yankılanan bir fısıltıyla: "Yaz unutulmasın istediklerini yaz ki gökle deniz birleştiğinde kaybolmasınlar." diyordu. 

​Masada oturan kadın, bu garip ama bir o kadar da huzur veren hissiyatla kalemi daha sıkı kavradı."Gecenin koynunda saklananlar, sabırsızlıkla doğacak güneşi bekler." diye yazdı.

Deftere dökülen kelimeler artık sıradan cümleler değil, zamanın ötesine yazılmış birer mühür gibiydi. Ve aynadaki yüzler değişir, fakat ruhun kıyısındaki dalgalar hep aynı kıyıya vurur diye devam etti. 

​O sırada, kavanozun içindeki mumun alevi hafifçe titriyordu sanki gökyüzündeki dolunayla gizli bir anlaşma yaparcasına boynunu büktü ve bir an için etrafı yakut rengi bir parıltı sardı. Dalgalar tahta masanın ayaklarına kadar gelip çekilirken, kumsalda ayak izleri bırakmadan yok oluyordu.

​Gökyüzündeki bulut çerçeve yavaşça dağılmaya, o siyah şallı kadının hüzünlü gözleri yıldızların arasına karışarak silinmeye başladı. Ancak masadaki kadının yüreğinde bıraktığı o sıcaklık ve ilham, gece yarısının sessizliğini delip geçen en güçlü ses olarak kaldı. Defterin kapağı yavaşça kapandığında, doğunun ufuk çizgisinde lacivert gökyüzü yerini yavaş yavaş mor ve kül rengi şafak çizgilerine bırakıyordu.  

​Defterin son sayfası kapandığında, gökyüzündeki o parlayan bulut çerçeve de son bir kez, bir kalp atışı gibi şiddetle parladı ve ardından tamamen söndü. Siyah şallı kadının derin, hüzünlü gözleri artık gökyüzünde değildi, sanki gecenin lacivert dokusuna, yıldızların ebedi ışığına karışıp gitmişti.

​Masadaki kadın, kalemi yavaşça ahşap yüzeye bırakırken garip bir sessizlik çöktü. Denizin o hırçın dalgaları, rüzgârın ıslığı ve hatta kavanozdaki mumun o tiz çıtırtısı bir anda kesildi. Dünya, nefesini tutmuş, bu kıyıdaki kadının bir sonraki hareketini bekliyordu.

​Kadın, titreyen elleriyle yazdığı defteri açtı. Ancak sayfalar boştu. Ne bir mürekkep lekesi, ne de o geceye mühürlediği derin cümleler. Hepsi buharlaşıp uçmuştu. Defter, sanki hiç kullanılmamış gibi, bembeyaz, el değmemiş bir kumsaldı.

​Tam o sırada, gökyüzünde imkânsız bir olay gerçekleşti. Dolunay, yörüngesinden çıkmışçasına dünyaya doğru hızla alçalmaya başladı. Ay, denizin üzerinde yavaşça durdu ve devasa, gümüşî bir kapı gibi açıldı. Bu bir felaket değil, bir kucaklaşmaydı.

​Ayın içinden, gökyüzündeki bulut çerçeveden süzülen o suret çıktı. Artık siyah şalı yoktu yüzü, ayın ışığıyla yıkanmış, melekûtî bir güzellikteydi. Bu kadın, masadaki kadının ta kendisiydi. Ancak bu, gelecekteki, belki de geçmişteki, zamanın ötesindeki bir yankıydı.

​Zaman ve mekân birbirine girdi. Masada oturan kadın, sandalyesinden kalkıp denizin üzerinde yürümeye başladı. Ayın gümüşî ışığı, ayaklarının altında sağlam bir yol oluşturuyordu. İki kadın biri şimdiki zamanda kaybolmuş, diğeri ebediyette var olan ayın kapısında buluştular. İki kadının gözlerinde aynı hüzün vardı. ​Sözsüz anlaştılar. Masadaki kadın, boş defteri zamanın ötesindeki surete uzattı. Suret, defteri alırken gülümsedi. O gülümsemeyle birlikte, defterin sayfaları doldu ve bu sefer harflerle değil, evrenin sırrını fısıldayan, kimsenin duymadığı, okumadığı, sadece ruhun hissettiği o betimlemelerle, notalarla, renklerle dolmuştu. 

​Bu iki kadın birleşip tek bir ruh olduklarında, ayın kapısı kapandı, gökyüzü eski haline döndü. Dolunay, tekrar gece yarısı göğünün en ücra köşesine yerleşti.

​Kıyıda ise , ne ahşap masa vardı, ne kavanozdaki mum, ne de kadın. Kumsalda sadece, denizin köpüklerinin arasında parlayan, boş ama bir o kadar da dolu o defter duruyordu. Ve rüzgâr, o defterin sayfalarını yavaşça çevirdiğinde, sahile hiç duyulmamış, hüzünlü ama huzurlu bir melodi yayılıyordu.​ Masadaki kadının ve gökteki suretin kaderini burada, sonsuzluğun kollarında mühürlüyordu.

             DİLEK SARIKAYA

 Menajer :ilayda Can & Dilara sarıkaya 

​Nedir erkeklerin çektiği sizden?

​Bir anne adayı olmaya görüverin,

​Her canınızın çektiğini bebeğe yüklersiniz.

​Her yükselişinizde yine bebeğe sığınırsınız.

​Gece ansızın adamları uyandırırsınız,

​"Ay, bebek mango istedi!" dersiniz.

​Zavallı adamcıklar "Nereden bulayım

​tropikal meyveyi?" demezsiniz.

​"Nereden bulayım?" derlerse, 

​Başlarsınız inci tanelerinizi dökmeye...

​Ah, siz hemcinslerim, ah...

​Ne de güzel bilirsiniz işinizi!

​Bir gözyaşına bakar

​Dünyayı yerinden sallamanız,

​Erkeğin vicdanına oynamanız.

​İtiraf etmeli, ustasınız bu işte;

​Bir türlü beceremedim ben

​Sizin gibi stratejik gülmeyi!

Yaşar Kemal’den dinlediniz hepiniz yalnızlığı,
Lâkin idrâk edemediniz mefhumunu, fehvâsını.
O koca şâir ki çekti bu cefâ-yı aşkı,
Siz ise bilmeden sevdâyı, sürdünüz zevk-ü sefâyı.

Bir gönül ki; firkat ile yanar, hicran ile ağlar,
Bir ruh ki; sükût içinde binlerce feryat saklar.
Kaderin hükmü ağırdır; ne çare, ne medet?
Gün gelir, devran döner, hükm-i zaman bulur nihâyet. 

Susar ehl-i cihân, diner gönüllerin âh u zârı,
Ve kalır insana yalnız kendi vicdanının efkârı.
Ve gün olur, hak olur; tükenir dünyanın ıssızlığı,
Tanrı alır bizden, bir vakit ihsân eylediği Yalnızlığı. 

          YAŞAR KEMAL ANISINA…

​Babamın gidişini ne zaman hatırlasam soğuk kasım sabahına dönerim. Kasım ayı o soğuk, o kışın geleceğini haber veren uğursuz ay... Kokudan bahsetmişken otogarların kokusuna değinmeden geçmek olmazdı. Otogarın keskin mazot kokusu eşliğinde annemin titreyen elleriyle babamın boynuna sardığı o lacivert atkı… Lacivert, ah lacivert... Sen nasıl bir renksin ki benim hayatımın bütün kötü anlarında sen varsın.

​Biz çocuktuk o zamanlar. Almanya, Fransa ya da Belçika; neresi olduğu bizim için önemli değildi. Nerede olduklarını dahi bilmiyorduk. Bana göre büyükşehirlere gitmesi ne kadar imkânsızsa oralara gitmesi de o kadar imkânsızdı. Bizim için o uzak memleketler; babamızı bizden çalan, yerine sadece her ay gelen banka havalelerini ve bayramlarda gönderilen çikolata paketlerini koyan büyük, meçhul bir canavardı.

​Evet, sizi de sıkmadan hemen asıl anlatacağım kısma döneyim: Babam gittiği yerde tam otuz yıl çalıştı. Döndüğünde saçlarına kır düşmüş, o eski dik duruşu kamburlaşmış, gözlerindeki o parıltı sönmüştü. Biz artık kendi hayatlarımızı kurmuş, büyümüş çocuklardık. O ise evimizin ortasında, yıllar sonra memleketine dönmüş bir yabancı gibi sessizce otururdu. Sorardık "Nasıl geçti o yıllar baba?" diye. Hep aynı yarım gülümsemeyle cevap verirdi: "Çalıştık işte oğlum, ekmek parası. Fabrika, ev, sonra yine fabrika…"

​Babamız dünyasını değiştirdikten ve ardında büyük bir sessizlik bıraktıktan iki yıl sonra, eski evin tavan arasındaki o tahta valizi açtım. Amacım sadece eski fotoğrafları bulmak, belki gençlik yıllarına ait bir iz aramaktı. Fakat valizin en dibinde, sararmış bir ayakkabı kutusunun içinde, üzeri kırmızı kurdeleyle bağlanmış kalın bir deste kâğıt buldum. Biraz inceleyince bunların, babamın bize hiç göndermediği, gönderemediği mektuplar olduğunu anladım. Sizler de okumak istersiniz diye birkaç tanesini buraya bırakmak istiyorum.

​İlk Mektup:

​"Hülya'm, eşim, çocuklarımın annesi ve benim gözümün nuru çocuklarım…

​Bugün buraya geleli tam bir ay oldu. Size dün gönderdiğim mektupta fabrikanın ne kadar büyük olduğundan, kaldığım lojmanın sıcaklığından bahsetmiştim. Hepsi yalan. Burası çok soğuk. Öyle sadece havası değil, insanı da soğuk, sokakları da.

​Bu akşam işten çıktıktan sonra odama geldim. Dört kişi kalıyoruz bu daracık yerde. Herkes kendi memleketinin sessizliğine gömülmüş. Duvara, küçük oğlumun giderken elime tutuşturduğu o resmi yapıştırdım. Burada güneş bile insanı ısıtmıyor. Kendimi hiç bu kadar eksik hissetmemiştim. Dilini bilmediğin bir kalabalığın içinde yürümek, sağır ve dilsiz bir çölde yürümek gibiymiş. Beni merak etmeyin diyorum ya hep telefonda; siz hiç üzülmeyin ama bilin ki ben sizi çok özlüyorum, yüreğimde tütüyorsunuz."

​Bunları okurken boğazımda bir düğüm oluştu. Bizim o yıllarda mahallede gururla anlattığımız, "Babam Avrupa’da, bize oyuncak getirecek" diye övündüğümüz o gurbet, meğer babamın üzerine çöken devasa bir yalnızlık canavarından ibaretmiş. Bize yazdığı resmî mektuplarda hep "İyiyim, her şey yolunda, siz parayı dert etmeyin" diyen adam; geceleri bu adsız kâğıtlara içini dökmüş ama yollamamış.

​İkinci Mektup:

​"Bugün pazar. Herkes kiliseye koştu ya da parklara gitti. Burası parklarıyla meşhur, hem de öyle büyükler ki görmeniz lazım. Benim de sizleri görmem lazım. Çok özledim... Ben gitmedim, odada kaldım. İçimde öyle bir sessizlik var ki hani köyde yaz geceleri damda yatardık da uzaktan cırcır böceklerinin sesi gelirdi, rüzgâr kavak ağaçlarının yapraklarını sallardı ya… İşte o sesleri özledim. Bu sessizlik beni delirtecek. Bazen sokakta yürürken kendi kendime Türkçe konuşuyorum, sırf kulağım kendi dilimi unutmasın diye. Geçen gün manavda bir adamın arkasından birinin 'Kardeş!' diye seslendiğini duydum. Öyle bir irkilmişim ki dönüp adama sarılmamak için kendimi zor tuttum. Meğer bana dememişler.

​Büyük oğlan okula başlamış, mektupta yazmışsın Hülya'm. Fotoğrafını göndermişsin ama boyu uzamış mı, sesi değişmiş mi anlamıyorum ki fotoğraftan. Ben onun zihnimdeki yedi yaşındaki hâliyle yaşıyorum burada. Korkuyorum ciğerparem. Döndüğümde beni tanımamalarından, 'Bu adam kim?' diye yüzüme bakmalarından çok korkuyorum. Burada sadece ömrümü vermiyorum ben; çocuklarımın büyüyüşünü, onların kokusunu, senin saçlarındaki beyazlara eşlik etmekten mahrum kalıyorum."

​Gözümüzden uzak olan, gönlümüzden tabii ki ırak olmamıştı; o bizim canımızdı, babamızdı ancak biz o yıllarda babamızın yokluğuna alışmıştık. Biz büyürken o, bizim çocukluğumuzun uzağında sadece bir gölge gibi yaşamıştı. Aslında biz büyürken o eksiliyormuş.

​Üçüncü Mektup:

​"Dün doğum günümdü. Tabii burada kimse bilmez, bilse de ne fark eder? Vardiyadan gece yarısı çıktım. Fabrikanın kapısında durup gökyüzüne baktım. Memlekette de siz bu aya bakın; sizinle aynı şeye bakmayı bile çok özledim. Gözlerimin altı çökmüş, ellerim nasır tutmaktan artık eskisi gibi yumuşak değil. Buraya gelirken bir idealim vardı: Ev alacaktık, çocukların geleceği kurtulacaktı. Evi aldık, geleceklerini de kurduk sayılır. Ama ben bittim Hülya'm. İçimdeki o neşeli adamı bu fabrikaların devasa çarkları arasında bıraktım.

​Bazen mutfakta çay demliyorum tek başıma. İki bardak koyuyorum masaya. Biri benim, diğeri seninmiş gibi. Karşımdaki boş sandalyeye bakıp saatlerce konuşuyorum seninle. Çocukların yaramazlıklarını anlatıyorsun bana, ben de dinliyorum. Sonra çay soğuyor, sandalye boş kalıyor."

​Okuduğum Son Mektup:

​Kutunun en altında, muhtemelen dönmesine yakın bir zamanda yazılmış ama tamamlanmamış son bir sayfa vardı. Üzerinde tarih yoktu, sadece birkaç satır karalanmıştı:

​"Artık dönme vakti yaklaşıyor. Biletimi aldım. Ama içimde tuhaf bir sızı var. Yıllarca bu anı bekledim, her gece rüyamda o terminale indiğimi gördüm. Fakat şimdi korkuyorum. Ben o topraklardan çıkalı çok oldu, oranın insanı olmayı unutmuş gibiyim. Buraya da ait olamadım hiçbir zaman. İki dünya arasında sıkışmış bir hayalet gibiyim şimdi. Çocuklar büyüdü; beni bir baba olarak mı görecekler, yoksa sadece para gönderen uzak bir akraba gibi mi? Eğer beni kucaklamakta tereddüt ederseniz, eğer gözlerinizde o eski sıcaklığı göremezsem ben ne yaparım…"

​Cümle orada bitiyordu. Kalem kâğıttan yorulmuş, aniden kendini çekmiş gibiydi. Muhtemelen babam yazmaktan, yüzleşmekten vazgeçmişti.

​Mektupları göğsüme bastırıp tavan arasındaki o karanlık köşede ne kadar ağladığımı bilmiyorum. Babam döndükten sonra gerçekten de hep sessizdi. Evin köşesindeki o eski tekli koltuğuna oturur, saatlerce pencereden dışarıyı, akan trafiği ya da gökyüzünü izlerdi. Biz onun bu sessizliğini yaşlılığına, yorgunluğuna yorardık. Meğer o, otuz yıl boyunca biriktirdiği o devasa sessizliğin altında eziliyormuş.

​Gurbet, sadece coğrafi bir uzaklık değilmiş; bir insanın, sevdiklerinin hayatında sadece bir "ayrıntı" olarak kalmayı kabul ettiği o korkunç fedakârlıkmış.

​Şimdi ne zaman lacivert bir atkı görsem (dedim ya, lacivert o uğursuz renk) ya da pencereye bir yağmur vursa, o karanlık şantiye odalarında çocuklarının kokusunu hatırlamaya çalışan, o çok sevdiği Hülya'sının gözlerini özleyen yalnız adamı görüyorum. Ve içimden çok geç de olsa o sessiz çığlığı haykırıyorum gökyüzüne:

​"Seni anlıyorum canım babam. Nihayet seni duyuyorum. O gurbet denen canavarın elinde yalnız değilsin, ruhun hiç incinmesin."

Hangi çağdayız?

Bilmem, kimisi uzayda,

Kimisi eli kanda,

Kimisi toprağın altında...

​Kimisi gözünü nereye açtı?

Kimisi kapkaranlık bir denize açtı.

Suçu ne, imtihan;

Ödül ne, bilmem ne...

Değecek mi, değecek.

Öyle mi ya?

Harbiden öyle mi ya?

​O zaman benim bu dünyamı neden cehennem ediyorsun?

Ne haddinle cehennem ediyorsun?

Sen kim oluyorsun, cehenneme çeviriyorsun?

Neden sessizliğe gömülüyorsun?

Neden çığlıkları duymuyorsun?

Neden sağır kaldın nefesime?

​Giden gitti, dönmeyecek yere.

Sen nasıl rahat yaşıyorsun?

Ben bu karanlıkta boğulanı göremezken

Bu topal körlük nereye kadar?

Nereye kadar bu körlük?

Sessizlik nereye kadar?

​Sana dokununca mı?

Ya geç kalırsan?

Ya geç kalmışsan?

Çalar saat mi kurdun uyanmak için?

Ya saate gelene kadar pili biterse?

O zaman hiç uyanmayacak mısın?

​Duymayacak,

Görmeyecek...

Zaten bilmiyorsun.

Ne garip, sen de insansın;

O da, onlar da insan.

Fark, senin iki dakika fazla nefes alman.

​Doya doya al o iki dakika nefesini

Başkası alamazken.

Vicdanın rahat, al;

Kalbin hüzün olamazken.

Senin ve senin gibilerin olsun iki dakika nefes;

Bize ne burada nefes var ne de bilmem nerede...

Hepimiz bir anda nasıl 80’ler de bulduk kendimizi, renkli, ışıltılı ve samimi. Rüya gibi değil miydi?

Sosyal medya ara ara bazı akımlar yaparak bizleri bambaşka yerlere götürüyor. Bizlere de iyi geliyor sanki kendimizi hayallerin ötesinde yerlerde bulmak, bir havamız değişiyor.

Bunun en güzel örneği,  geçtiğimiz günlerde yaşadığımız 80’ler furyası. Hepimiz kendimizi bir anda 80’ler de bulduk. 80’lerin saç modelleri, kıyafetleri dönemin ambiyansı ile birleşerek bambaşka duygular yaşattı bizlere. Olmak istediğimiz, yaşamak istediğimiz her hale büründük ve bize inanılmaz iyi geldi. Hepimizin bir 80’lere gidesi varmış yahu!

Kimimiz 80’ler de konsere giderken, kimimiz kahve içerek en sevdiği programı izledik, kimimiz de ailemiz ile birlikte 80’lere bir yolculuk yaptık. Bu durumda yapay zekaya bir teşekkür etmek lazım. Zira sadece hayal ederek biz bunu başaramazdık. Teşekkürler yapay zeka, bizi 80’lere zaman yolculuğuna çıkardığın için.

Peki, bu akımın bize bu kadar iyi gelmesinin sebebi sadece bir sosyal medya eğlencesinden ibaret miydi?

Biz neden bu akımı bu kadar sevdik?

Çünkü hepimize özlemimizi hatırlattı, hepimiz nasıl da özlemişiz 80’li ve 90’lı yılları değil mi?

Evet, şuan bambaşka bir çağ yaşıyoruz, görünürde her şeyin daha kolay olduğu, her şeye çok kolay ulaşabildiğimiz, özellikle teknolojinin fazla geliştiği ve hayatımızı her yönüyle kolaylaştırdığı bir çağ. Ancak bu akımla hepimiz 80’li ve 90’lı yılları nasıl özlediğimizi fark ettik. O günlerin kokusunu, ambiyansını, renklerini ve en önemlisi sıcaklığını. Ve insanların birbirine olan samimiyetini .

Hepimiz birkaç günlüğüne de olsa o günleri yaşadık bence. Hayal ettiğimiz ne varsa ve kendimizi nerede, nasıl görmek istiyorsak 80’lere dair yaşadık, bir özlem giderdik. Hasretlik derinmiş meğer de haberimiz yokmuş. Hepimizin o yıllarda bir parçası varmış aslında.

Ve gönlümüzdeki yeriniz hep ayrı 80’ler ve 90’lar diyerek o yıllardaki tüm yaşanmışlıklarımıza veda ederek 2026 ya geri dönüyoruz. Bu günü ve sonrasını en güzel haliyle yaşamayı temenni ederek.

İşletmeleri ayakta tutan temel unsurlar arasında

BÜTÇE YÖNETİMİ

DİJİTAL DÖNÜŞÜM

ve

TEDARİK ZİNCİRİ yer alır.

Güçlü bir işletme, bütçe yönetiminin yanı sıra dijital dönüşümü ve tedarik zincirini de etkin biçimde yönetmeli; gelir-gider dengesini korumalı, kaynaklarını sürekli yenilemeli ve geliştirmelidir.

Her şeyi aynı düzen içinde sürdürmek yerine yeni sistemler kurmak, farklı yönlerden çözüm yolları üretmek ve bunları doğru biçimde değerlendirmek gerekir.

