​Dünyaca ünlü Mısırlı futbolcu Muhammed Salah’ın Trabzonspor’a transferi zaten başlı başına geniş bir yankı uyandırdı. Ülkemizin bir takımında böylesine önemli bir futbolcunun oynaması hepimizi gerçekten gururlandırdı. Trabzon halkının büyük sevgisi ve ilgisiyle karşı karşıya kalan ünlü futbolcu, şaşkınlığını ve sevincini gizleyemedi.

​Eminim ki bugünlerde daha çok şaşırmıştır. Zira gezi amaçlı gittiği Kurtdere Yaylası’nda soluklanmak için yayladaki bir taşın üzerine oturdu ve fotoğraf çektirdi. Akabinde bu fotoğrafı sosyal medya hesabında paylaştı. Bunu gören bazı Trabzonlular, yaylayı ve taşı âdeta ziyaret akınına uğrattı. Binlerce yıldır orada bulunan sıradan bir taş, aniden kutsal bir objeye dönüştü. Salah ile aynı pozu verebilmek için sıraya geçtiler. Kimisi oturmaya kıyamadı ve taşı öptü.

​Resmen putperestliğin bir versiyonunu icra ediyorlar. Oysaki Trabzon halkı dindar, vatansever ve inatlarıyla bilinen insanlardır. Böyle mantık dışı davranan bazı kişi veya kişilerin günahını tüm Trabzon halkına mal etmek, tabii ki doğru değildir. Ama sırf iyi oynuyor diye bir futbolcuyu kutsallaştırmak ve temas ettiği şeyleri birer dinî değer olarak ele almak, ne yazık ki bu yörenin insanına yakışmıyor.

Muhsin Işık

Bir insanın adı nasıl bir dolandırıcılık sistemine dönüştü?

1920 yılı…

Amerika Birleşik Devletleri’nin Boston şehrinde insanların önünde tek bir soru vardı:

Bir insan, parasını sadece 45 günde yüzde 50 artırabilir miydi?

Bu vaadin arkasındaki isim Charles Ponzi’ydi.

1882 yılında İtalya’nın Parma kentinde doğan Ponzi, genç yaşta Amerika’ya göç etti. Hayatının ilerleyen yıllarında farklı işlere girişti, ancak onu tarihe geçiren şey bir yatırım sistemi oldu.

Ponzi, insanlara olağanüstü kazançlar vaat ediyordu.

İddiaya göre sisteminin arkasında uluslararası posta cevap kuponları bulunuyordu. Ponzi, farklı ülkelerdeki kupon fiyatları arasındaki farktan yararlanarak büyük miktarda para kazanabileceğini söylüyordu.

İnsanlar ona inanmaya başladı.

Ve ardından inanılmaz bir şey gerçekleşti.

İnsanlar paralarını Ponzi’ye vermek için sıraya girmeye başladı.

İlk yatırımcılardan bazıları gerçekten de vaat edilen parayı aldı.

Fakat burada sistemin en önemli sırrı ortaya çıkıyordu.

Bu paralar, söylendiği gibi büyük bir ticari kazançtan gelmiyordu.

Ponzi, sisteme sonradan giren yatırımcıların parasını, daha önce giren yatırımcılara ödüyordu.

Böylece ilk yatırımcı parasını ve kârını alınca çevresine sistemi anlatıyordu.

Yeni insanlar geliyordu.

Yeni para giriyordu.

Eski yatırımcılara ödeme yapılıyordu.

Bu ödemeler de daha fazla insanın sisteme güvenmesini sağlıyordu.

Sistem büyüdükçe Ponzi’nin şöhreti de büyüdü.

Gazeteler onu konuşuyordu.

İnsanlar onu başarılı bir finansçı olarak görüyordu.

Ancak sistemin çok basit bir zayıflığı vardı:

Sürekli yeni para gelmek zorundaydı.

Yeni yatırımcıların sayısı azaldığında veya insanlar paralarını geri istemeye başladığında sistemin gerçek yapısı ortaya çıkacaktı.

1920 yılında Boston Post gazetesi Ponzi’nin faaliyetlerini araştırmaya başladı.

Şüpheler büyüdü.

Yetkililerin incelemeleri başladı.

Ve yatırımcıların paralarını geri istemesiyle sistem üzerindeki baskı arttı.

Sonunda gerçek ortaya çıktı.

Ponzi’nin anlattığı ölçekte gerçek bir yatırım kârı yoktu.

Ortada sürekli büyüyen bir servet değil, yeni yatırımcıların parasıyla ayakta duran bir sistem vardı.

