Bugün biraz kızgınım, biraz kırgın, biraz da kendime. Neye daha çok üzüldüğümü bilmiyorum. Beklediğime mi, inandığıma mı, yoksa bir kez daha inanabilecek kadar kendimden vazgeçtiğime mi?

İnsan bazen verilen sözlerin tutulmamasına değil, o sözlere inanırken içinde yeniden yeşeren umuda üzülüyor.

Kızgınlığım geçer, hüznüm de diner elbet. Ama insanın kendine kırgınlığı kolay geçmiyor.

Ne kimseye sitem edecek gücüm kaldı ne de kendimi savunacak bir cümlem.

Bugün biraz susmak, biraz uzaklaşmak istiyorum. Çünkü gerçekten yoruldum. Hem de en çok, bir çıkış ararken kendimi yeniden aynı yerde bulmaktan.

Velhasıl, nasip dediğin başkasının iki dudağı arasında değilmiş. İnsan bazen bunu da yaşayarak öğreniyormuş.

Herkes kendi ekmeğini yesin, kendi nasibini yaşasın. Kimsenin lokmasında gözümüz, kimsenin vaadinde umudumuz kalmasın.

Bize de nasibimiz düşsün. Ama kimsenin elinden değil, Rabbimizin dilediği yerden.

​Bir sabah aynaya baktığında mı, yoksa aynadaki yüzü uzun zamandır görmediğini fark ettiğinde mi?

​Yüz yerindedir. Gözler, kaşlar, yılların alnına bıraktığı ince çizgiler... Her şey sahibini tanıyormuş gibi durur. Yine de aynanın karşısında açıklanması güç bir mesafe vardır. Cam birkaç milimetredir; insanla sureti arasındaki uzaklık ise yıllarla ölçülür.

​Hayat bu mesafeyi sessizce büyütür.

​Saatler kurulur, kapılar açılır, yollar ezberlenir. Masaların başında sandalyeler eskir. Cepler dolar, boşalır. Hesapların tarihi gelir. Borçların üzeri çizilir, yenileri yazılır. Takvim yaprakları birer birer düşerken insan bütün bunların ortasında görevini kusursuzca yerine getiren bir saat gibi çalışır. Akrep ilerler, yelkovan döner. Saat vardır, zamanın kime ait olduğu ise giderek belirsizleşir.

​Dışarıdan bakıldığında hiçbir eksik görünmez. Bir beden bir yerden başka bir yere taşınmakta, eller bir şeyler üretmekte, ağız gerekli cümleleri kurmakta, yüz gerektiği yerde gülmektedir. Hayat oyuncusunu kaybetmiş bir tiyatro oyununu dekorlarla sürdürmeyi öğrenmiştir.

​Perde açılır, rol sahnededir.

​Oyuncunun yokluğunu kimse fark etmez.

​İnsanın kendine yabancılaşması büyük bir gürültüyle başlamaz. İçeriden bir kapı kapanır yalnızca. Anahtar çevrilmez, kilit vurulmaz. Yıllar sonra aynı kapının önüne gelindiğinde içeri nasıl girildiği hatırlanmaz.

​O kapının ardında ne vardır?

​Çocukken sebepsiz yere sevilen şeyler mi?

​Bir cümle kurulduğunda duyulan tarifsiz sevinç mi? Kimsenin alkışlamadığı hâlde saatlerce uğraşılan bir iş mi? Para etmeyen, unvan kazandırmayan, bir yere yetiştirmeyen fakat insanın göğsünde küçük bir kandil gibi yanan o şey mi?

​Dünya o kandile türlü isimler verir: Heves, hobi, hayal...

​Sonra karşısına ağır ve ciddi bir kelime bırakır:

​Gerçek hayat.

​Oysa “gerçek hayat” denilen şeyin ne olduğu pek az sorgulanır. Sabah başlayan ve akşam biten mi gerçektir? Hesaba yatan rakam mı? Bir insanın ömrünü verdiği masanın üzerindeki isimlik mi? Başkalarının makul bulduğu çizgide yürümek mi? Yoksa gece herkes sustuğunda içeriden gelen ve yıllardır bütünüyle susturulamayan o belli belirsiz çağrı mı?

​İnsan iki hayat taşıyabilir mi?

​Biri görünen, diğeri yaşanamayan.

​Biri takvimde ilerleyen, diğeri içeride aynı tarihte bekleyen.

​Biri herkesin bildiği, diğeri sahibinin dahi tam olarak adlandıramadığı.

​Yaşanamayan hayatın garip bir huyu vardır. Ölmez.

​Bekler.

​Üzeri örtülür, sesi kısılır, başka odalara taşınır. Yıllar geçer. İnsan onu unuttuğunu sanır. Sonra bir kelime, bir koku, eski bir defter, yarım bırakılmış bir cümle örtünün ucunu kaldırır.

​İçeride hâlâ biri oturmaktadır.

​İnsan o anda kendi yokluğuyla karşılaşır.

​Kendini bulmak denilen şeyin tuhaflığı da burada saklıdır. Kaybolan bir nesne aranır gibi insan aranabilir mi? Bir insan kendisini nerede unutabilir? Bir masanın başında mı? Bir başkasının beklentisinde mi? Geçim telaşının arasında mı? “Doğru olan budur” denilerek önüne bırakılmış hayatların içinde mi?

​Harita işe yaramaz.

​Aranan yer değilse yönün ne önemi vardır?

​İnsan kilometrelerce yürüyüp aynı noktada kalabilir. Hiçbir yere gitmeden kendisine yaklaşabilir. Mesafe ayakların altında değil, insanın yaşadığı hayatla içinde taşıdığı hayat arasındadır.

​İki hayat birbirinden uzaklaştıkça gölge uzar.

​Bir süre sonra insan gölgesinin kendisinden önce eve vardığını görür. Sofrada onun yerine oturur, işe onun yerine gider, insanlarla konuşur, gülümser, uyur ve sabah yeniden kalkar.

​Kimse eksikliği fark etmez.

​Dünya, insanın kendisi olmadan da onun hayatını sürdürebildiği tuhaf bir düzene sahiptir.

​Asıl soru:

​Yaşamak, nefes almaya devam etmek midir yoksa alınan nefesin içinde bulunmak mı?

​Bu sorunun cevabı hiçbir kitapta tamamlanmış değildir.

​İnsan kendi hayatının kapısında hem ev sahibi hem yabancı olarak durur. Elinde bir anahtar vardır. Hangi kapıya ait olduğunu bilmez. Önünde yollar uzanır. Hangisinin eve çıktığını gösteren tabela yoktur.

​İçeriden yine de bir ses gelir.

​Ne yüksek ne buyurgan.

​Bir duvarın arkasından akan su gibi...

​İnsan kulağını yaklaştırınca uzun zamandır dışarıda aradığı şeyin içeriden seslendiğini fark eder.

​Mesele yeni bir hayat kurmak değildir artık.

​Yaşanan hayatın içine yeniden girebilmektir.

​Kendi sandalyesine oturmak, kendi penceresinden bakmak, kendi sessizliğinin içinde bulunmak...

​İnsanın en uzun gurbeti, doğduğu şehirden uzak düşmesi değildir. Kendisinin yaşamadığı bir ömrün içinde yaşlanmasıdır.

​Yıllar sonra bütün yollar dönülür, kapılar kapanır, hesaplar ödenir. İnsan elinde kalanlarla aynanın karşısına yeniden gelir.

​Yüz hâlâ oradadır.

​Aynı gözler.

​Biraz daha derin çizgiler.

​Biraz daha beyaz saçlar.

​Aynanın arkasında ise hiçbir şey değişmemiştir. Cam hâlâ birkaç milimetre kalınlığındadır.

​Fakat insanla sureti arasındaki mesafe artık yıllarla ölçülmektedir.

​Uzaklardan bir saatin sesi gelir.

​Akrep ilerler.

​Yelkovan döner.

​Ve insan ilk kez saatin kaç olduğunu merak etmez.

​Ömrün hangi vaktinde kendisinden çıktığını düşünür.

​Sonra aynadaki gözlere biraz daha uzun bakar.

​Belki de bütün ömür boyunca aradığı kapı oradadır.

​Ve insanın kendisine dönmesi için bir yere gitmesi gerekmiyordur.

​Yalnızca kendi yokluğunda devam eden hayatına yetişmesi gerekiyordur.

İşin garip tarafı şu ki ben o küreyi dünyadan kaçmak için inşa etmemiştim. Derdimi alıp saklanabileceğim bir sığınak değildi orası. Hayattan yorulduğumda kapısını kapatıp herkesi dışarıda bırakmak gibi bir niyetim de olmadı. Aksine, hayatı daha iyi görebilmek için girerdim içeri. Çünkü kürenin pencereleri vardı. Birinden baktığımda kendimi görürdüm, diğerinden yaşadıklarımı. Bir başkasından baktığımda haklılığım küçülür, başka birinden baktığımda haksız yere kendime yüklendiğimi fark ederdim. Bazen hiçbir pencere bana istediğim manzarayı göstermezdi. Yine de bakardım. Çünkü insanın her zaman güzel bir manzaraya değil, başka bir manzaraya ihtiyacı oluyor.

Belki hepimizin böyle bir küreye ihtiyacı vardır. Bizi her söylediğimizde onarmaya çalışmayan, kırıldığımız yeri hemen tamir etmeye kalkmayan, önümüze reçeteler koymayan bir yere. Çünkü insan her derdini çözmek için anlatmıyor. Bazı cümlelerin çözüme değil, yalnızca duyulmaya ihtiyacı var. Bazı yaraların üzerine nasihat koydukça iyileşmiyor insan. Bazen birinin karşımızda sessizce durması, bizim göremediğimiz bir pencereyi aralaması ve aynı hadiseye başka bir yerden bakmamıza yardım etmesi yetiyor. Belki insanın insana yapabileceği en güzel şeylerden biri de budur: Birbirimizin hayatını düzeltmek değil, birbirimize yeni pencereler açmak.

Şimdi benim pencerelerim hâlâ orada mı bilmiyorum. Çünkü onlara ulaşabilmek için önce kapıdan geçmem gerekiyor ve o kapı uzun zamandır kapalı. Bu yüzden bazı günler aynı düşüncenin etrafında dönüp duruyorum. Aynı hadiseye aynı yerden bakıyor, aynı soruyu başka kelimelerle tekrar tekrar kendime soruyorum. İnsan kendi zihninin içinde fazla uzun süre kalınca bütün pencerelerin aynı yöne baktığını zannediyor. Oysa bazen değişmesi gereken hayat değildir. Yalnızca baktığımız pencerenin değişmesi gerekir. Bunu bana vaktiyle o küre öğretmişti.

Şimdilerde onu özlediğimi itiraf etmek biraz zor geliyor. Çünkü bir yanım kapının yeniden açılmasını isterken başka bir yanım o kürenin adresini tamamen unutmak istiyor. İnsan dönmek istemediği bir yeri özleyebilir mi, bilmiyorum. Meğer özleyebiliyormuş. Çünkü bazen bir yeri özlemek, oraya yeniden gitmek istemek değildir. Oradayken kim olduğumuzu, nasıl düşündüğümüzü, nasıl görüldüğümüzü ve dünyaya hangi pencerelerden baktığımızı özlemektir. Belki de bazı kapıların kapalı kalması gerekir. Fakat bunu bilmek, insanın kapının ardındakileri özlemesine engel olmuyor.

O yüzden siz siz olun, hayatınızda size başka pencereler açan insanları ve yerleri kolay harcamayın. Sizi hemen değiştirmeye çalışmadan dinleyenleri, derdinizi küçültmeden yanınızda durabilenleri, haklı olduğunuzda alkışlamak yerine gerektiğinde başka taraftan bakmanızı sağlayanları önemseyin. Ve mümkünse kendinize de böyle bir küre kurun. Çünkü hayat bazen insanın bütün pencerelerini aynı anda kapatıyor. O gün geldiğinde insan, bir çözümden önce kendisine başka bir yerden bakabileceği küçücük bir açıklık arıyor.

Benim küreme gelince, kapısı hâlâ kapalı. Belki bir gün açılır, belki de hiç açılmaz. Açılırsa içeri girer miyim, onu da bilmiyorum. Çünkü özlemekle dönmek istemek aynı şey değilmiş, bunu öğrendim. İnsan bazen bir yeri bütün kalbiyle özlerken aynı kalple ondan uzak durmak isteyebiliyormuş. Belki unutmak istememin sebebi de budur. İnsan ulaşamadığı bir yere bakmaktan yorulunca, oraya dönmekten önce artık orayı özlememeyi diliyor.

Fakat unutmak, insanın kendisine verebildiği bir emir değil.

Bazı kapıları kapatabiliyoruz. Bazı yolları yürümemeye karar verebiliyoruz. Bazı adresleri hayatımızdan silebiliyoruz. Ama bir zamanlar bize başka pencerelerden bakmayı öğreten yerleri zihnimizin hangi sokağından çıkaracağımızı kimse öğretmiyor.

Ben artık o kapının açılmasını mı istiyorum, yoksa bir sabah uyandığımda kürenin yolunu tamamen unutmuş olmayı mı, gerçekten bilmiyorum.

Belki de insanın en zor vedası, geri dönmek istemediği hâlde özlemeye devam ettiği yerlere oluyor.

Adresi olmayan küreme selam.

Ben Ramazan.

Bu defa kapının hangi tarafında olduğumu ben de bilmiyorum.

İnsan başını kaldırıp göğe baktığında onun sonsuzluğundan söz eder. Mavinin nereye kadar uzandığını bilmediği için göğü uçsuz bucaksız sanır. Oysa biraz yükselip sonra dönüp aşağı bakabilse gökyüzünün de bir dibi olduğunu görecektir.

Yeryüzü.

Biz o dibin üzerinde yaşıyoruz. Evler yapıyor, yollar çiziyor, sınırlar çekiyor, şehirler kuruyoruz. Sonra bütün bunların ortasında kendimizi dünyanın merkezinde sanıyoruz. Hâlbuki belki de merkezde değiliz. Belki yalnızca iki sonsuzluk arasına sıkışmış incecik bir çizginin sakinleriyiz.

Çünkü başımızın üzerinde bir gökyüzü varsa ayaklarımızın altında da başka gökyüzleri var. Denizler mesela.

Bir balığın gözünden hiç bakmadık dünyaya. Onu hep kendi bulunduğumuz yerden tarif ettik. Balık yüzer dedik. Kuş uçar dedik. Taş düşer, insan yürür, bulut geçer dedik. Varlıkları isimlendirmekle yetinmedik, hareketlerine de isim verdik. Sonra verdiğimiz isimleri hakikatin kendisi sandık.

Oysa belki balıklar uçuyor. Kuşlar ise yüzüyor.

 Kulağa ilk geldiğinde bir kelime oyunu gibi duruyor bu. Fakat biraz bekleyince insanın zihnine usulca başka bir ihtimal yerleşiyor.

 Kuş, görünmeyen bir denizin içinde yaşıyor olabilir. Hava dediğimiz şey onun denizi olabilir. Biz göremiyoruz diye boşluk sandığımız şey gerçekten boşluk olmayabilir.

 Kuş kanatlarını açıyor. Kendisini taşıyan görünmez âlemi yarıyor, yükseliyor, alçalıyor, dönüyor. Bazen kendisini akıntıya bırakıyor. Rüzgâr onu sürüklüyor. Karşıdan eserse zorlanıyor, arkasından eserse hızlanıyor. Fırtına çıktığında sığınacak bir yer arıyor.

Balık da öyle.

Yüzgeçlerini açıyor. Kendisini taşıyan âlemin içinde yükseliyor, alçalıyor, dönüyor. Akıntıya karşı koyuyor yahut kendisini ona bırakıyor. Suyun hareketini hissediyor. Fırtına yukarıda kopsa bile onun tesirini kendi dünyasında başka türlü yaşıyor.

Birine uçmak diyoruz, diğerine yüzmek.

Belki de aralarındaki büyük fark hareketlerinde değil, bizim baktığımız yerdedir.

Çünkü insan kendisini ölçü kabul etmeyi sever. Ayağının altına aşağı, başının üzerine yukarı der. Sonra yukarının gerçekten yukarı, aşağının gerçekten aşağı olduğuna inanır. Oysa dünyanın öteki tarafında yaşayan biri de ayaklarının altına aşağı demektedir.

İkimiz birbirimize göre baş aşağı duruyoruz ama ikimiz de düşmeyiz.

Demek ki bazı şeyler hakikat olmadan önce alışkanlıktır.

Belki yönler bile böyledir. Belki yükseklik, belki derinlik, belki uçmak, belki yüzmek ve belki insanın hayat boyunca kesin olduğuna inandığı nice şey... 

Bir balık denizin dibinden yukarı baktığında ışığı görür. Uzaklarda titreyen, kırılan, dalgaların hareketiyle şekilden şekle giren bir aydınlığı... Oraya doğru yükseldikçe dünya değişir. Basınç azalır, ışık çoğalır, yüzeye yaklaşır.

Belki balığın gökyüzü orasıdır.

Biz onun gökyüzüne denizin yüzeyi deriz. Çünkü yukarıda biz varız. Balığın bundan haberi yoktur.

Belki hayatı boyunca suyun içinde doğmuş, suyun içinde yaşamış ve suyun içinde ölecek bir balık için su diye ayrıca bir şey bile yoktur. Su onun dünyasıdır.

Biz havanın içinde yaşayıp her nefeste havayı düşünmediğimiz gibi o da suyu düşünmez.

 İnsanın asıl körlüğü belki de burada başlar. İçinde yaşadığı şeyi göremez.

Balık suyu göremez. Kuş havayı göremez. İnsan da alışkanlıklarını, korkularını, içine doğduğu düşünceleri, başkalarının ona öğrettiği doğruları ve yıllardır taşıdığı hâlde kendisine ait sandığı yükleri çoğu zaman göremez.

Bir balığın sudan çıkmadan suyu anlaması ne kadar güçse insanın da kendi dünyasının dışına çıkmadan dünyasını anlaması o kadar güç olabilir.

Bu yüzden bazen her şeyi tersine çevirmek gerekir. Yukarıdan aşağı bakmak, aşağıdan yukarı bakmak, uçana yüzüyor demek, yüzene uçuyor demek gerekir. Doğruyu yanlış ilan etmek için değil, doğru dediğimiz şeyin hangi noktadan bakınca doğru olduğunu anlayabilmek için.

Çünkü hakikatin kendisi değişmese bile ona baktığımız pencere değişir.

Bir kuş için uçurum başlangıç olabilirken insan için son olabilir. Bir balık için derinlik yuva olabilirken insan için korkudur. Yağmur bizim için gökten düşer, deniz için yukarıdan gelen sudur.

Bulut denize baktığında belki kendisinin yere düşmüş hâlini görür. Deniz göğe baktığında kendisinin yükselmiş hâlini.

İkisi de mavidir ve aralarında biz varız.

 Gökyüzünün dibi yeryüzüdür. Denizin gökyüzü de yeryüzüdür.

Biz ikisinin arasında yaşayan sakinleriz.

 Vasatız.

Bu kelimeyi küçümsemek için söylemiyorum. Vasat, ortada bulunandır. İki tarafın arasında kalandır. Bir yanı göğe, bir yanı toprağa bakan;b

aşını kaldırdığında sonsuzluğu gören, ayağını bastığında sınırı hisseden insandır.

Ne kuş kadar göğündür insan ne balık kadar denizin. Toprağın üzerinde yürür ama gökyüzünü arzular. Denize bakar ama dibinden ürker. Kanadı yoktur fakat uçmayı düşler. Solungaçları yoktur fakat derinlikleri merak eder.

Belki insanı insan yapan tam olarak bu arada kalmışlıktır. Bir yere bütünüyle ait olamayışı.

 Gökyüzüne bakarken içinin gitmesi bundan, denizin kıyısında saatlerce oturabilmesi bundan. Çünkü ikisi de ona ulaşamadığı başka bir âlemi hatırlatır.

Kuşun gökyüzüne bakıp uçmayı istemesi tuhaf olurdu. Zaten oradadır. Balığın denizi özlemesi de öyle. Zaten içindedir.

İnsan ise sürekli olmadığı yerleri özler.

Belki vasat olmanın kaderidir bu. Ortada olan iki tarafı da görür fakat hiçbirine tamamen sahip değildir.

Bunun için gökyüzünü şiire dönüştürürüz, denizi şarkıya, kuşları özgürlüğe, balıkları sessizliğe. Sonra kendi anlamlarımızı onların üzerine bırakıp yürürüz.