Küçük ya da büyük fark etmeksizin tüm işletmelerin güçlü ve sürdürülebilir kalabilmesi; doğru planlama, etkili bütçe yönetimi, yenilikçi düşünce ve geleceği öngörebilme becerisiyle mümkündür.

Ersan İnce 

Sorar kendine: "Ben kimim, neredeyim?"

Bir rüzgâr geçer özün içinden,

Sessizliğin diliyle konuşur evren.

Gökte bir sonsuzluk salınır ince,

Ne varsa olur, oldurur düşünce.

Bir damla akıl, deniz misali,

Varlıkla hiçlik arasında salınır hali.

Taş bile düşünür belki bir an,

Var olmak mı zor, yok olmak mı yalan?

Gölgeler uzar, güneş eğilir,

Hakikat yavaşça içimize eğilir.

Bir adım atarsın, yol seni seçer,

Benlik dediğin, yansımadan geçer.

Sorular büyür, cevaplar donar,

Varlıkla hiçlik bir aynada sunar.

Ve şiir…

Belki de varoluşun gözyaşıdır,

Bir ruhun sonsuzlukla bakışmasıdır.

Sinan Bayram 

Neden kimse görmüyor beni?

Sesimi duymuyor...

Oysa tam da buradayım.

​Zaman akmıyor sanki,

Her şey aynı,

Devam etmekte.

​Neden bulamıyorum kendimi?

Dipsiz kuyulardayım sanki...

​Neyi bekliyorum?

Hiç bile olmamışken,

Daha hiçliğin başındayım.

​Bu arayış niye?

Nedensiz israf peşimde,

Düşünceler yorgun,

Hayaller uçmakta...

​Kimsenin gitmediği,

Kimsenin bilmediği yerlere. 

Sanki o yerleri

İlk ben bulmuşum.

​Beyaz güneşi,

Yeşil gökyüzünü,

Mavi ağaçları,

Lacivert dolunayı,

Uçan balıkları,

Konuşan bitkileri...

​Okuyan ama hep okuyan,

Sorgulayan,

Araştıran insanları...

​Yargılamadan kabul eden,

Saygılı,

Sevgili,

Güzel kalbi

Herkes için atan insanları...

​Komiser Korhan bir süre ekrana baktı. Arayan numara gizliydi. Ahizeyi kaldırıp kulağına götürdü.

​“Efendim?”

​Karşıdan ses gelmedi. Önce birkaç saniye boyunca düzenli bir tıkırtı duyuldu; tıpkı mekanik bir metronom gibi. Ardından derinden gelen, soğuk bir erkek sesi konuştu:

​“Selam, Korhan.”

​Korhan’ın eli telefonda sıkılaştı. “Sen kimsin?”

​“Bu kaydı dinlediğinde, karının gömülü olduğu yeri bulmak için kırk beş dakikan kalmış olacak.”

​Korhan’ın elindeki kahve bardağı parmaklarının arasından kayıp yere düştü. Seramik parçaları etrafa saçılırken sıcak sıvı ayaklarına yayıldı fakat bunu hissetmedi bile.

​“Ne dedin sen?”

​“Karının mezarını bul, Korhan.”

​“Seni bulduğumda—”

​“Bulamayacaksın.”

​Ses son derece sakindi; ürkütücü derecede dingin... Korhan’ın çene kasları kasıldı.

​“Karım üç yıl önce öldü!” dedi sesi öfkeyle titreyerek. “Bir vurkaç olayında... Faili bulunamadı!”

​Karşıdaki adam hafifçe kıkırdadı. “Emin misin?”

​Korhan cevap veremedi.

​“O gece Belgrad Ormanı’nda şiddetli bir yağmur vardı. Arabanın sağ farı kırılmıştı. Aslı’nın bileğinde ise babasından kalan gümüş saat...”

​Korhan’ın yüzündeki kan çekildi. Bu ayrıntıları nereden bilebilirdi? Bunlar polis raporlarında bile yer almayan, yalnızca olay yerindeki kişinin bilebileceği detaylardı.

​“O ayrıntıları nereden biliyorsun?”

​“Mezardaki tabutun içine hiç baktın mı?”

​Telefon pat diye kapandı.

​Korhan birkaç saniye boyunca elindeki karanlık ekrana bakakaldı. Derken ekran yeniden aydınlandı; bir konum mesajı düşmüştü. Riva yakınlarında, yıllardır işletilmeyen terk edilmiş bir maden ocağı...

​Korhan’ın ilk refleksi masadaki telsize uzanmak oldu. Ancak parmakları telsize değdiği an duraksadı. Yavaşça geri çekti elini. Hayır, ekibini bu işe karıştırmayacaktı. Bu onun kişisel kâbusuydu.

​Silahını kılıfına yerleştirdi, montunu üzerine alıp karanlık geceye adım attı.

​Sağanak yağmur başlamıştı. Silecekler ön camı temizlemekte yetersiz kalıyordu. Korhan direksiyonu iki eliyle sıkıca kavramış, gözlerini karanlık yoldan ayırmıyordu. Ama zihni kontrolsüzce üç yıl öncesine kayıyordu.

​Aslı’yla o gece kavga etmişlerdi. Nedeni neydi? Bir an hatırlayamadı. Sonra Aslı’nın ıslak yüzü belirdi gözünün önünde:

​“Böyle devam edemeyiz, Korhan!”

​Ardından kapının şiddetle çarpılma sesi... Aslı araçtan inip yağmurun içine doğru koşmuştu. Korhan da arkasından gitmişti.

​Sonrası... Kesik bir fren sesi. Şiddetli bir çarpma. Ve zifirî karanlık.

​Korhan gözlerini kırpıştırdı. “Hatırla...” diye mırıldandı kendi kendine. “Ne olur hatırla...” Ama zihni yine aynı duvara çarpıp duruyordu.

​Maden ocağının girişine vardığında arabayı yol kenarına çekti. Paslanmış demir kapıyı zorlayarak açtı. İçerisi ağır bir rutubet ve küf kokusuyla kaplıydı. Fenerini yaktı.

​“Kimse var mı?”

​Sesi, yüksek tavanlı boşlukta yankılanıp kendisine döndü. Bir süre yalnızca kendi postal seslerini dinledi. Sonra o tıkırtı yeniden duyuldu.

​Tık.

Tık.

Tık.

​Korhan silahını emniyetten çıkardı. Çift elle tutarak sesin geldiği yöne, geniş depo bölümüne doğru ilerledi. Fenerin ışığı karanlığı deldiğinde gördüğü manzara karşısında donakaldı.

​Deponun ortasında tek bir sandalye duruyordu. Sandalyeye bir adam bağlanmıştı ve ağzı kalın bir koli bandıyla kapatılmıştı. Korhan hızla adama doğru koştu. Adam onu görünce çıldırmış gibi çırpınmaya başladı.

​“Tamam, sakin ol! Seni kurtaracağım,” diyerek bandı tek hamlede söküp attı.

​Adam ciğerlerini patlatırcasına nefes aldı, ardından korkuyla haykırdı:

​“Yaklaşma bana!”

​Korhan duraksadı. “Ben polisim!”

​“Biliyorum!”

​“Seni kurtarmaya geldim!”

​“Hayır!” Adamın sesi dehşetle titriyordu. “Beni sen getirdin buraya!”

​Korhan’ın zihni çalkalandı. “Ne saçmalıyorsun sen?”

​“Beni sen kaçırdın!”

​“Ben seni hayatımda ilk kez görüyorum!”

​Adam başını çaresizce iki yana salladı, gözlerinden yaşlar süzülüyordu. “Üç saat önce gördün! Beni buraya sen kapattın!”

​Korhan’ın şakaklarına bıçak gibi bir ağrı saplandı. “Sen kimsin?”

​“Özel dedektifim... Adım Selim.”

​“Ne araştırıyordun?”

​Selim bir an durdu, gözlerini Korhan’ın gözlerine dikti. “Karını.”

​Korhan’ın yüzü kireç gibi bembeyaz oldu. “Ne demek istiyorsun?”

​“Üç yıl önceki o geceyi araştırıyordum. O kazadaki arabanın parçalarını buldum.”

​“Ne arabası?”

​Selim acı bir tebessümle fısıldadı: “Gerçekten hatırlamıyor musun? Garajında buldum onları... Sağ farın kırık parçalarını...”

​Korhan’ın nefesi tıkandı. Boğazı kurudu.

​Selim devam etti: “Beni yakaladığında buraya getirdin. Bana silah doğrulttun. Sonra da 'Birazdan bir kaset dinleteceğim sana, hesaplaşacağız' dedin.”

​Korhan geriye doğru sendeleyerek bir adım attı. “Hayır...”

​“Beni üç saat önce buraya sen bağladın!”

​“Hayır! Telefonda benimle konuşan başkasıydı!”

​Selim’in gözleri ağlamaktan kızarmıştı. “Korhan... Telefon falan yoktu!”

​Korhan başını hızla çevirdi. “Ne telefonu?”

​“Seni buraya çağıran bir telefon hiç olmadı!”

​Korhan’ın bakışları sandalyenin yanındaki sehpanın üzerinde duran eski kasetçalara kaydı. Kasetçaların kapağı açıktı ve içi bomboştu. Ama az önce ses tam olarak oradan gelmişti...

​Korhan yavaşça yaklaştı. Tam o sırada ceketinin iç cebinden hafif bir cızırtı yükseldi. Titreyen elini cebine attı ve küçük bir diktafon çıkardı. Cihaz çalışıyordu.

​Kayıt oynatılıyordu. Ve kayıttaki o soğuk, pürüzsüz ses... Kendi sesiydi.

​“Hayır...” diye fısıldadı Korhan.

​Diktafondaki ses hoparlörden dökülmeye devam etti:

​“Selam, Korhan. Bu kaydı dinlediğinde karının gömülü olduğu yeri bulmak için kırk beş dakikan kalmış olacak...”

​Korhan’ın dizlerinin bağı çözüldü, düşmemek için duvara tutundu. Kendi sesiyle konuşan o kaydı dinlerken, beynindeki zifirî karanlık perde bir anda yırtıldı.

​Yağmur...

Aslı...

Arabanın içindeki şiddetli kavga...

Ve direksiyon başındaki kendisi...

​Direksiyonu tutan ellerinin alkolden nasıl titrediğini hatırladı. Aslı’nın kapıyı açıp fırtınaya fırlayışını... “Beni rahat bırak!” diye bağırışını... Sonra kendisinin hırsla gaza basışını...

​Görüntüler bir film şeridi gibi hızlandı: Karanlıkta parlayan farlar. Aslı’nın silueti. Acı bir fren sesi. Şiddetli çarpma...

​Korhan gözlerini yumdu. “Hayır... Lütfen hayır...”

​Ama artık kaçamıyordu. Direksiyondaki adam kendisiydi. Aslı’ya çarpan araç kendi aracıydı.

​Dahası, Aslı ilk çarpmada ölmemişti. Yanına çöktüğünde hâlâ nefes alıyordu; bir şeyler söylemeye çalışıyordu. Korhan paniklemiş, polis kimliği ve kariyeri yok olmasın diye yardım çağırmak yerine karısının boğazını sıkıp nefesini kesmişti.

​Cesedi ormanın derinliklerine gömmüş, ertesi gün polis olarak olay yerine gidip "karısının kaybolduğunu" bildirmişti. Zihni, bu korkunç vicdan azabını ve canavarlığı kaldıramadığı için gerçeği reddetmiş; kendisine suçu çözmeye çalışan kahraman bir polis kurgulamıştı.

​Ama o kurgu şimdi paramparça olmuştu.

​Diktafondaki kayıt son cümlesine ulaştı:

​“Ve hafızan sana gerçeği tekrar unutturmadan önce... Tanık asla yaşamamalı.”

​Korhan başını yavaşça kaldırdı. Selim sandalyesinde geriye doğru çekilmeye çalışıyordu.

​“Korhan? Bırak o silahı...”

​Korhan cevap vermedi. Silahın namlusu kendiliğinden Selim’e doğruldu. Fenerin cılız ışığında Selim’in gözleri parlıyordu. Korhan o gözlerde bir polis memuru değil, karısını katleden ve gerçeği saklamak için her şeyi yapabilecek bir canavar gördü.

​Diktafondaki kayıt son kez cızırtıyla konuştu:

​“Geçmiş, hatırlayan son kişiyi de susturduğunda ölür.”

​Korhan’ın parmağı tetiğin üzerinde donakaldı. Dışarıda yağmur fırtınaya dönüşmüştü; içerideyse yalnızca iki adamın düzensiz nefesleri duyuluyordu.

👉 Sizce Korhan, zihnindeki o son gerçeği de susturmak için tetiği çekti mi, yoksa vicdanının sesine mi yenildi? Yorumlarınızı bekliyorum!

Cenk TUNALI Kimdir? 

Cenk TUNALI: Merhabalar…

Ben Cenk Tunalı.

İstanbul Devlet Konservatuarı Tiyatro Bölümü mezunuyum. Yaklaşık 25 yıldır yazarlık, oyunculuk, yönetmenlik, eğitmenlik ve sunuculuk yapıyorum.

“Tiyatro Kılçık”ın kurucusuyum. Bugüne kadar Tiyatro Kılçık’tan çok kıymetli oyuncular yetişti. Bunu sizde tabii ki araştırabilirsiniz. Demet Evgar, Şebnem Bozoklu, Çağlar Çorumlu, Ufuk Özkan, Orçun Kaplan, Sinan Çalışkanoğlu, Aylin Kontante gibi sanatçılar için çok iyi bir okul oldu Tiyatro Kılçık. Konservatuardan mezun olmaya yakın bir dönemde kurduğumuz bir ekipti. Yol arkadaşlarımızla birlikte yıllarca aktif devam ettik. Şu anda da aktif olarak devam ediyoruz. Yani Tiyatro Kılçık aşağı yukarı 20 yılın üzerinde perdelerini düzenli açıyor ve son 15 yıldır da birçok farklı alandayım. Devlet kurumlarında, kurumsal alanlarda özel şirketlerde hem de kendi tiyatromuz olan Tiyatro Kılçık'ın mekânında oyunculuk eğitimlerine ayrıca devam ediyoruz. 

Betül FIRAT: Oyunculuk serüveniniz tam olarak nasıl başladı ve sizi bu mesleğe yönlendiren en önemli kırılma noktası neydi?

Cenk TUNALI: Oyuncu olmayı hep çok istemiştim. Hep çok özeniyordum. İlkokul 5. Sınıfta bile birkaç arkadaşımı yanıma çağırıp, o dönemin çok komik olan komedi dans üçlüsünün taklidini yapmaya çalışırdık.

Biz tabi 90’lar kuşağıyız. Ben 78’liyim. Çocukluk dönemlerimizde bu tarz şeyler çok izlenirdi. Sonrasında Cağaloğlu Anadolu Lisesi’nden mezunum ben. Orada hazırlıkta bile hemen yine arkadaşları toplardım. Bir şeyler yazar çizerdim. Yönetmenlik yapardım. Hemen işte özel günlerde bir takım tiyatro oyunları oynamaya çalışırdık. Yani hep bu işin içindeydim. Hep bir şeyler yapmaya çalışıyordum. Hep bir şeyler yazıyordum, çiziyordum, birilerini hemen yönlendirmeye çalışıyordum, hemen ekip kuruyordum.

Ve … sahnede olmayı çok seviyordum.

Çok aşıktım. Lise dönemine doğru geldiğimizde orada çok iyi bir tiyatro hocamız da oldu Orhan Kurtuldu. Sonrasında birçok hocamdan olduğu gibi ondan da çok şey öğrendik, ondan da çok tecrübe kazandık. O dönemlerde devlet tiyatrosuna girme şansımız oldu. Bizim tiyatro ekibinden Orhan Kurtuldu birkaç kişi seçti hocamız.  Ve ben o dönem devlet tiyatrosunda figürasyonluk yaptım. Biraz hikâye öyle başladı. Hep çok, yıllarca istediğim için lise döneminde de hatta Enginle çok uzun konuştuk. Bu mesleği seçmeli miyiz, seçersek nasıl yapabiliriz diye. Ve sonrasında bu mesleği seçmeye karar verdik. En doğru yolun konservatuar yetenek sınavı olduğunu anladık. Ondan sonra sınava hazırlanmaya başladık. Benim kırılma noktam lisede vermiş olduğum karardır.

Betül FIRAT: Uzun yıllardır hem tiyatro sahnelerinde hem de televizyon ve sinema projelerinde yer alıyorsunuz; sahne tozunu yutmak ile kamera karşısında olmak arasındaki o büyük his farkını siz nasıl tanımlarsınız?

Cenk TUNALI: Ben ikisini de çok seviyorum. Yani tiyatro sahnesinde olmak da kamera önünde olmak da çok keyifli. Sette de oyuncu olmak çok güzel, tiyatro sahnesinde olmak da çok güzel. Farklılıklar var tabi. Yani setin çok zamansızlığı, var düzensizliği var. Zaman zaman o düzensizlik içinde bazı çaresizlikleri de var. Sabahınız belli değil akşamınız belli değil. Sahne planları belli değil, her an her şey değişebiliyor: Işık yüzünden, hava yüzünden, oyuncu yüzünden, program yüzünden ya da yönetmen yüzünden. Ama sette çıkan sonuç hani böyle montaj-kurgudan sonra güzel bir başarı geliyorsa o zaman sizi çok daha fazla kişi görebiliyor ve çok daha fazla kişi tanıyor. Günümüzün gerçeği bir dizide, bir sinemada oynadığınız zaman sadece daha çok tanınmıyorsunuz aynı zamanda daha çok kazanıyorsunuz. Kısaca daha çok bilinir oluyorsunuz. O yüzden seti çok avantajlı çok iyi bir fırsat olarak görüyorum ve bizim mesleğin ana damarlarından biri olduğunu düşünüyorum.

Ama bu işin temeli tiyatrodur. Ben sahneye aşık bir oyuncuyum. Çok eskiden, konservatuar döneminden önce de böyle siyah beyaz Metin And’ın tiyatro tarihi kitaplarını okurdum. Orada böyle Yıldız Kenter’lerin, Müşfik Kenterler’in, Haldun Dormen’in, Gülriz Sururi’nin ve büyük ustaların böyle siyah beyaz fotoğraflarını görmüştüm ve o siyah beyaz fotoğraflarındaki o sahne üzerindeki pozlarına âşık olmuştum. O günden beridir de hâlâ bu mesleğe çok aşığım. O yüzden benim için hep böyle tiyatro tarafı sahne tarafı bir tık ağır basar. Onu da söylemek istedim. Bir de tiyatronun canlı performans olması tabii ki çok farklı bir alan, çünkü seyirci ile iç içe oynuyorsunuz. Yani; her oynadığınız oyun aslında dünyada sadece bir kez oynanıyor, aynı metin de olsa çünkü ertesi hafta başka bir gün oynadığınızda başka bir seyircinin karşısına çıkıyorsunuz ve başka bir duyguyla oynuyorsunuz o yüzden tiyatronun seyirci ile ilişkisini ayrı seviyorum. 

Betül FIRAT: Yeni bir senaryo aldığınızda, canlandıracağınız karaktere ruh vermek için nasıl bir hazırlık süreci geçiriyorsunuz?

Cenk TUNALI: Yeni bir tekst geldiğinde elime önce gerçekten onu iyi analiz etmeyi tercih ederim. Yazarını iyi araştırmayı tercih ederim. Üslubu nedir?

Neden böyle bir karakteri yazmış?

Bu karakterle ne anlatmak istemiş?

Bu karakterin çatışması ne, amacı ne?

Bunu çok iyi çalışırım. Çünkü; karakterin derdini, çatışmasını ve isteğini bulduktan sonraki kısım artık sezgilerinizle ve duygularınızla yönlendirebileceğiniz bir kısım oluyor. Tabii ki önce kendinizden yola çıkıyorsunuz ama sonra o karakterin dünyasına doğru bir yolculuk yapıyorsunuz. Ve içselleştirdiğim anda yani; o karakterin bütün duygularını çok samimi, inandırıcı ve doğal oynayabildiğimi hissettiğim anda da artık karakteri yaratmış oluyorum. Bu süreç içinde defalarca gerekirse prova yapıyorum, düşünüyorum zihnimde ve gerçekten hem akademik anlamda hem zihinsel anlamda, hem de pratik anlamda birçok tecrübeden sonra bu role hazırlanmış oluyorum. 

Betül FIRAT: Kendinizden tamamen farklı bir karakteri inşa ederken ve onun psikolojisine girerken hangi metotlardan beslenirsiniz?

Cenk TUNALI: Farklı bir karakter oynamak oyuncu için zor diye bir şey yoktur. Hatta insanın kendisini oynaması daha zordur. Bununla ilgili de meşhur bir hikâye var. Zamanında Charlie Chaplin ile ilgili Charlie Chaplin benzerleri yarışması yapılıyor. Charlie Chaplin’inin kendisi katılıyor ve 6. oluyor. Yani önemli olan gerçekten çok iyi oynamak, onu ortaya çıkartmak. Farklı bir karakter olduğu zaman ya da “bana uzak” olan bir şey olduğu zaman çok iyi araştırmayı, gözlemlemeyi, empati kurmayı tercih ederim. Hissetmeyi tercih ederim ve onun dünyasına yolculuk yapmayı tercih ederim. Sonuçta o da benim gibi yaşayan bir karakter. Ona eğer hayat atabiliyorsan, ona yaklaşmış hissederim. Bu beni çok mutlu eder oyuncu olarak. Sonra onu çok doğal ve gerçek bir şekilde sahneye taşımaya çalışırım. 