Charles Ponzi tutuklandı ve dolandırıcılıktan mahkûm edildi.

Fakat Ponzi’nin adı artık çoktan tarihe geçmişti.

Onun adı, daha sonra benzer sistemleri tanımlamak için kullanılmaya başlandı:

Ponzi Scheme…

Türkçesiyle:

Ponzi Sistemi.

Bugün bir yatırım fırsatında olağanüstü ve garantili kazanç vaatleri duyduğumuzda, insanların sorduğu en önemli sorulardan biri hâlâ aynıdır:

“Bu para gerçekten nereden geliyor?”

Çünkü bir sistemin gerçek olup olmadığını anlamanın en önemli noktalarından biri, kazancın kaynağını bilmektir.

Charles Ponzi’nin hikâyesi yaklaşık yüz yıl önce yaşandı.

Ama sistemin temel mantığı hâlâ aynı:

Yeni para geldikçe büyüyen bir yapı…

Yeni para kesildiğinde ise çöken bir yapı.

Ve belki de Ponzi’nin hikâyesinden geriye kalan en önemli soru şudur:

İnsanlar gerçekten para kazandıkları için mi sisteme inanmıştı, yoksa başkalarının kazandığını gördükleri için mi?

Hem vizesiz hem de sensiz. 

Ben Şırnaklıyım, sevgilim Trabzonlu.

​Bir gün yine mesajlaşırken bana:

​— Sen Trabzon’u seviyor musun? Biliyorsun ben Trabzonluyum, sevmezsen üzülürüm, dedi.

​Ben de:

​— Sevmez olur muyum canım, tabii ki seviyorum, dedim.

​Çok hoşuna gitti. Sonra ben de sordum:

​— Peki, sen Şırnak’ı seviyor musun?

​— Evet, hem mor yapraklı ağaçları, ters laleleri var. Çok seviyorum, dedi.

​Kendisinin en sevdiği renk mor. Sosyal medyada gördüğü ters lalelere de bayılıyor. Hatta sürekli:

​— Bana ters lale topla, diyor. 

​Ben de:

​— Bir gün beraber Şırnak’ı gezeriz. Dağlara çıkarız, sana odun ateşinde kaçak çay demlerim, dedim.

​Bir anda heyecanlandı:

​— A, ne güzel olur! Piknik de yaparız. Ama biliyorsun, ben çayı açık seviyorum. Kaçak çay çok ünlü bir çaymış, acaba içebilir miyim ki?

​— Neden içemeyesin? Senin için açık hâle getiririm, dedim.

​— Ya, öyle oluyorsa içerim ki!

​— Zor değil, suyunu biraz fazla koyarız, açık olur.

​— İyi o zaman, dedi.

​Bir süre sonra merakla sordu:

​— Peki, bu kaçak çay nerelerde yetişiyor?

​İşte burada benim normal bir insan gibi gerçeği söylemem gerekiyordu.

​Ama ben bozuntuya vermedim:

​— Cudi ve Gabar’da daha çok yetişiyor, dedim.

​Tabii kendisi bilmiyor ki "kaçak çay" dediğimiz şeyin adına kaçak denmesinin sebebi; Irak ve İran’dan vergisiz şekilde ülkeye sokulması. Sanıyor ki Şırnak dağlarında yetişen özel bir bitki. 

​Bir süre düşündü, sonra tekrar sordu:

​— Peki, hangi mevsimde yetişiyor? Hiç topladın mı?

​Artık geri dönüş yoktu:

​— İlkbaharda yeşermeye başlıyor, yazın ilk aylarında topluyoruz. Ben de çok topladım, dedim.

​— Ya, ne güzel! O zaman beraber toplarız!

​Ben de:

​— Neden olmasın? Hatta "Manitayla kaçak çay toplamaca" diye özçekim bile çekeriz, dedim.

​O kadar hoşuna gitti ki…

​Şu an muhtemelen kafasında Şırnak dağlarında, mor yapraklı ağaçların altında ve ters lalelerin arasında, elinde sepetle kaçak çay topladığı romantik bir tatil hayal ediyor.

​Kıyamam ya… 

​Bir gün gerçeği öğrendiğinde bana sadece şunu soracak:

​— Muhsin… Sen beni kaçak çay toplamaya mı götürecektin yoksa sınır ticaretine mi hazırlıyordun? 😭😂

Aşk diye seni yazdım,

Adını kalbime,

Varlığını ömrüme kazıdım.

Şiir diye seni yazdım,

Yüzünü beyaz kâğıtlara,

Gülüşünü mısralara sığdırdım.