Kuşun özgür olup olmadığını kuşa hiç sormadık. Balığın sessizliği sevip sevmediğini de.

Belki kuş gökyüzünü bir kafes gibi görüyordur. Belki balık denizden bıkmıştır. Belki bizim özgürlük dediğimiz yükseklik, kuş için yalnızca gündelik hayatın kendisidir.

 Çünkü insan uzaktan baktığı şeylere anlam vermekte cömert, içinde yaşadığı şeylere karşı ise çoğu zaman kördür.

Belki bu yüzden başkasının hayatı bize hep daha belirgin görünür. Kimin mutlu olduğunu biliriz. Kimin yanlış yaptığını biliriz. Kimin ne yapması gerektiğini biliriz.

Bir tek kendi bulunduğumuz suyun farkına varamayız.

Sonra hayat geçer.

Bir gün insan yıllardır aynı gökyüzünün altında yürürken başını kaldırır ve onu ilk defa görüyormuş gibi olur.

Gökyüzü yine oradadır ama bu defa başka türlüdür.

Çünkü değişen gökyüzü değildir.

Bakandır.

Âlemi değiştirmekten önce bakışımızı yerinden oynatabilmek gerekir.

Bazen dünyayı anlamak için onu düzeltmek gerekmez. Ters çevirmek yeter. Gökyüzünü deniz kabul etmek, denizi gökyüzü, kuşları yüzen canlılar gibi seyretmek, balıkları uçarken düşünmek yeter. O küçücük zihinsel terslik yıllardır yerinden oynatamadığımız başka şeyleri de oynatabilir. Çünkü insan bazen yeni bir dünyaya ihtiyaç duymaz. Aynı dünyaya başka bir yerden bakmaya ihtiyaç duyar.

Şimdi dönüp yeniden baktığımda âlemin aslında hiç tersine çevrilmediğini görüyorum. Ters çevrilen yalnızca bizim bakışımızdı. Kuşların yüzmesi için gökyüzünün deniz olması gerekmiyordu. Gökyüzü zaten onların deniziydi. Balıkların uçması için kanatlara ihtiyacı yoktu. Deniz zaten onların göğüydü.

 Biz ise bütün bunların arasında kendimize ait küçücük bir yüzeyde durup hareketlere isimler, yönlere anlamlar, mesafelere ölçüler verdik. Sonra kendi kelimelerimizi dünyanın değişmez kanunları sandık.

Oysa yukarı dediğimiz yer yalnızca başımızı kaldırdığımız taraftı. Aşağı dediğimiz yer ayağımızın bastığı taraf. Uçmak ve yüzmek arasındaki ayrım bile biraz bizim nerede durduğumuzla ilgiliydi.

Sanırım insanın yanıldığı yer tam olarak burasıdır.

Gördüğünü hakikat, bulunduğu yeri merkez ve verdiği ismi şeyin kendisi sanır.

Hâlbuki dünya bizim tariflerimizden çok daha eskidir ve biz ona isim vermeden önce de kuşlar gökyüzünde ilerliyor, balıklar denizlerin maviliğinde dolaşıyordu.

Biz geldik ve birine uçmak, diğerine yüzmek dedik.

Şimdi fark ediyorum ki gökyüzünün dibi gerçekten yeryüzüdür. Denizin gökyüzü de yeryüzüdür.

Biz ise ikisinin arasında yaşayan vasatlarız. Ne bütünüyle yukarıdayız ne bütünüyle aşağıda.

İki maviliğin arasındaki ince bir sınırda yaşıyor ve bulunduğumuz o küçücük yerden koca âlemi tarif etmeye çalışıyoruz.

Demek ki kuşlar yüzüyor.

Balıklar uçuyor.

Ve insan, ikisinin arasında durduğu için kendisini merkezde sanıyor.

​Oysa belki de mucize; her gün gördüğümüz için artık şaşırmayı bıraktığımız şeylerin içinde saklıdır.

​Bir elmayı düşünün mesela. Elmayı yiyorsunuz. Bir süre sonra o elma artık elma değil. Kanınıza karışıyor, hücrelerinize ulaşıyor, bedeninizin bir parçası oluyor. Ondan enerji üretiliyor; belki yürürken attığınız bir adıma, belki düşündüğünüz bir cümleye, belki de kalbinizin bir sonraki atışına vesile oluyor.

​Üstelik yalnızca elma değil; ekmek, su, zeytin, peynir, meyve, sebze… Rengi başka, kokusu başka, tadı başka, yaratılışı başka nice şey aynı bedene giriyor ve bütün bu farklılıkların içerisinden tek bir insan bedeninin ihtiyacı olan şeyler çıkarılıyor.

​İnsan biraz durup düşününce şu soru kendiliğinden geliyor: Bunu kim yapıyor?

​Çünkü biz yiyoruz ama dönüştüren biz değiliz. Lokmayı ağzımıza götürebiliyoruz fakat onun hangi hücreye ulaşacağını bilmiyoruz. Kalbimizin ne kadarına, kaslarımızın ne kadarına, beynimizin hangi ihtiyacına cevap vereceğini hesaplamıyoruz. Hatta çoğu zaman içeride neler olup bittiğinden haberimiz bile yok. Biz hayatımıza devam ederken bedenimizde sessiz ve kusursuz bir düzen işlemeye devam ediyor.

​Belki de insanın en büyük yanılgılarından biri burada başlıyor: Alıştığımız şeyi sıradan zannediyoruz.

​Güneş her sabah doğduğu için şaşırmıyoruz. Kalbimiz sürekli attığı için onu düşünmüyoruz. Bir tohum toprağın altında parçalanıp bambaşka bir şeye dönüştüğü için artık bunu olağan kabul ediyoruz. Yediğimiz şeylerin bedenimize dönüşmesine de aynı gözle bakıyoruz.

​Oysa tekrar etmesi, bir şeyin mucize oluşunu ortadan kaldırmaz. Belki tam tersine… Her defasında aynı kusursuzlukla gerçekleşmesi, üzerinde düşünülmesi gereken asıl şeydir.

​Bir tohumdan dallar, yapraklar, çiçekler ve meyveler çıkıyor. Tek bir hücreden gözleri, elleri, kalbi, damarları ve zihni olan bir insan meydana geliyor. Sonra birbirinden tamamen farklı nimetler aynı bedenin içinde bir araya geliyor ve tek bir hayatın devamına hizmet ediyor.

Birden çok şey çıkıyor; çok şey ise bir şeye dönüşüyor.

​İşte insan burada yalnızca maddeyi değil, maddenin üzerindeki manayı da görmeye başlıyor. Bir sanat eserinin üzerindeki sanatçı imzası gibi… Varlığın üzerinde de onu kimin yaptığını gösteren işaretler var. Fakat bu imza bir köşeye yazılmış değil: Elmanın içinde, tohumun içinde, bir bebeğin oluşumunda, kalbin atışında, nefesimizde ve belki de en açık biçimde hayatın kendisinde.

​Çünkü hayat öyle bir şey ki insan baktıkça çoğalıyor, düşündükçe derinleşiyor. Sonra fark ediyor: Mesele Allah’ın varlığına dair uzaklarda bir delil aramak değilmiş. Bazen insanın aradığı delil, tam da kendisinin içindeymiş.

​Belki soru şu değildir: “Mucize nerede?”

​Belki asıl soru şudur: Her gün mucizenin içinde yaşarken biz ona bakmayı ne zaman bıraktık?

​Belki de mesele, dünyanın sana ihtiyacın olan bilgiyi vermesi değil; mesele, sonunda neyi aradığını biliyor olman. Çünkü neyi aradığını bildiğinde daha önce defalarca önünden geçtiğin şeyleri görmeye başlıyorsun. Bir oyuncunun bakışında başka bir şey yakalıyorsun, bir yönetmenin tercih ettiği kamera açısını merak ediyorsun, bir yazarın neden tam da o kelimeyi seçtiğini düşünüyorsun. Başkalarının yalnızca izleyip geçtiği yerde sen durup bakıyorsun. “Bunu neden böyle yaptı?” diye soruyorsun. Ve o soru farkında olmadan seni biraz daha ileri taşıyor. Dünya sana bir anda daha fazla şey öğretmeye başlamıyor aslında; sen öğrenmeye hazır birine dönüşüyorsun.

​Benim için bunun bir de duygusal tarafı var. Kendimi zihinsel olarak koyduğum bazı noktalar, önümde bir yol ayrımı gibi duruyor. Özellikle yazarken bunu hissediyorum. Masaya oturduğumda yalnızca bir şeyler yazmaya başlamıyorum; zihnimi başka bir yere taşıyorum. Modumu değiştiriyorum. Günün içindeki insanla yazının başındaki insan arasında görünmez bir kapı kapatıyorum sanki. Gladiator filminde Maximus Decimus Meridius’un dövüşten önce eğilip toprağı avucuna alması, onu koklaması gibi… Benim için de bazı anlar tam olarak bunu ifade ediyor: Ciddileşme zamanı.

​Herkesin böyle bir mental butonu vardır belki. Benimki, kendimi yaptığım şeyin içine tamamen bırakmak. Bir role hazırlanan aktör gibi düşünün. Kendini bir kafese koyuyorsun ve o kafesin içindeyken artık o karaktersin. Dışarı çıktığında yeniden gülebilir, konuşabilir, hayatına devam edebilirsin. Ama içerideyken başka bir şey vardır. Dikkatin dağılmasın istersin. Sesler azalsın, insanlar biraz uzaklaşsın, dünya birkaç dakikalığına senden elini çeksin istersin: “Dostum, şimdi bana dokunma. Benimle konuşma. Beni biraz yalnız bırak.”

​Çünkü bazı şeyler yalnızca yetenekle yapılmıyor. Kendini o işe verebilecek zihinsel alanı oluşturman gerekiyor. Ve sanırım insan gönül verdiği bir işte gerçekten iyi olmak istiyorsa bir süre sonra hayatı da böyle okumaya başlıyor. Okuduğu her şeyden, izlediği her sahneden, yaptığı her hatadan, karşılaştığı her insandan bir şey almaya çalışıyor. O zaman dünya gerçekten büyük bir kütüphaneye dönüşüyor. Raflarda ne olduğunu dünya belirliyor belki ama hangi kitabı aradığını bilmek hâlâ sana kalıyor.

Bir sabah uyanıp da “Ben artık eskisi gibi değilim,” demez çoğu zaman. Büyük vedalarla, kapı çarpmalarla, dramatik sonlarla gerçekleşmez bu. Hatta bazen hiçbir şey olmamış gibi devam eder hayat. Aynı saatte uyanırsın, aynı insanlarla konuşursun, aynı sokaklardan geçersin. Gülersin. Birileri sana bir şey anlatır, dinlersin. Yapılması gerekenleri yapar, yetişmen gereken yerlere yetişirsin.

Dışarıdan bakıldığında her şey yerli yerindedir.

Bir tek sen, yavaş yavaş kendi hayatındaki yerinden kalkmaya başlamışsındır.

Belki ilk eksildiğin an, söylemek istediğin bir şeyi söylemekten vazgeçtiğin andır. “Anlatmaya değmez,” dersin. Bir süre sonra “Nasıl olsa anlamayacaklar.” Bir süre sonra anlatılmayanların sayısı, anlatılanlardan fazla olmaya başlar.

İnsan sustuğu her şeyde eksilir mi?

Bilmiyorum.

Çünkü bazen susmak olgunluktur. Her tartışmaya girmemek, her söze cevap vermemek, her kapıyı zorlamamak gerekir. Fakat susmakla kendini susturmak arasında ince bir çizgi vardır. İnsan o çizgiyi geçtiğini çoğu zaman fark etmez.

Bir gün bakar ki huzur sandığı şey aslında vazgeçmişliktir.

“Boş ver,” demeyi öğrenmiştir.

İki kelime.

Ne kadar masum.

Oysa insan bazen bütün hayatını bu iki kelimenin içine gömebilir.

Boş ver, şimdi konuşmayayım.

Boş ver, sonra yaparım.

Boş ver, zaten olmaz.

Boş ver, beni anlamazlar.

Boş ver, değiştiremem.

Sonra gerçekten boş verir.

Önce insanlara, sonra hayallerine, en sonunda kendisine.

Belki insan tam da burada hayatından eksilmeye başlar.

Eskiden heyecanlandığı şeylerin yanından kayıtsızca geçtiğinde mesela. Bir zamanlar saatlerce konuşabileceği bir konu artık birkaç cümlede bitiyorsa. Çok istediği bir şey gerçekleştiğinde bile içinde beklediği sevinci bulamıyorsa.

Büyümek midir bu?

Yorulmak mı?

Yoksa alışmak mı?

Bazen adına “olgunlaşmak” dediğimiz şeyin içinde ne kadar çok vazgeçiş olduğunu düşünüyorum.

Çocukken daha cesurduk belki. İstediğimizi söylemekten çekinmezdik. Sevdiğimiz insanın yanına giderdik. Ağlayacaksak ağlardık. Güleceksek insanların ne düşüneceğine bakmadan gülerdik. Bir şeyi merak ettiğimizde sorardık.

Sonra büyüdük.

Ne zaman susacağımızı öğrendik.

Nerede nasıl davranmamız gerektiğini öğrendik.

Kime ne kadar kendimizi göstereceğimizi öğrendik.

Kaybetmemek için bazen geri çekilmeyi, kabul görmek için bazı taraflarımızı gizlemeyi öğrendik.

Ve bütün bunlara “hayatı öğrenmek” dedik.

Peki hayatı öğrenirken kendimizden ne kadarını unuttuk?

İnsan bazen başkalarının hayatında yer edinmeye çalışırken kendi hayatındaki yerini kaybediyor.

Sevilsin diye değişiyor.

Kabul edilsin diye susuyor.

Kaybetmesin diye katlanıyor.

Yanlış anlaşılmasın diye sürekli kendisini açıklıyor.

Kırılmasınlar diye kendi kırgınlığını erteliyor.

Gitmesinler diye kendinden taviz veriyor.

Sonra birileri yine gidiyor.

Ve insan geride, kendisinden verdikleriyle baş başa kalıyor.

Belki de en ağır kayıp budur.

Birinin gitmesi değil.

O giderken senden götürdüklerini fark etmek.

İşin garip tarafı, bunu yalnızca ilişkilerde yapmıyoruz.

Bazen bir iş için kendimizden eksiliyoruz. Bazen bir çevreye ait olabilmek için. Bazen ailemizin bizden beklediği insan olabilmek için. Bazen toplumun “doğru hayat” tarifine yetişebilmek için.

İyi bir çalışan.

İyi bir eş.

İyi bir anne.

İyi bir baba.

İyi bir evlat.

İyi bir arkadaş.

İyi bir insan.

Peki bütün bu “iyi”lerin arasında insanın kendisi nerede?

Belki de hayatın en zor sorularından biri bu.

Çünkü insan sorumluluklarından kaçmadan da kendisini kaybedebilir.

Görevlerini eksiksiz yerine getirirken kendi hayatından eksilebilir.

Herkese yetişirken kendisine geç kalabilir.

Bunu fark etmek için büyük bir çöküş yaşamak gerekmiyor.

Bazen küçük bir an yeter.

Eski bir fotoğrafına bakarsın mesela.

Fotoğraftaki yüzüne değil, gözlerine takılırsın.

“Ben ne zaman böyle bakmayı bıraktım?” diye düşünürsün.

Ya da yıllardır yapmak istediğin bir şey aklına gelir. Bir zamanlar seni heyecanlandıran bir hayal. Sonra kaç yıldır onu “uygun bir zamana” ertelediğini hesaplarsın.

Ve insanın içine tuhaf bir soru düşer:

Ben ne zamandır kendi hayatımı erteliyorum?

Çünkü hayat yalnızca ölerek kaybedilmiyor.

Ertelenerek de kaybediliyor.

“Biraz daha sabredeyim.”

“Şu işler düzelsin.”

“Çocuklar büyüsün.”

“Borçlar bitsin.”

“Biraz para biriktireyim.”

“Şu dönem geçsin.”

“Sonra.”

İnsanlığın belki de en tehlikeli kelimelerinden biri: sonra.

Çünkü hayatın bize “sonra” diye bir borcu yok.

Bunu bilmemize rağmen yaşamayı sürekli gelecekteki bir tarihe bırakıyoruz. Bugünü ise gelecekte yaşayacağımızı düşündüğümüz hayatın hazırlık odasına çeviriyoruz.

Sonra yıllar geçiyor.

Ve insan bir gün kendisine şu soruyu soruyor:

Ben neyi bekliyordum?

Belki insan hayatından en çok, kendi mutluluğunu sürekli bir şarta bağladığında eksiliyor.

Şu olursa mutlu olacağım.

Bu biterse rahatlayacağım.

Oraya gidersem başlayacağım.

Bunu başarırsam kendimi iyi hissedeceğim.

Birileri beni takdir ederse değerli olduğumu anlayacağım.

Oysa bir şart gerçekleşiyor, yerine yenisi geliyor.

Çizgi sürekli ileri taşınıyor.

İnsan koşuyor.

Hayat da onunla birlikte koşuyor.

Bir türlü yetişemiyor.

Belki mesele her şeyi bırakıp sadece kendimiz için yaşamak değildir. Zaten böyle bir hayatın mümkün olduğuna da inanmıyorum. Birbirimize karşı sorumluluklarımız var. Sevdiğimiz insanlar var. Mecburiyetlerimiz, borçlarımız, görevlerimiz var.

Ama insan bütün bunları yaparken kendisini de yanında götürebilmeli.

Mesele bu.

Kendi hayatında misafir olmamak.

Başkalarının beklentileri arasında kendine küçük de olsa bir sandalye bırakmak.

Arada oturup “Ben ne istiyorum?” diye sorabilmek.

Ve daha önemlisi, gelecek cevaptan korkmamak.

Çünkü bazen insan aslında ne istediğini biliyor.

Sadece bunun hayatında değiştireceği şeylerden korkuyor.

Bu yüzden bilmiyormuş gibi davranıyor.

Belki de kendimize dönmek sandığımız kadar büyük bir şey değildir.

Her şeyi bırakmak gerekmiyordur.

Başka bir şehre taşınmak, yeni bir hayat kurmak, bütün ilişkileri bitirmek, geçmişi silmek gerekmiyordur.

Belki küçük bir yerden başlanır.

Uzun zamandır söylemediğin bir şeyi söylemekle.

Özlediğin birini aramakla.

İstemediğin bir şeye ilk kez “hayır” demekle.

Yıllardır ertelediğin bir kitabın ilk sayfasını açmakla.

Bir akşam hiçbir yere yetişmeden yürümekle.

Kendine ait bir saat yaratmakla.

Ya da yalnızca aynaya bakıp dürüstçe:

“Ben iyi miyim?”

diye sormakla.

Cevap hayırsa dünyanın sonu değil.

Belki tam tersine, bir başlangıçtır.

Çünkü insanın hayatından eksilmesinden daha acı bir şey varsa, o da eksildiğini hiç fark etmemesidir.

Ve belki kendimize sormamız gereken soru “Hayat benden neler aldı?” değildir.

Çünkü hayat mutlaka bir şeyler alacak.

Zaman alacak.

İnsanlar gidecek.

Bazı hayaller gerçekleşmeyecek.

Bazı kapılar kapanacak.

Bazı şeyler yarım kalacak.

Bunların hepsini engelleyemeyiz.

Ama başka bir soru sorabiliriz:

“Ben kendimden neler verdim?”

Belki cevabı biraz canımızı acıtacak.

Olsun.

İnsan bazen kendisini bulmadan önce, nerelerde bıraktığını hatırlamak zorundadır.

Ve galiba insanın kendine dönüşü tam burada başlar.

Hayatına yeni bir şey eklediğinde değil;

kendisinden neleri eksilttiğini fark ettiğinde.

Belki birazdan anlatacaklarımın özeti tek bir cümleden ibaret: İnsanı anlamaya çalışıyorum.

Son günlerde yaşadığım birkaç olay, yıllardır kurduğum birçok cümleyi yeniden düşündürdü bana. İşim sona erdi. Hayatın içinde olabilecek şeylerden biri. Bir kurum karar alır ve yollar ayrılır. Buna kızgın değilim. Her kurumun kendi tasarrufu, kendi gerekçesi vardır.