Betül FIRAT: Bugüne kadar canlandırdığınız roller arasında sizde en çok iz bırakan, "Bu karakter bendeki bir şeyleri değiştirdi" dediğiniz rol hangisiydi?

Cenk TUNALI: Yasemin Yalçın Tiyatrosunda oynadığım Giovanni karakteri vardı Dario Fo’nun yazdığı “Ödenmeyecek Ödemiyoruz!” Bizdeki versiyonu da “Her şey Bedava” oyununda. Giovanni hakikaten en böyle mizahı barındıran çok eğlenceli bir o kadar da kara mizah unsur olarak yer alan bir karakter. Ama baya finalde de dramatik sahneleri var. Yani hem mizah tarafının hem de dram tarafının bu kadar güçlü bir şekilde oyunda var olması beni çok zorlamıştı. Ama biraz içine girip oynamaya başladığımda çok mutlu olmuştum. Beni inanılmaz geliştiren bir rol olmuştu. O yüzden böylesine güçlü bir rolü oynadığım için çok mutluyum. Bazen oyuncuların karşısına bu tarz roller çıkıyor ve o roller size hayatı yeniden öğretiyor. İşte o rollerden bir tanesi de oydu. Ama onun dışında da illaki çok güzel işler oldu mesela “7 Numara” dizisi vardı, orada oynadığım “Doktor Deniz” karakteri benim set ile ilgili önemli bir başlangıcımdı mesela. Hayatla ilgili beni anlatan, kendini ifade eden ve çok eğlenceli bir roldü ve hâlâ da konuşuluyor ve hâlâ da çok sevenleri var. O rol de benim için hayatımda oyunculuk adına çok önemli bir başlangıçtı. Hem diziden hem de tiyatrodan bir örnek vermiş olayım istedim. 

Betül FIRAT: Canlandırmayı çok istediğiniz ama henüz size teklif edilmemiş, içinizde ukde kalan bir "hayal rolünüz" var mı?

Cenk TUNALI: Bugüne kadar birçok rol oldu çok istediğim, hani oynarsam çok keyif alırım diye düşündüğüm. Bu rollerden bir tanesi de “Atatürk” rolüydü. Ben de Bulgaristan göçmeniyim, Sofya'lıyım kökenim olarak baba tarafından. Açık tenli, renkli gözlüyüm ve muhtemel o boylara yakın, o yüz yapısına yakın fiziksel özelliğim olduğu için böylesine bir rolü oynamayı çok isterdim. Kısmet olmadı. Bundan sonra olur mu bilmiyorum. Ama lisedeyken ya da ortaokuldayken Atatürk’ü canlandırdığımız bazı roller oynamıştım. Ya bir hatıra olarak bende kalır ya da belki yakında bir gün böylesine özel ve güzel bir rol oynamak kısmet olur. Ya da en azından böyle topluma yön veren, aydınlatan, ışık tutan çok böyle hoş ve ciddi bir karakteri oynamayı çok isterim. Bu toplumsal ve kültürel açıdan da çok anlamlı olur ve kendimi de çok iyi hissetmiş olurum. Bu yüzden bu rolü oynamayı çok istemiştim. 

Betül FIRAT: Portföyünüzde hem komedi hem de dram işleri var; sizce bir oyuncu için hangisi daha meydan okuyucu: İnsanları güldürmek mi, yoksa onları derinden etkileyip ağlatmak mı?

Cenk TUNALI: Bence her ikisi de çünkü komedi oynamak da dram oynamak  kadar zor. Hatta hocalarımız bize “Komedi çok ciddi bir iştir…” derdi. O yüzden sakın hafife almayın, "çok inandırıcı ve çok gerçek oynamanız gerekir," derlerdi. Sonrasında bunu öğrenmiş olduk. Zaten dram ve komedi birbirinden çok ayrılabilecek bir şey değildir. Tiyatro maskesi gibi gülen surat, ağlayan surat her ikisi de bu hayatın parçası.

Ağlama ve gülmek...

Dünyanın en büyük çatışması da bu değil mi? Yani birisi doğarken birisi diğer tarafta gülüyor. Ağlayan surat, gülen surat hikayesi gibi insan için yaşamanın merkezi bu. O yüzden çok ayıramıyorum. Her ikisini de çok önemli buluyorum ve birbirinden ayrılmaz iki parça olduklarını düşünüyorum. 

Betül FIRAT: Komedi oyunculuğunda "zamanlama" her şeydir derler; sahnede ya da ekranda o mizahi ritmi yakalamanın sırrı sizce nedir?

Cenk TUNALI: Bu teknikle  ilgili bir konu. Yani teknik anlamda çok pratik yapmalısınız, kendinizi geliştirmelisiniz. Gerçek komedi ustaları ile çalışmalısınız. O zaman bu zamanlamanız ya da o komedideki ciddiyetiniz ya da etkileyici bir şekilde oyuncu olarak performans göstermeniz mümkün olacaktır. Ama bir o kadar da; bir oyuncunun içinde olması gereken duygu. Her ikisinde de hem çok yatkın yetenekli olmanız avantaj hem de çok iyi ustalardan öğrenmiş olmanız avantaj. İyi bir eğitim şart olduğunu düşünüyorum. O zaman sezgilerinizi çok daha ileri seviyelere taşıyabiliyorsunuz. Ama o mizah, komedi duygusu biraz da oyuncunun içinde olmalı, eğer bu da varsa çok daha keyifli hale gelir çünkü bunu kontrol etmek sizin için ayrı bir oyun olacaktır.

Betül FIRAT: Geleneksel televizyonculuktan dijital platformlara doğru yaşanan büyük dönüşümü bir oyuncu gözüyle nasıl değerlendiriyorsunuz?

Cenk TUNALI: Dijital dünya vazgeçilmez bir parçası aslında sanatın. Çünkü o da çok gelişiyor. Yapay zekâ da hayatımıza girdi. Ve buna benzer özel sanatsal çalışmalar da var her alanda. Yani çekim alanında var, yazarlık anlamında var, tasarım anlamında var. Hatta zaman zaman oyunculuk anlamında da var. Video kliplerde yapılıyor, kısa videolar, skeçler de oluşturuluyor yapay zekâ ile. Bunların hepsi mümkün. Bunların hepsi yapılabilir şeyler. Ama Haldun Dormen Hocamın çok güzel bir sözü vardır, gelmiş geçmiş en önemli hocamdır. Hep “Plak çıktığı zaman konserler bitecek dediler ama ben bitmeyeceğini düşünüyorum. Çünkü canlı performans hiçbir zaman bitmez.” derdi. Ben de aynısını düşünüyorum; dijital çağa geçmemiz var olan sanatı hiçbir zaman birebir anlamda etkilemeyecek. Belki besleyecektir ya da farklı hale getirecektir, diye düşünüyorum. Yani tiyatrolarda sahne performanslarında belki daha çok kullanılır, diye düşünüyorum. Geleneksel televizyon ise artık kanıksadığımız bir şey. Artık dijital platformların olması bu işi çok daha zengin hale getirebilir. Yani belki de iyi bir şeydir çünkü geleneksel televizyon kanallarında 3-5 kanalda belli tarzlarda belli bir iş yapmak zorundayken şimdi biraz daha avangart, aykırı ya da modern, ya da absürt işler yapabiliyorsunuz dijital platformlarda. Bunu da avantaj olarak görüyorum. Tabi ki de dezavantajları vardır düşünürsek, bazı kötü projeler bazı kötü işler, vardır yanlış örnekler oluşturabilecek işler ama geneline baktığımda iyi taraflarını görmek istiyorum. 

Betül FIRAT: Sektöre yeni adım atan, konservatuvardan yeni mezun olmuş genç oyuncu adaylarına vereceğiniz en temel tavsiye ne olurdu?

Cenk TUNALI: Bence konservatuardan mezun olan arkadaşlar her alanda kendilerini geliştirmeye çalışmalılar. Yani sosyal medyada kullanım da çok iyi olmalılar, dijital dünyaya hâkim olmalılar. Mümkünse ek üniversite okuyabilirler, iletişim vs. gibi. Çünkü günümüzün gerçekleri çok değişti ve bir takım başka şeyler yapmak da meziyet oldu. Kurgu-montaj okuyabilirler. Programcılık, radyoculuk, yönetmenlik öğrenebilirler. Yazarlıkla ilgili kendilerini geliştirmeye çalışabilirler. Tabi biraz içlerinde olması gerekiyor ama bu tarz yan dallar onların yarın bir gün maddi manevi her alanda daha güçlü olmalarını ve daha iyi bir vizyona sahip olmalarını sağlayacaktır. Bu arada mesleki açıdan hiç vazgeçmeden çok çalışmaya devam etmeliler. 

Betül FIRAT: Yoğun set programları ve yorucu tiyatro turneleri döneminde motivasyonunuz düştüğünde, enerjinizi toplamak için sığındığınız güvenli limanınız nedir?

Cenk TUNALI: Çok zor zamanlarda hani sette, sahnede yorulduğumuz olabiliyor; tiyatro sahnesinde ya da turnede. İki tane şey var sığındığım, bunun cevabı çok uzun değil: bunlardan birincisi seyircilerimiz, izleyicilerimiz bir de bu mesleğe olan aşkım.

Betül FIRAT: Yakın zamanda sizi izleyeceğimiz, hayranlarınızı heyecanlandıracak yeni bir proje, tiyatro oyunu veya sinema filmi hazırlığı var mı?

Cenk TUNALI: Şu anda Tiyatro Kılçık bünyesinde “Çok Doluyum” isimli tek kişilik gösterimiz devam ediyor. Bunun yanı sıra stand up  formatında bir gösteri, 2 perdeden oluşan ve aşağı yukarı 90 dakika süresi olan ve  interaktif zaman zaman seyircinin kendisini sahne üzerinde bulabileceği bir gösteri. Bu gösteride daha çok oyunculuk mesleği üzerine hikayeler anlatılıyor ve bunun üzerine bir hikâye gelişiyor. Yani bunun üzerine devam ediyor gösteri daha doğru ifade etmek gerekirse. Bunun öncesinde de bazen şehirlere gittiğimiz zaman turne yaptığımız zaman oyunculuk eğitimi workshop yapmayı planlıyoruz. Başka şehirlerde eğitim almayan kişilere ufak da olsa bir eğitim fırsatı sunmaya çalışacağız. Önümüzdeki süreçte Ankara ve Bursa Turnelerimiz olacak bununla ilgili. Ankara Route' da sahne alacağım. Öncesinde belki bir workshop çalışmamız olacak. Bursa da L'alibi Meşelipark da yapacağım, öncesinde belki bir workshop olacak gibi. Bunu şu an planlamaya çalışıyoruz. Bunun dışında geçen sezondan “Terapist” isimli bir oyunumuz vardı onla devam ediyoruz Fulden Akyürek ile birlikte. O da boşanmak üzere olan bir çift çok inanmasa da bir terapiste gidiyor ve terapisti yapay zekâ. İlk başta bunu çok eğlenceli taraflarını görsek de ve şaşırsak da sonra gerçekten çok dramatik ve gerçek hayattaki çözülmelerini görüyoruz ve seyirciden de olumlu not alan çok güzel geri bildirimler alan çok güzel yorumlar alan bir oyunumuz oldu. 15’inde turnede bambaşka yerlere taşımayı hedefliyoruz. 2 Ekim de Balıkesir turnesi ile başlıyoruz aynı zamanda kendi mekanımızda da oynuyoruz. Yeni hazırlık bunlardan başka ne var derseniz de “Maskeni Çıkar” diye 3 kişilik tiyatro oyunu yazdım. Bu sezona onun hazırlıklarına girişeceğiz. Muhtemelen Funda Hanımla birlikte olacağız. Yanımıza belki bir oyuncumuz, bir hocamız ya da bir arkadaşımız gelecek; o da sürpriz olsun. 1 ay sonra oyunculuk mesleğinin bütün ince detaylarını anlatan ve çok farklı avangart modern bir oyun olacak. Absürt komedi de diyebiliriz bir taraftan. Umarım yeni sezon güzel olacak. 

Betül FIRAT: Şu ana kadar sohbetimizi okuyan ve bizlere eşlik eden dostlara son olarak ne söylemek istersiniz?

Cenk TUNALI: Şu ana kadar bu röportajı okuyan herkese çok teşekkür ediyorum. Zahmet edip okumuşlar. Bundan sonraki süreçte bizleri takip etmek istiyorlarsa “@tiyatrokilcik” instagram sayfasını lütfen takip etsinler.

“@cenktunali” sayfamı da takip edebilirler. Bunun dışında www.tiyatrokilcik.com web sayfasında aktif programımızı takip edebilirler. O yüzden bütün bunların hepsini söylemek istedim çünkü yarın bir gün herhangi birisi herhangi bir yerde bizim bir oyunumuza bir etkinliğimize gelmek isterse bize misafir olmak isterse bize ulaşabilsin diye. Herkese saygılarımı sevgilerimi sunuyorum. Umarım hepimiz için çok güzel bir sanat sezonu olur. 

"Ne kalır benden geriye zamanla?"

Rüzgâr bile susar o anda,

Bir çiçeğin soluşunda saklı yanıtlar.

Toprak bekler, sabırla, sessiz,

Ne hüküm sürer, ne direnç iz bırakır.

Her can, kendi sonuna yürür usulca,

Sonsuzluk bir kapı, aralanır karanlıkta.

Ölüm, bir yok oluş değil belki,

Bir dönüş mü sadece, başka bir bilince?

Kim bilir, belki de uyanış,

Beden susar, ruh konuşur geceyle yarış.

Yaşamak, ertelemek midir ölümü?

Yoksa her nefes bir adım mıdır sona?

Göz kapanınca açılır mı perde,

Kendi hakikatimize mi döneriz yeniden?

Dost olur bazen ölüm insana,

Ağrısız, zamansız bir kabullenişle.

Bir iç çekiş gibi hafif,

Bir veda gibi ağır ama nihayetle saf.

Ve biz,

Ölümü yaşarken taşırız içimizde,

Hayat, o yüzden bu kadar derindir belki de.

Sinan Bayram 

 ​Mahsun ustanın çeliğe su vermekten nasır bağlamış ellerindeki ince çatlaklar zamanla mühürlenmişti.

Tezgâhın üzerindeki soğuk ve paslı demire çarptığında: " Canına yandığımın dünyası çok zalimsin." diye söylendi. 

Sesini loş dükkânın tavanına iplerle astığı eski çekiçlerin, eğri büğrü vidaların ve gres kokulu havanın arasında boğuk bir inilti gibi yankılandı, sonra yine kendi ciğerine geri döndü. ​Hayat, Mahsun’a hiçbir zaman imtiyaz tanımamıştı. Önce otuz yılını verdiği bez fabrikasının demir kapısına vurulan paslı kilit ardından gelen o büyük acı küçük kızının kaybı mahvetmişti onları. O toprağın altına giren sadece küçük kızları değildi. Mahsun’un, karısının büyük kızının neşesi, evinin neşeli cıvıltısı, geleceğe dair kurulan tüm hayaller de o mezarla birlikte mühürlenmişti. Şimdi geride kalan o odaydı, kırık sandalyeleri onararak, eski radyoların tellerini tutturarak evini döndürmeye çalışıyordu. ​Akşamın alacasında dükkânın demir kepengini yarıya kadar indirip içeriye çekildiğinde, dışarıda kışın o kemiklere işleyen, iğne ucu gibi batan hırçın bir yağmur başlamıştı. Tezgâhın köşesinde, bakkalın yağlı kâğıdından sökülmüş buruşuk bir parça duruyordu. İçinde iki dilim kalın kenarlı bayat ekmek ve biraz keçi peyniri vardı. Mahsun, yorgunluktan kurumış dudaklarını aralayıp lokmasını tam ağzına götürecekken, kepengin dibinden gelen cılız, acıklı bir miyavlama sesi duyuldu. ​Kapıyı aralayıp dışarı baktığında, yağmur suyunun çamura buladığı kaldırımda, sırılsıklam olmuş, tir tir titreyen sarman bir kedi yavrusuyla göz göze geldi. Kedinin tüyleri cılız bedenine yapışmış, gözleri: "Ben de senin gibi üşüyorum, ben de can çekişiyorum" der gibi bakıyordu. ​Mahsun’un boğazına oturan o koca taş, yavrunun titreyen minik patilerini gördüğü anda eriyiverdi. Peynirden küçük bir parça koparıp nemli betona uzattı. Kedi önce korkuyla geriye doğru sıçradı, ardından açlığın ve çaresizliğin verdiği refleksle yemeğe koyuldu. Mahsun, kedinin hamlelerini izlerken yüzünde yılların unuttuğu o yorgun çizgi, hafif bir tebessümle aralandı. Gözleri dolmuştu, sadece evlat acısının ateşiyle değil; kalbinin en kuytu köşesinde hâlâ nefes alan merhametin sıcaklığıyla yanıyordu. ​Dünya zalimdi, evet. İnsanın canından can alıp, en masum sevinçlerini elinden söküp alırken geriye acı bir boşluk bırakıyordu. Dükkânında eşini, evde ise geride kalan büyük kızının hüzünlü gözlerini gördüğünde, "bu zalim düzene karşı durmanın tek yolu var elde kalanları sımsıkı sarıp sarmalamak, birbirine omuz vermek." diye düşündü. ​Mahsun usta kediyi avuçlarının içine alıp göğsüne, kalbinin attığı yere bastırdı. Dışarıdaki fırtına ulumaya devam ediyordu ama içerideki iki yaralı can, birbirinin nefesiyle o ayazı biraz olsun dindirmeye çabalıyorlardı.

            DİLEK SARIKAYA

Menajer: İlayda Can & Dilara sarıkaya

​İlkbaharın ilk nefesiyle doğdu. Sıkıca kapalı tomurcuğundan, temkinli bir umutla sıyrılarak dünyaya gözlerini açtı. İlk anları, uzun ve karanlık bir bekleyişin ardından taze sıcaklığa ve ışıktan bir elbiseye bürünmekten ibaretti. Çevresindeki yaşlı yapraklar hışırdayarak onu selamlıyor, o da taze, zümrüt yeşili bedenini rüzgâra teslim ediyordu.

​Çocukluğu, güneşin şefkatli bakışları altında büyüyerek geçti. İlkbaharın serin yağmurlarını doyasıya içti, her geçen gün damarlarının belirginleştiğini, kenarlarının dantel gibi şekillendiğini hissetti. Yaz esintileriyle dans etmeyi öğrendi. Dallarının üzerinde, kardeşleriyle hep bir ağızdan hışırdardı. Rüzgâr aralarından geçerken birbirlerine görünmez sırlarını fısıldar, ağacın güneş gören taç yapraklarında olup bitenleri konuşurlardı.

​Yaz, hayatının en görkemli dönemiydi. Yeşilin en derin, en cömert tonuna ulaşmıştı. Hücrelerindeki yaşam, kusursuz bir koro gibi çalışıyordu; güneş ışığını yalnızca kendi için değil, bütün ağaç için besine dönüştürüyordu. Yalnızca yapraklar değil, kökten uca devasa bir bütünün atan kalbiydiler.

​Kuşlar aralarında yuva kurar, yorgun böcekler gölgelerine sığınır, bazen çocuklar başlarını kaldırıp hayranlıkla bakardı. Kendini evrenin bu sessiz döngüsünde çok önemli, anlamlı bir amaca hizmet ederken bulurdu.

​Fakat değişimin ilk fısıltısını duyduğu o sabahı hiç unutmayacaktı.

​Hava farklı kokuyordu; daha serin, daha keskin ve vedaya çalan bir kokuydu bu. Bir zamanlar ipek gibi yumuşacık olan yüzeyi yavaş yavaş sertleşmeye, damarlarını ağırlaştırmaya başladı. Gün batımıyla gün doğumu arasındaki karanlık, her geçen gün biraz daha uzuyordu.

​“Başlıyor.” diye fısıldadı yaşlı yapraklar.

​Anlamıyormuş gibi davrandı, direndi.

​Sonbahar ilerledikçe yeşil rengi yavaşça çekildi ve yerini canlı bir kehribara, parıltılı bir sarıya bıraktı. İlk başta yazın o coşkulu hâline veda etmek derinden yaraladı onu. Oysa bir zamanlar, ağacın gövdesinden aldığı güçle fırtınalara meydan okuyan o gururlu yaprak şimdi, damarlarındaki suyun çekildiğini, hayatının en canlı renginin solmaya yüz tuttuğunu fark ediyordu. Direnmek nafileydi çünkü doğanın kanunu, en güçlü sarmaşıkları bile zamana teslim ediyordu. Belki de asıl maharet, dalda kalmakta değil, rüzgârın ellerine güvenle bırakılabilmekteydi. Ve kısa süre sonra bu sessiz dönüşümün de kendine has, hüzünlü bir güzelliği olduğunu fark etti. İnsanlar durup onları seyrediyor, parmaklarıyla gösterip bu sarı atlası fotoğraflıyorlardı.

​“Yapraklar en asil hâline ulaştı.” diyorlardı.

​O da bu ihtişamın aslında vedanın habercisi olduğunu bilmesine rağmen, içinde sinsi sinsi yükselen o gurura engel olamıyordu.