Zaman diye seni yazdım,

Seninle su gibi aktı,

Sensiz geçen günlere yandım.

Hayat diye seni yazdım,

Doğduğuma şükürler ettim,

Yaşamaktan büyük keyif aldım.

Muhsin Işık

Roni’nin çocukluğu, toprağın kokusunu bilen ayaklarla geçti.

Çamurun izini silmediği günler, keçilerin peşinden koşarken yorulmayı bilmediği akşamlar, çoban köpeklerinin gözlerinde kendine benzeyen bir sadakat gördüğü zamanlar… Hepsi köyde kaldı.

Sonra büyüdü.

Şehir geldi.

Beton duvarlar, dar sokaklar, yabancı yüzler… Ve en çok da, içinden hiç çıkmayan bir boşluk.

Roni yıllar geçse de bir şeyi unutamadı:

Toprağa basmadan geçen günlerin eksikliğini.

Bir akşam, yorgun bir günün ardından televizyonun karşısına geçti.

Rastgele açtığı bir belgesel, hayatının yönünü değiştirdi.

Ekranda bir dişi kurt vardı.

Karların içinde, soğuğa karşı dimdik duran… Açlığa rağmen yavrularını beslemeye çalışan… Dişleriyle taşıdığı umut, gözlerinde saklı bir merhamet…

Ve sonra… küçük kurt yavruları.

Titrek adımları, masum bakışları…

Roni o an sustu.

İçinde yıllardır konuşmayan bir çocuk, birden ağlamaya başladı.

“Keşke…” dedi içinden,

“Keşke bir tanesini bulsam… büyütsem… onunla yaşasam…”

Gözleri doldu.

O an anladı… Bu sadece bir istek değil, bir özlemdi.

Günler geçti.

Ama o belgesel, Roni’nin içinden hiç çıkmadı.

Ve bir sabah…

Daha fazla dayanamadı.

Şehri arkasında bıraktı.

Köye döndü.

Ve hiç düşünmeden dağlara çıktı.

Saatlerce yürüdü.

Rüzgar yüzünü kesti, taşlar ayağını acıttı… ama içindeki o his, onu durdurmadı.

Derken…

Bir kayanın dibinde hareket gördü.

Dört haftalık kurt yavruları.

Roni’nin dizleri titredi.

Gözlerinden yaşlar süzüldü.

Yaklaştı.

Birini kucağına aldı.

Kokladı.

Öptü.

Sanki yıllardır eksik olan bir parçayı bulmuş gibiydi.

Tam dönecekken…

Bir ses duydu.

Dişlerini gösteren bir anne.

Gözlerinde öfke, yüreğinde korku…

Dişi kurt, yavrusunu korumak için hazırdı.

Bir adım daha atsa saldıracaktı.

Roni’nin kalbi hızlandı.

Yavaşça silahına uzandı…

Ama ateş etmek için değil.

Sadece kendini korumak için.

İkisi de birbirine baktı.

Uzun, sessiz bir an…

Roni, eliyle diğer yavruları gösterdi.

Sonra kucağındakini.

Sanki diyordu ki:

“Onlar senin… bu benim… yoksa birimiz ölecek…”

Anne kurt durdu.

Gözlerini Roni’den ayırmadan geri çekildi.

O an… bir anlaşma yapıldı.

Sözsüz, sessiz… ama çok derin.

Roni yavruyu aldı.

Köye, amcasının evine götürdü.

Onu besledi, büyüttü, sevdi.

Ama hikaye orada bitmedi.

Her gece…

Köyün yakınlarından bir uluma yükseldi.

Bir annenin sesi.

Bir özlemin yankısı.

Roni o sesi her duyduğunda başını eğdi.

İçinde bir şey kırıldı.

Dayanamadı.

Bazen yavruyu aldı, dağa götürdü.

Anneyle buluşturdu.

Anne kurt, yavrusunu kokladı.

Yavru, annesine sokuldu.

Ve Roni… biraz uzaktan izledi.

İşte o an anladı:

Her sevgi, sahip olmak değildir.

Bazı sevgiler vazgeçebilmektir.

Muhsin Işık

Kanımla sulandı hamur oldu un.

Evde çocuklar bekler aç ve susuz.

Mezar taşım oldu bir çuval un.

Ben Gazze’yim, dağılmış yok oluyorum.

Sesimi duyan yok, bir dost bulamıyorum.

Bana reva görülen hayata bakar mısınız?

Bunu hak edecek ne yaptım! Anlamıyorum.

Bir çuval una kurban ettiler beni.

Kefen yerine un örtüyor cansız bedenimi.

Bir çuval un kurşun olup girdi mideme.