Merkezden gelen yazıda sadece şu ifade vardı: "Gereken lüzum üzerine..." Ne o gereken lüzumun ne olduğu açıklandı, ne de bana bunun gerekçesi anlatıldı. Hâlâ resmî yollarla bunun cevabını arıyorum. Mailler yazıyorum, açıklama bekliyorum. Belki bir gün o cümlenin devamını da öğrenirim.

Ama fark ettim ki asıl cevabını aradığım soru bu değilmiş. Çünkü insan bazen işini kaybetmiyor; insan, insan hakkındaki bazı inançlarını kaybediyor.

Beni en çok şaşırtan şey işten ayrılmış olmam değildi. Beni en çok şaşırtan, daha bir gün önce aynı masada oturduğum, aynı çayı içtiğim, birlikte güldüğüm, şakalaştığım insanların ertesi gün beni hiç tanımıyormuş gibi davranabilmesiydi.

Bir gün... Sadece bir gün... Demek ki insanın yabancı olması için yıllar gerekmiyormuş. Bazen tek bir karar yetiyormuş.

İlk gün "Herhâlde zor durumda kaldılar." dedim. İkinci gün "Belki çekiniyorlardır." dedim. Üçüncü gün sustum. Dördüncü gün düşünmeye başladım. Beşinci gün artık insanı anlamaya çalışıyordum.

Çünkü insanın aklı yine de kolay kolay başkasına kızamıyor. Önce dönüp kendine bakıyor. Belki de sorun bendeydi. Belki fark etmeden bir kalp kırdım. Belki bir sözüm yanlış anlaşıldı. Belki bir davranışım birinin içinde büyüdü de ben hiç fark etmedim.

Sonra insan kendi kendini sorgulamaya başlıyor.

Ben ne yaptım?

Kimin kalbini kırdım?

Nerede yanlış davrandım?

Beni görünce selam vermemeyi gerektirecek kadar büyük hangi hatayı yaptım?

Bu soruların hiçbirini kendime sormaktan kaçmadım. Çünkü insanın en kolay kandırdığı kişi başkası değil, kendisidir. Belki gerçekten bir yanlışıma kör kaldım. Belki de bugün bana yapılanın bir kısmını ben, farkında olmadan bir başkasına yaptım. Bunu ihtimal dışı görmüyorum.

Ama yine de...

Bir hata, selamı da mı ortadan kaldırır?

Bir insanın işi bittiğinde insanlığı da mı biter?

Aynı yerde çalışmıyorsak artık birbirimizi tanımıyor muyuz?

Yoksa biz başından beri birbirimizi değil, aynı binayı mı tanıyorduk?

İnsan, başkalarının sessizliğinde önce kendi suçunu arıyor. Çünkü zihnimiz, sebepsiz bir değişimi kabul etmek yerine kendini suçlamayı daha kolay buluyor. Bir insanın hiçbir sebep yokken size yabancılaşması, kendinizde bir kusur bulmanızdan daha ağır geliyor. Çünkü kusurun varsa düzeltirsin. Ama sebep yoksa geride sadece insan kalıyor. Ve bazen insan, en ağır cevaptır.

İşte tam burada başka bir ihtimal çıktı karşıma. Belki bazı insanlar beni hiç tanımamıştı. Yalnızca aynı vardiyada bulunmuştuk. Aynı masada yemek yemiştik. Aynı çaya uzanmıştık. Aynı yöneticiden talimat almıştık. Ben bunların adına samimiyet demiştim. Onlar ise sadece iş arkadaşlığı.

Demek ki aynı sofraya oturmak, aynı yolda yürümek anlamına gelmiyormuş. Demek ki aynı kahkahayı paylaşmak, aynı vicdanı paylaşmak da değilmiş. İnsan bazen yıllarca birini tanıdığını sanıyor. Meğer yalnızca şartlar aynıymış. Şartlar değişince insan sandığı şey de değişiyormuş.

Bugün dönüp geriye baktığımda şunu fark ediyorum: Bir kurum, benimle yollarını ayırabilir. Bunun hukuku vardır. Bir prosedürü vardır. Bir gerekçesi vardır. Ama bir insanın selamını geri çekmesinin hiçbir prosedürü yoktur. Onun adı sadece tercihtir.

Belki yarın "gereken lüzumun" ne olduğunu öğrenirim. Belki hiç öğrenemem. Ama şu birkaç günde öğrendiğim başka bir şey var. İnsanların size nasıl davrandığı değil, siz düştüğünüzü düşündükleri anda size nasıl davrandıkları, onlar hakkında çok daha fazla şey anlatıyor.

Bugün hâlâ herkese selam verebiliyorum. Çünkü selamı makamına, unvanına ya da bulunduğu yere değil; insana vermeyi öğrendim.

Ve belki de bütün bu yaşadıklarım bana işimi kaybettirmedi. Bana daha ağır bir şey öğretti.

İnsan bazen bir günde değişmiyor.

Sadece o güne kadar sakladığı karakterini göstermeyi seçiyor.

Belki de bu yüzden artık "gereken lüzumun" cevabını eskisi kadar merak etmiyorum.

Çünkü bazı soruların cevabı resmî yazılarda değil, insanların davranışlarında saklı oluyor.

Bunu ilk kez bu kadar net fark ediyorum. Neredeyse her gün, istisnasız bir şeyler yazıyorum. Bazen işten eve dönerken aklıma düşen küçücük bir düşünceyi, bazen sokakta gördüğüm sıradan bir olayı, bazen de sevdiğim insanla aramızda geçen birkaç cümleyi... Yazıyorum. Çünkü yaşadığım anların kaybolup gitmesini istemiyorum. Hafızamın iyi olmadığını düşündüğümden değil. Tam tersine, bazı anları unutamayacağımı biliyorum. Ama yazı, hatırlamaktan daha fazlasını yapıyor. O anın ruhunu saklıyor.

Eskiden yazdıklarımı birilerine anlatmak isterdim. Bir dosta, bir arkadaşa, bazen hiç tanımadığım birine... İnsan paylaştıkça hafiflediğini sanıyor. Belki gerçekten öyledir. Ama ben zamanla bunun herkes için geçerli olmadığını öğrendim.

Çünkü herkes dinlemiyor.

Bazıları sadece cevap vermek için bekliyor.

Bazıları seni kendi yaşadıklarıyla kıyaslıyor.

Bazıları ise anlattığın şeyin ağırlığını hiç hissetmeden "Boş ver." diyebiliyor.

O iki kelime bazen saatlerce kurduğun cümlelerden daha ağır geliyor.

Belki de bu yüzden sustum.

Kimseye küstüğüm için değil. İnsanlardan nefret ettiğim için hiç değil. Sadece her duygunun herkesin önüne bırakılmayacağını öğrendim. Herkes aynı özeni göstermiyor. Bazı insanlar, sana emanet edilen bir cümleyi bile taşıyamıyor.

Ben de anlatmak yerine yazmaya başladım.

Yazı benim için bir hobi olmadı hiçbir zaman. Yazmak, içimde biriken seslerin birbirini ezmesini engelleyen tek yol oldu. Konuşamadığım zaman yazdım. Sevindiğimde yazdım. Kırıldığımda yazdım. Anlam veremediğim günlerde yazdım. Hatta bazen ne hissettiğimi anlayabilmek için bile yazdım.

İnsan yazarken kendine yalan söyleyemiyor.

Bir başkasına karşı güçlü durabilirsin.

"İyiyim." diyebilirsin.

Gülümseyebilirsin.

Ama satırlar senin gözlerinin içine bakıyor.

Orada rol yapmak kolay olmuyor.

Son zamanlarda daha az konuştuğumu fark edenler oldu. "Bir şey mi var?" diye soranlar da oldu. Güldüm, "Yok." dedim. Çünkü gerçekten anlatacak gücüm yoktu. Bazen insanın içinde olan şey, cümle olmaya direniyor. Ne söylersen eksik kalacakmış gibi hissediyorsun. İşte o zaman susuyorsun.

Eskiden bu sessizliği kendime kızardım.

Şimdi ise onu anlamaya çalışıyorum.

Belki de ruhum yoruldu.

Sürekli kendini anlatmaktan...

Yanlış anlaşılmaktan...

Eksik duyulmaktan...

Belki de ilk kez kendini korumayı seçti.

İşte tam burada uzun zamandır aklımdan çıkmayan bir soru beliriyor.

Acaba ruh gerçekten hapsedilebilir mi?

Bedeni bir odaya kapatabilirsiniz.

Ayaklarına zincir vurabilirsiniz.

Özgürlüğünü elinden alabilirsiniz.

Ama ruh...

Onu kim hapsedebilir?

Sonra kendime bakıyorum.

Ve cevabın dışarıda olmadığını fark ediyorum.

İnsan bazen kendi ruhunu kendi hapsediyor.

Söyleyemediği cümlelerle...

Ertelediği hayallerle...

Kırılmamak için ördüğü duvarlarla...

Kimse üzülmesin diye içine attığı onca şeyle...

Dışarıdan bakınca her şey normal görünüyor.

İşe gidiyorsun.

Eve geliyorsun.

Gülüyorsun.

Çocuklarınla oynuyorsun.

Bir kahve içiyorsun.

Bir kitap okuyorsun.

Ama kimsenin görmediği bir yerde, ruhun sessizce dizlerini karnına çekmiş oturuyor.

İşte bana göre ruhun hapisliği böyle bir şey.

Demir parmaklıkların arkasında değil...

İnsanların içinde.

Bazen düşünüyorum.

Yazmasaydım ne olurdu?

Muhtemelen yine yaşardım.

Yine işe giderdim.

Yine eve dönerdim.

Yine herkes beni aynı kişi sanırdı.

Ama içimde biriken o cümleler zamanla bana ağır gelirdi.

Belki de yazı, benim özgürlüğüm değil, nefesimdir.

Belki bu yüzden her gün elim telefona ya da bir deftere gidiyor.

Belki bu yüzden küçücük bir cümleyi bile kaydetme ihtiyacı hissediyorum.

Çünkü bazı günler insanı ayakta tutan şey, yaşadığı olay değil, onu yazmış olması oluyor.

Artık herkese her şeyi anlatmak istemiyorum.

Bu bir kırgınlık değil.

Bir üstünlük de değil.

Sadece ruhumun seçiciliği.

Bazı cümleler yalnızca yazıya emanet edilecek kadar değerli.

Bazı duygular yalnızca Allah'ın bileceği kadar derin.

Bazı sessizlikler ise anlatılmaması gerektiği için değil, anlatılabilecek bir dili olmadığı için sessiz.

Belki yıllar sonra bu satırları tekrar okuyacağım.

Belki bugünkü hâlime gülümseyeceğim.

Belki "Ne çok içine atmışsın." diyeceğim.

Belki de hiçbir şey demeyeceğim.

Ama şunu biliyorum...

Bugün burada yazdığım her cümle, ruhumun parmaklıklar arasından uzattığı bir el gibi.

Belki kimse fark etmeyecek.

Belki kimse tutmayacak.

Ama en azından ben, o elin hâlâ dışarıya uzanabildiğini biliyorum.

Belki de insanı hayatta tutan şey tam olarak budur.

Ruhunun hâlâ yazabiliyor olması.

Roman; şiirsel bir dil, metaforlarla örülü sahneler ve derin semboller üzerinden ilerliyor. “Apartmanın sakinleri” olarak karşımıza çıkan karakterler aslında içimizdeki farklı duyguları temsil ediyor: kaygı, korku, yalnızlık, sevgi, özgürlük… Böylece roman, okuru kendi iç dünyasının kat kat odalarında dolaştırıyor. İm karakteri ise hem bir yol gösterici hem de yazarın iç sesini yansıtan güçlü bir figür olarak karşımıza çıkıyor.

Topçu, sıradan gibi görünen anların bile anlatılmaya değer olduğuna inanıyor. Bu inanç, satır aralarında kendini gösteriyor:

“Düzeltmek, senin en büyük fırsatın.”

“Duygularla baş etmek için evrensel bir reçete yoktur.”

“Bir küçük kıvılcımdır mumun aydınlanmasına yeten. Yeter ki kıvılcımını bul; ışık da sende, ateş de sende.”

Kitap, okura sadece bir hikâye sunmuyor; aynı zamanda kendi içsel yolculuğuna çıkma daveti veriyor.

Yazar Hakkında

Mevlüde Topçu, 1983 yılında Denizli’nin Kızılcabölük kasabasında doğdu. Öğrenim hayatını Denizli’de tamamladıktan sonra Celal Bayar Üniversitesi Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümünden mezun oldu. Kısa bir süre öğretmenlik yaptıktan sonra bir kamu bankasında çalışmaya başladı. Evli ve iki çocuk annesi olan Topçu, yazmaya çocukluk yıllarında başladı. Onun için yazmak yalnızca kelimeleri değil, kalbini de insanlara açmanın bir yoluydu. Bugün hâlâ aynı heyecanla yazıyor; sıradan görünen anların bile anlatılmaya değer olduğuna inanıyor ve iç dünyasını okuyucularla paylaşmaktan büyük bir mutluluk duyuyor.

Hocama…

Bazı tanışmaların bir başlangıç anı yoktur, takvimde işaretlenmiş bir günü yoktur, “işte burada tanıştık” diye anlatabileceğiniz bir fotoğrafı bile olmaz, sadece kalabalığın içinde kaybolabilecek küçük bir mesaj, sıradan bir selam, bir destek cümlesi vardır ve insan o anda bunun hayatında neyi değiştireceğini asla bilemez, benim için de öyle oldu, adını bugün bile hatırlayamadığım bir WhatsApp grubunda bir destek çağrısı düşmüştü ekrana, bir çocuk kitabı yarışmadaydı, “paylaşır mısınız, destek olur musunuz” denmişti, ben de hiç düşünmeden “linki gönderirseniz seve seve oy veririm, böyle güzel niyetlere destek olmak hepimiz için onurdur” yazmıştım, o kadar, ne bir plan ne bir beklenti ne de uzun sürecek bir bağın ilk adımı olduğunu bilmek, sadece içimden gelen bir cümle, ardından teşekkür ettiniz, link gönderdiniz, “gruplarınızda paylaşırsanız mutlu olurum” dediniz, ben paylaştım, dua ettim, hatta özellikle “hocam lütfen bilin ki bunu bir karşılık için yapmıyorum” diye yazdığımı hatırlıyorum, çünkü içimde hep temiz bir niyet olsun istiyordum, bugün dönüp bakınca anlıyorum ki belki de o temiz niyet bu bağın en sağlam temeli oldu.

Sonra mesajlar uzadı, kitaplar konuşuldu, yayınlar paylaşıldı, okuduğumuz yazarlardan bahsettik, siz kendi yazılarınızı gönderdiniz, ben kendi notlarımı anlattım, bir süre sonra konuşmaların tonu değişti, resmiyet yumuşadı ama saygı hiç azalmadı, hep “hocam” diye hitap ettim, siz de aynı şekilde, fakat o hitapların içinde garip bir yakınlık vardı, insan bazen yıllardır tanıdığı biriyle bile bu kadar rahat konuşamazken sizinle sanki eski bir tanıdıkla yazışıyor gibiydim, günün herhangi bir saatinde yazabiliyor, okuduğum bir satırı heyecanla paylaşabiliyor, “şunu dinledim, çok etkilendim” diyebiliyordum, bu rahatlık zor bulunur bir şey.

Roman dosyamı ilk kez gönderdiğim günü hiç unutamıyorum, insan yazdıklarını birine yollarken aslında kalbini yolluyor, eksiklerini, acemiliğini, hatalarını, korkularını teslim ediyor, kimseye kolay kolay yapılmaz bu, ama size gönderirken içimde tuhaf bir güven vardı, sanki eleştirilmekten korkmuyordum, çünkü kırılmayacağımı biliyordum, sonra uzun bir mesaj geldi sizden, sadece “güzel olmuş” demediniz, tek tek baktınız, “burada iki nokta olmaz hocam”, “şurada kelime eksik”, “noktalama gözüme çarpıyor ama konu çok güçlü”, “merak uyandırıyor”, “devamı okutuyor”, hem eleştirdiniz hem cesaret verdiniz, o dengeyi o kadar güzel kurdunuz ki ben ilk defa yazdıklarımın gerçekten ciddiye alındığını hissettim, biri vakit ayırıp satır satır okuyorsa artık o kişi sıradan bir okur değildir, orada bir emek vardır, bir sahiplenme vardır, o gün içimden “iyi ki göndermişim” dedim, çünkü ilk kez birinin bana editör gözüyle ama kalp incitmeden yaklaştığını gördüm.

Zamanla paylaşımlar sadece yazıyla sınırlı kalmadı, hayatın içi de karıştı işin içine, yorgun olduğum günlerde “çok yormayın kendinizi hocam”, hasta olduğumda “dinlenin beden uyarır”, bir yayın öncesi heyecanlandığımda “güzel geçecek inşallah” gibi cümleler geldi sizden, bunlar küçük gibi görünür ama insanın kalbinde büyük yer eder, çünkü hissedersiniz, biri gerçekten sizi düşünüyor, formalite değil, içten.

Bir gün sohbet arasında çok doğal bir şekilde “ben de sizin manevî ablanız sayılırım hocam” dediğinizi hatırlıyorum, belki siz farkında değildiniz ama o cümle bende uzun süre kaldı, çünkü düşündükçe yerli yerine oturdu, gerçekten de öyle olmuştu, yazılarımı, planlarımı, kararsızlıklarımı, hatta aile içi meseleleri bile rahatça paylaşıyordum, insan bunu herkese yapamaz, birine iç dünyasını açabiliyorsa orada kan bağı olmasa da gönül bağı vardır, ben de o günden sonra sizi içimde hep öyle konumlandırdım, saygıyla, mesafeyi koruyarak ama kalben çok yakın.

Bu bağı en derin hissettiğim yer ise Burhan oldu, bir akşam “Hocam Burhan hazır mı, arayayım mı” diye yazdığınızda gerçekten durup ekrana bakmıştım, çünkü bir insan başkasının çocuğunun okuma saatini soruyorsa bu artık dostluk değil aileliktir, sadece “okuyor mu” demediniz, plan yaptınız, “aynı saat olsun düzen kurulsun”, “hızlı değil anlayarak okusun”, “bir dakikada kaç kelime okuyor not alalım bir ay sonra tekrar ölçelim”, “sessiz okuma da yapsın anlaması gelişsin”, “yaşına uygun kitapları kendi seçsin sevmeden olmaz” dediniz, ben bazen babası olarak bu kadar sistemli takip etmezken siz uzaktan bir öğretmen titizliğiyle, bir abla şefkatiyle ilgilendiniz, “Hazır mı hocam”, “arayayım mı”, “not alalım”, “ilerlemesini ölçelim” gibi cümleleriniz o kadar samimiydi ki içimden “bu gerçekten bizim aileden biri gibi” dedim, çünkü insan başkasının çocuğuna ancak içten bir sorumluluk hissediyorsa bu kadar emek verir.

Bu arada yazmayı bırakmayı düşündüğüm zamanlar da oldu, yorulduğum, kararsız kaldığım, “acaba bana göre değil mi” dediğim günler, tam o dönemlerde gelen “kaleminiz çok güçlü hocam sakın bırakmayın” gibi cümleleriniz beni tekrar masaya oturttu, belki sizin için sıradan bir teşvikti ama benim için yön değiştirici bir destekti, insan bazen bir cümleyle ayakta kalıyor, siz farkında olmadan o cümleleri çok kurdunuz.

Fikirizleri’ne katılmamda, yeni ortamlara girmemde, yazılarımı daha çok paylaşmamda da hep bir cesaret vardı tarafınızdan, “buraya da bakın hocam”, “katılsanız iyi olur”, “devam edin”, bu cümleler küçük görünür ama bir yazarın yolunda büyük eşiklerdir, çünkü insanın en çok ihtiyacı olan şey teknik bilgi değil, arkasında biri olduğunu bilmektir.

Bugün en başa dönüp bakıyorum, sadece bir destek mesajıyla başlamış her şey, ben bir kitaba oy vermişim, siz benim hayatıma omuz vermişsiniz, yazılarımı büyütmüşsünüz, beni eleştirmişsiniz, cesaretlendirmişsiniz, çocuğumun okumasını takip etmişsiniz, yorgunluğumu fark etmişsiniz, sevincimi paylaşmışsınız, fark ettirmeden hayatımın en iç yerine yerleşmişsiniz, bazı insanlar gerçekten gürültü yapmadan gelir ve insanın kaderine karışır, siz benim için tam olarak böyle birisiniz hocam, bu yazıyı bir teşekkür olsun diye değil, bir hatıra olsun diye yazıyorum, yıllar sonra dönüp baktığımda “hayatımda böyle bir insan vardı ve iyi ki vardı” diyebilmek için, çünkü bazı insanlar unutulmaz, bazı insanlar yazıya emanet edilir, siz de benim hayatımda yazıya emanet etmek istediğim en kıymetli insanlardan birisiniz.