​Sonra dalıyla arasındaki görünmez bağ zamanla incelmeye başladı. Ağaç, yapraklarını yavaşça terk etmeye hazırlanıyordu. Aralarında, yaşam kaynaklarını kesecek o ayrılık perdesini örüyordu hücreler. İlk başta bu kopuşa direnç gösterdi. Güçlü sonbahar fırtınalarında dalına çaresizce tutundu, bırakmak istemiyordu.

​Fakat soğuk bir gecenin ardından gelen o keskin kasım sabahında artık bırakılma vaktinin geldiğini anladı.

​Düşüşü korkutucu olduğu kadar, hayatının en büyüleyici anıydı.

​Havada yavaşça dönerek süzüldü. Hayatında ilk kez, zincirlerinin çözüldüğü o gerçeği, özgürlüğü tadıyordu. Daha önce yalnızca adını duyduğu serin hava akımlarına kapıldı, hiç mümkün olmadığını düşündüğü kadar yükseldi, ardından yumuşacık bir kavisle yaşlı bir orman yolunun üzerine kondu.

​Bundan sonra ne olacağından korkmuyordu.

​Toprağın serin kollarına bırakırken kendini, şimdiden yavaşça çözülmeye, yumuşamaya başladığını hissediyordu.

​Bir zamanlar onu göklere taşıyan o toprağa, şimdi geri dönüyordu.

​Ve bu büyük döngünün içinde anlatılmaz bir huzur vardı.

​Çünkü biliyordu ki bugün toprağa karışan bu beden, yarın yeniden var olacak olanı besleyecekti. Onun yerinde, gelecek ilkbaharda yepyeni bir yaprak açacaktı. Yeni yaprak da tıpkı onun gibi, temkinli bir umutla tomurcuğundan sıyrılacaktı.

​Bir yolculuk sessizce nihayete eriyor, bir diğeri ise aynı coşkuyla yeniden başlıyor.

​Yaprakların ezgisi böyledir.

​Ve döngü tamamlandıkça toprağa düşen her veda, yarına kurulan bir köprü olacaktı.

           DİLEK SARIKAYA 

Menajer :ilayda Can & Dilara sarıkaya

Güneş saklanır dağların ardında öylece.

Yapraklar arasından sızan bu sarı ışık,

Sensiz geçen her günü vurur yine yüzüme derinden gizlice.

​Uzakta bir siluet, sessiz ve biraz yorgun,

Hasretin kor gibi düşer bu akşam ömrün orta yerine.

Bilmem ki bu dumanlı ufuklar ne zaman kavuşturur bizi,

Akşamın bu inceden sızan hüznü hep senin rengine.

​Takvim sonbaharı gösteriyor ama deniz, yazın rehavetinden çoktan sıyrılmış durumda. Balıkçı teknelerinde ağlar hazırlanıyor, tezgâhlarda denizin rengi değişiyor. Karadeniz'den Marmara'ya, Ege'den Akdeniz'e uzanan geniş coğrafyada yeni av sezonunun heyecanı yaşanırken, sofraların da merak ettiği o soru yeniden gündeme geliyor:

​“Bu mevsimde hangi balık yenir, hangi balık çıkar?”

​Aslında bu sorunun cevabı yalnızca takvimde değil; denizin sıcaklığında, balığın göçünde, beslenme koşullarında ve bölgesel ekosistemde saklı.

​2026-2027 balıkçılık sezonunun genel ticari avcılığı 1 Eylül itibarıyla yeniden başladı. Küçük ölçekli balıkçılar için palamut ve torik avında ise bu yıl sezon 15 Ağustos'a çekildi. Yani balıkçılık dünyası açısından eylül, yalnızca sonbaharın değil, denizin yeniden hareketlendiği dönemin de başlangıcı.

​Palamut yeniden sahnede

​Eylül denince Türkiye'de akla gelen ilk balıklardan biri hiç kuşkusuz palamut.

​Yaz aylarında büyüyen palamut, sonbaharla birlikte daha iri ve yağlı hâle gelir. Eylül, palamut açısından sezonun en dikkat çekici dönemlerinden biridir. Nitekim Tarım ve Orman Bakanlığının mevsimsel balık çizelgesinde de palamut için eylül-aralık dönemi öne çıkıyor.

​Palamudun mutfaktaki karşılığı da güçlüdür. Izgaradan fırına, tavadan pilakiye kadar farklı pişirme yöntemlerine yakışır. Fakat iyi palamudu yalnızca büyüklüğüyle değerlendirmek doğru değildir. Balığın tazeliği, gözlerinin berraklığı, solungaçlarının rengi ve etinin diri olması sofradaki asıl kaliteyi belirler.

​İstavrit, sardalya ve tekir de tezgâhta

​Eylülün diğer dikkat çeken balıkları arasında istavrit, sardalya ve tekir bulunuyor.

​İstavrit, özellikle Marmara ve Karadeniz hattında balıkçıların ve tüketicilerin yakından takip ettiği türlerden. Sardalya ise yazdan sonbahara geçişte hâlâ güçlü bir seçenek. Resmî mevsimsel tüketim çizelgesinde sardalyanın özellikle temmuz, ağustos ve eylül ayları öne çıkarılıyor. Tekir için de eylül ve ekim ayları lezzet açısından dikkat çekiyor.

​Bu dönemde balık tezgâhına gelen tüketicinin yalnızca “Hangi balık ucuz?” diye değil, “Hangi balık mevsiminde?” diye de sorması gerekiyor.

​Çünkü deniz ürünlerinde mevsimsellik, yalnızca damak zevki meselesi değildir. Doğru zamanda doğru balığı tüketmek, balık stoklarının korunması açısından da önem taşır.

​Lüferin adı sonbaharla birlikte daha çok duyulur

​Sonbaharın ilerleyen günlerinde gözler bir başka göçmen balığa çevrilir: lüfer.

​Lüfer ailesinin denizdeki hareketliliği, özellikle Marmara ve İstanbul çevresindeki balıkçılık kültürünün en güçlü geleneklerinden biridir. Eylül sonundan ekime doğru bu balığın adı tezgâhlarda daha sık duyulmaya başlar.

​Balığın peşindeki balıkçı için lüfer yalnızca bir av değildir; yıllardır aktarılan denizcilik bilgisinin, hava ve su hareketlerini okuma becerisinin de bir parçasıdır.

​Akdeniz'de tablo biraz farklı

​Türkiye'nin üç tarafının denizlerle çevrili olması, “Eylül balıkları” sorusunun tek bir cevabı olmadığını da gösteriyor.

​Akdeniz'de, özellikle Doğu Akdeniz kıyılarında barbun, sardalya, levrek, çipura, karides ve bazı yöresel türler öne çıkabiliyor. Örneğin Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, bölgedeki başlıca ekonomik deniz ürünleri arasında karides, dil balığı, lagos, barbun, palamut, sardalya, mavi yengeç ve gümüş balığını sayıyor.

​Mersin açısından bakıldığında ise barbun ayrı bir yere sahip. Mersin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, barbunun özellikle Akdeniz'de ve Mersin-Adana hattında ekonomik değeri yüksek türlerden biri olduğunu belirtiyor.

​Dolayısıyla İstanbul'daki balık tezgâhının eylül hikâyesiyle Mersin'deki balıkçının hikâyesi aynı değil. Deniz aynı deniz; fakat suyun sıcaklığı, habitat, göç yolları ve tür çeşitliliği farklı.

​Asıl mesele: Balığı bugün değil, yarın da bulabilmek

​Balık bolluğunu konuşurken çoğu zaman yalnızca fiyatı ve sofradaki lezzeti konuşuyoruz.

​Oysa denizin bize verdiği her balığın arkasında bir ekosistem var.

​Küçük balıkların korunması, avlanma boylarına uyulması, yasak dönem ve alanlara riayet edilmesi ve kaçak avcılığın önlenmesi; balıkçılığın geleceği açısından en az bugünkü av kadar önemli.

​2026-2027 av sezonunun başlamasıyla birlikte kamu kurumları da denetimlerin sürdüğünü vurguluyor. Resmî düzenlemelerde bazı türlerin avlanması tamamen yasak olduğu gibi, farklı türler için boy ve av araçlarına ilişkin kurallar da bulunuyor.

​Çünkü deniz sınırsız değil.

​Balık da sınırsız değil.

​Bugün sofraya gelen balığın yarın da gelebilmesi, aslında bizim denize nasıl davrandığımıza bağlı.

​Ve şimdi tezgâhların zamanı…

​Eylül sonu geldiğinde denizin mutfağı yavaş yavaş değişiyor.

​Palamut, sonbaharın güçlü oyuncularından biri olarak öne çıkıyor.

​İstavrit hareketliliğini koruyor.

​Sardalya, yazdan kalan bereketini sürdürüyor.

​Tekir ve barbun, özellikle uygun bölgelerde tezgâhlarda kendini gösteriyor.

​Sonbaharın ilerleyen günleriyle birlikte lüfer ve uskumru gibi türlerin de önemi artıyor.

​Fakat bütün bu isimlerin üzerinde tek bir kelime var:

​Mevsim.

​Balığın mevsiminde tüketilmesi hem lezzet hem de deniz kaynaklarının sürdürülebilirliği açısından önemli.

​Balıkçı için deniz, geçim kapısıdır.

​Tüketici için sofradır.

​Aşçı için mutfaktır.

​Ama aslında hepimiz için deniz, gelecek nesillere bırakılması gereken büyük bir emanettir.

​Bu yüzden eylül sonlarında balık tezgâhlarının önünden geçerken yalnızca fiyat etiketlerine bakmayalım.

​Balığın nereden geldiğine, hangi mevsimde olduğuna, yasal ölçülere uygun olup olmadığına ve soframıza hangi şartlarda ulaştığına da bakalım.

​Çünkü denizin bereketi, ağın dolmasıyla değil; denizin yarın da balık verebilmesiyle ölçülür.

Mehmet GÖKSELLİ

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi

Evi bulamaması bir yana, burada kaybolabilirdi. Altmış yaşında bir adamın kalkışacağından fazla büyük işlere kalkışıyordu. Artık emekli olmasının zamanı gelmişti. Gerçi emekli olsa bile medyumluğu bırakamazdı. Nasıl bırakacaktı ki? Onun hayatı buydu. Hayatı boyunca bu işi yapmış, bu işten para kazanmış, önemli çalışmalara imza atmıştı. Bu iş onun için artık bir para kazanma aracı değildi; bir yaşam felsefesi, bir alışkanlık, yaşaması için bir amaçtı. En azından evinden çok uzak olan yerlere gitmeyi bırakabilir, daha yakın yerlere gidebilirdi. Dinlendikten ve kendisini hazır hissettikten sonra oturduğu yerden kalktı ve kendisine yürümek için bir yön seçti. Haritayı katlayıp cebine koydu ve yürümeye devam etti. Haritaya ihtiyacı yoktu; hisleriyle hareket edecekti.

Uzun bir yürüyüşün ardından evi nihayet bulmuştu. Durup derin bir iç çekti, gülümsedi. Karşısındaki bir ev değildi, bir şatoydu. Dış cephesi kararmaya yüz tutmuş ve yer yer kırılıp dökülmüş beyaz taşlarla kaplıydı. Pencerelerinde ise paslı demir parmaklıklar vardı; hem de tüm pencerelerde... Resmen yıkıldı yıkılacak durumda olan eski bir şatoydu. Marcus'un dikkatini çeken tek detay, şatonun giriş kapısı olmuştu. Kapı koyu kırmızı renkteydi. Bu kirli ve eski görüntüye biraz olsun renk katmıştı.

Marcus şatoya doğru birkaç adım attığı sırada durakladı. Ayakları çamura bulanmıştı. Zemin resmen ayaklarının altından kayıyor gibiydi. Kaşlarını çattı. Hava kuru ve soğuktu ama hiç yağmur yağmamıştı. Ormanda herhangi bir yerde su veya çamur birikintisi görmemişti ancak şatonun bahçesine adım attığı anda ayakları çamura bulanmıştı. "Belki de birileri bahçedeki otları sulamak istemiştir." diye düşündü çünkü orman ne kadar yeşil ve canlıysa burası o kadar kuru ve ölüydü. Üstelik aynı ormanın içinde bulunmasına rağmen sanki başka bir bölgeye girmiş gibi hissediyordu. Şaşkınlıkla şatoya doğru yürümeye devam etti. Kapının önüne geldiğinde durdu. Duruşunu düzeltti, yüz ifadesini ciddileştirdi. Kapıya vurmak için elini kaldırdığında kapı açıldı. Sadece bozuk menteşelerin gıcırtısı duyuldu. Marcus başını uzatıp içeri bakındı.

— Merhaba, kimse var mı?

Hiç ses yoktu. Kapının arkasında da kimseyi görememişti. Kapı kendiliğinden açılmıştı. Belki de onun buraya geldiğini gören ev sahipleri kapıyı otomatik bir sistemle açmıştı. Marcus içeri girip ellerini ovuşturdu. Burası dışarıdan da soğuktu. Görüntüsü bile insanın içinin titremesine sebep oluyordu. Giriş bomboştu. Hiçbir eşya yoktu. Duvarlar çıplak, beton zemin ise topraktı. Tavan, şatonun kulelerinden birini oluşturuyor olmalıydı çünkü olabildiğince yükseğe uzanıyordu ve ucunu buradaki loş ışıktan dolayı görmek imkânsızdı. Marcus meraklı gözlerle etrafa bakınırken ileride kuru yapraklarla, dallarla ve toprakla kaplı olan geniş merdivenlere doğru ilerledi. Buraya ilk kez geliyordu ama bulunduğu yerde hiçbir şey olmadığından üst kata çıkması gerektiğini biliordu.

Merdivenleri tırmandıkça içerideki hava giderek ısınmaya başlıyordu. Marcus kaslarının gevşediğini hissetmeye başladı. O sıcağı seviyordu ama kendisini mayıştıracak ve uykusunu getirip işinden alıkoyacak kadar değil. Bunu sevmiyordu. Merdivenleri bitirip birinci kata geldiğinde şaşkınlıktan dilini yutacaktı. Karşısına kocaman bir salon çıkmıştı. Şatonun girişinden buraya geldiğinde sanki farklı bir kata değil de farklı bir binaya geçmiş gibi hissetmişti. Tıpkı kuru ormanın içinde şatonun bahçesinin çamur içinde olması gibi, salon baştan aşağı pahalı, otantik ve klasik eşyalarla doluydu. Her yere altın ve bordo renkler hâkimdi. Duvar kâğıtları, zemindeki halıfleks, altın biblolar, şamdanlar, aksesuarlar, avizeler, kadife koltuklar... Burası resmen bir saraydı. Bir köşede yanan şömine buradaki varlıklı görüntüyü tamamlıyordu. Marcus meraklı gözlerle etrafı seyrederken bir kadın sesi duydu:

— Hoş geldiniz.

Marcus hızla arkasını döndü. Karşısındaki kadın, içinde bulundukları salonla oldukça uyumluydu: zengin ve gösterişli. Üzerinde uzun, bordo renkte kadife bir elbise vardı. Gösterişli altın bir gerdanlık ve yaldızlı bir kemer takmıştı. Uzun sarı saçları ve küçük, yuvarlak yüzüyle insanı âdeta büyülüyordu.

— Merhaba, sanırım siz...

— Ben Katrina, bu evin sahibiyim. Bir de kocam var, Mark. Birazdan burada olur. Buyurun oturun, size kırmızı şarap ikram edeyim.

Marcus kadının gösterdiği koltuğa oturdu. Kadın ona bir kadeh kırmızı şarap getirdi. Marcus şarabından bir yudum aldığında mest oldu. Böyle bir şeyi içtiğini hiç hatırlamıyordu. Muhtemelen bir daha da içemeyecekti. Oldukça pahalı ve eski bir şarap olmalıydı. Kadın da başka bir koltuğa oturup konuşmaya başladı:

— Sizi neden çağırdığımızı biliyor musunuz? diye sordu görüntüsüyle uyumlu ses tonuyla.

Marcus kadehini sehpanın üzerine bırakıp ellerini iki yana açtı ve dudaklarını büktü:

— Ben medyumum. Beni genelde anlamlandırılamayan paranormal olayları çözmem için çağırırlar. Sanırım siz de böyle bir nedenle çağırdınız.

— Neden hemen böyle bir şey düşündünüz? diye sordu kadın ona sinsice bakarak.

Marcus etrafa bakınarak karşılık verdi:

— Burası bir şato ve ben genelde ya şatolara ya uzun süredir kullanılmayan evlere ya da akıl hastanelerine giderim.

— Burası da gittiğiniz mekânlara benzediği için sizi anlamlandıramadığımız paranormal bir olay için çağırdığımızı sanıyorsunuz, öyle mi?

Marcus kadına baktı:

— Öyle sanıyorum.

— Ama biz sizi bunun için çağırmadık. Biz başımıza gelenin ne olduğunu zaten biliyoruz.

Marcus meraklı gözlerle ona bakarak sordu:

— Madem biliyorsunuz, beni neden çağırdınız?

— O öyle istedi, dedi kadın net bir şekilde.

Marcus kaşlarını çattı:

— Kim?

O sırada salona biri girdi. Kadın ayağa kalktı:

— Bu Mark, benim kocam. (Sonra adama döndü.) Hayatım, Bay Marcus bir medyum. Şehirde ondan iyisi yokmuş.

Adam Marcus'a baktı ve gülümseyerek ona yaklaştı. Marcus ayağa kalktı. Tokalaştılar ve tekrar koltuklara oturdular.

— Eşiniz bana başınıza gelen şeyin ne olduğunu zaten bildiğinizi söyledi. Beni tam olarak ne için çağırdığınızı anlayamadım. Ne yapmamı istiyorsunuz?

Adam derin bir iç çekti ve konuşmaya başladı:

— Bir doğum olacak. Bu doğum için sizin yardımınıza ihtiyacımız var.

Marcus sırıttı:

— Anlamadım, doğum mu?

— Evet, bir doğum.

Marcus bir kadına, bir adama baktı:

— Ben bir medyumum. Bunun için size bir doktor gerekli. İzninizle...

Marcus ayağa kalktığı sırada adam onu durdurdu:

— Oturun, Bay Marcus.

Marcus adama baktı, sonra dönüp sehpanın üzerindeki kadehine baktı. Bu karı kocanın saçmalıklarını dinlerken en azından bu leziz şarabı bitirebilirdi. Sonra kalkıp gidecekti.

— Bu kutsal bir doğum, Bay Marcus. Bu doğum için de sizin yardımınıza ihtiyacımız var, diye devam etti adam.

Marcus adamı dinlemiyordu bile. Şarabını keyifle yudumlarken bir yandan da başını sallıyordu:

— Evet, anlıyorum, demekle yetindi.

— Anlamıyorsunuz, Bay Marcus. Bu doğuma ancak siz yardım edebilirsiniz.

Marcus şaşkınlıkla adama baktı:

— Siz ciddisiniz.

— Elbette ciddiyiz. Yoksa neden sizi buralara kadar yoralım?

Marcus bu kez ciddiyete büründü. Kadehini başına dikti ve tek yudumda şarabını bitirdi. Sonra tekrar karı kocaya döndü:

— Bana ayrıntıları anlatın. Bahsettiğiniz şey tam olarak nedir?

Karı koca, Marcus'un onlara yardım etmeyi kabul ettiğini anlayınca rahatladılar ve anlatmaya başladılar:

— Bu doğumu kutsal yapan şey, doğacak şeyin aslında bir ölü olması.

Marcus kaşlarını çattı. Bu, hayatında duyduğu en saçma şeydi:

— Ölü bir insanı ancak Tanrı canlandırabilir. Siz veya ben böyle bir şey yapamayız, dedi net bir şekilde ve oturduğu yerden kalkmaya yeltendi ama adam onu durdurdu:

— Bu düşündüğünüz gibi bir şey değil. Tanrı'ya biz de inanıyoruz ve onun neler yapabileceğini biz de biliyoruz ama bu, sizin düşündüğünüz gibi bir şey değil.

Marcus rahatsız olmuştu. Sıkıntıyla iç çekti. Buradan bir an önce çıkıp gitmek istiyordu:

— Nedir derdiniz? Çabuk anlatın, ben de gidip işime bakayım.

— Bu da bir iş, hem de çok önemli bir iş. Kutsal bir iş.

Kadın araya girdi ve onu ikna etmek için olabildiğince nazik ve kibar olmaya çalıştı:

— Bakın, Bay Marcus, bu kişi herhangi bir insandan doğmayacak. Bu topraklardan doğacak ve onun doğumu hem sizin hem bizim hem de bu kasabanın selameti için çok ama çok önemli.

Marcus öfkelenmeye başladı:

— Siz ne saçmalıyorsunuz böyle? Sizin derdiniz ne? Hasta mısınız siz?

Karı koca birbirlerine baktılar, sonra tekrar Marcus'a döndüler:

— Biz hasta değiliz, Bay Marcus, dedi kadın net bir şekilde. Sadece gerçekleri söylüyoruz. O, bu kasabanın ilk medyumuydu. Bu kasabada doğdu, bu kasabada büyüdü. Herkesin derdine derman oldu, herkese yardım etti. İyilik yapmadığı, hayatına dokunmadığı kimse kalmadı. Ama sonra biri geldi.

