Bir masada en az konuşan kişi, kalktıktan sonra en uzun cümlelerin konusu olur.

“Pek konuşmadı.” der biri.

“Biraz mesafeli gibiydi.” diye ekler diğeri.

Ardından biri sözü bağlar:

“Kendini beğenmiş galiba.”

Konuşma bir davranıştan başlamış, birkaç cümle içinde karaktere varmıştır. Aradaki mesafeyi kimse fark etmez.

Masadakilerden biri onun çekindiğini düşünmüş de olabilir. Fakat kibirli sözü ortaya atıldıktan sonra az önce önemsemediği ayrıntıları hatırlamaya başlar. Kısa cevaplarını, gözlerini kaçırışını, isteksiz gibi görünen gülümsemesini…

Bir başkasının yorumu, kendi hatırladıklarına karışmıştır artık.

İnsanları tanımak konusunda aceleciyiz. Birkaç davranış, iki üç karşılaşma, bazen tek bir cümle…

Bunlar bir insan hakkında fikir edinmemize yetiyor. Sonra o fikre öyle alışıyoruz ki karşımızdakini tanımaya devam etme ihtiyacı duymuyoruz.

Ben ilk sezgilerime güvenirim. Yeni tanıştığım birinin tavrı içime sinmediğinde bunu kolayca unutamam. Sonraki karşılaşmalarda farklı yönlerini görsem de ilk izlenimimi hemen bir kenara bırakmam. Biraz daha gözlemlerim.

Sezgilerimi yok saymak istemiyorum. Çünkü insan bazen kendisini rahatsız eden bir davranışın nedenini o anda açıklayamaz. Yine de hissettiği şeyi önemser. Bunun yanlış olduğunu düşünmüyorum.

Fakat kendime karşı dürüst olmam gereken bir nokta var. İlk sezgimin doğru olduğuna inanırken, onun yanlış çıkma ihtimaline ne kadar yer bıraktığımı her zaman bilmiyorum.

Biraz daha gözlemlediğimi düşünürken farkında olmadan haklı çıkmayı bekliyor da olabilirim.

İnsan kendisine duyduğu güveni kolayca sorgulamıyor. Hele bir de birisi hakkındaki düşüncesini başkalarıyla paylaşmışsa…

Artık ortada yalnızca bir kanaat değil, geri alınması gereken bir söz de bulunuyor.

“İnsan sarrafıyım.” diyenlere bu yüzden mesafeliyim.

Yıllarca tanıdığımız insanların bile bilmediğimiz yönleriyle karşılaşıyoruz. Aynı evde büyüdüğümüz, aynı sofraya oturduğumuz, sevincini ve kederini paylaştığımız insanları bile zaman zaman anlayamıyoruz. Buna rağmen birkaç saatlik bir karşılaşmadan sonra bir yabancının niyetinden emin olabiliyoruz.

Belki de insanları tanımaktan öte kendimizi insanları iyi tanıyan biri olarak görmeyi seviyoruz.

Üstelik ilk izlenimlerimizin hepsi yanlış değil. Kimi davranışlar gerçekten kırıcıdır. Bazı insanlar güvenimizi daha ilk karşılaşmada sarsar. Kendimizi korumak için herkesin geçmişini öğrenmek ya da her davranışına bir gerekçe bulmak zorunda değiliz.

Birine güvenmemekle onu bütünüyle tanıdığımızı düşünmek ise farklı şeyler.

Bir insan hakkındaki görüşümüz değiştiğinde ona yeniden güvenmemiz gerekmez. Mesafemizi koruyup ilk değerlendirmemizin eksik olduğunu kabul edebiliriz. Bir zamanlar haklı olduğumuz bir konuda sonradan yanılabiliriz de. İnsan değişir. Onu tanıdığımız koşullar değişir. Bizim bildiklerimiz de değişir.

Ne var ki; kararlarımızı değiştirmeyi her zaman bu kadar doğal karşılamıyoruz.

Birini kibirli bulduğumuzda sonraki davranışlarına da aynı düşünceyle bakıyoruz. İçten davrandığında şaşırıyor, gösterdiği ilgide bir neden arıyoruz. İlk izlenimimizle çelişen ayrıntıları düşüncemizi değiştirmek için değil, onu koruyacak başka açıklamalar bulmak için değerlendiriyoruz.

Bunun farkına varmak kolay değil. Çünkü insan kendi düşüncesini savunurken ne zaman inat etmeye başladığını her zaman göremiyor.

Bir de işin başkalarıyla ilgili tarafı var.

Bir masada söylenen tek bir söz, sonraki karşılaşmanın nasıl geçeceğini belirleyebiliyor. Hakkında konuşulan kişi, kendisiyle ilgili verilen karardan habersiz. Kimsenin kendisine sormadığı bir şey insanların ona nasıl davranacağını etkiliyor.

Başlangıçtaki masaya dönelim.

Sessiz kalan kişi bir hafta sonra yeniden gelsin. Bu kez konuşmalara katılsın, gülüp şakalaşsın, yanındakilerle ilgilensin.

Birisi şaşıracaktır.

“Geçen sefer böyle değildi.”

Doğru. Geçen sefer az konuşmuştu.

Masadakilerse onun hakkında uzun uzun konuşmuştu.

Bir hafta sonra ilk hatırlanan yine onun sessizliği olur.

Masadakilerin kendi söyledikleri değil.