Zaman geçtikçe şunu daha net fark etmeye başladım hocam, bazı insanlar hayatımıza girer ve sadece konuşur, bazıları girer ve sadece dinler, bazıları da vardır ki sessizce omzunuzda durur, siz düştüğünüzü bile anlamadan sizi tutar, sizinle aralarında büyük cümleler kurulmaz, “ben yanındayım” demezler ama varlıkları zaten başlı başına bir dayanaktır, siz de benim hayatımda tam olarak böyle bir yerde durdunuz, ne abartılı övgüler vardı ne yapay bir yakınlık ne de zoraki bir samimiyet, her şey doğal akışında ilerledi, ama o doğallığın içinde çok derin bir sahiplenme vardı.

Bazen gece geç saatlerde yazdığım bir metni gönderiyordum, “müsait olduğunuzda bakarsınız hocam” diyordum, sabah uyandığımda uzun uzun okunmuş, notlar alınmış, cümle cümle değerlendirilmiş bir mesaj buluyordum, insan bunu görünce ister istemez durup düşünüyor, kendi kendime “ben bile bu kadar dikkatle okumazdım” dediğim oluyordu, bir yazıyı sadece okumak başka bir şey, o yazının daha iyi olması için uğraşmak bambaşka bir şey, siz hep ikincisini yaptınız, hep emek verdiniz, hep ciddiye aldınız, belki de bu yüzden yazarken artık daha az korkmaya başladım, çünkü içimde şöyle bir güven oluştu, “hocam okursa zaten doğruyu söyler”, bu çok büyük bir rahatlıktı benim için.

Bir de şunu çok net hatırlıyorum, bazı yazılarımı attığımda sadece teknik yorum yapmıyordunuz, duygusuna da dokunuyordunuz, “bu satır çok kalpten gelmiş hocam”, “burada kendinizi saklamamışsınız”, “burası çok samimi olmuş” gibi cümleler kuruyordunuz, yani sadece kelimeleri değil beni okuyordunuz, bu çok nadir bir şeydir, insanı yazısından tanımak ve ona göre konuşmak, belki de bu yüzden size bir şey anlatırken kendimi açıklamak zorunda hissetmiyordum, zaten anlaşıldığımı biliyordum.

Zamanla fark ettim ki yazılarımı ilk görmek istediğim kişi siz oluyorsunuz, bir metin bitiyor, içimden otomatik olarak “hocama göndereyim” diyorum, bu bir alışkanlık değil, bir güven refleksi, insan en kırılgan hâlini ancak güvendiği birine gösterir, ben de en ham hâlimi, en eksik hâlimi rahatça size gönderebiliyordum, çünkü hiçbir zaman küçümsenmeyeceğimi, yargılanmayacağımı biliyordum, sadece “daha iyi nasıl olur” diye bakılacağını biliyordum.

Bir ara dönüp düşündüğümde şunu fark ettim hocam, hayatımda birçok insanla yazı konuştum, birçok kişi “güzel yazıyorsun” dedi, ama gerçekten gelişmem için uğraşan çok az insan oldu, siz ise sanki kendi yazınızmış gibi ilgilendiniz, hatta bazen benden daha çok ciddiye aldınız, bu insanın omuzlarına hem sorumluluk hem de kıymet duygusu yüklüyor, “biri bu kadar emek veriyorsa ben de bırakmamalıyım” diyorsunuz, galiba en çok bunu yaptınız bana, bırakmamı engellediniz.

Burhan meselesi zaten kalbimde ayrı bir yerde duruyor ama onun dışında da hayatın birçok küçük anında vardınız, bir gün bir tiyatro provasından bahsettim, heyecanımı paylaştım, “çok yakışır hocam size” dediniz, bir gün moralim düşüktü, iki satırla toparladınız, bazen sadece “okudum hocam” yazıyordunuz ama o “okudum” kelimesi bile yetiyordu, çünkü gerçekten okuduğunuzu biliyordum, göstermelik değildi, insanın en çok ihtiyacı olan şey de bu galiba, görülmek.

Bir süre sonra şunu hissetmeye başladım, yazı yolculuğumda yalnız değilim, birileri uzaktan bakıyor, takip ediyor, düşersem kaldıracak biri var, bu his insanı çok değiştiriyor, daha cesur yazıyorsunuz, daha açık yazıyorsunuz, kendinizi saklamıyorsunuz, çünkü arkanızda anlayacak bir göz var, işte ben o gözü hep sizde buldum hocam.

Bazen düşünüyorum da, eğer o gün o grupta o mesajı yazmasaydım ne olurdu diye, belki yine yazardım, belki yine bir yerlere gelirdim, ama bu kadar emin adımlarla yürüyemezdim, bu kadar güvende hissedemezdim, çünkü insanın yolculuğunda bazen bir rehbere ihtiyacı oluyor, siz benim için tam olarak öyle bir yerde durdunuz, yol göstermediniz belki ama “yürüyün hocam, ben buradayım” dediniz, en kıymetlisi de buydu zaten.

Şimdi geriye dönüp baktığımda tanışmamızın bir “tesadüf” olduğuna inanamıyorum, sanki hayatın bir yerinde yollarımızın kesişmesi gerekiyormuş gibi geliyor, bazı insanlar vardır, geçer gider, bazıları vardır, iz bırakır, siz benim hayatımda iz bırakanlardan oldunuz, hem kalemimde hem evimde hem kalbimde, bunu belki günlük hayatta çok söylemiyorum ama içimde hep şu cümle var, iyi ki varsınız hocam, iyi ki o gün o mesajı yazmışım, iyi ki yollarımız kesişmiş.

Zamanın nasıl geçtiğini bazen mesajların tarihine bakınca anlıyorum hocam, aylar geçmiş, mevsimler değişmiş, ben bir sürü şey yaşamışım ama konuşmalarımıza bakınca aradaki bağın hiç değişmediğini görüyorum, ilk günkü saygı, ilk günkü samimiyet, ilk günkü içtenlik olduğu gibi duruyor, hatta daha da derinleşmiş, insan bazı ilişkilerin zamanla eskimesine alışık, heyecanı azalır, cümleler kısalır, mesafeler artar, ama bizim sohbetlerde tam tersi oldu, sanki her geçen gün biraz daha yerleşti, biraz daha köklendi, biraz daha aileden biri hâline geldi.

Bir ara şunu fark ettim hocam, gün içinde başıma gelen herhangi bir şeyi içimden size anlatıyormuşum gibi düşünüyorum, “hocam bunu görse ne derdi”, “bunu anlatsam gülerdi”, “şu yazıyı göndersem yorum yapardı”, bu çok tuhaf ama çok sıcak bir his, insan bunu ancak çok güvendiği birkaç kişi için hisseder, çünkü bilir ki yanlış anlaşılmayacak, küçümsenmeyecek, lafın altı oyulmayacak, ben de size bir şey yazarken hiç kendimi savunmak zorunda hissetmedim, cümleleri süslemeye çalışmadım, olduğum gibi yazdım, çünkü olduğum gibi kabul edildiğimi hissettim.

Bir de sizde çok sevdiğim bir şey vardı hocam, hiçbir zaman yukarıdan konuşmadınız, hiçbir zaman “ben daha iyi bilirim” tavrı olmadı, hep yan yana durdunuz, sanki aynı sırada oturan iki öğrenci gibiydik, birlikte öğreniyor, birlikte büyüyorduk, bu yüzden söyledikleriniz nasihat gibi değil, yol arkadaşlığı gibi geliyordu, insan en çok buna kulak verir zaten, tepeden gelen söze değil, yanında yürüyenin sesine.

Mesajlarımızın arasında bazen çok küçük görünen ama benim içimde büyük yer eden anlar var, mesela sadece “okudum hocam” yazdığınız günler, kimse için sıradan bir cümle, ama benim için bir işaret gibi, “yalnız değilsiniz, biri yazdıklarınızı görüyor”, ya da bir sabah attığınız “günaydın hocam” mesajı, ya da bir cümlenin altını çizip “burayı çok sevdim” demeniz, bunlar belki dışarıdan bakınca fark edilmez ama bir yazarın iç dünyasında çok derin yerlere dokunur, çünkü yazı biraz yalnızlıktır, insan çoğu zaman boşluğa konuşur gibi hisseder, ama biri gerçekten dinliyorsa o yalnızlık azalır, ben o azalmayı hep sizinle hissettim.

Şunu da itiraf etmeliyim hocam, bazı dönemler yazdıklarımı ilk sizin görmemeniz bana eksiklik gibi gelmeye başladı, sanki bir şey yarım kalmış gibi, bir metni yazıp size göndermeyince tamamlanmamış hissediyordum, bu aslında farkında olmadan sizi yolculuğumun bir parçası yapmam demekti, sadece okuyan değil, sürecin içinde olan bir parça, bir tanık, bir destek, belki de bu yüzden “manevî abla” ifadesi bende bu kadar yer etti, çünkü gerçekten abla gibi durdunuz hayatımda, gerektiğinde eleştiren, gerektiğinde cesaret veren, gerektiğinde sadece dinleyen.

Bazen kendi kendime şunu düşünüyorum hocam, insan hayatında çok kişi tanıyor ama çok az kişi kalbine yerleşiyor, çoğu insan gelir geçer, isimler unutulur, sohbetler silinir, ama bazıları vardır, hafızadan değil kalpten hatırlanır, siz benim için hep o ikinci grupta oldunuz, çünkü sadece konuşmadık, birlikte bir süreç yaşadık, yazılarımın büyüdüğüne, cesaretimin arttığına, Burhan’ın kelimelerinin çoğaldığına, benim daha çok kendim olduğuma birlikte şahit olduk, bu şahitlik bile başlı başına bir bağ aslında.

Şimdi dönüp ilk güne bakıyorum, o küçük destek mesajına, o basit “link atın hocam” cümlesine, insan gülümsüyor, koca bir hikâye o minicik cümlenin içinden çıkmış, bazen kader gerçekten böyle çalışıyor galiba, büyük kapıları küçük kelimeler açıyor, ben bir kitaba destek olduğumu sanmıştım, meğer Rabbim bana bir yol arkadaşı, bir rehber, bir manevî abla nasip ediyormuş, bunu sonradan anlıyor insan.

Bu satırları yazarken içimde tek bir his var hocam, minnet, abartısız, gösterişsiz, sessiz bir minnet, iyi ki yollarımız kesişmiş, iyi ki yazılarımı size göndermişim, iyi ki eleştirmişsiniz, iyi ki cesaret vermişsiniz, iyi ki Burhan’ı sormuşsunuz, iyi ki “devam edin hocam” demişsiniz, belki siz yaptıklarınızı sıradan görüyorsunuzdur ama benim hayatımda bıraktığı iz hiç sıradan değil, bazı insanlar unutulmaz, bazı insanlar hayatın en temiz yerinde saklanır, siz benim için hep orada kalacaksınız hocam, kalbimin en saygılı, en müteşekkir yerinde.

Bazen insan bazı duyguları yüksek cümlelerle anlatamaz hocam, ne kadar süslerseniz o kadar eksik kalır, ne kadar büyütürseniz o kadar yapaylaşır, bazı hisler sadece sade bir teşekkür gibi durur insanın içinde, sessiz ama derin, ben de bugün geriye dönüp baktığımda tam olarak böyle hissediyorum, hayatımın içinden geçen onca insan arasında bazı isimler silikleşmiş, bazı sohbetler unutulmuş, bazı yüzler bulanıklaşmış ama bazıları var ki sanki hep aynı netlikte duruyor, yıllar geçse de değişmeyecek gibi, siz benim hafızamda öyle bir yerde duruyorsunuz hocam, ne bir kalabalığın içinde kayboluyorsunuz ne de hatıraların arasında siliniyorsunuz, aksine her hatırlayışta biraz daha kıymetleniyorsunuz.

İnsan bazen düşünüyor, “ben bu yolda tek miydim” diye, sonra dönüp izlere bakıyor, meğer hiç tek yürümemiş, birileri uzaktan dua etmiş, birileri yazdığını okumuş, birileri “devam et” demiş, birileri düştüğünde fark ettirmeden tutmuş, işte o görünmeyen eller olmasa belki yol da yarım kalacakmış, ben bugün kalemimle ilgili neye güveniyorsam, yazarken ne kadar cesursam, oğlumun okuma defterinde gördüğüm her küçük ilerlemede ne kadar huzurluysam, bütün bunların içinde sizin de payınız olduğunu çok net biliyorum, bu yüzden bu satırlar bir teşekkürden çok bir teslim gibi, “hakkınızı inkâr edemem” demek gibi.

Belki günlük hayatta bu kadar uzun uzun konuşulmuyor bunlar, belki bir mesajın içine sığmıyor, belki sadece “Allah razı olsun hocam” deyip geçiyoruz, ama insanın kalbinde bazı cümleler büyüyor, yıllarca orada kalıyor, işte bu yazı biraz da o birikmiş cümlelerin hâli, size duyduğum saygının, minnetin, muhabbetin yazıya dökülmüş şekli, çünkü bazı insanlar söylenmeden bırakılmamalı, bazı insanlar hayattayken bilinmeli, “iyi ki varsınız” denmeli.

Şuna bütün kalbimle inanıyorum hocam, bazı tanışmalar tesadüf değil, insanın yoluna birileri özellikle çıkarılıyor, biri kalemine dokunsun diye, biri yorgunken omzuna el koysun diye, biri çocuğuna sahip çıksın diye, biri “yalnız değilsin” hissini versin diye, siz benim hayatımda tam olarak böyle bir yere denk geldiniz, belki siz sıradan bir destek olarak gördünüz yaptıklarınızı ama benim hikâyemde yeri hiç sıradan değil.

O yüzden bugün içimden sadece şu geçiyor hocam, iyi ki o gün o mesajı yazmışım, iyi ki sizi tanımışım, iyi ki yollarımız kesişmiş, iyi ki hayatımda “manevî ablam” diyebileceğim bir gönül bağı olmuş, Rabbim sizi hep hayırla karşılaştırsın, kalbinizdeki iyiliği eksiltmesin, nasıl benim yoluma ışık olduysanız sizin yolunuzu da hep aydınlık etsin, ve yıllar sonra bile dönüp baktığımda aynı cümleyi kurabileyim istiyorum, “iyi ki varsınız hocam.”

Bugün geriye dönüp baktığımda hocam, uzun uzun cümleler kurmak istemiyorum aslında, bazı duygular anlatılmıyor, sadece kalpte duruyor, siz benim hayatımda tam olarak öyle bir yerdesiniz, adı konulmadan kıymetli, gösterilmeden derin, sessiz ama çok güçlü. İyi ki yollarımız kesişmiş, iyi ki sizi tanımışım, iyi ki yazılarımı, dertlerimi, sevinçlerimi gönül rahatlığıyla paylaşabildiğim bir “hocam”ım olmuş.

Rabbim kalbinize koyduğu o merhameti eksiltmesin, emeğinizi bereketlendirsin, adımlarınızı hayırla kolaylaştırsın, hanenize huzur, ömrünüze sağlık, gönlünüze ferahlık versin. Evladınızla, ailenizle hep yüzünüz gülsün, yetiştiğiniz her insandan size dua dönsün, iyiliğiniz kat kat size ulaşsın. Allah sizi hem dünyada hem ahirette güzel insanlarla karşılaştırsın, yolunuzu açık, kalbinizi hafif, yükünüzü az eylesin.

Benim hayatımdaki yeriniz hep hayırla anılacak hocam.
İyi ki varsınız.
Allah sizden razı olsun.

Ama dinle… Bu söylediğimi anlamadan çekip gitme.

Çünkü bu, seni yok saydığım bir yerden değil…

Sana ilk kez böylesine yer açtığım bir yerden geliyor.

Senin gözümde bir şey olduğun günlerde, sana hep roller giydirdim.

Bazen bir kahraman, bazen bir liman, bazen bir yolculuk sandım seni.

Beklentilerle, ihtimallerle, keşkelerle kuşattım.

Seni kendi yansımam sandım.

Ama yanılmışım.

Sana ne yüklediysem, sende onu aradım.

Oysa sen belki de sadece sendin.

Şimdi, sana dair her şeyi indirdim omuzlarımdan.

Artık benim gözümde bir hiçsin.

Ve tam da bu yüzden: sen, şimdi benim için her yerdesin.

Çünkü hiçlik bir boşluk değil, bir sonsuzluktur.

Seninle aramdaki her tanım eridiğinde,

“Sen” olan şeyin kabuğu kırıldığında,

Gerçekliğin en saf, en arınmış haliyle karşılaştım.

Senin gözümdeki ağırlığın değil, ağırlıksızlığın kıymetli artık.

Çünkü “hiç” olmak; ne eksilmek ne kaybolmak…

Bütün fazlalıklardan sıyrılmak.

Ben artık seni olduğun gibi görüyorum.

Bir iddia, bir unvan, bir ihtiyaç olmadan…

Sadece bir varlık olarak.

Ve biliyor musun, bu bakışta birliğin sesi var.

Ne ben senden üstünüm,

Ne sen benden.

İkimiz de aynı sessizliğin içinde,

Aynı “bir”e ait yolcularız artık.

Belki bir daha hiç konuşmayacağız.

Belki göz göze bile gelmeyeceğiz.

Ama içimde bir yer var ki,

Orada sen artık bütün ihtimallerin dışında,

Ve tam da bu yüzden en gerçek halinle duruyorsun.

Hiçliğin ortasında…

Bütünlüğün kıyısında…

Ben sana “artık benim gözümde bir hiçsin” derken,

Seni silmedim.

Sana nihayet yer açtım.

Sen de buna layıktın.

Bu yazı, Bedirhan Gökçe'nin bir şiirinde geçen “Artık benim gözümde bir hiçsin” dizesinin bende bıraktığı yankıyla yazıldı. Onun şiirinde acının dili vardı.

Bende ise bu cümle, bir teslimiyetin, bir arınmanın ve birliğe açılan içsel bir selamın yankısı oldu.

İnsan hayatı hep uzun sanıyor. Yarınları garanti gibi görüyor. Yapacaklarını erteliyor, söyleyeceklerini içine atıyor, seveceklerini bekletiyor. Oysa bazen küçücük bir şey bütün düzeni bir anda değiştirebiliyor. Bir çayın yanında fark etmeden yenen bir yer fıstığı bile insana nefesin ne kadar kıymetli olduğunu hatırlatabiliyor.

Hayat garip… İnsan en büyük dersleri çoğu zaman önemsemediği şeylerden alıyor. Çünkü mesele bazen yer fıstığı değil; insanın kendini ölümsüz sanması. Sürekli yetişilecek işler, kazanılacak paralar, çözülecek problemler var. Ama bütün bunların ortasında insan yaşamayı unutabiliyor. Çocuklarının sesini gerçekten duymayı, annesinin duasını hissetmeyi, sevdiği insanlara vakit ayırmayı erteleyebiliyor.

Sonra bir an geliyor. Küçücük bir şey insanın nefesini daraltıyor. Ve insan ilk kez gerçekten nefes almanın ne büyük nimet olduğunu fark ediyor. O an anlıyorsun; hayat dediğimiz şey aslında bir saniyelik. İnce bir çizgi üzerinde yürüyoruz hepimiz. Bu yüzden belki de mesele ne kadar yaşayacağımız değil, yaşarken neyi gerçekten hissedebildiğimiz.

Bazı insanlar uzun yaşayıp kendine hiç yaklaşamıyor. Bazılarıysa kısa anların içine koskoca bir ömür sığdırabiliyor. Belki de hayat, insana en büyük gerçeği en küçük şeylerle anlatıyor. Bazen bir sözle, bazen bir sessizlikle, bazen de küçücük bir yer fıstığıyla.

Gerçekten var olmak, daha çok şeye sahip olmak değil; daha çok “olmak”tır. Daha az şey yapmak ama daha derin yaşamak… Daha az konuşmak ama daha çok hissetmek… Daha az sahiplenmek ama daha çok paylaşmak…

Çoğu insan yaşadığını sanır, oysa aslında sadece hayatta kalıyordur. Gerçekten yaşamak, nefes almak ya da günleri geçirmekten öte bir şeydir. Bu farkındalık, insanın içsel bir eşiği aşmasıyla başlar.