Kadın konuştukça bu konu Marcus'un ilgisini çekmeye başlamıştı. Kadına dikkat kesildi. Kadın devam etti:

— Biri geldi. Bir din adamı, bir peder... Buradaki halkın beynini yıkadı. Onun bir cadı olduğunu; lanetli, insan kılığına girmiş bir şeytan olduğunu ve yok edilmesi gerektiğini söyledi. Tüm kasaba o din adamına inandı ve onun istediğini yaptı.

— Ne yaptılar? diye sordu Marcus.

— Onu yakarak öldürdüler, dedi adam. Ama yanarken, can çekişirken bir yemin etti. Tam yüz yıl sonra geri geleceğini söyledi. Eğer onun geri gelişine yardım etmezsek bu kasabaya gerçekten lanet yağdıracağını söyledi.

Kadın devam etti:

— Eğer onun geri gelişine, doğumuna yardım etmezsek bu kasabaya lanet yağdıracak. İşte o zaman bizi kimse kurtaramayacak.

Marcus başını öne eğdi ve düşünmeye başladı. Eğer doğru söylüyorlarsa onlara yardım etmeliydi ama neden kendisinden yardım istediklerini anlayamamıştı:

— Bu doğuma benim dışımda başka kimler katılacak? diye sordu.

— Tüm kasaba, herkes sizinle beraber olacak, size katılacak, dedi adam.

— Peki o zaman benim burada olmamın anlamı ne? Benim ne önemim var ki?

— Çünkü siz bir medyumsunuz, tıpkı o kadın gibi.

Marcus kısa bir süre düşünceli bir hâlde bekledi. Sonra karı kocaya baktı. Bu kez yalvaran ve çaresiz gözlerle bakıyorlardı. Marcus onların, hatta tüm kasabanın yardıma ihtiyacı olduğunu anlayınca bunu kabul etti:

— Tamam, ne zaman olacak bu doğum? diye sordu.

Karı koca gülümseyerek birbirlerine baktılar. İkisi de heyecanlanmış ve mutlu olmuştu.

— Bu gece, dedi ikisi de aynı anda.

Marcus başını salladı:

— O halde hazırlıklara başlayalım.

Marcus gecenin o saati gelene kadar çiftin ailelerinden kalma kütüphanede vakit geçirdi. Medyumlukla ilgili tüm kitaplara göz atmış, ihtiyacı olan tüm metinleri okumaya çalışmış, hazırlık yapmıştı. Saat gecenin on ikisi olduğunda bir hizmetçi gelip ona vaktin yaklaştığını, herkesin hazır vaziyette onu beklediğini söylemişti. Marcus elindeki altın yaldızlı, ciltli kitabı masanın üzerine bırakıp hizmetçinin peşinden gitmişti. Hizmetçi onu şatonun bahçesine çıkardı. Marcus şaşkınlıktan donup kaldı. Yüzlerce insan şatonun önünde toplanmıştı. Hepsinin elinde meşaleler, üzerlerinde siyah cübbeler vardı ve hepsi sessiz ve hareketsiz bir hâlde Marcus'u bekliyordu. Karı koca da şatonun kapısından çıkıp Marcus'un yanına yaklaştı:

— Bakın, Bay Marcus, herkes sizi bekliyor, dedi kadın.

Marcus gözlerini kalabalıktan ayırmadan sordu:

— Tam olarak ne zaman başlamamız gerek ve nerede olacak?

— Burada, dedi kadın.

Marcus dönüp kadına baktı:

— Nerede?

— Bu bahçede, Bay Marcus. O burada yakıldı ve kalıntıları bu bahçenin altına hapsoldu.

Marcus şaşkınlıkla bahçenin zeminine baktı. Demek bu yüzden bahçenin zemini ormanın geri kalanından farklıydı; medyumun kalıntıları yüzünden...

— Peki şatonun girişi neden toprakla kaplı? diye sordu Marcus.

— Çünkü beton dökülmesini kabul etmiyor. Bu bölgede herhangi bir yere beton dökmeye çalıştıysak toprak betonu emdi.

Marcus bir şaşkınlık daha yaşadı:

— Anlıyorum.

— Tam on dakika sonra başlamanız gerek, Bay Marcus.

— Tamam, ben hazırım.

Herkes sessiz bir şekilde beklemeye devam ediyordu. Ortamı yalnızca kasabalıların ellerindeki meşaleler aydınlatıyordu. Bu ışık gayet yeterliydi. Zamanı geldiğinde kadın ona başlaması için işaret verdi. Marcus gökyüzüne bakarak doğuma başladı:

— Alevlerin kutsadığı küllerini verimli topraklarla buluşturan ruhun ete ve kemiğe bürünmüş bir insan olarak bu dünyaya gelmesi ve azaptan kurtulması için doğumunu gerçekleştiriyorum. Artık ölümlü olan bu dünyaya geri gelme zamanı. Tüm kalıntılarının bir araya gelmesi ve ruhunu içine alması için sana destek oluyoruz.

Herkes nefesini tutmuş, şatonun bahçesinin zeminine bakıyordu. Marcus da heyecanlı bir hâlde bekliyordu. Hiçbir şey olmadı. Marcus devam etti:

— Kutsal doğumu başlatıyorum. Sana yardım ediyoruz, sana destek oluyoruz. Ruhunu azaptan kurtarıyor, seni kanlı canlı bir yaratığa dönüştürüyoruz.

Kısa bir süre sonra sert bir rüzgâr esmeye başladı. Kasabalıların ellerinde tuttukları meşaleler birer birer sönmeye başladı. Herkes şaşkın ve korkmuş bir hâlde birbirine bakıyordu. Biraz sonra gök gürlemeye, gökyüzü aydınlanmaya başladı. Gri bulutlar, koyu kahverengi ile turuncu arasında bir renge bürünen gökyüzünü sarmalamaya başladı. Ortalık yeteri kadar aydınlanmıştı ama saat gecenin biriydi. Herkes korkmaya başlıyordu. Biraz sonra zemin sarsılmaya başladı. Hafif bir sarsıntıydı ama kasabalıların yeterince korkmasına neden olmuştu. Herkes ağır adımlarla geri geri gitmeye başlamıştı.

Marcus ise arkasında duran çiftle birlikte meraklı gözlerle çamurlu zemine bakıyordu. Biraz sonra zemindeki çamur kurumaya ve ormanın diğer yerlerindeki gibi kuru toprağa dönüşmeye başladı. Hâlâ şiddetli bir rüzgâr vardı ama sarsıntı azalmıştı. Toprağın bir kısmında hareketlenme oldu. Önce bir el göründü, sonra başka bir el, siyah saçlar ve ardından kadının başı göründü. Herkes dehşet içinde toprağın altından çıkan kadına bakıyordu. Kutsal doğum gerçekleşmişti. Kadın beline kadar dışarı çıkmıştı. Gözleri bembeyazdı ve yüzünde donuk bir ifade vardı. Sanki nereye geldiğini anlamaya çalışır gibi bir hâli vardı. Etrafa bakınarak belinden aşağısını da toprağın içinden çıkarmaya çalışıyordu ama epey zorlanıyordu. Marcus ona yardım etmek için yaklaşmak istedi. Bir hamle yaptığında arkasında duran ev sahibi kadın onun kolunu yakaladı:

— Hayır, Bay Marcus. Siz yeteri kadar yardım ettiniz. Gerisini o halletsin.

Marcus önce ona, sonra topraktan doğan kadına baktı. Hayatında böyle bir şeyi ilk defa görüyordu. Bu anın her ayrıntısını hafızasına kazımaya çalışıyordu; her detayını, her bir saniyesini... Hayatında bir daha asla böyle bir şey görmeyecekti. Kutsal doğum gerçekleştikten sonra rüzgâr kesildi, bulutlar dağıldı, hava karardı ve etraf zifiri karanlığa gömüldü. Kasabalılar ellerindeki meşaleleri aceleci bir hâlde tekrar yaktılar. Marcus merdivenlerden inip yerde yatan kadının yanına yaklaştı ve onunla konuşmaya çalıştı:

— İyi misin? İyi misin? Konuşabilir misin?

Kadın boş gözlerle yıldızlarla dolu berrak gökyüzüne bakıyordu. Sabit ve donuk bir sesle konuşmaya başladı:

— Yerime biri gitmeli. Yerime biri gitmeli.

Marcus anlamamış gözlerle kadına bakıyordu. Sonra aceleyle ev sahiplerine döndü:

— Doktor gerek! Doktor gerek! Onun kontrol edilmesi gerek!

Ev sahipleri onlara yaklaştı. Kasabalılar da bahçeye giriyor, onların etrafını sarıyordu.

— Hayır, kontrol edilmesine gerek yok, dedi adam.

Marcus önce onlara, sonra kasabalılara, sonra yerde yatan kadına baktı. Her şey ona anlamsız geliyordu. Burada garip bir şeyler vardı; yolunda gitmeyen bir şeyler vardı. Yerdeki kadın hâlâ sayıklıyordu:

— Yerime birinin gitmesi gerek.

Marcus bunun ne anlama geldiğini fark edince hızla ayağa kalktı. Korku dolu gözlerle etrafındaki insanlara baktı. Herkes meşalelerle onun etrafını sarmıştı. Ev sahibi çift ise ona gülümseyerek bakıyordu. Kadın ona yaklaştı:

— Teşekkür ederiz, Bay Marcus, her şey için.

— Ne? Ne yaptım ki? diye sordu Marcus.

— Henüz hiçbir şey ama birazdan yapacaksınız.

— Ne yapacağım? Ne yapacağım ki?

Kocası da onlara yaklaştı ve gülümseyerek söylendi:

— Onun yerine siz gideceksiniz.

— Efendim, anlamadım? Siz ne saçmalıyorsunuz?

Adam önce kasabalılara, sonra Marcus'a baktı:

— Eğer onu geri getirmeseydik kendisi gelecek ve bize lanet yağdıracaktı. Ama yerine birini göndermezsek de lanet yağdıracak. Bu yüzden yerine birinin gitmesi gerek.

— Siz... Siz bana bundan bahsetmediniz! diye bağırdı Marcus.

— Evet, dedi kadın. Eğer bunu söyleseydik bunu asla yapmazdınız. Bu yüzden bunu sizden sakladık, Bay Marcus. Onun yerine siz gideceksiniz. Çünkü sizin bizi lanetleme gibi bir gücünüz yok ama onun var. Bu yüzden sizi onun için kurban etmek zorundayız.

— Neden ben? Neden ben?

— Çünkü siz medyumsunuz, tıpkı onun gibi.

Karı koca yerdeki kadını alıp şatoya geri dönerken kasabalılar da ellerindeki meşalelerle ona iyice yaklaştı ve etrafını sardı. Marcus dehşet içinde bağırıyordu. Çığlıkları, ormanın derinliklerinde yankılanmaktan başka bir işe yaramıyordu. Şimdi alevlerle kutsanarak küllerini verimli topraklarla buluşturacak, ruhu ete ve kemiğe bürünmüş bu bedenden çıkıp azap görecek olan kendisiydi; hem de sonsuza kadar.

Yüreğimde. 

​telsizlerden iyi haberler yayılıyor şehre.

İstifasını veriyor bütün mutsuz memurlar.

Mesaiden erken çıkan babalar, poşetlerinde fazladan bir ekmekle ıslık çalarak geçiyorlar karanlık alt geçitlerden.

​Sen aklıma düşünce

​müfredattan siliniyor bütün o sıkıcı savaş tarihleri.

​Sen aklıma düşünce

​duvar diplerinde boynu bükük bekleyen eski tüfekler,

paslı bir sevdayı parlatıyorlar ceketlerinin yenleriyle.

Mevsimler, takvim yapraklarına inat,

erik ağaçlarının çiçek açtığı sabaha ayarlanıyor.

​Sen aklıma düşünce

​yeryüzünün en tenha yerinde, bir fukara sofrasında,

zeytin taneleri bile daha bir iştahla bakıyor insana.

​Sen aklıma düşünce

​gömleğimin söküklerinden sızan o keskin soğuk,

bir kış güneşinin merhametine teslim oluyor birden.

Terhis belgelerini alıyor bütün ayrılıklar.

Kışlalarda nöbet değişimi,

yerini türkülere bırakıyor tüfekler.

​Sen aklıma düşünce

​alnımdaki o derin ve lüzumsuz keder,

bir bayram sabahının telaşına karışıp kayboluyor.

​Sen aklıma düşünce

​dünya, avucumun içine sığacak kadar küçülüyor.

Ben, her kıtada dönüp dolaşıp sana çıkıyorum.

Peyrev.

Dinliyorum sadece.

Sessizliğimin içinde kayboluyorum.

​Her yer çok karanlık,

Yolumu arıyorum.

​Konuşmaya ihtiyacım var;

Gülmeye, ağlamaya ihtiyacım var.

​Herkese güvendim, inandım. 

Ama kimse benim gibi olamadı.

Artık sessizlik en iyi cevaptı.

​Tükenmekle fedakârlığın arasında kaldım,

Ya da fedakârlık mı beni susturuyordu?

​Çünkü gülüşlerim eksik kaldı,

Yarım kalan parçamı arıyorum.

​Ben kendimi bildim bileli içimde yarım kalmış bir şey taşıyorum. Nereye gitsem benimle geliyor. Bir şarkıda, bir kokuda, akşamın sessizliğinde ansızın karşıma çıkıyor. Bazen neyi özlediğimi bile bilmeden özlediğimi fark ediyorum. Çünkü bazı duyguların adı konulamıyor. Anlatsan eksik kalıyor, sustuğunda daha da büyüyor.

​Susmak...

​Artık büyük mutlulukların peşinde değilim. Yaş aldıkça daha iyi anlıyorum. Şimdilerde bir akşamın huzurlu geçmesi yeter bana. Yanımda sevdiğim insan olsun, dışarıda dünya kendi telaşına devam etsin; biz hiçbir yere yetişmek zorunda kalmayalım. Konuşmak zorunda olmadan aynı sessizliği paylaşabilelim. Çünkü insan, yanında kendisi gibi susabildiği birini bulduğunda dünyanın gürültüsü biraz olsun uzaklaşıyor.

​Susmak... Sevdiğinle anlam buluyor.

​Özlediğim herhangi bir şeyi düşündüğümde aklıma yalnızca o şey gelmiyor. Önce bir his geliyor. Tanıdık, sıcak ve yıllardır içimde bir yerlerde saklı kalmış bir his. Ve birden kapalı bir odanın penceresi açılmış gibi oluyor içimde. Bahar kokusu sarıyor her tarafı.

​Yıllar değişse de hayat başka yönlere savursa da özlem hissinin içimizde bıraktığı yer aynı kalıyor.

​— Ben o yeri kapatmaya çalışmadım —

​Çünkü artık biliyorum: Bazı özlemler insanı eksiltmek yerine hâlâ sevebildiğini hatırlatıyor. Beklemek yalnızca birini beklemek değil; hiçbir şey olmuyorken bile içinde küçücük bir ihtimali yaşatabilmek. Günler geçerken, mevsimler değişirken, hayat herkes için devam ederken bir hikâyenin içinde hâlâ tamamlanmamış bir sayfanın bulunması... Ve umut ile beklemek; bir insanı değil, bir durumu, olması gereken bir şeyi beklemek...

​Yine de umudumu kaybetmiyorum.

​O özlem denen hissin zaman zaman kapısını açıyorum, zaman zaman ondan uzaklaşıyorum. Ama her şey sustuğunda orada hâlâ küçük bir ışık görüyorum.

​Belki hayatın bize ayırdığı en güzel an henüz gelmemiştir.

​Ben buna inanarak yürüyorum. Çünkü insan elindeki her şeyi kaybetse bile içinde bir umut kalabiliyor. Ve bazen koskoca bir ömrü ayakta tutmaya küçücük bir umut yetiyor.

​Ilgın, kalabalıktan uzaklaşıp doğada yalnız kalmayı seven biri olarak ulu bir ağacın gölgesinde oturuyordu. Suyun sesi ona huzur veriyordu. Toprağın kokusu rüzgârla yayılıyor, ağaçtan dökülen eski yapraklar yere seriliyordu.

​O sırada insanları çok seven Arven yanına geldi:

​— Ilgın, yine daldın gittin. Ne buldun bu yapraklarda?

​Ilgın başını kaldırıp gülümsedi ve elindeki yaprağı gösterdi:

​— Bak Arven, bu yapraklar hep aynı yerde duruyor ama bakan herkes başka bir şey görüyor. Kimi huzuru buluyor, kimi ise sadece kendi sıkıntılarını fark ediyor. Yaprak bize içimizdekini gösteriyor.

​Hayatın telaşından ve kaygılarından yorulan Melâhat de yaklaşıp aralarına katıldı:

​— Her zaman huzur bulmak kolay değil. Ben bu yaprakların sesini duyduğumda sadece yorgunluk hissediyorum.

​Arven dostça Melâhat'ın omzuna dokundu:

​— Belki de sorun dışarıdaki rüzgâr değil. İnsanın kalbinde ne varsa dışarıya o yansır. Göz neye bakarsa yürek onu görür.

​Melâhat etrafa, toprağa ve suya baktı. Yüzü gülümsemeye başladı ve derin bir nefes aldı:

​— Haklısın galiba. Doğada her şey yerli yerinde ama insan kendi içindeki fırtınayı dışarıya taşıyor.

​Güneş batarken vadi sessizleşti. Yalnızlığı seven Ilgın, sevgiyi arayan Arven ve yorgunluğunu hafifleten Melâhat yan yana oturup doğayı izlediler. Anladılar ki doğadaki her şey insanın kendi içini görmesi için vardı. Kalbini bu sadeliğe açan herkes kendi özüne yaklaşıyordu.

​Sevda Ormanı’nın derinliklerinde ulu bir kapı varmış.

​Kilitli değilmiş kapı; tahtası kadim, gürgen...

​Ama kim yaklaşsa ardındaki sırra eremezmiş erken.

​Çünkü gönül kapısı kapalıysa içeridekilere,

​Söz kalırmış dışarıda, savrulurmuş göklere.

​O ormandan geçmek öyle kolay değilmiş meğer;

​Merak ateşi sönmüşse bütün yollar boşa geçer.

​Cahilin duvarına söz çarpar da dönermiş geri,

​Her damla düşermiş yere, bulamazmış yeri.

​Tohum düşerse çorak toprağa biter miymiş hiç gül?

​Su varır mı kurumuş göle, söyler mi bülbül?

​Bilginin ışığı bile karanlıkta yitirirmiş kendisini,

​Işık neylesin, açmayan pencereye vermezmiş sesini.

​Gönül gözü kapalıysa eğer

​Dünya yükü omuzda binbir keder...

​Gökten üç elma düşmüş:

​Biri bu masalı yazana, biri okuyana,

​Biri de kalbinin penceresini bu ışığa açana...

Aynaya baktı: “Ben kimim?” dedi.

Ne ten tanıdı kendini ne de göz,

Bir bakış vardı bakışın içinde giz.

​Bir iç ses çaldı sonsuzluktan:

“Bilincin var mı yoksa rüya mı bu an?”

Sorular büyüdü zihnin kıvrımında,

Gerçek ile hayal çözüldü aynı anda.

​Düşünmek…

Bir varlık işareti mi yoksa bir yük mü?

Hangi düşünce kendi kaynağını bilir ki?

Bir an olur, susar akıl,

Ve o anda duyar kendini bilinç, çıplak bir ışık gibi.

​Ben mi düşlüyorum evreni,

Yoksa evren mi düşlüyor beni?

Bilinç, bir öz mü yoksa bir yanılgı,

Kendini kendinden örmüş bir yanılsama mı?

​Her 'ben' diyen kimdir aslında?

Gövdede yankı, ruhta iz midir sadece?

Sonsuz aynalarda çoğalan bir benlik,

Her bakışta kendine yabancı, her an kendine tanıdık…

​Ve belki de

Bilinç, tek gerçektir varlığın içinde,

Her şey geçer, o kalır —

Adını koyamasan da hissedersin derinde.

Sinan Bayram 

Yıllar önce başlayan bir hayalin peşinden yürüyen insanların hikâyesiydi bu.

Kimi yarım kalan bir hayalini geride bırakmıştı, kimi ailesini, kimi doğup büyüdüğü toprağı…

Kimi eline bir bavul almış, kimi yalnızca umutlarını yanına koymuştu.

Geride kalan köy, evler, sokaklar ve tanıdık yüzler yavaş yavaş uzaklaşırken, önlerinde ne olduğunu kimse tam olarak bilmiyordu.

Bir tren…

Bir yolculuk…

Ve bilinmeyen bir ülke.

Belki de asıl hikâye şimdi başlıyordu.

Çünkü Almanya’ya giden yol yalnızca rayların üzerinde ilerleyen bir trenin hikâyesi değildi.

O trenin içinde hayaller vardı.

Korkular vardı.

Özlemler vardı.

Ve yıllar sonra bile unutulmayacak hatıralar vardı.

Gidenlerin ardında bıraktıkları hayatları, gittikleri yerde kurmaya çalışacakları yeni hayatla birbirine bağlayan uzun bir yol vardı.

Tren ilerledikçe geride kalanlar küçüldü.

Ama geride bırakılan hayatlar hiç küçülmedi.

Aksine, yıllar geçtikçe daha da büyüdü.

Çünkü bazı yolculuklar bir istasyonda başlamaz, bir istasyonda da bitmez.

Bazı yolculuklar insanların hayatına yerleşir.