Bir sabah uyandığınızda güne sadece başlamak için değil, keşfetmek için gözlerinizi açabiliyorsanız, o an yaşam gerçek anlamına kavuşmuştur. Gece uykuya dalarken kaçış değil, teslimiyet hissediyorsanız; sohbetlerinizde kelimeler değil ruhlar buluşuyorsa, işte o zaman “var olmak” deneyimine adım atmışsınızdır.

Gerçek yaşamak, görmenin ötesinde hissetmektir. Bir gülümsemeye şahit olduğunuzda onun ardındaki hikâyeyi görebilmek… Bir çocuğun gözlerindeki masumiyeti izlediğinizde, içsel sevgiye dokunabilmek… Dostlarla paylaşılan bir çayın, sadece bir içecek değil; bağları derinleştiren bir an olduğunu fark edebilmek…

Yaşamın sırrı, detayların ardındaki anlamı görebilmekte gizlidir. Dış dünyanın değişmesini beklemek boşunadır. Dünya değişmez; insan değişir. Ve insan değiştikçe, dünya da onun gözünde bambaşka bir hâl alır.

Gerçekten var olmak, daha çok şeye sahip olmak değil; daha çok “olmak”tır. Daha az şey yapmak ama daha derin yaşamak… Daha az konuşmak ama daha çok hissetmek… Daha az sahiplenmek ama daha çok paylaşmak…

Mutluluk için değil, anlam için yaşamak… Başarı için değil, gelişim için ilerlemek… Sevilmek için değil, sevmek için kalbini açmak…

Yaşam, ulaşılması gereken bir hedef değildir. Yaşam, başlı başına yolun kendisidir. Onu gerçekten görebildiğimizde, hayat artık bir yük değil; ruhumuzun en kıymetli yolculuğu hâline gelir.

Bazen hayata dönüp baktığımda, en büyük armağanların çoğunu geç fark ettiğimi anlıyorum. Hep gözümün önündeydiler, ama ben görmeyi bilmiyordum. Bir lokmanın içindeki rahmeti, bir nefesin ardındaki kudreti, bir çocuğumun gözlerime bakışında gizlenen sevgiyi… Meğer şükür dediğimiz şey, görünmeyeni görme sanatıymış.

Şükür, yalnızca “hamd olsun” demek değil; kalbin, aklın ve ruhun aynı anda “fark ettim” demesidir. Yolda yürürken ayağımın yere basabilmesi, parmaklarımın hâlâ kıpırdayabilmesi, uykudan uyanabilmem, suyun boğazımdan akıp geçmesi… Bunlar hep sessiz mucizeler. Ve ben çoğu zaman, ancak bir eksiklik yaşadığımda fark ediyorum elimdekinin kıymetini.

Bir gün ateşler içinde kıvranırken, tek dileğim biraz rahat nefes alabilmekti. O an anladım ki sağlıklı bir nefes, aslında hayattaki en büyük servetmiş. Yıllardır her an sahip olduğum ama hiç şükretmediğim bir hazine. İşte o gün, bana en basit görünen şeyin aslında ne kadar büyük bir nimet olduğunu öğrendim.

Şükür, sadece bollukta değil, yoklukta da insanı ayakta tutan bir sırdır. Kaybettiklerim bana sabrı öğretti; kalanlarım ise şükrü. Artık biliyorum ki, hayatın acıyan yerlerine şükürle dokununca yara kabuk bağlıyor, içimdeki karanlık yavaş yavaş aydınlığa dönüyor.

Bugün anlıyorum ki şükür, sadece elimde olanlara değil, elimden alınanlara da teşekkür edebilmektir. Çünkü alınan her şey, bana kalıcı olmadığımı hatırlatıyor; verilen her şeyse Rabbimin “hala seni görüyorum” demesi gibi geliyor.

Belki de şükür, insanın en saf duasıdır: Söze dökülmese bile kalbin sessizce eğilmesidir. Ve ben artık biliyorum; görünmeyeni görebildiğim sürece, hiçbir zaman fakir değilim.

Gerçekten Ne İstediğini Biliyor Musun? Kitabımı okumuş olmak için okuyan, hatta hoşuma gitmeyecek şekilde yorumlayan biri vardı. İşte bu yazı, ona tersinden bir cevap.

Aman ha! Sakın “Ben kimim?” diye sorma. Boşver gitsin. Kendini tanırsan işler karışır; kim olduğunu öğrenirsen belki sorumluluk alırsın. En iyisi herkesin sana biçtiği kimliği giyip geziyormuş gibi yap. Zaten sorgulamayan insan, ne güzel uyur!

İstediğin şeyi bulmaya kalkma. Millet ne diyorsa onu iste: “Ev al, araba al, çocuk okut.” Mis gibi formül. Kendi arzunu bulursan başın ağrır. Sen sıraya gir, kafanı karıştırma.

Sakın “Neden?” deme. “Neden istiyorum?” sorusu tehlikeli. Çünkü nedenini bilirsen, yapmak zorunda kalırsın. En iyisi motivasyonu kahveden, üç beş beğeniden bul. Derin nedenlerle uğraşma, mideni bozar.

Karar falan verme. Akışına bırak (!) diyenlerin arkasına saklan. Onlar da yönsüz, sen de yönsüz, ne güzel uyum! Karar almak risklidir. Risk alma, ekran kaydır.

Sakın bir şey yapma! Harekete geçenler yorulur. Sen hayalini kur, Instagram’a story at, “bir gün” dersin, olur biter. Zaten hayal etmek yetmez mi?

Engel gördün mü? Hemen geri dön! Duvara çarptın mı? Uyu. Unutma: Pes edenler huzurludur, savaşanlar yorgun. Sen hep konfor alanında kal, mis gibi.

Sakın yüzleşme! Korkularını sakla, cebine koy, nereye gitsen yanında taşı. Hem zaten korku güzel bahane verir: “Yapamadım çünkü korktum.” Tertemiz gerekçe!

Geçmişe sıkı sıkı tutun. Affetme, salıverme. Her gece aynı yaraları kaşı. Böylece kimse senden “özgür” diye bahsetmez, ama “drama kralı/kraliçesi” diye bahseder. Bu da bir başarıdır.

Düşersen yerde kal. Kalkmaya ne gerek var? Yer çekimiyle uğraşılmaz. Hem yerde yatınca manzara da farklı olur. (!) Başarısızlığın tadını çıkar, kimse seni rahatsız etmesin.

Kendine sakın güvenme. Başkaları sana ne derse, sen de ona inan. Kendini değersiz hissetmek, modern çağın modası. Trendlere uy, değer arama!

Kendi başına sürün. Kimseyle paylaşma, kimseye açılma. Yardım istemek mi? Aman ha, gururunu incitme! Tek başına çırpın, daha dramatik olur.

İnanç falan hikâye. Azim mi? O da gereksiz. Nasıl olsa Netflix’te yeni sezon geldi. Sabır çekmek yerine dizi maratonu çek. Aynı şey işte.

Değişme sakın! Eski kal, pas tut, köklen. Değişim cesurların işidir; sen “ben böyle iyiyim” de. Dünyanın seni beklediği yok zaten.

Gerçek güç? Abartılıyor. Güçlü olmak yorucu. Zayıflıklarını kabul etme, sakla. Maskeyle gez, daha şık durur. Gücün, “ben yapamam” cümlesinde gizli olsun. Oh, ne tatlı bir huzur!

Eğer bütün bu yazılanları uygularsan, tebrikler!

Hayatını garanti şekilde boşa harcayabilirsin. Ama için için “Keşke…” diye yanarsan, işte o zaman asıl ters psikoloji devreye girer: Demek ki aslında yolculuğa çıkmaya hazırsın.

Birlikte çıktık yola,
Omuz omuza,
Sırtta üç taş gibiydik:
Biri Sin, biri Ser, biri bendim.

Biz,
Sırların fısıldandığı,
Duaların kalpten yükseldiği bir kardeşliktik.
“Senden Sır Saklanmaz” dedik adına,
Ama unuttuk belki:
Sır, yürek taşıyana verilir.
Hafızada değil, emanette durur.

Ser susardı çoğu zaman,
Ama sustuğu yerde ihlas yükselirdi.
Ser, bir ayeti açınca sanki gökyüzü biraz daha yakınlaşırdı bize.
Bir ayeti saatlerce çevirirdik etrafımızda,
Yorulmazdık.
Çünkü biliyorduk:
Kelamın gölgesinde, kardeşlik çiçek verir.

Sin,
Ne okursak okuyalım,
Aynı teslimiyetle dinlerdi.
Kalbi o kadar açıktı ki,
Bir bakışıyla bile duayı tamamlardı.
Sin susarken, ben kalbimle dinlerdim onun sessizliğini.

Ben mi?
Konuşurdum çok,
Belki lüzumsuz gelirdi size,
Ama o kelimeler içimin kırık dökük dualarıydı.
Ben konuşurdum çok, ama her cümlemde sizinle geçen bir an vardı.
Ben susamadığım için yanınızda kalabildim belki.
Şimdi susuyorum da,
Yanınızda değilim.

Yürürdük birlikte,
Yalnız yürüyüşler değil bunlar…
Bir deftere mürekkep akıtır gibi değil, rüzgâra dua fısıldar gibi okurduk dağlarda.
Kitaplar elimizde değil, kalbimizde açılırdı.
Ve bazen bir ayet, bir çam ağacının dibinde
hayatımıza gölge olurdu.

Sonra bir şey oldu.
Ben çekildim.
Bilmiyorum, çağrılmadığım bir yere mi gitmiştim,
Yoksa fark ettirmeden itildim mi?
Siz hâlâ berabersiniz.
Hissedar gibisiniz hâlâ o manevi şirkette.
Ama ben sadece
bir defterin kenarında unutulmuş notum artık.

Yalnızım.
Ama yemin ederim,
Sır hâlâ bende.
Kalbimin en derin köşesinde
üzerinde üç isim yazılı bir taş gibi duruyor.

Her gün sizi düşünmeden geçmeyen bir günüm olmadı.
Bir rüzgar estiğinde,
bir yaprak düşerken,
bir dua okunurken,
bir sayfa çevrilirken…
Mutlaka siz vardınız.
Biz sadece kitap okumazdık; ayetleri hayatın arasından toplardık birlikte.

Ve biliyorum,
Siz artık başka yolların yolcularısınız.
Ama ben hâlâ aynı dağın yamacındayım.
Aynı yürüyüşün hayalini yürüyorum.
Sesleniyorum içinizden birine:
Duyuyor musun?

Ben artık o grubun bir ferdi değilim belki.
Ama hâlâ her gece
“Allah’ım, bizleri bir araya getiren şeyden ayırma,”
diye dua ediyorum.

Çünkü sır saklanmazdı bizce.
Ama şimdi,
Sır kimde kaldı bilmiyorum.
Belki de sadece bende.
Belki de bende kalması gerekiyordu.

Bir çocuk ağlıyor içimde hâlâ,
Kırılmış oyuncaklarının başında.
Ve bir ihtiyar inliyor derimde,
Son secdesini bulamamış halde.

Ya Rab!
İçimdeki bu geceyi gündüze çevir,
Bu yükü taşıyamaz omuzlarım.
Ya beni sen al,
Ya bana sen gel…

Ramazan Turhan

Bir anlam var, bir maksat var. Tesadüf diye bir şey yok; her şey bir düzenin içinde, görünmeyen bir el tarafından yazılmış gibi.

Matrix’te Neo, yaşadığı dünyanın bir simülasyon olduğunu fark ettiğinde hayatı kökten değişti. Peki biz? Biz de benzer bir uykunun içinde yaşamıyor muyuz? Her gün aynı alışkanlıklarla uyanıyor, aynı kalıplarla düşünüyor, aynı cümleleri tekrar ediyoruz. Gözlerimiz açık, ama kalbimiz çoğu zaman kapalı.

Görünmez zincirlerimiz var: Telefon ekranına gömülüp saatlerimizi harcıyoruz. Başkasının beğenisine göre şekillenen hayatlar sürüyoruz. Maddi kaygılarla öyle meşgul oluyoruz ki, kendi varlığımızın anlamını unutuyoruz. Sanki biri, bize sürekli mavi hap uzatıyor: “Uyanma, sorgulama, böyle gelmiş böyle gider.”

Ama bir de kırmızı hap var. O da içimizdeki bir fısıltı: “Bu gördüğün dünya geçici, aldanma.” İşte farkındalık bu noktada başlıyor. Yolda yürürken gökyüzüne bakmayı unutmuşsan, kırmızı hap gökyüzünün mavi oluşunu sana yeniden hatırlatır. Çocuğunun sana koşup sarıldığında hissettiğin sıcaklık, kırmızı hapın ruhuna değmesidir.

Gerçekten uyanmak kolay değildir. Çünkü uyanan insan, kalbinde boşluğu fark eder. Her şeyin gelip geçtiğini görür, dünyevi ağırlıkların geçici olduğunu hisseder. Ama aynı zamanda şunu da öğrenir: Bir anlam var, bir maksat var. Tesadüf diye bir şey yok; her şey bir düzenin içinde, görünmeyen bir el tarafından yazılmış gibi.

Bir gün bir dostunun elinden tutup kaldırdığı anı düşün. “Bunu neden yaptı?” diye sorsan, belki kendisi bile bilmez. Ama senin için bir işaret olur: Yalnız değilsin. Evren, sana görünmeyen bağlarla dokunuyor. İşte Matrix’in kodları aslında bu bağları işaret ediyor.

Özgürlük, zincirsiz yaşamak değil; zincirlerin aslında bir imtihan olduğunu kavrayabilmektir. Farkındalık, “Benim hayatım bana verilmiş bir emanet; ben bu emaneti nasıl yaşıyorum?” sorusunu sormaktır.

Ve bazen tek bir soru, bütün Matrix’i çökertebilir.

                Defne’nin aynı onun gibi çok akıllı bir arkadaşı varmış ve arkadaşının adı Doğan’mış. Doğan ve Defne komşuymuş ve okuldan eve gider evden okula birlikte giderlermiş.

                Bir Gün Doğan okula gelememiş. Defne niye Doğan’ın okula gelmediğini anlamamış ve okul çıkışı Doğan’ın evine gitmeye karar vermiş ve okul çıkışı olmuş. Defne Doğan’ın evine gelmiş. Doğan’ın annesine niye bugün Doğanın okula gelmediğini sormuş. Doğan’ın annesi hasta olduğu için okula gelemediğini söylemiş ve kapıyı kapatmış.

                Bir gün Defne ve Sınıf arkadaşları Trafik parkına gitmek için hazırlanmışlar ve Öğretmenleri iki saat sonra arabanın geleceğini söylemiş. Ve iki saat dolmuş ve arabaya binip gitmişler. Oraya varınca hiçbir şey yokmuş. Ne çocuk parkı ne pamuk şekerci ne de elma şeker dağıtanlar varmış.  Ama yine de oradaki arabalar çok güzel görünüyormuş. Defne’nin öğretmeni Defnegillerin yaramaz olmadığını görünce onlara 3 tur daha attırmaya karar vermiş.

                Defne ve Doğan orada çok eğlenmişler ve yorulmuşlar ve bir yerde oturmaya karar vermişler. Defne ve Doğan tam oturacakken otobüs gelivermiş.  Defne ve Doğan koşarak en öne binmişler. Çünkü arkadaşlarından önce dinlenmek istiyorlarmış ve arkadaşları gelir gelmez otobüs yola çıkmış.

                Okula vardıklarını fark edince koşarak sınıftan çantalarını alıp eve koşarak gitmişler ve Defne yatağa uzanmış ve uykuya dalmış…

“Akıllı bir adam evlenmemelidir çünkü hiç kimse kitaplara ve karısına aynı şekilde hizmet edemez.”
Bu cümle ilk bakışta provokatif bir yargı gibi durur. Kadını ve evliliği küçümseyen, kitapları yücelten bir tarafı vardır. Ama derinleştikçe bu söz, sadece kadın-erkek ilişkisine değil, insanın adanmışlık hâline, zamanın sınırlılığına ve seçmek zorunda kaldığımız önceliklere dokunur.

Bir adamın ya da bir insanın hayatında kaç “ilâh” olabilir? İnsan kalbi bir tapınaktır ve o tapınağa aynı anda sadece bir tanrı sığar. Kitaplar da, eş de, aslında “adanmışlık” isteyen iki farklı tanrıdır. Kitaplar zihni, ruhu ve hayali sürekli bir hizmete çağırır; onları ihmal ettiğinde küser, bilgisizliğin karanlığıyla cezalandırır. Eş ise kalbi, bedeni, günlük hayatı ve bütün bir duygusal haritayı ister. Onu ihmal ettiğinde ise sevgisizlik, kırgınlık ve yalnızlıkla karşı karşıya kalırsın. İşte mesele tam da burada düğümlenir: İkisini birden aynı yoğunlukta beslemek mümkün müdür?

Kitapların Sessiz Çağrısı

Kitap, insana hiçbir zaman doğrudan hesap sormaz. Tozlu raflarda bekler; açmasan da sana bağırmaz. Ama kendi sessizliğiyle insanın içini kemirir. Orada dururken “beni açmadın, beni okumadın, bana vakit ayırmadın” demez. Fakat zihnin bir yerinde, okunmamış kitapların ağırlığı koca bir borç gibi taşınır. Bir yazarın on yıllarını verip yazdığı, insanlığın tecrübelerinin damıtıldığı bir cildi eline almamak, insanda gizli bir suçluluk bırakır.

Kitapla bağ kuran insan bilir ki, her sayfa bir pencere, her satır bir kapıdır. Kapıyı açmazsan içeride ne var bilemezsin. Ve akıllı adam –yani düşünen, sorgulayan, araştıran adam– bu kapıları açmadan duramaz. Onun için kitap, sadece kâğıt ve mürekkep değildir; hayata açılan yüzlerce olasılık kapısıdır.

Kadının Sesli Çağrısı

Kadın, kitap gibi sabırlı değildir. Sevgi, ilgi ve emek talebini sessizce beklemez. Hissedemediği ilgiyi, duymadığı sevgiyi doğrudan söyler, istemezse kırılır, darılır, hesap sorar. Bu yönüyle kadının varlığı, kitaplardan çok daha talepkâr, çok daha canlıdır. Evlilik, sadece iki bedenin yan yana gelmesi değil; iki farklı dünyayı sürekli onarmak, beslemek, dengelemek demektir.

Eşin sesi, kitabın sessizliğinden daha baskındır. Çünkü kitap sana sabaha kadar sessizce eşlik eder ama eş, gece uykusuzluğunu da, gündüz yorgunluğunu da seninle paylaşır. Kitap sana bir karakterin dramını okutur; eş ise kendi dramını doğrudan senin önüne koyar.

Çelişkinin Kaynağı: Zaman ve Adanmışlık

Bütün mesele, insanın sınırlı bir ömrü olmasıdır. Ömür dediğin, belki üç beş on yıl okuma, üretme, sevme ve sevilmeye ayrılmış dar bir zaman aralığı. İşte bu zaman darlığında kitaplara ve eşe aynı yoğunlukta hizmet etmek zordur. Çünkü her ikisi de “tamamen bana ait ol” der. Kitap senin zihnini ister, eş ise yüreğini.

Burada bir karşıtlık doğar: Zihinle kalbin savaşı. İnsan ya zihnini doyururken kalbini aç bırakır ya da kalbini doyururken zihnini ihmal eder. Oysa akıllı adam, her ikisini de ihmal etmemenin yollarını arar. Ama bu yol kolay değildir.

Tarihten Örnekler

Büyük filozofların, şairlerin ve düşünürlerin hayatlarına bakarsak, çoğunun ya yalnız yaşadığını ya da evliliklerinde büyük fırtınalar koptuğunu görürüz. Nietzsche hiç evlenmedi, çünkü evliliğin düşünceye engel olacağını düşündü. Tolstoy evlendi ama karısıyla büyük çatışmalar yaşadı; karısı onun dini fikirlerine katılmadı, Tolstoy da onun dünyalığını eleştirdi. Kafka, nişanlısına bile sürekli tereddütle yaklaştı; “yazmakla evlilik birbirine düşmandır” dedi.