Ve nesilden nesile anlatılır.

Almanya Treni’nin yolculuğu burada bitmiyor.

Asıl hikâye, tren raylara çıktığında başlayacak…

Devamı kitapta.

​Dünyaca ünlü Mısırlı futbolcu Muhammed Salah’ın Trabzonspor’a transferi zaten başlı başına geniş bir yankı uyandırdı. Ülkemizin bir takımında böylesine önemli bir futbolcunun oynaması hepimizi gerçekten gururlandırdı. Trabzon halkının büyük sevgisi ve ilgisiyle karşı karşıya kalan ünlü futbolcu, şaşkınlığını ve sevincini gizleyemedi.

​Eminim ki bugünlerde daha çok şaşırmıştır. Zira gezi amaçlı gittiği Kurtdere Yaylası’nda soluklanmak için yayladaki bir taşın üzerine oturdu ve fotoğraf çektirdi. Akabinde bu fotoğrafı sosyal medya hesabında paylaştı. Bunu gören bazı Trabzonlular, yaylayı ve taşı âdeta ziyaret akınına uğrattı. Binlerce yıldır orada bulunan sıradan bir taş, aniden kutsal bir objeye dönüştü. Salah ile aynı pozu verebilmek için sıraya geçtiler. Kimisi oturmaya kıyamadı ve taşı öptü.

​Resmen putperestliğin bir versiyonunu icra ediyorlar. Oysaki Trabzon halkı dindar, vatansever ve inatlarıyla bilinen insanlardır. Böyle mantık dışı davranan bazı kişi veya kişilerin günahını tüm Trabzon halkına mal etmek, tabii ki doğru değildir. Ama sırf iyi oynuyor diye bir futbolcuyu kutsallaştırmak ve temas ettiği şeyleri birer dinî değer olarak ele almak, ne yazık ki bu yörenin insanına yakışmıyor.

Muhsin Işık

​Çamlıbel, dağ eteğinde küçük bir kasabaydı. Evler taş ve ahşaptı, sokaklar her sabah toprak kokardı. Çocuklar okuldan çıkınca dere kenarındaki söğüt ağaçlarının altında oynar, suyun sesine gülerdi. Bu doğanın içinde, papatya gibi saf yaşayan bir kız vardı; adı Merve idi. Merve'nin evi sıcak bir yuvaydı. Annesi Hatice kilim dokur, babası Kemal tahta pencereler yapardı; bu evde huzur hiç eksik olmazdı.

​Bir gün kasabaya dışarıdan üç kız geldi: Pelin, Defne ve Melisa. Bu kızlar kasabanın sade hayatını beğenmiyor, süslü elbiseleri ve kibirli hâlleriyle geziyorlardı. Merve, ilk başta bu kızların parlak hallerine özenmeye başladı.

​Bir öğle vakti okul bahçesinde Pelin güldü: "Merve, hâlâ bu tahta evde mi oturuyorsun? Bu eski önlükle seni hiç kimse fark etmez." dedi.

​Defne kolunu bağladı: "Bizimle takılmak istiyorsan değişmelisin. Dükkândan parlak takılar almalısın, yoksa yüzüne bakmayız."

​Merve başını öne eğdi: "Ben evimden memnunum, burası bana huzur veriyor."

​Melisa ise güldü: "Huzur büyük şehirlerde olur. Bu dağ başında ömrünü çürütüyorsun."

​Bu sözler Merve'nin aklını çeldi. Kendi sade önlüğünü, ahşap masayı, babasının yorgun ellerini ve annesinin bakışını küçümsemeye başladı. Onlar gibi olmak istedi. Pelin, Defne ve Melisa onu aralarına aldılar. Merve onlara uyum sağlamak için her gün kendinden ödün verdi. Ormanda kuş sesleriyle uyanmak yerine, sabahları o kızların dedikodularıyla uyanmaya başladı. Ailesinin sözlerini dinlemedi.

​Artık dere kenarında dürüstçe yürüyen o saf kız gitmiş, yerine sahte takıların peşinden giden biri gelmişti. Bir akşamüstü kasaba yolunda yürürken Merve, arkadaşlarının gerçek yüzünü duydu. Pelin arkasından şöyle diyordu: "Alt tarafı kasaba kızı, ne giydirsek köylü hâlleri gitmiyor. İşimiz bitince yüzüne bakmayız."

​Merve olduğu yerde kaldı. Gözyaşları suya damlarken seslendi: "Ben sizin için her şeyimden vazgeçmiştim, arkamdan böyle mi konuşuyorsunuz?"

​Defne omuz silkti: "Abartma, Merve! Eğleniyorduk sadece. Bizim dengimiz olabileceğini mi sandın?"

​O üç kız, işleri bitince Merve'yi bırakıp gittiler. Merve yapayalnız kaldı. Ne eski neşesini bulabildi ne de o saf günlerini geri getirebildi. Kasabanın suyu akıyordu, dağlar duruyordu, çiçekler açıyordu ama Merve'nin içindeki bahar solmuştu.

​Eve dönüp kapıyı çaldığında annesi Hatice ve babası Kemal kollarını açtılar. Merve ağlayarak annesinin göğsüne sığındı: "Anne, ben ettim; başkası olmaya çalıştım ama kendimi kaybettim."

​Annesi saçlarını okşayıp fısıldadı: "Kızım, insanın kendi evinden başka sığınağı yoktur. Başkasının yalan ışığına özenen, kendi güneşini söndürür."

​Aynaya baktığında gördüğü şey şuydu: Kendi evine yabancılaşmış, ruhu yorulmuş biri. İnsan, başkalarının süslerine özenip kendi hayatını beğenmediğinde huzurunu harcar. Hayat, başkası gibi görünmekle değil, insanın kendi özünde kalabilmesiyle güzeldir; çünkü elin rüzgârıyla yürüyen, en son başkasının elbisesiyle üşür.

​Sabah alarmıyla uyanıp gözlerimizi açtığımız andan itibaren, önceden kurulmuş bir tiyatronun başrolünü oynamaya davet ediliriz. Bize sunulan hayat, hakikatin kendisi değil; yüzyıllar boyunca ilmek ilmek örülmüş devasa bir algı mimarisidir. Dünyanın bir aldatmaca olduğu fikri, ilk bakışta karanlık bir nihilizm gibi görünse de aslında insanlık tarihinin en eski sorularından birine dayanır: Gördüğümüz şey gerçekten var olanın kendisi midir?

​Biyolojik Sınırlarımız: Zihnimizin Kurduğu Resim

​İlk sınır, biyolojimizde başlar. Beş duyumuzla algıladığımız dünya, evrenin bütünü değil; duyularımızın ulaşabildiği dar bir aralıktır. Göremediğimiz ışıklar, duyamadığımız frekanslar ve doğrudan deneyimleyemediğimiz sayısız olgu vardır.

​Zihnimiz ise dışarıdan gelen sınırlı veriyi işler, anlamlandırır ve bize yaşadığımız gerçeklik duygusunu sunar. Bu yüzden gerçeklik dediğimiz şey, yalnızca dış dünyanın kendisi değil, beynimizin ondan oluşturduğu modeldir. Biz evrenin tamamına bakmıyor, zihnimizin onun hakkında kurduğu resmi görüyoruz.

​Büyük Kurgu: Kağıt Parçaları ve Çizilen Sınırlar

​Asıl büyük kurgu ise doğanın değil, insanın kurduğu sistemlerde belirginleşir. Başarı, statü, mülkiyet ve hatta zamanın gündelik hayatımızdaki anlamı... Bunların birçoğu, insanların ortaklaşa kabul ettiği kavramlar sayesinde varlığını sürdürür.

​Bir kâğıt parçasına “para” deyip değer verir, bir çizgiye “sınır” deyip onun uğruna savaşır, takvimdeki rakamlara “ömür” anlamı yükleyip geçen yılların hesabını tutarız.

​Bu düzen, insanı sürekli daha fazlasını istemeye yöneltebilir: daha yüksek bir makam, daha büyük bir ev, daha görünür bir başarı, daha fazla para... Ulaşılmak üzere konulan hedefler birbiri ardına değişirken tatmin duygusu çoğu zaman kısa sürer. Yıllarca peşinden koşulan makamlar, edinilen mülkler ve kazanılan unvanlar, hayatın sonuna gelindiğinde gerçekten ne kadar anlam taşır? Sahne ışıkları söndüğünde geriye kalan şey, bazen bütün o dekorun düşündüğümüz kadar sağlam olmadığını gösterir.

​Sahne Olduğunu Bilerek Oynamak

​Platon’un mağara alegorisinden Doğu düşüncesindeki “Maya” kavramına, çağımızın simülasyon tartışmalarına kadar insan zihni benzer bir sorunun çevresinde dönüp durmuştur: “Gördüklerimden hangisi gerçek?”

​Belki de asıl trajedi, dünyanın bir aldatmaca olmasında değil; insanın kendi kurduğu anlamları mutlak hakikat sanıp onların içinde kaybolmasındadır. Gerçekliğe ilişkin sınırlarımızı fark etmek insanı mutlaka hüzne sürüklemek zorunda değildir. Bazen tam tersine, omuzlarımızdaki görünmez yüklerden birini kaldırır.

​Eğer dünya büyük bir illüzyonsa, bu düşünce sahnedeki oyunun değerini ortadan kaldırmaz. Belki yalnızca rollere yüklediğimiz ağırlığı azaltır. Sahnenin bir sahne, dekorun bir dekor olduğunu bilmek; insanı ciddiyetten vazgeçmeye değil, hayatı daha az sahiplenerek yaşama özgürlüğüne çağırabilir.

​Dünyanın bir aldatmaca olduğunu kabul etmek, oyundan çekilmek değildir. Oyunun içinde olduğumuzu bilerek oynamaktır. Belki de bu hayatın içinde ulaşabileceğimiz en sahici özgürlük, gördüğümüz her şeyi mutlak gerçek sanmaktan vazgeçtiğimiz anda başlar.

Şakire’nin doğumunun üzerinden birkaç gün geçmişti.

Evde artık başka bir ses vardı.

Yeni doğan bebeğin sesi, evin sessizliğine karışıyor; çocuklar kardeşlerinin etrafında dolaşıyor, Şakire ise bir yandan bebeğiyle ilgilenirken bir yandan evin işlerini sürdürmeye çalışıyordu.

Memduh ise Almanya’daydı.

Ailesinden uzakta geçen günlerin ardından, Türkiye’ye gelme zamanı yaklaşmıştı.

Şakire için Memduh’un geleceğini bilmek bile ayrı bir heyecandı.

Çünkü gurbet, insanın özlemini büyütüyordu.

Beklenen gün geldi.

Memduh Türkiye’ye geldi.

Uzun zamandır görmediği evine yeniden kavuştu.

Çocuklarını gördüğünde yüzünde büyük bir mutluluk vardı.

Sonra gözleri yeni doğan bebeğe çevrildi.

Kucağına aldı.

Bir süre hiçbir şey söylemeden bebeğine baktı.

Gurbette geçirdiği günlerin yorgunluğu, o küçücük yüzü gördüğü anda sanki biraz olsun hafiflemişti.

Şakire de onları izliyordu.

Evin içinde kısa bir süreliğine de olsa gurbetin özlemi unutulmuştu.

Çocuklar babalarının etrafında dolaşıyor, evin içinde yeniden bir hareketlilik yaşanıyordu.

Memduh’un gelişi, aile için yalnızca bir kavuşma değildi.

Uzun zamandır ayrı kalan bir ailenin yeniden aynı çatı altında buluşmasıydı.

Fakat gurbetin kendi kuralları vardı.

Memduh’un Almanya’ya dönmesi gerekiyordu.

Günler hızla geçti.

Dönüş hazırlıkları başladı.

Bavul yeniden hazırlandı.

Türkiye’ye gelirken taşıdığı özlemler, dönüş yolunda yerini yeniden ayrılığın ağırlığına bırakıyordu.

Evdeki hareketlilik yavaş yavaş azaldı.

Çocuklar babalarının yeniden gideceğini biliyorlardı.

Şakire de biliyordu.

Memduh son kez evine, çocuklarına ve kucağındaki bebeğine baktı.

Sonra yola çıktı.

Arkasında ailesi, önünde Almanya vardı.

Bir kez daha gurbet yoluna düştü.

Ama kimse bilmiyordu...

Bu yolculuğun ardından hayatlarında daha neler yaşanacağını.

Almanya’da onu nasıl günlerin beklediğini...

Şakire’nin ve çocuklarının hayatının nasıl devam edeceğini...

Ve bu uzun yolculuğun onları hangi hikâyelere götüreceğini...

Almanya Treni’nin yolculuğu burada bitmiyordu.

Burada yalnızca bir sayfa kapanıyordu.

Asıl hikâye ise devam ediyordu.

İkindi vaktiydi.

Evde dokuma kilimler geriliydi. Günün sıradan sessizliği, Şakire’nin sancılanmasıyla bir anda değişti.

Şakire’nin doğum sancıları başlamıştı.

Sancı geldikçe yüzü değişiyor, kendini toparlamaya çalışıyordu. Evde bulunan iki kadın hemen onun yanına geldi. Birbirlerine bakıp ne yapacaklarını biliyorlardı. O günlerde doğum için hastane yolu her zaman mümkün değildi. Kadınlar birbirlerine yardım eder, bir canın dünyaya gelişine yine kadınların elleriyle eşlik ederlerdi.

Gülfem ise olup bitenleri anlamaya çalışıyordu.

Bir kadın onun yanına geldi.

“Gülfem, sen pencerenin önündeki mindere yat.”

Gülfem söyleneni yaptı.

Kadın başına bir örtü örttü.

“Başını ört.”

Gülfem şaşkın şaşkın baktı.

“Görme. Sesini çıkarma. Sen burada yat, uyu.”

Gülfem, annesine bakmak istedi.

Ama dokuma kilimler gerilmişti.

Kilimlerin arkasında annesi vardı.

Gülfem örtünün altına girdiğinde dışarıdan gelen sesler daha da belirginleşti. Annesinin sancıyla çıkardığı sesleri duyuyordu.

İçi ürperdi.

Annesinin canı yanıyordu.

Yanına gitmek istiyordu ama kendisine söylenen sözleri hatırladı.

“Burada yat.”

“Sesini çıkarma.”

Gülfem sessizce mindere uzandı.

Örtünün altında gözlerini açmış, tavana bakıyordu.

Bir yandan annesini düşünüyordu.

Bir yandan da kilimlerin arkasında ne olduğunu merak ediyordu.

Şakire’nin sancıları sıklaştıkça evin içindeki hareketlilik de arttı.

Kadınlar onun yanındaydı.

Biri Şakire’ye yardımcı oluyor, diğeri doğum için gerekenlerle ilgileniyordu.

Şakire’nin sesi zaman zaman yükseliyor, sonra yeniden kısılıyordu.

Gülfem her sesi duyuyordu.

Küçük kalbi korkuyla çarpıyordu.

Annesine bir şey olmasından korkuyordu.

Ama ne olduğunu da bilmiyordu.

Sadece annesinin çok zorlandığını hissediyordu.

Kilimlerin arkasında hayatın en büyük mucizelerinden biri yaşanıyordu.

Şakire, sancıların arasında bir canı dünyaya getirmeye çalışıyordu.

Zaman sanki evin içinde durmuştu.

Gülfem için de öyleydi.

Ne dışarı çıkabiliyor ne annesinin yanına gidebiliyor ne de gördüklerinin anlamını anlayabiliyordu.

Sadece bekliyordu.

Sonra bir anda...

Şakire’nin sancılı seslerinin arasından başka bir ses yükseldi.

İncecik...

Titrek...

Yeni doğmuş bir bebeğin ilk ağlama sesi.

Gülfem bir anda doğruldu.

Örtünün altından başını kaldırdı.

Dinledi.

Bebek ağlıyordu.

Gülfem’in gözleri büyüdü.

O an, annesinin yanına bir bebeğin geldiğini anladı.

Bir kardeşi olmuştu.

Kilimlerin arkasında yeni bir hayat başlamıştı.

Şakire ise yorgunluğun içinde bebeğinin sesini duyuyordu.

Belki bütün sancıların, bütün yorgunluğun arasında duyduğu o ilk ağlama sesi, ona dünyanın en güzel sesiydi.

Bir süre önce canını yakan sancılar vardı.

Şimdi ise kucağına alacağı küçücük bir can vardı.

Gülfem hâlâ pencerenin önündeki minderdeydi.

Başındaki örtüyü tamamen kaldırmadı.

Sadece kardeşinin sesini dinledi.

O küçücük ağlama sesi evin içinde yankılanırken, Gülfem’in korkusu yavaş yavaş yerini meraka bıraktı.

Acaba kardeşi nasıl görünüyordu?

Acaba annesi onu ne zaman gösterecekti?

Ama o gün Gülfem kardeşini göremedi.

Doğum, dokuma kilimlerin arkasında gerçekleşmişti.

Gülfem ise annesinin yanına gelen yeni bebeği, önce gözleriyle değil, duyduğu o ilk ağlama sesiyle tanıdı.

Ve o gün evin içinde, bir annenin sancıları sona ererken bir bebeğin hayatı başladı.

Şakire artık bir çocuğun daha annesiydi.

Gülfem ise artık bir kardeş daha kazanmıştı.

Ev aynı evdi.

Kilimler aynı kilimlerdi.

Ama o evin içinde artık bir kişi daha vardı.

Devam edecek…

Geniş ova içinde, dili ballı yok imiş.

Dudakta bin bir hece, dilde hep yalan maral,

Sözde Mecnun derlermiş, özde hepsi boş hayal.

O sanırmış ki sevdâ, süslü bir tek sözcükten,

Gözü kendi düşünde, bilmez aşkı özünden.

Hayatın o çilesi, alın teri sayılmış,

O hep "ben, ben" dedikçe, kalpler darda sayılmış.

Bense bu kör yollarda, aşka ömrün verenim,

Çileyi kutsal bilip, hakikati görenim.

Oysa aşk dediğimiz, sadece boş söz müdür?

Yükü omuzlayıp da, yürümek bir giz midir?

Hani verilen sözler, yele uçan o sesler?

İçimde fırtına var, hani nerde o esler?

İki yakayı bağlayan, sağlam bir köprü idin,

Uçurum ortasında, içimde kördüğümün.

Geceleri bir dua, diye düştün dillere,

Taptaze bir nakışla, işlenmiştin kalplere.

Lakin nankör sözüyle, eridi mermer sabır,

Solan güller misali, kaldı hüzünlü kabir.

Yazılır bu masalın, en acı, en derin pürüzü,

Vefasız yüreklerde, söner mi aşkın közü?

Gökten üç elma düşmüş; biri masal yazana,

Biri tüm okuyana, biri kalbi kırılana…

 Etrafımıza baktığımızda, her şeyde sessiz bir düzen görürüz. Sayılardan doğaya kadar her detay, kusursuz bir dengeyi taşır. Yaprakların damarları, kar taneleri ve dalgaların kıyıya vuruşu buna örnektir. Örneğin, bir portokalı ortadan ikiye kestiğimizde ya da bir elmanın içindeki çekirdek yerleşimine baktığımızda bu düzen hemen göze çarpar.

 Aynı uyum insan bedeninde de vardır. Sağ ve sol elin birbirine uyması, yüz çizgileri ve kalbin ritmi bizi bu düzene bağlar. Yürürken kolların ve bacakların uyumlu hareketi de bedenimizin dengesini gösterir. İnsan, dış dünyada bulduğu bu dengeyi kendi içinde de yaşamak ister.

Bu düzen, inançta da önemli bir yer tutar. Göklerin ve yerin bir ölçüyle kurulduğunu anlatan sözler ile her işin orta karar olmasını öğütleyen tavsiyeler aynı gerçeği söyler. Söz gelimi, bir işte aşırıya kaçmamak, hak gözetmek ve sözünde durmak ruhun dengesini gösterir.

Simetri, sadece bir şekil kuralı değildir; adaletin, saflığın ve hayatın iç düzenidir. Aynaya bakan herkes, bu büyük düzenin bir parçası olduğunu anlar.

Bir gün sana, seni ilk ne zaman başka türlü görmeye başladığımı anlatırım belki...

Hangi cümlenin bende gereğinden uzun kaldığını, hangi gülüşünü eve kadar taşıdığımı, kalabalığın içinde söylediğin sıradan bir “Nasılsın?”ın neden o gün duyduğum diğer bütün cümlelerden daha fazla aklımda kaldığını…

Belki sen bunların hiçbirini hatırlamayacaksın. Çünkü insanın hayatında sıradan olan bir an, başka birinin içinde yıllarca yaşayabiliyor. Aynı dakikanın iki insan için birbirinden ne kadar farklı anlamlara gelebileceğini düşününce zaman bile biraz haksız geliyor insana.

Bir gün sana, telefonumda adını gördüğümde neden istemsizce gülümsediğimi de anlatırım.

Bazen ne yazdığının bile önemli olmadığını… Çünkü insan bazı zamanlarda bir mesaj beklemiyor aslında; hatırlanmayı bekliyor. Gününün herhangi bir yerinde, gördüğün küçücük bir şeyin sana onu hatırlatmasını istiyor.

“Acaba şimdi ne yapıyordur?” diye birkaç saniyeliğine bile olsa birinin zihninden geçebilmek…

Belki sevilmenin en sessiz biçimlerinden biri budur. Kimsenin bilmediği, hatta bazen karşı tarafın bile farkında olmadığı küçücük bir yer edinmek.

Sana anlatmadığım zamanlar da oldu. Yazmak isteyip yazmadığım, bir bahaneyle konuşabilecekken sustuğum, kendi kendime: “Bu kez bırak, bakalım o da seni merak edecek mi?” dediğim günler…

O günlerde öğrendim ki beklemek, saatleri geçirmek değilmiş. Beklemek, insanın kendi içinde binlerce ihtimalle aynı masaya oturmasıymış.

“Belki yoğundur,” diyorsun.

“Belki aklına gelmedim.”

Sonra kalbin başka bir ihtimal buluyor, aklın onu susturmaya çalışıyor. İnsan en çok da cevabını bilmediği şeyleri düşündükçe yoruluyor.

Belki bir gün sana, seni ne kadar çok istediğimi değil, seni isterken kendimle ne kadar çok mücadele ettiğimi anlatırım. Çünkü birinin hayatına girmek istemekle, onun hayatında kendine yer aramak arasında ince bir çizgi var. İnsan sevince o çizgiyi kolayca kaybedebiliyor. Biraz daha konuşmak, biraz daha yanında olmak, gününün içinde küçük de olsa bir yer edinmek istiyor. Sonra bir yerde durup kendine şunu sorması gerekiyor: 

"Ben gerçekten onun hayatına davet ediliyor muyum, yoksa kapının önünde kendime bir yer mi yapmaya çalışıyorum?"

İşte insanın kalbiyle gururu değil, sevgisiyle saygısı tam orada sınanıyor.

Bir gün sana, senden hiçbir zaman büyük şeyler istemediğimi de anlatırım.

Belki yalnızca biraz karşılık...

Bir adım...

Sebepsizce gelen bir mesaj...

Ben sormadan anlatmak istediğin bir şey... Kalabalığın içinde gözlerinin beni araması kadar küçük, benim içinse dünyalar kadar büyük şeyler…

Çünkü insan sevdiği kişiden her zaman:

“Ben de seni seviyorum” cümlesini beklemiyor. Bazen yalnızca tek taraflı yürümediğini bilmek istiyor.

Ama bütün bunları şimdi anlatamam.

Belki henüz zamanı değil.

Belki bazı duygular söylenmeden önce biraz insanın içinde büyümeli, ne olduğunu kendisine anlatmalı.

Çünkü söylenen her şey artık iki kişiye ait oluyor; oysa insan bazen bir duyguyu önce kendi içinde, kimse dokunmadan saklamak istiyor. Henüz adı konmamış hâlini, kirlenmemiş ihtimallerini, cevap istemeyen o saf tarafını…

Belki yıllar sonra sana bunları anlatırken güleriz.

Sen: “Bunların hepsini gerçekten düşünmüş müydün?” dersin.

Ben de bazı cümleleri söylerken utanırım, bazılarını eksik bırakırım. Belki o gün hiç gelmez.

Belki sen başka bir hayatın içinde yürürsün, ben de bu cümleleri kimseye anlatmadan yanımda taşırım.

Ama bu, yaşanmadıkları anlamına gelmez. İnsan bazen kimsenin bilmediği duygularla da koca bir hikâye yaşayabiliyor.

O yüzden şimdilik içimde kalsın.

Sana söyleyemediklerim, söylemek istemediklerimden değil.

Belki tam tersine, çok fazla şey söylemek istediğimden susuyorum.

Bir gün sana anlatırım.

Belki o gün, bütün bu suskunluğun aslında ne kadar çok şey söylediğini sen de anlarsın.

​Pozitif düşünme yeteneğini kazanmak için insan öncelikle kendisiyle barışık olmalıdır. Bunun için düşüncenin, söylemlerin ve eylemlerin tutarlı olması gerektiği unutulmamalıdır. Bu tutarlılık gösterilmediğinde hem toplumun güveni yitirilir hem de insanın iç huzuru zedelenir.

​En acımasız eleştiriyi, hata yaptığımızda veya negatif düşündüğümüzde çoğu zaman kendimiz yaparız. Hatasız kul olmaz. Yapılan hataları eleştirmek yerine kendimizi geliştirme fırsatı olarak görmek daha yapıcı sonuçlar verir. Pozitif düşünmek, hataları reddetmek değil; onları birer iyileştirme fırsatı olarak görmektir. Pozitif düşünmek, hataların bir dahaki sefer nasıl önlenebileceğini değerlendirmek ve bunun için plan yapmaktır.

​Bu yaklaşımı çevremizdekiler için de uygulamak, insanların bizimle daha olumlu bir etkileşim kurabilmesine yardımcı olur. Bir adada tek başına yaşamanın güçlüğünü göz önüne getirdiğimizde, çevremizle etkileşimin hayatımızın ne kadar önemli bir parçası olduğunu daha iyi anlarız. Bu etkileşimin kalitesini artırmak, hayat kalitemizin de artmasına yardımcı olur.

​Olumlu düşünebilmek için cümlelerimizden olumsuz kelimeleri silmeye çalışmalıyız. Bu yaklaşım, her olayın olumlu yönlerini görebilme yeteneğini geliştirmeye de yardımcı olur. Çünkü kelimeler düşünceyi ve inançları tetikler.

​Hayata yaklaşımda sorumluluk almak ancak esnek bir tutumu benimsemek olumlu yaşam için önemli bir girdidir. Hayatta ulaşmak istediklerimizin kendiliğinden gelmeyeceğini, geleceği şekillendirmek için bugünden çaba gösterilmesi gerektiğini kavramalıyız. Ancak geleceği şekillendirmenin, geleceği belirlemek manasına gelmediğini de anlamalıyız.

​Dolayısıyla zihinsel açıdan sağlıklı olabilmek için gerçekleri kabullenmeyi de öğrenmek gerekir. Ancak gerçekleri kabullenmek onlara boyun eğmek demek değildir. Önemli olan gerçekleri görmek ve onlardan değiştirebileceklerimiz için yapıcı eylemlerde bulunmaktır.

​Pozitif düşünmek ve pozitif yaşamak için insan kendine ve çevresine güvenmelidir. Hayatı sadece onu değiştirebileceğine inananlar iyileştirir. Kendine ve çevresine güvenen, inançlı ve azimli insanlar hayatın kalitesini artırır; kendileri ve çevreleri için mutluluk kaynağı olur.

​Dünyada iki büyük güç vardır: Biri korku, diğeri ise inançtır. Pozitif düşünebilmek için insanın korkularını da yenmesi gerekir. Korkuları yenmenin en etkili aracı ise inançtır. Tanrı'ya inanmak, hayatta değiştiremediklerimiz karşısında iç huzuru bulabilmeyi sağlar. Değiştirmek istediklerimiz için elimizden gelen çabayı gösterdikten sonra hayırlı bir sonuç beklentisiyle Tanrı'ya havale etmek stresi azaltır ve daha sağlıklı bir hayat yaşamaya fırsat tanır.

​Düzenli olarak fiziksel ve ruhsal egzersiz yapmak; insanda olumlu düşünmeyi, sağlıklı ve dengeli yaşamı geliştirir.

​Yaşam, ulaşılan sonuçlar değil; istenene ulaşmak için yürüttüğümüz süreçtir. Bu süreçte bilinçli çaba göstermek, tutarlı olmak ve çevremize güven vermek ulaşılan sonuçlardan çok daha büyük mutluluk kaynağıdır.

​Bu süreçte en önemli ve kalıcı kazanımlardan biri de elde edilen sonuçlar değil, öğrenimlerimizdir. Öğrenmek için sürekli çaba göstermek gelişmenin temelidir. Bu çaba, gerçekleri kabullenme ve aynı zamanda onları değiştirme gücünü kazanmak için faydalıdır.

​Yaptığı işe inançla sarılan kişiler büyük bir coşku ile çalışırlar. Bu coşku onları başarıya götürür ve olumlu etki yapmalarını sağlar. Bu nedenle insanın sevdiği konulara eğilmesi büyük önem taşır.

​Hayatta en eşit şekilde dağıtılmış kaynak zamandır. Herkes için gün 24 saattir. Zamanı iyi kullanmak; ileride değişmesini istedikleriniz için önceden adımlar atacak cesareti ve uzak görüşlülüğü göstermek, insanın olumlu düşünce yeteneğini de geliştirir.

​Olumlu düşüncenin temelinde sevgi yatar. Olumlu düşünebilmek için insanları sevmek, onlara bir şeyler kazandırabilmenin heyecanını yaşamak gerekir. Kendini iyi hissetmenin yolu, içten bir duyguyla başkalarına yardım edebilmektir.

​Hayatta iki değer var ki paylaştıkça artıyor: Sevgi ve bilgi. Sevgisini ve bilgisini paylaşan insanlar en büyük zenginliğe kavuşan insanlardır.

​Hayatta mutluluk pozitif düşünme ile başlar, pozitif söylem ve eylemlerle gelişir, paylaşılan sevgi ve bilgiyle doruğa erişir.

Mehmet GÖKSELLİ 

Editör-Yazar-Yayın Kurulu Üyesi 

Yarik SİNG: Yarik Sing, Özbekistanlı bir içerik üreticisi, blogger, müzisyen ve aynı zamanda fashion blogger. Türkiye’de sosyal deneyler, insan hikâyeleri, moda ve günlük yaşam üzerine içerikler üretiyorum. Amacım, güzel ve anlamlı hikâyeleri dünyaya göstermek.

Betül FIRAT: Türkiye’ye yerleşme kararını nasıl aldınız?

Ülkemizde sizi çeken en önemli özellik nedir?

Yarik SİNG: Türkiye’ye gelme kararımda hem yeni bir hayat kurma isteğim hem de Türkiye’ye olan ilgim etkili oldu. Türkiye’nin insanları, kültürü, misafirperverliği ve enerjisi beni çok etkiledi. Özellikle insanların birbirine yardım etmesi ve sıcak yaklaşımı benim için çok değerli. Burada kendimi rahat ve özgür hissediyorum.

Betül FIRAT: 3. Sosyal deneyler yaparak fenomen oldunuz, farkındalık yaratmak insan olmanın temel taşıdır. Peki siz bu sosyal deneyler yapmanızın ana amacı nedir?

Yarik SİNG: Sosyal deneyler yapmamın en büyük amacı, insanların içindeki iyiliği ve dayanışmayı göstermek. İnsanların birbirine yardım ettiğini, zor durumda kalan birine destek olduğunu göstermek istiyorum. Aynı zamanda insanları düşünmeye ve küçük bir iyiliğin bile büyük bir etki yaratabileceğine inandırmak istiyorum.

Betül FIRAT: Sanatsal açıdan başka ne gibi projeler yapmayı düşünüyorsunuz?

Yarik SİNG: Önümüzdeki dönemde müzik, moda ve sosyal deneyleri birleştiren farklı projeler yapmak istiyorum. İnsanların duygularına dokunan, düşündüren ve aynı zamanda görsel olarak da etkileyici içerikler üretmeyi planlıyorum. Türkiye’de farklı sanatçılar ve içerik üreticileriyle birlikte projeler yapmak da istiyorum.

Betül FIRAT: Bundan sonrası için kariyer ve toplumsal hedefleriniz nelerdir?

Yarik SİNG: Bundan sonraki hedefim, uluslararası alanda tanınan bir içerik üreticisi ve fashion blogger olmak. Farklı ülkelerde sosyal deneyler yaparak insanların güzel yönlerini ve iyiliği dünyaya göstermek istiyorum. Aynı zamanda müzik ve sanat alanında da kendimi geliştirerek daha büyük projelere imza atmayı hedefliyorum. İnsanlara ilham veren ve topluma olumlu katkı sağlayan işler yapmak benim için çok önemli.

Betül FIRAT: Bir sanat icra edilirken en çok neye dikkat etmeli?  

Yarik SİNG: Bence sanat icra ederken en önemli şey, samimiyet ve duygudur. İnsanların ne düşüneceğinden çok, yaptığınız işe gerçekten inanmanız ve kendi duygunuzu yansıtmanız önemli. Çünkü samimi bir sanat, insanların kalbine daha kolay ulaşır.

Betül FIRAT: Kitaplarla aranız nasıldır?

En son hangi kitabı okudunuz?

En çok tavsiye edeceğiniz kitap hangisi olurdu? 

Yarik SİNG: Kitaplarla aram iyi, özellikle bana yeni şeyler öğreten ve farklı bakış açıları kazandıran kitapları seviyorum. Son zamanlarda kişisel gelişim ve hayat üzerine kitaplar okuyorum. En çok tavsiye edeceğim kitap ise “İnsan Ne İle Yaşar?” olurdu. Çünkü insanın hayata, iyiliğe ve diğer insanlara bakış açısını düşündürüyor.

Betül FIRAT: Sizi etkileyen şair, yazar veya sanatçılar kimlerdir?

Yarik SİNG: Beni en çok etkileyen sanatçılar, eserlerinde insan duygularını ve hayatı samimi bir şekilde anlatan kişiler. Özellikle müzik ve edebiyat alanındaki sanatçılardan ilham alıyorum. Ayrıca farklı kültürlerden sanatçıları takip ederek kendimi geliştirmeye ve yeni bakış açıları kazanmaya çalışıyorum.

Betül FIRAT: Her isteyen fenomen olabilir mi? Bunun için ne gibi kriterler gereklidir ve ne amaçla yapılmalıdır?

Yarik SİNG: Bence herkes fenomen olabilir, ancak bunun için sadece takipçi sayısı yeterli değil. Önemli olan özgün olmak, düzenli çalışmak, sabırlı olmak ve insanlara değerli bir şey sunabilmek. Bence fenomen olmanın amacı sadece tanınmak değil; insanlara ilham vermek, faydalı ve güzel içerikler üretmek olmalı.

Betül FIRAT: Genç bir birey olarak her yaştan insana hitap ediyorsunuz ama özellikle hitap etmek istediğiniz bir kitle var mıdır?

Yarik SİNG: Aslında belirli bir yaş grubuyla sınırlı kalmak istemiyorum. İçeriklerimin her yaştan insana ulaşmasını istiyorum. Özellikle gençlere ilham vermek, onları hayallerinin peşinden gitmeye ve kendilerine inanmaya teşvik etmek benim için önemli.

Betül FIRAT: Sizin sosyal deney kurgularınızı görmek isteyen, takip etmek isteyen dostlarımız nerelerden ulaşabilirler?

Yarik SİNG: Beni Instagram, YouTube ve TikTok üzerinden takip edebilirler. Tüm sosyal medya hesaplarımda kullanıcı adım @yarik_sing. Sosyal deneylerimi, günlük hayatımı, moda ve müzikle ilgili içeriklerimi düzenli olarak paylaşıyorum.

Betül FIRAT: Şu ana kadar sohbetimizi okuyan ve bizlere eşlik eden dostlara son olarak ne söylemek istersiniz?

Yarik SİNG: Bizi okuyan ve destekleyen herkese çok teşekkür ediyorum. Hayallerinizden vazgeçmeyin, kendinize inanın ve her zaman iyi bir insan olmaya çalışın. Küçük bir iyiliğin bile bir insanın hayatında büyük bir iz bırakabileceğine inanıyorum.

Son olarak şunu da söylemek istiyorum: Çocukluğumdan beri hayalim YouTuber, daha doğrusu tanınan ve başarılı bir YouTuber olmaktı. Her zaman bu hedefin peşinden gittim ve adım adım bu hayalimin gerçekleştiğini görüyorum. İnşallah gelecekte daha da tanınan ve başarılı bir YouTuber olacağım. ��������

Gün geçmiyor ki bir başka acının görüntüsü düşmesin ekranlarımıza. Bir çocuğun gözyaşı, sokakta üşüyen bir hayvan, yalnız bırakılmış bir yaşlı, çaresizce yardım bekleyen bir insan…

İzliyoruz, birkaç saniye susuyoruz, belki bir cümle kuruyoruz ve sonra hayatımıza kaldığımız yerden devam ediyoruz.

Acılar çoğaldıkça insanın vicdanı da alışır mı?

Asıl korkutucu olan belki de budur. Bir zamanlar yüreğimizi titreten görüntülere bugün birkaç saniye bakıp geçebilmek… Başkasının acısını kendi hayatımızın dışında sanmak…

“Bana dokunmuyor.” diyerek vicdanımızın kapısını kapatmak.

Oysa merhamet, yalnızca üzülmek değildir. Merhamet; gördüğün haksızlık karşısında susmamaktır. Gücü yetmeyene el uzatmaktır. Sokakta aç kalan bir canlıyı görmezden gelmemektir. Bir çocuğun korkusunu anlamaya çalışmaktır. Yaşlı bir insanın yavaş yürüyüşüne sabır göstermektir. Bir annenin çaresizliğini, bir babanın sessizliğini, bir insanın kimseye anlatamadığı derdini hesaba katabilmektir.

Bugün dünyada teknoloji gelişiyor, iletişim hızlanıyor, insanlar birbirine saniyeler içinde ulaşabiliyor. Fakat garip bir şekilde birbirimizi anlamakta zorlanıyoruz. Parmaklarımız ekranlarda hızla hareket ederken kalplerimiz birbirinden uzaklaşıyor.

Bir haberi paylaşmak kolaydır; o haberin içindeki insanın acısını gerçekten hissetmek zordur.

Bir cümleyle öfkemizi göstermek kolaydır; öfkelendiğimiz insanın neden o hâle geldiğini anlamaya çalışmak zordur.

Bir başkasını yargılamak kolaydır; onun taşıdığı yükü omuzlamaya çalışmak zordur.

Belki de bugün en çok ihtiyacımız olan şey biraz yavaşlamak ve birbirimize yeniden insan gözüyle bakabilmektir.

Çünkü merhamet zayıflık değildir. Aksine insanın sahip olabileceği en büyük güçlerden biridir. Güçlü olduğu hâlde incitmemeyi seçmektir merhamet. Haklı olduğu hâlde karşısındakini ezmemektir. Elinden geldiği hâlde bir başkasının çaresizliğini fırsata çevirmemektir.

Bir toplumun gerçek zenginliği yalnızca binaları, yolları, teknolojisi ya da ekonomisiyle ölçülmez. O toplumun güçsüzüne nasıl davrandığıyla da ölçülür.

Bugün bir çocuğun başını okşayan el, yarının daha güzel dünyasını kurabilir. Bugün aç bir hayvanın önüne bırakılan bir kap su, insanlığımızın hâlâ ölmediğini gösterebilir. Bugün kimsenin fark etmediği bir insanın yanında durmak, onun hayatında unutamayacağı bir iz bırakabilir.

Dünyayı tek başımıza değiştiremeyebiliriz.

Ama bir insanın dünyasını değiştirebiliriz.

Bazen bir kap yemekle, bazen bir güzel sözle, bazen yalnızca “Nasılsın?” diye gerçekten sorarak…

Çünkü insanlık büyük sözlerle değil, küçük iyiliklerin çoğalmasıyla ayakta kalır.

Ve belki de bugün kendimize sormamız gereken en önemli soru şudur:

Biz dünyaya ne kadar merhamet bırakıyoruz?

Çünkü günün sonunda geriye ne kadar kazandığımızdan, ne kadar tanındığımızdan ya da kaç kişiye üstün geldiğimizden çok; kimlerin hayatına dokunduğumuz kalacak.

Merhametimizi kaybettiğimiz gün, yalnızca başkalarına değil, aslında kendimize de yabancılaşacağız.

O yüzden hâlâ geç değil.

Birbirimize yeniden insan gibi bakabiliriz.

Çünkü dünyanın en çok ihtiyacı olan şey, daha yüksek sesler değil; daha merhametli kalpler.

Derya YAĞMUR 

İnşa ettiğimiz odaların altında, zamanın ve unutuluşun katmanları arasında kökler hâlâ uyanık. Bunu en çok, gecenin en sağır, en bıçak sırtı saatlerinde hissedersiniz, döşeme tahtalarının, kalın halıların ve yorgun zeminlerin altından yukarıya doğru yavaşça, huysuz bir kalp gibi sızan o derin nabzı. Orada, unuttuğumuzu sandığımız yalnızca hatırlandığı an sızlamak için bekleyen paslı, demir sürgülü bir kapı var. ​Sabah, bu şehirde hiçbir zaman bir doğanın uyanışı olarak gelmez gri dikdörtgenlerin, alüminyum pencere kasalarının ve dik açılı odaların arasına sıkışmış bir alarm sesiyle enjekte edilir. Beton, gökyüzünün hürriyetini tutar ve onu ehlileştirir, boğar ve steril birer blok haline getirir.

Ödünç alınmış bir sessizliği taşıyoruz omuzlarımızda. Metronun demir gıcırtılarından, asansörlerin metalik uğultusundan ve asfalttan yansıyan o tekdüze tınıdan arta kalan ne varsa, hepsini üstümüze giyinip ölçülüp biçilmiş, dakikası dakikasına hesaplanmış başka bir günün içine adım atıyoruz. ​Ne var ki, dişlerin ve dilin hemen arkasında, o ezberlenmiş kibar cümlelerin altında, asi bir nehir hâlâ kendi adını fısıldayarak akıp gidiyor. Kimseye görünmeden, derinden, ıslak ve coşkulu bir inatla aşındırarak. ​Biz buraya tesadüfen düşmedik.