Tarihte istisnalar vardır ama genelde büyük eserlerin ardında yalnızlık, inziva ve evliliğin yüklerinden uzaklaşma görülür. Demek ki bu söz, bir hakikat çekirdeğini içinde barındırıyor: Kitapla evlilik arasında bir rekabet var.

Günümüz İnsanına Düşen

Peki bu durumda evlilikten vaz mı geçmeliyiz? “Akıllı adam evlenmemelidir” cümlesi mutlak bir hüküm gibi görünse de, aslında bir uyarı. İnsan, hangi yolun onu daha fazla besleyeceğini seçmek zorunda. Kimisi için evlilik, hayatın en verimli okulu olur. Çocuklarının gözünden hayatı yeniden okumak, eşinin desteğiyle ayakta kalmak, kitapların veremediği bir tecrübeyi verir. Kimisi içinse evlilik, zihnin zincirlenmesi, hayallerin daralmasıdır.

Akıllı adam, evliliğe girecekse bile bunun bedelini bilerek girmelidir. Kitaplarla ilişkisini tamamen sürdüremeyeceğini, bazı geceler sayfaları değil eşinin gözlerini okuyacağını, bazı sabahlar kitap yerine çocuğunun kahkahasını seçeceğini bilmelidir. Yani mesele evlenmek değil, evliliğin getirdiği eksilmeyi göze almaktır.

Kitap ve Kadın Birbirine Rakip mi?

Belki de bu sözü tersinden okumalıyız: Kadın da bir kitaptır. Hatta en karmaşık, en derin, en okunmaz kitaptır. Onun her hareketi, her sözü, her susuşu ayrı bir cümledir. Ve belki de asıl mesele, “kadına kitap gibi” yaklaşabilmektir. Onu bir metin gibi çözmek, sabırla okumak, yanlış anladığında dönüp tekrar gözden geçirmek… Bu bakış açısıyla, kadınla evlilik kitapları ihmal ettirmez; tam tersine, kitapların öğrettiği derin bakışı evlilikte uygulamanın bir yolunu açar.

Sonuç: İki Taraflı Bir Hakikat

Sözün bize hatırlattığı şey, hayatın sınırlılığıdır. İnsan aynı anda her şeye “tam” hizmet edemez. Kitaplar da, kadın da insandan bütün bir adanmışlık ister. Bazen biri ağır basar, bazen diğeri. Akıllı adamın yapacağı şey, bu çelişkinin farkında olmak ve dengesini kendi yolculuğuna göre kurmaktır.

Belki de en doğrusu şudur: Akıllı adam evlenmemeli değil; evliliğini de bir kitap gibi, kitabını da bir eş gibi görmelidir. Her ikisine de aynı şefkatle, aynı sabırla, aynı emekle yaklaşmalıdır. Çünkü nihayetinde insan, ne kitapla ne kadınla tek başına bütün olur; ama ikisini de hakkıyla okuduğunda, hem zihni hem kalbi aydınlanır.

Uyanınca fark ettim 

O gece yıllar öncesinden bir yüzle karşılaştım rüyamda. Ortaokuldan bir arkadaş… Oysa yıllardır ne konuşmuşluğum var, ne de görmüşlüğüm. Ama o an, yanımda beliriverdi.

Saçlarını örten peruğunu çıkarıp, kel başını gösterdi: “Rahim ağzı kanseriyim” dedi. Üzgün değildi, sadece gerçeği söylüyordu. Bir an düşündüm, sonra gülümsedim. “İnsan kanser oldu diye üzülür mü? Bak ben de kemik kanseriyim. Bir kaburgam alındı ama hiçbir şeyim eksilmedi.”

Uyanınca fark ettim: Rüya aslında bana konuşuyordu. Hayatın aldığı parçalar, bizi eksiltmez. Tam tersine, bizi daha sahici kılar. Bir kaburgayı kaybetmek, bir dostluğu yitirmek, bir umudu toprağa gömmek… Hepsi bizi “yarım” yapmaz. Çünkü insanın bütünlüğü etten, kemikten değil; dirençten, inançtan ve kabulden kurulur.

Eksilmekten korkma. Çünkü eksilmek sandığın şey, aslında seni tamamlayan şeydir.

Bir gün böyle bir söze denk gelmiştim:
“Soğuk suya geç atlamak onu daha sıcak yapmaz.”

O an içimde bir şeyler kırıldı.Çünkü fark ettim:Ben de hep bekliyordum.“Biraz daha zaman geçsin,koşullar olgunlaşsın, yüreğim hazır olsun…” Ama aslında hiçbir şey değişmiyordu.

Hayat bekleyerek ısınmıyor dostum.
Kapının eşiğinde titreyerek durdukça,
fırsatlar da cesaretin de üşüyor.

Gerçek sıcaklık,
suya atladığın o ilk anda doğuyor.
Titresen de,
nefesin kesilse de,
ruhunun damarlarına bir ateş doluyor.

O yüzden artık biliyorum:
Harekete geçmek için
daha iyi bir gün yok.
Daha uygun bir zaman yok.
Şimdi var, burada var, sen varsın.

Ve bazen bütün yolculuk,
sadece o ilk adımın cesaretinde saklıdır.

Sana gelince: belki bu mektubu okurken gülümseyeceksin, belki şaşıracaksın; “Bu adam gerçekten bunları düşünmüş müydü?” diye elini alnına götüreceksin. Umuyorum ki evimizde bir köşe senin için hep ayrılmıştır; o köşede cam balkonun ışığı, defterlerimin kenarlarında kurşun kalem izleri vardır. Ben geliyorum; ama önce çalışacağım, küçük ritüellerimi kutsayacağım, sabahı gasp etmeyeceğim

Sevgili 40’ım,

Şu an 31’im. Ellerim hâlâ mürekkep kokuyor; bazen parmaklarımda sigaranın izlerini sayıyorum, bazen çocukların kahkahasını. Geçen yıl, 30’umun Eylül’ünde, 20’sinde kalemi tutuşumdan beri bir yıldır yazıyorum — o günden beri her satır bir tuğla, her satır arkasında titrek ama ısrarlı bir el. Bu mektubu sana, görünmez bir patikayı adımlarken yazıyorum; o patika kayaların arasından, uykusuz gecelerin kıyısından geçiyor ve sonunda senin kapında bitiyor diye hayal ediyorum.

Bugünlerde en çok şunlarla uğraşıyorum: zamanın daralması hissi, para kaygısı, aile sorumlulukları, bitmek bilmeyen “yapmalıyım” listesi ve bazen — itiraf ediyorum — yazarken kendimi değersiz hissetme anları. İşin gerçeği şu: sabahlarla gece arasında kalan bir hayatım var; tekstilin, çocukların, evin—bunların hepsi gerçek ve hızla taleplerini iletiyor. Ama yine de yazmaya dönüyorum. Çünkü yazmak beni topluyor; yazmak kendi cam balkonuma çıkıp dünyayı süzmek gibi.

Okuma ve yazma, benim için iki el: biri geçmişten aldığı dersleri taşıyor, diğeri geleceğe tuğla yerleştiriyor. Okudukça kelimeler içimde yeni yollar açıyor; yazdıkça o yollar belirginleşiyor. Bazen bir kitabın üç cümlesi bir haftalık kararsızlığı silip atıyor. Bazen bir gece yazdığım iki paragraf, sabah çocuklarıma daha sabırlı yaklaşmamı sağlıyor. Bu mikroutilere inanıyorum: küçük, tekrarlanan eylemler sinir yollarını değiştirir; disiplin ise o değişimin adı.

Görünmez yol diye tanımladığım şey aslında günlük ritüellerimin toplamı: gece yarısı yarım saat yazmak, sabah planını geceden çizmek, bir paragrafı asla eksik bırakmamak, kitap sayfasını bitirmeden yatağa girmemek. Bu küçük disiplinler, bugün bana pahalı bir yatırım gibi görünmüyor ama 40’ımda evimin duvarlarını taşıyacak. Ve evet — cam balkon hâlâ benim sığınağım; orada hem dışarıyı izliyorum hem içimi temizliyorum.

Kendimi geliştirme sürecimde en büyük düşmanım kendi aceleciliğim oldu. “Hemen sonuç istiyorum” dediğim anlar, beni küçülttü. Şimdi öğreniyorum ki dönüşüm sabırlı bir sanat: kabuğu yavaş yavaş eritiyorsun. Bir yılın sonunda, hâlâ eksiklerim var; hâlâ öğreniyorum; hâlâ pişmanlıklar korkutuyor. Ama aynı zamanda umut da büyüyor — çünkü her gün yeni bir tuğla koydum.

Sana gelince: belki bu mektubu okurken gülümseyeceksin, belki şaşıracaksın; “Bu adam gerçekten bunları düşünmüş müydü?” diye elini alnına götüreceksin. Umuyorum ki evimizde bir köşe senin için hep ayrılmıştır; o köşede cam balkonun ışığı, defterlerimin kenarlarında kurşun kalem izleri vardır. Ben geliyorum; ama önce çalışacağım, küçük ritüellerimi kutsayacağım, sabahı gasp etmeyeceğim.

Bitirirken kendime ve sana söz veriyorum: yol görünmez olsa da atacağım adımlar gerçek olacak. Belirsizlik korkutmasın — çünkü ben, bugün burada, her tuğlayı bilerek koyuyorum. Gelince kapını çalacağım; umarım içeri buyur edersin.

Sevgiyle, yorulmuş ama ümitli,

31’indeki Ramazan

Sen hâlâ yaşıyorum sanıyorsun değil mi? Oysa sen sadece sürünüyorsun...

Sen hâlâ yaşıyorum sanıyorsun değil mi? Oysa sen sadece sürünüyorsun, her sabah uyanıp işe gidiyor, yemek yiyor, uyuyorsun ve buna hayat diyorsun; yazık sana! Kendini tanımadan, kim olduğunu bilmeden, neye hizmet ettiğini anlamadan attığın her adım seni biraz daha çürütüyor, biraz daha mezara sokuyor. Adın, soyadın, işin, diploman, paran… Bunların hiçbirisi sen değilsin; bunlar masken, kuklan, seni avutmak için taktığın oyuncaklar! Gerçek benliğini bulmadıkça sen bir hiçsin, koca bir hiç! Ve sen hâlâ korkularından kaçıyorsun, yüzleşmeye cesaretin yok, çünkü aslında titreyen bir çocuksun içeride. Kaçtıkça zincirlerin kalınlaşıyor, susturdukça daha çok büyüyor, korkularını kabullenmedikçe asla özgür olamayacaksın. Korkularıyla yüzleşmeyen insan değildir, köledir. Sen köleliği seçiyorsun, çünkü kolay geliyor. Bugüne gelince… “Yarın” diyorsun, hep yarın! Ama yarın diye bir şey yok, seni kandıran senin kendi korkaklığın. Bugün değişmezsen, asla değişmeyeceksin. Bugün adım atmayan, yarın mezar taşını hazırlıyor demektir. Şikâyet etmeye hakkın yok, çünkü hiçbir şey yapmıyorsun. Ve hâlâ umut bekliyorsun, hâlâ bir mucize gelsin diyorsun; sen hiçbir şey yapmazken hangi mucize gelecek sana? Uyan artık! Hayat seni beklemiyor, zaman seni beklemiyor, ölüm seni bekliyor! Ve sen hâlâ boşlukta oyalanıyorsun. Bugün ayağa kalkmazsan, sonsuza kadar çürüyeceksin. Kendini bilmeden, korkularını parçalamadan, bugünü değiştirmeden hiçbir şey olmayacak. Nokta. Ya şimdi kendi hayatının efendisi olursun ya da başkalarının köpeği gibi yaşar ve mezara öyle gidersin.

Dipnot:

Kendimle yüzleştiğim bir anda yazılmıştır. Kendime attığım tokattır. Ama gerek gören, bu tokadı kendi yüzüne de indirebilir.

Her insanın sakladığı bir karanlık vardır. Bu hikâyede, mastürbasyon bağımlılığı bir adamın diliyle gecelerin kirli ritüeli olarak açığa çıkıyor. Ama mesele sadece beden değil, görünmezliğin yükü ve anlaşılmamanın çilesi. Kaçışların ardında duran tek hakikat: Kendini bilme arayışı.

...

Kasabanın gecesi ağır ağır serinliyordu. Çınar ağacının yaprakları rüzgârla hışırdıyor, eski taş kaldırımların üzerinde gölgeler titriyordu. Gece yarısını çoktan geçmişti; kahvehaneler kapanmış, sokak lambalarının solgun ışığı yalnızca birkaç köpeğin gölgesini uzatıyordu. Havanın sessizliği, iki adamın adımlarını daha da belirgin kılıyordu.

Kenan ve Mehmet yan yana yürüyordu. Onları birbirine bağlayan şey kan bağı değil, yılların getirdiği dostluktu. Bu dostluk, sözlerden çok suskunlukla yoğrulmuştu. Ama bu gece suskunluk kırılacaktı. Kenan’ın içi, aylarca sakladığı bir yükle doluydu.

Bir köşe başında durdu. Gözleri yerdeydi, sanki taşların arasına sıkışmış kelimeleri arıyordu. Derin bir nefes aldı, sigarasının dumanını göğe bıraktı. Duman gökyüzünde erirken cesaretini topladı.

Kenan: Mehmet… Sana bir şey söylemem lazım. Belki küçüleceğim, belki yargılanacağım, bilmiyorum. Ama artık susamıyorum.

Mehmet: (bakışlarını ondan ayırmadan) Söyle. Buradayım. Bazen en ağır sırlar, dile geldiğinde hafifler.

Kenan, dudaklarını ısırdı. Bir an için uzaklara baktı; sokak lambasının altında, yağmurun izlerini taşıyan kaldırıma. Sonra başını eğdi, itirafını fısıldar gibi çıkardı:

Kenan: Geceleri… Ellerim bana oyun oynuyor. Mastürbasyona sığınıyorum. Sanki bir uyku kapısı gibi oldu. Onsuz uyuyamıyorum. Bir gün değil, bazen birkaç kez. Tatmin değil, sadece ertelenmiş bir huzursuzluk. Sabah uyandığımda içimdeki boşluk daha da büyümüş oluyor. Bu bağımlılığın içinde debeleniyorum. Ve en kötüsü, eşim yanımda uyurken bile ben yalnızım. Ellerim bedenimi avutuyor ama ruhumu daha da susatıyor.

Mehmet başını sallamadı, kaşlarını çatmadı. Sadece dinledi. Yargılamadan, kesmeden. Kenan’ın yükünü paylaşır gibi sessiz kaldı. Bir süre sonra, ağır ama net bir sesle konuştu.

Mehmet: Sen aslında ellerini değil, kaçışını anlatıyorsun. Eller sadece aracın. Asıl mesele, neden kaçıyorsun?

Kenan’ın gözleri bu sefer doldu. Dudakları titredi. Çınarın gölgesi altında yılların ağırlığı dökülmeye başladı:

Kenan: Çünkü görünmezim. İnsanların arasında varım ama yok gibiyim. Ailem, dostlarım… Hepsi beni gördüğünü sanıyor ama gördükleri sadece ismim, yüzüm, rolüm. Baba, eş, evlat… Oysa içimde başka biri var, kimseye göstermediğim. Köprü kuruyorum, kendi tarafımda kazıkları çakıyorum. Ama karşı yakadan kimse çivi bile çakmıyor. Hep yarım. Hep eksik. İşte o yüzden kaçıyorum. Ellerime, sigaraya, dumanın içinde kaybolmaya…

Mehmet, derin bir nefes aldı. Gözleri hafifçe kısıldı, sanki Kenan’ın içine bakıyordu. Sonra yumuşak ama kesin bir tonda konuştu.

Mehmet: Belki de köprün yanlış yere kuruluyor. Belki köprüyü karşıya değil, kendine kurman gerekiyor. Çünkü asıl yolculuk başkasına değil, kendine giden yol.

Kenan, bu sözle irkildi. Kafasının içinde bir kapı aralandı. Dudaklarından çıkan kelimeler artık itiraf değil, fark edişti:

Kenan: Bütün bağımlılıklarım bana aslında aynı şeyi söylüyor. Sigara, eller, ayaklarımda kaşınan huzursuzluk… Hepsi tek bir yere işaret ediyor: Kendini bil. Kaçışlarımı inkâr etmiyorum. Onlar bana ders veriyor. Bana diyorlar ki: “Dur, bak, kendini tanı.”

Mehmet, dostunun omzuna hafifçe dokundu. Yargılamadı, kırmadı, sadece yol gösterdi.

Mehmet: O zaman mesele şu: Sebep, anlaşılma arzun. Sonuç, kaçışların. Ama arkasında seni sen yapan bir öz var. O özü hatırladığında, hiçbir bağımlılık seni küçültemez. Kendini bilmek, işte bütün zincirleri çözmenin anahtarı.

Kenan, gözlerini gökyüzüne çevirdi. Yıldızlar görünmüyordu ama içindeki boşluk biraz olsun hafiflemişti.

Kenan: Benim süper gücüm yok, Mehmet. Ama cesaretim var. Ve şunu öğrendim: Kimse beni küçültemez. Ben değerimi biliyorum. Zayıflıklarımla da insanım, kaçışlarımla da… Ama yine de kendini bilen biri olacağım.

Çınarın gölgesinde suskunluk ağırlaştı. İki dost adımlarını yeniden kaldırımlara bıraktı. Gece daha da derinleşmişti, ama Kenan’ın içinde ilk defa bir ışık yanmıştı. Yol uzun olsa da, artık kendi içine kuracağı köprünün yönünü biliyordu.

...

Babamı hiçbir zaman yargılamadım. Hissettikleri, düşündükleri, sezgileri… Hepsi doğru olabilir. Belki kendi devrinde haklıydı. Ama onun üslubu, zamana bakışı, hep geçmişte kalışı; işte bütün bunlar aramıza mesafe koydu.

Bir meseleyi defalarca, belki on kez dinledim ondan. Hep aynı hikâye, hep aynı tekrar. Gençliğinde iki çocuklu bir dul ile evlenmesi, köyünden ve yurdundan kopması, hayat mücadelesi, çocuklarını kendi bildiği yöntemlerle evlendirmesi… Hepsi onun yaşanmışlığıydı. Hep gelecek için yaşayan, ama aslında geçmişte kalan bir adam.

Ama işte burada soru kendiliğinden beliriyor: Baba nasıl olmalıydı? Yaşadıklarının yükünü sadece kendinde taşıyıp evladına farklı bir yol açan mı? Yoksa kendi yüklerinin ağırlığını bize de yansıtan mı?

Babam daha on yaşındayken babasız kaldı. Hayatın en sert tokadını en savunmasız çağında yemişti. Henüz çocukken çocukluğunu bırakıp hayata karşı dimdik durmaya mecbur olmuştu. Sonra abisinin ve yengesinin ölümüyle dört çocuğu sahiplenmişti. O çocuklardan biri de bugün benim eşim. Yani benim evliliğim bile babamın gençliğinde sırtlandığı sorumlulukların bir devamı.

Onun hikâyesine bakınca şunu düşünüyorum: O zamanlar başka türlüsü mümkün müydü? Belki değildi. Ama yine de insanın içinde bir sızı kalıyor: Baba nasıl olmalıydı? Çocuklarının yanında geçmişin ağırlığını değil, geleceğin umudunu taşıyan mı? Yoksa geçmişiyle hesaplaşamadığı için evladına mesafeli kalan mı?

Konuşamadığımız için yazıya bıraktım her şeyi. Belki de yazıya düşkünlüğüm, babamla kurulamayan diyaloğun sessiz bir telafisi oldu. Satır satır yazdıklarım, aslında ona hiç söyleyemediğim cümlelerin yankısı. 

Bu sadece benim hikâyem değil. Dünya edebiyatı, babalarıyla konuşamayan, onların yokluğunu ya da gölgesini satırlara taşıyan yazarlarla dolu. Franz Kafka, otoriter babasının gölgesinde ezildi ve ona söyleyemediklerini “Babaya Mektup”ta yazdı. Fyodor Dostoyevski, sert babasının izlerini Karamazov Kardeşler’de ölümsüzleştirdi. Sylvia Plath, küçük yaşta kaybettiği babasının yokluğunu ve öfkesini “Daddy” şiirinde haykırdı. James Joyce, sorumsuz babasının bıraktığı boşluğu Ulysses’te baba-oğul arayışıyla doldurdu.

Onların yaşadığıyla benim yaşadığım farklı ama özü aynı: baba figürü, evladın yazıya sığınmasına sebep olabiliyor. Kimi zaman bir yokluk, kimi zaman bir otorite, kimi zaman da geçmişte kalmış bir hayat, yazıyı zorunlu bir dil haline getiriyor.