Bu koca evren, dışarıdan bakıldığında soğuk ve mekanik görünebilir, lakin o, muazzam ve kusursuz bir simülasyondur. Çıplak gözle görünenin ötesinde, saf seslerden, kadim tonlardan ve ilkel harflerden örülmüştür bu varlık sahnesi. Her insan, bu devasa akışın içine düşmeden evvel, ruhunun ölçüsüne göre bilinçli bir giysi seçer. Yaratıcı’nın o sonsuz, yakıcı gücünü ve ihtişamını kendi teninde, kendi acziyetinde deneyimleyebilmek için üzerine geçirdiği ağır ve mukaddes bir kumaştır bu beden.

​Ve isimler. İsimler asla tesadüfi birer etiket değildir. Onlar, ruhun en derin katmanlarında yankılanan kadim frekanslardır. Kimliğimizi, attığımız adımların ritmini, karanlıkta yönümüzü bulduğumuz pusulayı ve bu evrendeki nihai yaşam amacımızı ince ince, nakış gibi işlerler.

Kimi isimler kış rüzgarları gibi keskindir, kimi isimler ise mermere işlenmiş en nadide zarafeti temsil eder. ​

Dinle...

​Şimdi, bu satırları okurken dur ve kulak ver. Kendi ellerimizle inşa ettiğimiz o yapay odaların, tık nefes koridorların altında bile hayat hâlâ nefes alıyor. Üstümüzde soğuk, yontulmuş taş, altımızda ise her şeyi, herkesi ve dökülen her gözyaşını hafızasında tutan kadim bir toprak var.

İçimizden, kemiklerimizin ve damarlarımızın arasından süzülüp geçen o sessiz hareketi hisset. İnsan eliyle örülmüş o beton duvarlar, bir zamanlar damarlarımızda özgürce, deli fişek akan o vahşi nehri köreltebilir, sesini boğuk bir hırıltıya dönüştürebilir. Pencereler, dışarıdaki mevsime bile ihanet edip yalnızca ödünç alınmış gri bir kareyi çerçeveleyebilir, bir zamanlar yaprakların hışırtıyla yeşerdiği köşelerde, bugün yalnızca güneş ışığında dans eden ince bir toz tabakası birikebilir. ​Her sabah o ağır, görünmez prangalarla uyanıyoruz uykumuzdan. Ama bilmeliyiz ki biz, isimsiz ve sahipsiz bir evrende körlemesine sürüklenen anlamsız tesadüflerden ibaret değiliz. Buraya, bu zamana, bu coğrafyaya geliş biçimimizde bile sessiz, köklü bir bilgelik saklı. ​Çünkü bilirsiniz, doğru ve inançla söylenmiş bir isim, kapalı kalmış ağır bir kapıyı aralayabilir. Doğru seçilmiş bir kelime, kör karanlıkta yolunu şaşırmış bir ruha pusula olabilir.

Ve insanın attığı her imza, verdiği her karar, sonunda kendi elleriyle ördüğü bir tasarıma dönüşür. ​Gürültüden önce, korkudan önce, yarının getireceği o donuk kaygıdan çok ama çok evvel. Bizi bu odalara, bu hayata ve bu zamana çeken gizli, inatçı ve cevaplanmayı bekleyen tek bir soru vardı. ​Hayat, tam olarak neyin hatırına başladı?

             DİLEK SARIKAYA

 Menajer :ilayda Can & Dilara sarıkaya

Gülfem okulunu seviyordu.

Müdürün sertliği ve okulun kışın soğuk olması, onun okula olan sevgisini tamamen söndüremiyordu. Çünkü okulda dersler, kitaplar, arkadaşlar ve her gün yeniden keşfettiği başka şeyler vardı.

Gülfem özellikle okumayı çok seviyordu.

Öğretmenleri zaman zaman çocuklarla okuma çalışmaları yapar, onları okumaya teşvik ederdi. Gülfem de eline aldığı kitabın dünyasına dalmaktan büyük mutluluk duyardı.

Bir gün öğretmeni sınıfa farklı bir etkinlik yapacaklarını söyledi.

“Bugün dışarı çıkacağız. Resim yapacağız.”

Çocuklar bu sözleri duyunca sevindiler.

Öğretmen devam etti:

“Etrafınızda ne görüyorsanız onu çizebilirsiniz. Nasıl istiyorsanız öyle resim yapın.”

Çocuklar kâğıtlarını ve kalemlerini alıp dışarı çıktılar.

Okulun bahçesinde herkes kendine bir yer buldu.

Kimi ağaçlara baktı, kimi evleri çizmek için kâğıdını önüne koydu. Kimi de kendi hayalindeki resmi yapmaya başladı.

Gülfem de sessizce bir köşeye oturdu.

Yanında bir kitabı vardı.

Kitabın içinde çamaşır yıkayan bir kadının resmi bulunuyordu.

Gülfem daha önce o resme bakmıştı.

Resmi yeniden gördüğünde dikkatlice inceledi.

Sonra elindeki kalemi kâğıdın üzerinde gezdirmeye başladı.

Bir yandan okulun çevresinde gördüklerini çiziyor, bir yandan da kitabındaki kadının resmini aklında canlandırıyordu.

Çizdikçe resim şekillenmeye başladı.

Gülfem, kadının duruşunu, kıyafetini ve çamaşır yıkama hâlini ayrıntılarıyla kâğıda aktardı.

Resmini tamamladığında öğretmeni yanına geldi.

Öğretmen önce Gülfem’in yaptığı resme baktı.

Sonra Gülfem’in yanındaki kitaba göz attı.

Bir süre hiçbir şey söylemeden iki resmi karşılaştırdı.

Gülfem’in çizdiği kadın, kitaptaki kadına çok benziyordu.

Öğretmeni şaşırmıştı.

“Gülfem, sen bu resmi kitaptan bakarak mı çizdin?”

Gülfem başını kaldırdı.

“Hayır öğretmenim.”

Öğretmeni yeniden resme baktı.

“Emin misin?”

“Evet öğretmenim.”

Gülfem kitabın resmine bakmıştı ama çizimini yaparken doğrudan kopyalamamıştı. Resmi aklında tutmuş, gördüğünü kendi kâğıdına aktarmıştı.

Öğretmeni bunu anlayınca yüzünde bir gülümseme oluştu.

“Senin resim yeteneğin varmış Gülfem.”

Gülfem bu sözleri duyunca şaşırdı.

Belki de o güne kadar kendisinde böyle bir yetenek olduğunu hiç düşünmemişti.

Öğretmeninin söylediği bu söz, onun için önemliydi.

Çünkü insan bazen kendinde bulunan bir özelliği, biri fark edip söyleyene kadar göremeyebilir.

Gülfem’in de içinde böyle bir yetenek vardı.

O gün okul bahçesinde yaptığı resim, öğretmeninin dikkatini çekmişti.

Gülfem ise elindeki kaleme yeniden baktı.

Belki de bundan sonra resim yaparken daha dikkatli bakacak, gördüklerini kâğıda aktarmaktan daha çok keyif alacaktı.

Okul onun için yalnızca ders yapılan bir yer olmaktan çıkıyordu.

Kitapların yanında kalem ve kâğıt da onun dünyasında ayrı bir yer edinmeye başlıyordu.

Bir tarafta okumayı seven bir çocuk vardı.

Diğer tarafta çizdikleriyle dikkat çeken bir çocuk…

Gülfem’in çocukluk yıllarında, daha o yaşlarda, içinde farklı yeteneklerin küçük küçük kendini göstermeye başladığı anlaşılıyordu.

Ve belki de o gün öğretmeninin söylediği birkaç cümle, Gülfem’in kendisine başka bir gözle bakmasını sağlayacaktı.

Devam edecek…

​Eski ahşap konağın buğulu camına yaslanan Hazan, parmak ucunu soğuk cama bastırarak dışarıdaki sessizliğe dokunmak istedi. Dışarıda, tabiat yüzlerce yıllık yorgunluğunu üzerine örtmeye hazırlanıyordu. Gökyüzü, kurşuni ve melankolik bir tona bürünmüş, ağır bulutlar şehrin kiremit çatılarının hemen üzerine çökmüştü. Sanki birazdan bütün bu gri ağırlık, ince ve buzdan iplikler halinde toprağa damlayacaktı.

​Bahçenin ortasındaki ulu çınar, yaz boyu gururla taşıdığı zümrüt yeşili zırhını tamamen terk etmişti. Şimdi rüzgârın her esişinde çıplak kolları inliyor, dallarında inatla tutunmaya çalışan son birkaç sararmış yaprak, havada hışırtılı ve acıklı bir çığlık koparıyordu. Esen yel, kaldırım taşlarının arasına yığılmış geçmiş ayların kurumuş hatıralarını önünde sürükleyip götürüyordu. Yapraklar ise damarlarındaki incecik haritalarla birlikte sokak boyunca dalgalı bir nehir gibi akıyordu.

​Toprak, kavurucu yazın ardından kavuştuğu ilk serin damlalarla derin bir ‘ah’ çekmişti. O taze, nemli ve ot kokulu toprak esintisi, aralık bıraktığı pencereden içeri süzülüp odanın ahşap tavanına kadar sindi. Yağmurun her damlası pencere pervazına çarptıkça zamansız bir metronom gibi odadaki sessizliği dövüyor, insana gaipten gelen derin bir yalnızlık hissi bahşediyordu.

​Hazan, gözlerini karşı tepedeki sis deniziyle örtülmüş koruluğa dikti. Ağaçlar birbirine sarılmış kederli silüetler gibi ufukta eriyor, doğa kendi sessiz veda törenini kutluyordu. İçindeki o sebepsiz gurbet duygusu, dışarıdaki bu görkemli hüznün en zarif yankısı gibi göğüs kafesini yavaşça daraltıyordu.

​Derin bir nefes alırken, camdaki buğunun yavaşça silindiğini fark etti, tıpkı hayatta tutunmaya çalıştığı, zamana yenik düşen anılar gibi. Kendi adını taşıyan bu mevsim, sanki ta içinden geçen bir nehir gibi ruhunu yıkıyordu. Biliyordu ki bazı ayrılıklar gidenler için değil, geride kalıp her sonbaharda biraz daha eksilenler içindi. Pencereden sızan son rüzgâr, saçlarına dokunup geçerken o da insan en çok, kalbinde taşıdığı hazanın altında üşüyor diye içinden geçirdi.

             DİLEK SARIKAYA 

Menajer :ilayda Can & Dilara sarıkaya 

 İdil, yeni mezun olmuş genç bir sınıf öğretmeniydi. Ataması hemen çıkmadığı için zamanını dağ arasındaki Akçapınar kasabasında geçiriyordu. Burası, herkesin birbirini çekiştirdiği, kimin ne yaptığını konuştuğu dar bir yerdi. Özellikle esnaf Halil, kahveci Rıza ve boş gezen Emine gibi kasabalılar, başkalarının hayatını izlemeyi iş edinmişti. İdil için bu kasaba büyük bir hapishane gibiydi. O, çocuklara ders anlatacağı günlerin hayalini kurar, buralardan bir kuş gibi uçup gitmenin yollarını arardı.

Ailesinin kimseye bir zararı yoktu. Babası Selim, küçük dükkânında marangozluk yapan dürüst bir adamdı. Annesi Meryem evde el işi yaparak geçime yardım ederdi. Kardeşi Doruk ise lisede okuyor, okulu bitirip bu dar yerden kurtulmayı hayal ediyordu.

Yıllar önce, kasabada hırsızlık olmuştu. Suçluyu saklamak için, o sırada dürüstlüğüyle bilinen Selim'in üzerine iftira attılar. Suçsuz oldukları hâlde kasabalılar bu aileyi dışladı, yıllarını çaldı. Babası bu haksızlık karşısında sessizce ezildi, annesi üzüntüden eridi, kardeşi okulda bile dışlandı. 

İdil bu durumu İcarus hikâyesine benzetirdi. Mitolojide İcarus ile babası, kapalı kaldıkları yerden kurtulmak ve gerçek özgürlüğe ulaşmak için kanat yapıp gökyüzüne uçmuştu. Ama İcarus özgürlüğün tadını alınca güneşe yaklaşmış ve düşmüştü. Kasabalılar da o güneşten daha acımasızdı; dilleriyle insanı yaralıyorlardı. Aile bu durumdan kurtulmak için çok uğraştı ama kasabanın dar kafası yüzünden hep aynı yerde kaldı.

Yine de inançlarını yitirmediler. Biliyorlardı ki hiçbir insanın hatası bir başkasına yüklenemezdi. Herkes kendi yaptıklarından sorumluydu. Kasabalıların sözleri onları kirletemezdi. Hem her zorlukla beraber bir kolaylık vardır.

 Bir akşamüstü, güneş batarken İdil bahçede gökyüzüne baktı, uçup giden kuşları izledi. Annesi yanına geldi, babası ve kardeşi de katıldı. Hâlâ aynı kasabadaydılar, dışarıdan hiçbir şey değişmemişti. Ama İdil inancını hiç kaybetmedi. İcarus düşmüştü ama gökyüzünü bir kez gören ruh karanlığa razı olmazdı. Başını göğe çevirip kuşlar gibi uçmayı beklerken, bir gün bu tozlu yollardan gideceklerini ve gerçekten özgür olacaklarını çok iyi biliyorlardı.

Kalbim paramparça, zerrelerine ayrıldı.

Sanki durmuş,

Sesi yok, atmıyor.

Sarsılmaz dediğim bağlar, 

Kökünden kurumuş, sulasan da yeşermiyor.

Göz pınarlarım kurudu,

Bir damla akmıyor.

Sebep olanlar kim? 

Bak nerede?

Geride bıraktım derken, 

Uzak diyarlarda, benimle birlikte.

Hani ayrılık yoktu,

Aile bağı kopmazdı, soğumazdı kalpler?

Gözden ırak olan,

Kalpten de mi ıraktı?

Nereden geldiğimiz belli,

Nereye gideceğimiz de.

Nasıl bir son, bekleyen hepimizi?

O zaman bu kavgamız kime?

Bir avuç topraktır, 

Serpilecek üzerimize...

O zaman bu telaşımız niye?

Nerede arkadaş, kardeş, eş, evlat... 

Nerede?

Kaldın mı penceresiz evinde,

Yokluğun içinde?

Artık sen sen değilsin, hiçliğin içinde.

Gülfem’in ilkokula başladığı yıllarda köy okulunun kendine özgü bir düzeni vardı.

Okul, çocukların hayatında önemli bir yer tutuyordu. Sabah erkenden okula gidilir, dersler yapılır, teneffüslerde çocuklar bahçeye çıkar, çeşmenin başında su içilir, arkadaşlarla oyunlar oynanırdı.

Fakat okulda çocukların en çok çekindiği biri vardı.

Müdür.

Müdür oldukça sertti. Disiplini çok sıkı tutardı. Çocukların kurallara uymasını ister, en küçük bir yanlışta bile ceza vermekten çekinmezdi.

Her sabah çocuklar okulun çevresinde dolaştırılırdı. Bu yürüyüş, çocukların hoşuna giden bir spor değildi. Okulun bahçesi ve çevresi kontrol edilir, yerde bir kâğıt veya çöp varsa çocuklardan onu toplamaları istenirdi.

Çocuklar ellerinde kâğıtlarla, çöplerle okulun çevresinde dolaşırken müdür onları uzaktan takip ederdi.

Çocuklar onun bakışlarını üzerlerinde hissettiklerinde daha da dikkatli davranırlardı.

Çünkü müdürün gözünden hiçbir şey kaçmazdı.

Bir çocuk kurallardan birini çiğnediğinde kendi cezasını alırdı. Ama bazen bir kişinin yaptığı şey, bütün çocukların ceza almasına neden olurdu.

Bu yüzden çocuklar birbirlerini de uyarırlardı.

“Yapma, müdür görür!”

“Sessiz ol!”

“Oraya gitme!”

Çocukların dünyasında müdürün adı bile bazen yeterdi.

Kış ayları ise daha zordu.

Köyün soğuğu keskin olurdu. Çocukların elleri ve yüzleri soğuktan kızarır, parmakları uyuşurdu.

Ama müdür için soğuk, ceza vermeye engel değildi.

Çocuklardan bazen parmak uçlarını birbirine değdirerek ellerini birleştirmelerini isterdi.

Sonra elindeki çubukla parmaklarına vururdu.

Soğuktan zaten acıyan parmaklar, çubuğun darbesiyle daha da sızlardı.

Çocuklar ellerini geri çekmek istese de çekemezdi. Müdürün karşısında itiraz etmek kolay değildi.

Bazen verilen ceza bununla da kalmazdı.

Çocuklar yere yatırılır, ayaklarını kaldırmaları istenir, ardından ayak tabanlarına vurulurdu.

O yıllarda çocukların okul hayatında bu tür cezalar korkuyla hatırlanan anılara dönüşmüştü.

Her gün mutlaka bir çocuk ceza alırdı.

Bazen bir kişi, bazen birkaç kişi…

Bazen de bütün sınıf.

Çocuklar sabah okula gelirken yalnızca dersleri düşünmezdi.

“Acaba bugün kim ceza alacak?”

“Acaba müdür kime kızacak?”

“Acaba biz bir şey yapmadığımız hâlde ceza alacak mıyız?”

Bunlar çocukların kendi aralarında sessizce konuştuğu şeylerdi.

Fakat bütün bunlara rağmen çocuklar yine de çocuktu.

Teneffüs olduğunda korkularını bir kenara bırakıp koşar, birbirleriyle oynar, gülerlerdi.

Okulun büyük bir salonu vardı.

Sınıflarda soba bulunmadığı için kışın içerisi oldukça soğuk olurdu. Çocuklar teneffüslerde büyük sobanın etrafına koşar, biraz olsun ısınmaya çalışırlardı.

Kimileri ellerini sobaya doğru uzatır, kimileri sırtını sobaya verir, kimileri de arkadaşlarıyla birlikte sobanın çevresinde dönüp dururdu.

Hatta bazen müdürün cezalarından sonra çocukların sobanın başına koşmasına bile gerek kalmazdı.

Çünkü dayak ve cezanın verdiği sıcaklık (!) onları zaten yeterince ısıtmış olurdu.

Okulun hemen yanında bir de çeşme vardı.

O yıllarda çocukların yanında bugünkü gibi su şişeleri bulunmazdı. Susayan çocuk çeşmeye koşardı.

Teneffüs zili çaldığında okulun çevresi bir anda hareketlenirdi.

Kimi çocuk çeşmeye gider, kimi tuvalete koşar, kimi de arkadaşlarıyla oyun oynamaya başlardı.

Çeşmenin başında da ayrı bir kalabalık oluşurdu.

Bir çocuk su içerken diğeri sırasını bekler, başka biri arkadaşına seslenirdi.

Köy okulunun hayatı böyleydi.

Sertliğiyle korkutan müdürü vardı.

Soğuğu vardı.

Büyük sobası vardı.

Çeşmesi vardı.

Koşuşturan, gülen, bazen ağlayan çocukları vardı.

Ve bütün bu yaşananların içinde Gülfem de kendi dünyasını kuruyordu.

Okula gidiyor, derslerini öğreniyor, kitaplarla tanışıyor ve her gün yeni bir şey keşfediyordu.

Müdürün sertliği, okulun soğuğu ve köy hayatının bütün zorlukları arasında çocukluk yine de kendi yolunu buluyordu.

Çünkü çocukluk, en zor şartlarda bile kendisine küçük bir mutluluk yaratmayı bilirdi.

Gülfem’in okul günlerinde de henüz keşfedilmeyi bekleyen başka bir mutluluk vardı.

Bir gün eline bir kâğıt ve kalem alacak, okul bahçesinde yaptığı bir resimle öğretmeninin dikkatini çekecekti.

Ama o gün henüz gelmemişti.

Devam edecek… 

Dünya vardı ama ben yoktum içinde.

Göz açınca bir soru düştü içime:

"Niçin buradayım, neden ben, neden şimdi?"

Yollar uzar, yön vermez kendine,

Varlık, bir haritasız seyir gibi.

Seçmekle başlar insan olmaya,

Özgürlük, ağır bir yük gibi omuzda.

Hiçlik bakar bazen sessizce,

Bir aynadır varlık, karşısında kendi boşluğum.

Her adımım, anlam kazandırır adımıma, 

Yani ben, olurum kendi yaratıcım.

Tanrı susar çoğu zaman,

Ve bu suskunlukta doğar, isyan da dua da.

Yaşam, bir çizgi değil bir soru işareti,

Ve cevapsızlık bile, bir cevaptır bazen.

Kendimi ararken unuturum kendimi,

Bulduğum her şey, bir yansıma yalnızca.

Ama her soruş, biraz daha var eder beni,

Çünkü anlam aramak, anlamın ta kendisi.

Ve belki de var olmak,

Bir cevaptan çok, bir sorunun kendisidir:

“Sen kimsin?” der hayat,

Ben de yaşayıp cevap olmaya çalışırım…

Sinan Bayram 

O dizelerin arasında kimi zaman yaşanmışlıklarımızı, kimi zaman kırık anılarımızı, kimi zaman da kendimize bile itiraf edemediğimiz saklı duygularımızı buluruz. Şiir aynı şiirdir, şair aynı şair...

Ama o dizeler herkesin yüreğinde aynı izi bırakmaz.

Sahi, biz bir şiirden gerçekten neden etkileniriz?

Sadece kusursuz bir kafiyeden, veznin ahenkinden ya da kulağa hoş gelen ritminden mi?

Bence hayır.