Ben babamla konuşamadıkça yazıya daha da sarıldım.

Hepsinin ortak noktası şuydu: konuşulamayan, yazıya dönüştü. Baba figürü, bazen bir gölge, bazen bir yokluk, bazen geçmişte takılı kalmış bir hayat oldu. Ama o gölge, o yokluk, o geçmiş yazarlara bir dil verdi.

Ve soruyu onlar da kendi satırlarında dolaylı yoldan sordular: Baba nasıl olmalıydı? Çocuğunun yolunu aydınlatan bir ışık mı, yoksa sırtına bırakılan bir yük mü?

Sonunda şunu anlıyorum: Her baba kendi devrinde haklıdır. O, kendi zamanının doğrularını yaşadı; ben ise kendi zamanımın yaralarını yazıyorum. Kuşakların farkı, çoğu zaman anlaşmazlık gibi görünür. Ama belki de bu fark, yazının doğum sebebidir.

Belki de kalem, babaya hiç söylenmeyenlerin sessiz bir çevirmenidir.
Belki de her yazı, içimizde yankılanan o tek sorunun cevabını arıyor: Baba nasıl olmalıydı?

Allahım, bu kalemi senin huzurunda oynatmak istiyorum. Yazdıklarım sana bir dua, bana bir şahit olsun. Kalbime razı olduğun bir farkındalık ver.

Hayatın koşuşturması içinde çoğu zaman gözümüz, elimizden kayıp giden nimetleri görmez. Oysa nefes alabilmek, bir bardak su içmek, sevdiklerimizin gülüşünü duymak… Bunların her biri şükre değer bir mucizedir. Ama insan, çoğu zaman kıymeti kaybetmeden anlayamaz.

İşte tam bu noktada şükür defteri devreye girer. Her gün bir satır… Belki bir kelime, belki bir cümle… Fakat yazdıkça insanın gönlünde bir pencere açılır. Çünkü yazmak, sadece zihni değil kalbi de disipline eder.

Bir deftere yazılan minnet cümleleri, zamanla insanın ruhunu parlatır. Hani bazen karanlık bir günün ortasında bir ışık huzmesi düşer ya odanın içine… İşte öyle bir şeydir bu. İnsan, sahip olduklarını gördükçe sahip olamadıklarının yükü hafifler. Ve hayat birden daha yaşanılır hâle gelir.

Şükür defteri tutmak, aslında Allah’a sürekli bir “farkındalık duası”dır. Dile gelmeyen, kalpte duran, ama satırlara dökülünce kök salan bir duadır. İnsanı, hem kendine hem de Yaratan’a daha yakınlaştırır.

Bugün elin kaleme uzandığında şunu yazabilirsin mesela:

·         “Gözlerimi açtığım sabah için şükür.”

·         “Çocuğumun bana sarılışı için şükür.”

·         “Beni ayakta tutan sabrım için şükür.”

Ve gün gelir, defterinin sayfaları arasında dolaşırken fark edersin ki: Aslında şükrettiğin şeyler, hayatının en büyük hazineleriymiş.

Ramazan Turhan, 21 Şubat 1994’te, Ramazan ayının dokuzuncu gününde dünyaya geldi. Kendi doğum tarihini bile bir işaret gibi okuyarak büyüdü: onun için hayat, baştan itibaren sembollerle ve derin anlamlarla doluydu.

Çocukluk ve Eğitim Yılları

İlk, orta ve lise eğitimini Denizli’de tamamladı. Lise yıllarında sadece derslerle sınırlı kalmadı; marangozluk, tornacılık, muhasebe ve garsonluk gibi pek çok farklı işte kısa süreli tecrübeler edindi. Bu erken deneyimler, ona hem emek kültürünü hem de hayatın farklı yüzlerini tanıma fırsatı sundu.

2012 yılında üniversite eğitimi için Sivas’a gitti. Burada okurken, aynı zamanda asıl iş hayatına da adım atmış oldu. Medya sektörüne kameraman olarak başladı; zamanla haber muhabirliği, editörlük ve nihayetinde haber şefliğine kadar yükseldi. Yerel ve ulusal gazetelerde çalışarak hem yazılı hem görsel basında tecrübe kazandı.

Medya ve Dönüşüm

Kameranın arkasında geçen yıllar ona çok şey öğretti: insanların yüzlerindeki ifadeyi, hayatın akışını ve gerçeğin farklı perdelerini. Fakat ilk çocuğunun doğumuyla birlikte, mesleğini tamamen bırakma kararı aldı. Çünkü hayatın merkezinde artık aile vardı. Bu karar, onun hayatındaki en keskin dönüm noktalarından biri oldu.

Askerlik ve Yeni Tecrübeler

Üniversite yıllarında tecil ettirdiği askerliğini daha sonra uzun dönem olarak yaptı. Bu süreç, ona sadece disiplin değil; aynı zamanda sabır, liderlik ve dayanıklılık gibi değerler de kazandırdı. Askerlik yıllarında yaşadığı tecrübeler, ilerleyen dönemlerde yazılarında sık sık metafor olarak yer aldı.

Evlilik ve Aile Hayatı

16 Mayıs 2015’te Emine Hanım ile hayatını birleştirdi. Bu evlilik, Ramazan’ın hem manevi hem de duygusal yolculuğunda en önemli eşiklerden biriydi. Onların birlikteliğinden üç çocuk dünyaya geldi: Besra (2017), Burhan Said (2018) ve Berra (2022). Aile, onun için sadece sorumluluk değil, aynı zamanda yazılarının da ilham kaynağı oldu.

Geçim ve Edebiyat

Geçimini fason tekstil işleriyle sürdürse de, kalbinin asıl alanı her zaman edebiyat, maneviyat ve düşünce oldu. Tekstili “mecburiyet”, yazıyı ise “nefes” olarak gördü. Gündüzleri geçimini sağlamak için çalışan Ramazan, geceleri yazılarını kaleme aldı. Yazı onun için hem bir şifa, hem de iç dünyasının yankısıydı.

Yazarlık Serüveni

Ramazan Turhan’ın ilk kitabı “Gerçekten Ne İstediğini Biliyor Musun?”, kişisel gelişimden çok daha öte, kendi içsel yolculuğunun aynasıdır. Kitap, insanlara kendilerini görmeleri için bir ayna sunar. Okura sorular sorar, cevap vermekten çok yol gösterir.

Sonrasında geliştirdiği projelerde, “Sır”, “O”, “Yusuf” gibi karakterler aracılığıyla hem kendi hayat hikâyesini, hem de evrensel insanlık hallerini işledi. Bu karakterler, kimi zaman vicdan, kimi zaman içsel bir dost, kimi zaman da hayali bir öğretmen olarak metinlerinde yer buldu.

Maneviyat ve Edebiyatın Kesişimi

Ramazan, Risale-i Nur’dan derin şekilde beslenir. Onun hayat mottosu adeta üç kelimeyle özetlenir: Zikir, Fikir, Şükür. Bu üç kelime, hem günlük yaşamında hem yazılarında bir mihverdir. Zikri parmaklarına, fikri kalemine, şükrü ise kalbine nakşeder.

Eserlerinde, şükür kavramını sık sık işler: yalnızca var olana değil, eksilene de şükretmenin önemini vurgular. Bu yönüyle, yazıları okuyanlara hem felsefî bir bakış açısı sunar, hem de manevî bir sığınak olur.

Bugün

Bugün Ramazan Turhan, Denizli’de ailesiyle yaşamını sürdürmekte; bir yandan tekstil işleriyle geçimini sağlarken, diğer yandan edebiyat ve maneviyat dünyasında derinleşmektedir. Katıldığı kitap analiz gruplarında Jack London’dan Steinbeck’e, klasiklerden modern eserlere uzanan bir okumayla kendini sürekli beslemektedir.

Instagram hesabında paylaştığı yazılarla, düşüncelerini geniş bir kitleye ulaştırır. Onun için sosyal medya, yalnızca paylaşım alanı değil; aynı zamanda bir tefekkür kürsüsüdür.

Ramazan Turhan’ın hayatı, yarım kalmış bir roman gibidir: her günü yeni bir sayfa, her satırı yeni bir yolculuktur. O, görünmeyeni görmeye çalışan bir yolcu; yazılarıyla da başkalarına görünmeyeni göstermeye çalışan bir hatırlatıcıdır.

Kimi zaman susarız, kimi zaman cevabı erteleyip hayatın gürültüsüne karışırız. Ama içimizde bir ses, her fırsatta yeniden fısıldar bu soruyu.

Ben bu podcast’te, işte tam da o sesin peşinden gidiyorum. Kendi yolculuğumdan izler, zihnimin karanlık köşelerinden ışık arayışları ve yıllardır bana yön veren bir soru üzerine düşüncelerimi bulacaksın.

Eğer sen de bugüne kadar hep başkalarının cevaplarını dinledin ama kendi cevabını hiç aramadıysan… belki de şimdi tam zamanı. Dinle ve kendi soruna kendi cevabını bulmaya bir adım daha yaklaş.

(Salih’in Hikâyesi)

Burası bir kamp yeri değildi.
Bir sınav yeri,
bir yanılgı meydanıydı.
Ve Salih,
sırtında sadece kendi yükünü değil,
başkalarının da taşımadığı vicdanlarını taşıyarak gelmişti.
İlk geldiğinde herkes ona “biz buradayız” dedi.
Ateş etrafında oturdular.
Gülüştüler.
Paylaştılar.
Ama kamp büyüdükçe,
ateş küçüldü.
Ve insanların yüzündeki gülümsemelerin ardında,
karanlık gölgeler uzamaya başladı.

Salih bir gün,
boğazına düğüm olan kelimeleri biriyle paylaştı.
Ne yargıladı kimseyi,
ne de zarar vermek istedi.
Sadece:
“Ben tehdit edildim,” dedi.
“Ailemle, eşimle, çocuklarımla...”
Ve sesi titreyerek:
“Bunu da içime atarsam yanarım.”
Ama yandı yine de.
Çünkü duyulmadı.
Ya da duyulmak istenmedi.

Kampın içindeki fısıltılar yayıldı.
Kimi “dedikodu” dedi,
kimi “bu konular bizi ilgilendirmez.”
Ama dönüp aynı kişiler,
“Sana ne dokunuyor bu kadar?” diyerek
ateşi onun altına sürdü.
Salih sustu.
Çünkü o, yakan değil,
yaşatan olmaya gelmişti.

Kampın diğer ucunda,
güçsüz, yorgun, hastalıklı ruhlar vardı.
Kimse ilgilenmiyordu onlarla.
Kimse,
kendi derdinden başka bir şeye bakamıyordu.
Ama Salih...
Tıpkı bir annenin,
ölmek üzere olan bir yabancıya
kendi göğsünden süt vermesi gibi…
Kendi iç yangınına rağmen,
başkalarını yaşatmak için
kendinden veriyordu.
İnciniyordu.
Ama incitmemeye devam ediyordu.
Yanıyordu.
Ama kimseyi yakmamaya yeminliydi.

Ve sonra bir mesaj geldi.
Yıkıcı.
Soğuk.
Zalimce.
Ama o,
yine özür diledi.
Çünkü hala en çok o inciniyordu.
“Benim kalbim bu kadar incinirken,
hâlâ en çok ben dikkat ediyorum kimse kırılmasın diye…”

Kampta herkes yorgundu.
Ama en yorgun olan,
Salih’ti.
Çünkü o, sadece bedeniyle değil,
vicdanıyla savaşıyordu.
Ama gitmedi.
Çünkü kamp onların değildi.
Vicdan hâlâ bir yerlerde varsa,
orada kalmak gerekiyordu.

Hiç kendi iç yangınızla başkalarını yaşatmaya çalıştınız mı?
Vicdanınız başınıza bela oldu mu?
Özür dileyen, ama en çok yanan siz oldunuz mu?

Balkon camı açıktı. Gece, içeriye usulca sızıyordu. Mayıs ayının ılık rüzgârı, perdeyi dalgalandırıyor;
dışarıda, sokak lambalarının altında biriken sessizlik, evin içine kadar uzanıyordu. Ramazan, balkonun
köşesindeki sandalyeye oturmuş, gözleriyle karanlığın kıyısında asılı duran bir boşluğa bakıyordu.
Elinde bir sigara yoktu bu kez. Dumanın yerini iç çekişleri almıştı.

Sigarayı bırakalı birkaç gün olmuştu. Ama onun bıraktığı şey sadece nikotin değildi. Her nefeste içini
kemiren geçmişin tortusunu da bırakmaya çalışıyordu. O gece, karanlıkta kendi kendine mırıldandığı
cümleler vardı: “Bir daha olmayacak. Olmamalı.”

O gece, 15 Mayıs’tı. Takvim yaprağında sadece bir gün. Ama Ramazan için bir milat. Sigarayı bıraktığı
gün, evlilik yıl dönümüydü aynı zamanda. Bir tesadüf değildi bu. Bilinçaltı, zamanla bir oyun oynamış,
yılların yorgunluğunu bir kırılma noktasına denk getirmişti.

Ev sessizdi. Ama bu sessizlik huzurdan değil, gerginlikten besleniyordu. Çünkü o gün, üst kattan bir
çığlık yankılanmıştı. Ablasının sesi. Ardından gelen bir erkek sesi. Tok, öfkeli, tehditkâr. Eniştesinin her
zamanki gibi evi titreten bağırışı. Ramazan, donup kalmıştı. Ayağa kalkmış, birkaç adım atmış, ama ne
yukarı çıkmış ne de bir şey demişti. Yalnızca pencereye yönelmişti. Perdeleri aralayıp sokaktaki
karanlığa bakmıştı. Belki bir cevap vardı dışarıda. Belki bir yol, bir ses. Ama bulamamıştı.

Ablası o gün evi terk etti. Sessizce. Sırtında bir çanta, gözlerinde yılların yükü. Ne ağladı, ne bağırdı.
Sadece kapıyı çekip gitti. Baba evine…

Ramazan ardından gitmedi. İçinden bir ses “git” dedi. Ama daha derin bir ses “kal” diye fısıldadı.
Çünkü bu defa susmak gerekiyordu. Müdahale etmek değil. Beklemek. Kırılanı tamir etmeye çalışmak
değil. Kırıldığını kabul etmek.

“Ne olacaksa olsun,” diye düşündü. Bu, bir vazgeçiş değildi. Aksine, tam bir yüzleşmeydi. Ablası
susmayı öğrenmişti. Şimdi sıra ondaydı.

Günler geçtikçe Ramazan kendini yazıya vermeye başladı. İlk satırlar tutuktu. Kelimeler ya eksik ya
fazlaydı. Ama yazmak, kendiyle konuşmanın bir yolu olmuştu artık. Her gece klavyenin başına geçti.
Ekrandaki beyaz sayfa, aynaya dönüşüyordu. Yazdıkça yüzleşiyor, yüzleştikçe değişiyordu.

Sonra Martin Eden’le tanıştı. Bir kitap, bir karakter, bir ayna… Martin’in mücadelesinde kendini
gördü. Okudukça ürktü. Çünkü Martin güçlüydü ama kırılgandı. Yalnızdı ama kalabalıkların
ortasındaydı. Ramazan da öyleydi. Bu kitap, onun içindeki çürümeyi ortaya çıkaran bir turnusol
kâğıdıydı.

26 Mayıs’ta bir analiz toplantısı oldu. İlk kez, yazdıklarıyla başka insanlarla buluştu. Sibel Hanım,
Fatma Hanım, Fatoş Hanım, Hüseyin Bey… Her biri başka bir aynaydı. Her biriyle konuşmak, içindeki
odaları tek tek açmak gibiydi. O gün kendini biraz daha tanıdı. Ama sonra…

Yazı sustu.

30 Mayıs gecesi, saat 00.26. Ramazan klavyenin başında oturuyordu. Ekran açık, imleç yanıp
sönüyordu. Parmakları tuşların üzerinde bekliyordu. Ama hiçbir şey yazamıyordu. Kelimeler kaçmıştı.
Sanki içindeki o kaynak, aniden kurumuştu.

Tam o anda, bir ses duydu. İçinden geldiğine emindi. Ama bu ses, kendine ait değildi. Uzaktan gelen,
tanıdık ama yabancı bir tını:

“Korkuyorsun. Çünkü bu kez gerçekten kendini yazacaksın. Kurgunun arkasına saklanamayacaksın. Ve
belki de ilk kez, yazdıkların seni değil, sen yazdıklarını değiştireceksin.”

O ses, “O”ydu. Kimdi bilmiyordu. Bir iç ses miydi, geçmişin yankısı mı? Belki de sadece yazının içinden
gelen bir varlıktı. Adı yoktu. Ama sesi kalbine kazınmıştı.

Ve Ramazan, tekrar yazmaya başladı.

Her satır, sustuğu bir anıydı. Her cümle, bastırılmış bir duygunun itirafı. Yazarken ağladı, sustu,
bekledi. Ama yazmaya devam etti. Çünkü biliyordu:

Yazı, sustuğunda büyür.

...

İş yerinde bir dükkân, dışarıda teslim edilecek kumaşlar, içeride çocukların kahkahası, uyumayan
hesaplar vardı. Ama en çok, içerde bir yazı kalıyordu: Bitmemiş, konuşmamış, adını bile koyamamış
bir yazı.

Her sabah evden çıkarken gözlerini aynaya dikiyordu. Aynadaki yansıma her gün biraz daha
değişiyordu. Yüz çizgileri derinleşiyor, bakışları sönüyordu. Ama o buğulu görüntünün ardında bir
adamın doğduğunu biliyordu.

İnsan bazen aynada gördüğü değil, yazdığı kişidir.

Ve yazmak, onun yeniden doğma biçimiydi.

31 Mayıs sabahı, saat 03.40. Ramazan, tekrar ekranın başına geçti. Yazı devam ediyordu. Duman
yoktu, çığlıklar susmuştu, sokak lambası artık yanmıyordu. Ama yazı, yanıyordu. İçinden.

“Bu kez tamamlayacağım,” dedi.

Çünkü bu yazı, sadece onun değil, ablasının, çocuklarının, sustuklarının, susamayanların, içinden
konuşan ama kimseye anlatamayanların da yazısıydı.

Ve her satır, dumanın kaldığı yere yeniden dokunuyordu.

İnsan terlediğinde sadece su kaybetmez; birikmiş yüklerini dışarı salar.
Bugün, çalışırken istemesem de, zorla da olsa bedenim konuşmaya başladı. Ama dili kelimelerle değil, ter bezleriyleydi. Bilim buna ekrin terleme der. Ben “dirençtir” diyorum.

Kolumun iç yüzeyinden süzülen o ılık damla, sadece su ve tuzdan oluşmuyordu. İçinde kortizol vardı yani stres. Adrenalin vardı yani savaşma iradesi. Sodyum, potasyum, laktik asit… Ter, hücrenin dışa attığı mektuptu. Ve bugün o mektubu kumaşa bıraktım.

Yastık kılıflarını ters düz ederken, tüylerin arasından akıp gelen ter, bir iz bıraktı beyaz yüzeyde. Laboratuvar olsaydı, o lekeye bakıp bugün nasıl hissettiğimi analiz ederlerdi.
Ama ben bir bilim insanı değilim. Ben bir çalışanım. Bir tanıklık taşıyorum kumaşın üzerine.

Ve o tanıklık yalnızca bana ait değil. Güneşe ait, duvara vuran sıcaklığa, göğsüme dolan havaya ait. Ter, benim evrenle yaptığım en eski anlaşmadır.

Biz çok şey unuttuk.
Üşüyünce hemen kalorifere kaçıyoruz. Terleyince klimaya.
Ama doğa bize şunu hatırlatmak istiyor:
Vücut, sıcaklığı terle anlatır; soğuğu tüy diken diken ederek tarif eder.
Bu dildir, bu iletişimdir.

Beden, rüzgarla konuşur, güneşle şakalaşır, soğukla küsüşür.
Ama biz duymuyoruz artık. Vantilatörün uğultusu bastırıyor içimizdeki çağrıyı.
Oysa bazen sıcağı yaşamak, o ıslaklıkla arınmak gerek.
Bazen üşümek de lazım. Titremek, direnmeyi hatırlatır.

Klimayı biraz kısarsan, rüzgârla barışırsın.
Camı açarsan, hava seninle konuşur.
Ve beden, tekrar doğaya akort olur.

Çünkü ter sadece biyolojik değil;
O bir uyumlama, bir ayar, bir dua gibidir.
Sen terledikçe dünyaya köklenirsin,
ama kalbin yine semaya bakar.
Ve doğa, sana şunu fısıldar:
“Ben senin yurdun değilim; senin imtihan alanınım.”
Asıl yurdunu unutma diye, bazen güneşi kızgın gönderir Rabbin.
Bazen de rüzgârı serin,
ki neye dayanıp neye sığınacağını hatırla diye.

O gece şunu düşündüm:
Bir hastanın başucuna gitmek, ölü bir bedenle vedalaşmak değil; hâlâ yaşayan birine “buradayız, sessizce yanındayız” demektir. Ama kimse orada değildi. Herkes kendini bir hikâyenin yan karakteri gibi kurgulamıştı. Herkes, kendi yasını önceden yaşamaya gelmişti.
Ve adam, tüm bunların ortasında hala nefes alıyordu. Tüm bu cehaletin, panik enerjisinin, kurgunun ve manasızlığın ortasında, hala savaşıyordu.
Ama kimse ona savaş hakkını bırakmamıştı.
Herkes, çoktan onun mezar taşını yazmaya başlamıştı bile.

Çölde ilerliyordum. Ne kadar zamandır yürüdüğümü hatırlamıyorum. Önce şehir vardı, ışıklarıyla, gürültüsüyle, sarhoş edici neşesiyle… Ama o şehirden kendi isteğimle mi çıktım, yoksa şehir mi beni tükürüp attı, bilmiyorum. Tek bildiğim, artık burada olduğumdu: Sessizlik, yalnızlık ve bitmeyen bir ufuk.

Yanımda ne harita vardı ne su. Sırtımda pahalı ama anlamsız eşyalar, elimde kırık bir saat… Bir ara, “Benim gücüm yeter” diye mırıldandım. Kime? Kendime mi, yoksa beni duymayan bu boşluğa mı?

İleride bir gölge belirdi. Üzerinde tozlu bir aba, elinde baston. Yavaş adımlarla yaklaştı, beni süzdü.
“Yalnız gidiyorsun,” dedi.
“Evet, ben kendi yolumu çizerim.”
Başını salladı: “Bu çölde kendi yolunu çizen, kendi mezarını kazar.”
Güldüm. “Ben güçlüyüm.”
Gözlerini kıstı: “O zaman sen mağrursun. Ama bil ki, burada güç değil, isim yaşatır. Bir reisin ismini al, himayesine gir. Yoksa bu kumlarda ne açlığa dayanırsın ne düşmana.”

Alayla baktım. “İsim mi? Ne yapar bana bir isim?”
“Bismillah,” dedi sadece. Ve yürüyüp gitti.

Yolun ilerisi daha sessizdi. Bir grup adam önümde belirdi, yüzleri sert. Eşkıya oldukları belliydi. Kalbim deli gibi atmaya başladı. Ne diyeceğimi bilemedim. O anda az önceki ihtiyarın sesi kulaklarımda yankılandı: “Bismillah…” Dudaklarımdan istemsizce çıktı bu kelime. Adamların gözleri değişti, kenara çekildiler. Hiçbir şey sormadan yol verdiler.

Kumların arasında minicik bir çekirdek gördüm. Üzerinde dalları göğe uzanan koca bir ağaç yükseliyordu. Yıllardır kas yapmaya, kuvvet toplamaya uğraşmıştım; bu küçücük şey, benim yapamadığımı yapmıştı. “Bismillah” demişti, belli ki…

Bir köye vardım. Bostanlar, meyveler, sebzeler… Her biri sanki tek bir görünmez elden çıkmış gibiydi. Fark ettim ki, benim şehrimdeki sofralar, masalar; hepsi aslında buradan, bu görünmez mutfaktan besleniyordu. Ama biz, tabağımıza geleni kendi emeğimiz sanıyorduk.

Bir kadın, ineğin sütünü sağarken bana gülümsedi. “Al, iç,” dedi. Süt dilime değdiğinde anladım: Bu, hayvanın değil; Rahmet’in hediyesi. Ama şehirdeyken buna hiç böyle bakmamıştım.

Kayalıkların arasında yeşil kökler gördüm. Taşları delip geçmişlerdi. “Bu mümkün değil,” dedim. Sonra kendi hayatımı düşündüm: Taş gibi sert kalbim, yıllardır hiçbir şeyle delinmemişti. Belki de ben hiç “Bismillah” dememiştim…

Güneş tepemdeydi. İncecik yapraklar kavurucu sıcakta bile yeşildi. Ben ise gölgede bile susuzluktan yanıyordum.

O an dizlerimin bağı çözüldü. Anladım ki bu çölde tek başına yürüyen ben değildim. Dünyada herkes bir yolcuydu. Kimisi isimsiz, korumasız, kendi gücüne güvenerek; kimisi bir İsim’le, güven içinde…

Şehre geri dönüp dönmeyeceğimi bilmiyorum. Ama şunu biliyorum: Burada öğrendiklerim, oradaki hiçbir eğlenceye benzemeyecek. Ve belki bir gün, o ihtiyara rastlarsam, sadece şunu söyleyeceğim:
“Artık isimsiz değilim.”

Sahipsiz yürüyenler, sahipsiz düşer...

Siz, yaşadığım gecelerin gölgeleri. Hepiniz bir sabaha uyanamadınız. Kiminiz bir anda bırakıldınız, kiminiz uğruna savaştığım bir şeyin içinde kaldınız. Ama hepinizi ben çağırdım bu gece. Çünkü artık bir şey söylemek zorundaydım. Sessiz kalmak, sizi hâlâ içeride barındırmak olurdu.
İlkine döndün.
Sen, kameranın arkasındaki ben. Gözünle değil yüreğinle çeken… Sana kızmadım. Ama seni artık arkamda bırakıyorum. Görmek başka bir şey artık.
İkinciye:
Bozkırın adamı. Emirle değil, yeminle yürüyen. Seninle gurur duydum. Ama şimdi disiplin değil, denge lazım bana. Gittiğin yerde kal. Geriye ancak izin verirsem gel.
Üçüncüye:
Tabelanı astın, sonra kendini söktün. Hatalarını bağırmadan yaşadın. Artık seninle barıştım. Ama bu evde hesap defterine yer yok.
Dördüncüye:
Bana ölümle tanıştırdın hayatı. Korkuyu, sindire sindire içime yerleştirdin. Ama şimdi nefes almak istiyorum. Korkusuz değil; ama senin yanında değil artık.
Ve sonuncuya:
Senin adın bile yoktu. Ama beni en çok susturan sendin. Artık ismimle varım. Ve sesimle. Sen kalabilirsin, ama köşede... sessiz kalmaya devam etmek şartıyla.
Kapıya yöneldiler. Hepsi birer gölge gibi geçti balkondan. Ayakkabılar yine çıkmadı. Ama bu defa ayak sesleri vardı. Çünkü bu defa sen duydun. İlk kez.
Ve sen, çayından bir yudum aldın. Defterin yeni bir sayfasına geçtin. Kalem, artık başkasının izini değil, sadece kendi yazını taşıyacaktı.

Bir adam, geçmişiyle aynı masaya oturduğunda, ya geçmişini affetmiştir ya da artık ona ihtiyacı yoktur. O, ikisini birden yaptı bu gece

Bir bebek doğdu bugün.
Küçücük elleriyle hayatın sert kabuğuna dokundu,
gözlerini kısarak baktı bu parlak ve yabancı dünyaya.
Daha ağlamayı öğrenmeden,
ona “kız” denildi.
Rengi bile seçildi pembeydi artık onun kaderi.

Çocukluğunda, oyuncak bebekleriyle annesini taklit etti.
Daha o yaşta, annelik provası yaptığını fark etmedi bile.
Kimi zaman “nazlı” olmayı öğrettiler,
kimi zaman “hanım hanımcık” olmayı…
Düşüncelerinin ucuna kırmızı kurdeleler bağlandı,
dilinin ucuna da “ayıp” kelimesi.

Sonra büyüdü.
Bedenini fark etti önce, sonra başkalarının fark edişini.
Bakışlar değişti, kelimeler değişti.
“Sen değerlisin” dediler,
ama o değer çoğu zaman kendisi olduğu için değil,
nasıl göründüğü içindi.
Kendi değerini, başkalarının hayran bakışlarından ölçmeye başladı.

Zaman geçti.
İlişkiler başladı, aşklar yaşandı.
Bir zamanlar elini tutan o saf çocuklar,
şimdi kim daha güçlü, kim daha üstün derdindeydi.
Kadın, yüzyıllardır söylenmiş o cümleyi hatırladı:
“Kadın, erkeğin karşısında değil; yanında olmalı.”
Ama yan yana durmak,
artık pek az kişinin derdi gibiydi.

Günümüz geldi.
Şimdi, insan ilişkilerinden önce kadın–erkek ilişkileri konuşuluyor.
İnsandan önce cinsiyet geliyor.
Bazı kadınlar, kendini korumak adına öyle yüksek bir tahta oturdu ki
oraya yaklaşan herkesi küçümser oldu.
“Ben kadınım” sözü, bazen “Ben insandan üstünüm” gibi söylendi.
Ve o yükseklik, çoğu zaman yalnızlıkla ödendi.

Oysa gerçek değer, kadın ya da erkek olmaktan gelmiyordu.
Doğarken nasıl çıplak geldiyse,
ölürken de aynı çıplaklıkta gidilecekti.
Ne pembenin, ne mavinin hükmü kalacaktı.

Bir bebek daha doğdu bugün.
Küçücük elleriyle hayatın sert kabuğuna dokundu.
Onun adı insan olsun.
Çünkü bu dünyada, en değerli unvan hâlâ “insan”dır.

Ve bebekler de ölür…
Çünkü ecel birdir, değişmez.
Kimse, Allah’ın yazdığı vakti öne alamaz.
Ama bil ki, o vakti zulümle getirenin hesabı ayrıdır.
O dosya, Allah’ın mahkemesinde açılır.
Ve biz, sessizce izleyenler…
O gün, “şahitler” sırasına çağrılırız.

Gazze’de, bir bebeğin gözleri açık gitmesi bundandır:
Onu öldüren kurşun değil,
önce masada yapılan plan,
sonra gözünü kırpmadan tetiğe basan eldir.
Hem de sevinerek…
Çünkü zihninde o masum çocuk,
henüz doğmadan “potansiyel düşman” ilan edilmiştir.

Kadınlar, yaşlılar, açlıktan eriyen bedenler…
Ve biz, ekranda görüp çayımızı yudumlayan seyirciler.
Oysa her damla kan,
ilahi kayıt defterine düşer.
Ve adalet, Allah’ın elindedir.
Onun terazisi ağırdır,
ve günü geldiğinde,
kimse “görmedim” diyemez.

Evet, ölüm bir gerçektir.
Ama öldürmek başka bir şeydir.
Hele ki masumun canına kıymak…
O, sadece bu dünyada değil,
ebediyette de karşılıksız bırakılmaz.

Bizim Vazifemiz

Bu zulüm, sadece orada olanların değil, buradan izleyenlerin de imtihanıdır.
Belki elimizde silah yok, belki cepheye gidemiyoruz…
Ama dilimiz var, kalemimiz var, duamız var, helal lokmamız var, adaletli duruşumuz var.
Zalime açıkça “zalim” demek,
mazluma imkânımız nispetinde yardım etmek,
gücümüz yetmese bile onların yanında olduğumuzu hissettirmek…
Bunlar da birer cephedir.

En azından, bu katliamları normalleştirmemek,
çocukların ölümüne “alışmamak”
ve sessizliğin suç ortaklığı olduğunu bilmek…
Çünkü o mahkeme günü geldiğinde,
şahitlik kürsüsünde dururken
“elimden geleni yaptım” diyebilenlerden olmak,
her şeyden kıymetlidir.

“Bebeklerin kanı yerde kalmaz; o gün, katillerin gözleri dehşetten açılacak, susanların gözleri ise utanmaktan kapanacak.”

Hayatta bazen durup derin bir nefes alman, kendi içinde kaybolduğun yolları yeniden keşfetmen gerekir. İçindeki sesi uzun zamandır bastırıyor olabilirsin. Hayatın karmaşası, sorumlulukların ağırlığı, geçmişin gölgesi ve geleceğin belirsizliği arasında sıkışmış hissedebilirsin. İşte tam da bu noktada bu kitap sana bir soru soruyor: "Gerçekten ne istediğini biliyor musun?"

Bu kitap, sana hazır cevaplar vermek için yazılmadı. Aksine, kendi cevaplarını bulman için seni bir yolculuğa çıkarmak istiyor. Kendi içinde saklı olanları keşfetmen, en derindeki arzularını anlaman ve gerçek benliğine yaklaşman için bir rehber niteliğinde.

Çünkü hayatındaki en önemli soruya gerçek bir cevap bulmak istiyorsun:
“Ben gerçekten ne istiyorum?” Ama sorun şu ki… Çoğumuz bu sorunun cevabını bilmiyoruz.
Hatta bazen ne istediğimizi bildiğimizi sanıyoruz, ama aslında başkalarının beklentilerini yaşıyoruz.

Bu kitap, sana hazır cevaplar sunmaz.

Sana senin cevabını bulman için rehberlik eder.

Motivasyon vermez, seni harekete geçirir.
Sana ne yapman gerektiğini söylemez, seni düşündürür.
Yüzeysel öneriler sunmaz, derin içsel bir dönüşüm başlatır.

Bu kitap, okuyup kenara koyacağın bir kitap değil.
Sana kendinle yüzleşme cesareti veren, içindeki soruları uyandıran ve hayatını gerçekten değiştirecek bir kitap.

1.     Gerçekten Ne İstediğini Bilmeye Cesaretin Var mı?

Bu kitap rahatsız edebilir. Çünkü sahte mutluluk reçeteleri sunmaz. Hayatında kaçtığın sorularla seni yüzleştirir. Sana gerçekten ne istediğini sormaktan korkmaz. Eğer cevaplardan kaçıyorsan, belki de bu kitap tam da şu an okuman gereken kitaptır.

2.     Senin İçin Yazıldı

Eğer kendini sıkışmış hissediyorsan, hayatının kontrolünün elinde olmadığını düşünüyorsan, içindeki sesi uzun süredir duymuyorsan…

Eğer sürekli bir şeylerin eksik olduğunu hissediyorsan, ama neyin eksik olduğunu bilmiyorsan…

Eğer sorgulamaktan korkmuyorsan ve gerçekten kendini keşfetmeye hazırsan…

Bu kitap tam senin için.

Bu kitap senin yolculuğun olacak.
Ama unutma: Cevapları senin yerine kimse veremez.

O Zaman Son Bir Soru:

Gerçekten ne istediğini bilmeye hazır mısın?

Bazı günler vardır…
Saat işler ama zaman yürümez.
Pencereden dışarı bakarsın, sokakta hayat akar; ama senin içinde tek bir damla su bile kıpırdamaz.
Benim hayatım, uzun süre böyle geçti.

Maddi sıkıntılar, aile sorumlulukları, yarım kalan hayaller…
Gün doğuyor, çalışıyorum; gün batıyor, hâlâ çalışıyorum.
Ama içimde bir yer, sanki yıllardır uykuda.
Orası kelimelerin yaşadığı yer…
Ne zaman elime kalem alsam ya zamanım yok ya da sesim boğazıma düğümleniyor.
Ve bilirsin, insan sustukça, sözcükler pas tutar.

Yıllarca böyle yaşadım.
Bir yanım, “Yazmalısın” diye fısıldadı; diğer yanım, “Boş ver, kim okuyacak?” dedi.
Bazen defterler aldım, sayfalarca yazıp sonra çekmecelere gömdüm.
Bazen zihnimde koca bir roman kurdum, ama tek bir satırını bile yazamadım.
İçimde bir iz arıyordum — beni yeniden kendi yoluma çıkaracak bir iz…

Sonra bir gün, internetin bir köşesinde bir cümleye rastladım:
“Fikir İzleri.”
İlk başta sıradan iki kelime gibi geldi.
Ama okudukça, bir topluluk, bir yazar evi, bir umut alanı olduğunu gördüm.
Kalemini eline alan herkesin kendinden bir parça bıraktığı bir yerdi burası.

O an bir karar verdim.
Profil açtım, ilk yazımı yükledim.
Paylaş düğmesine bastığımda parmaklarım titriyordu.
Sanki kendi içimi, başkalarının görebileceği bir cam kavanoza koymuştum.
Ve beklemediğim bir şey oldu: Bir yorum geldi.
“Cümleleriniz ruhuma dokundu.”
İşte o anda anladım, kelimelerim artık sadece bana ait değildi; başkalarının kalbine de yol bulmuştu.

Zikir ve fikir…
Biri kalbin sesi, diğeri aklın izi.
Ben ikisini bir araya getirdiğimde, hem ruhum hem zihnim şifa bulmaya başladı.
Her yazı, bir dua gibi aktı benden; her cümle, karanlık odama düşen küçük bir ışık huzmesi oldu.
Biyoenerjiyle nasıl ki bir bedenden diğerine enerji aktarılır, kelimelerim de ekranlardan okurların yüreğine akıyordu.

Fikir İzleri, benim için sadece bir site değil…
Zikirlerimin izlerini sürdüğüm, kelimelerimle hem kendime hem başkalarına yol açtığım bir durak oldu.
Ve anladım ki, iz bırakmak için yüksek sesle bağırmaya gerek yok.
Bazen küçücük bir kelime, bir insanın hayatında dev bir kapı aralayabilir.

Belki bu kitapta yüzlerce yazar yer alacak.
Belki adım, bir köşede küçük harflerle yazılacak.
Ama biliyorum ki, kelimelerimden biri bile birine umut olursa, işte o zaman gerçek izimi bırakmış olacağım.

Çünkü ben zikir izlerimden geldim.
Ve artık biliyorum…
İzlerimi takip eden her yürek, kendi ışığını bulacak.

Gece üç… Uykumdan uyandım. Cam balkonun önünde bilgisayarımı açtım. Dışarıda şehrin karanlığa gömülmüş sessizliği, içerideyse uyanık bir kalbin uğultusu vardı. Bazen insanı saat değil, içindeki görünmez bir ses uyandırır. Bir çağrı gibi, bir fısıltı gibi: “Kalk, yaz.”

Evin derinliklerinde tatlı bir sessizlik vardı. Odanın kapısından içeri sızan loş ışıkta, çocukların uyuyan yüzlerine baktım. Birbirine karışan nefes alışları, sanki masumiyetin melodisi gibiydi. İnsan o an fark ediyor: çocukların uykusu, evin en güvenli duasıdır. Gecenin derinliğinde onların huzurunu izlemek, yüreğe hem bir yük hem de bir teselli bırakıyor. Belki de her baba, gecenin bir saatinde, farkında olmadan, çocuklarının düşlerini koruyan görünmez bir nöbetçidir.

Sonra parmaklarım tuşlara değdi. Uyku ile uyanıklık arasındaki o ince perdeden kalan rüyalar, satırlara akmak istedi. Sanki rüyam bile bana sitem ediyordu: “Beni yarım bırakma, bari yazıya çevir de tamamla.” O an anladım: rüyalar bazen devamını kağıtta bulur.

Bir süre yazdım. Kelimeler bilgisayar ekranında belirirken, içimdeki ağırlık hafifliyordu. Yazmak, gecenin karanlığına küçük bir pencere açmak gibiydi. İnsan, yazdıkça kendi içine daha çok yaklaşır.

Sonra kalktım. Ellerimi, yüzümü, gözlerimi, kulaklarımı, başımı, ensemi ve ayaklarımı suyla yıkadım. Her damla, içimde birikmiş uykuyu değil, sanki karanlığı da alıp götürdü. Suyla gelen serinlik, bedenimi değil, ruhumu da tazeledi. Geceyi üzerimden akıttım, yeni günün ilk saatlerine hazırlanmış oldum.

Ve düşündüm: Gece sadece uyumak için değil; bazen insanın kendine uyanması içindir. Çocukların uykusunda saklı masumiyet, rüyanın fısıldadığı yarım cümleler, suyla gelen tazelik… Hepsi yeni günün habercisiydi.

Saat üçtü. Yeni günün ilk saatleri…
Uykum gitmişti, yazı gelmişti.
Ve ben bir kez daha anladım: bazı cümleler gündüzün gürültüsünde değil, yalnızca gecenin sessizliğinde doğar.