Biraz da yerime koysan keşke kendini.

Muhsin ışık

İnsan Vücudu Şekere İhtiyaç Duyar mı?

İnsanın en temel yakıtı aslında görünmezdir: glikoz. Beynimiz, kalbimiz, kanımız… Hepsi ondan beslenir. Fakat bu ihtiyaç, elimizin altındaki beyaz şekerden değil; meyveden, ekmekten, pirinçten, hatta kimi zaman proteinden karşılanır. Sofradaki şeker bir keyif olabilir, ama asıl ihtiyaç değildir.

Doğrudan Glikozu Nasıl Alabiliriz?

Eczanelerde “dekstroz” adıyla bulabilirsiniz; sporcuların elinde tablet, doktorların serumunda şeffaf bir çözelti… Ama çoğu insan için buna gerek yoktur. Çünkü bir dilim ekmek, bir kaşık bal, bir salkım üzüm zaten kısa sürede glikoza dönüşür ve kanımızda dolaşmaya başlar.

Peki İnsan Vücudu Ne Kadar Sürede Glikoz Almalı?

Bedenimiz sürekli enerji harcar, fakat sürekli yemek yemek zorunda değildir. Karaciğer, adeta gizli bir depo gibi çalışır. Sabah yediğimiz bir öğün, öğleden sonraya kadar yetebilir. Üç öğün düzenli beslenen bir insan, glikoz ihtiyacını karşılamış olur. Sporcular, ağır işçiler ya da şeker hastaları için bu süre kısalabilir, ama çoğumuz için fazlası sadece yük olur.

Peki Anne Sütünde Glikoz Var mı?

Yeni doğan bir bebek hiçbir şey bilmez; ama annesinin sütünde saklı olan mucizeyi içgüdüyle bulur. O süt, doğrudan glikoz taşımaz; içinde laktoz vardır. Ve bu laktoz, bebeğin bağırsaklarında glikoza dönüşür. İşte beynini, kalbini, gözlerini besleyen enerji buradan gelir. İlk gülüş, ilk adım, ilk kelime… Hepsinin ardında anne sütünden gelen o sessiz güç vardır.

Sonuç itibariyle :

Glikoz, hayatın görünmez ipliğidir. Sofradaki tatlılarda değil, toprağın bize verdiği doğal besinlerde saklıdır. Ve anne sütünün beyaz damlalarında, insanlığın ilk adımında karşımıza çıkar.

Ey insan ey insanoğlu susma sen sustukça acına acı eklenecek.

Yüreğine saplanan ucu paslı hançer bir milim daha batacak kalbinin derinliğine.

Sustukça ölümler artacak artmaya devam ediyor.

Sen sustukça yalan dünya zalimin ve haksızın etrafında dönerek onlara gölge olacak.

Boyun eğmek büyüklükten doğmaz.

Büyüklük bende kalsının kaynağı cesaretsizliktir.

Unutma boynu bükülenin boynu vurulacak.

Boyun eğmek korkaklıktır.

Sen korkaksın çünkü susuyorsun ve susmak asla çare olmayacak.

Sustukça her gece gördüğün rüyaların bir zaman sonra kabuslara dönecek.

Uykuların kaçacak ve gözlerinin önüne sesini çıkarmadığın geçmiş günlerin gelecek.

Susma kardeşim neden susuyorsun?

Unutma seni ezenler de birgün ölecek.

Ama sen sustukça her gün ölüyorsun.

Muhsin Işık 

Bizimdir bizim olacak en güzel yarınlar.

Sözüm sizlere ey bu vatanı sahipsiz sananlar. 

Gidin sorun anlatsınlar sizlere...

1915'te Çanakkale boğazında yatanlar. 

⚓️

Havada çarpışırdı koca koca mermiler.

İngilizler feleğin tokadını yediler.

Seyir onbaşıların zaferidir bu harp.

Çanakkale geçilmez ana dilleri gibi bilirler.

⚓️

Yoktu belki aşımız.

Vardı ama feda etttiğimiz bir başımız.

Şehit eylesin diye bizi dua ederdik Mevla'ya.

Cesaret kokardı al al kanımız, henüz 15'ti yaşımız. 

Sordum seni ay ışığına, yıldızlara.

Sordum seni yağmurlara, kara bulutlara.

Sordum seni dağlara, bilmediğim yollara.

Bulamadım, bulamıyorum seni.

Çıkmaz bir sokağın içindeyim.

Mecnun misali elalemin dilindeyim.

Rotasız bir geminin seyrindeyim.

Bulamadım, bulamıyorum seni.

Unutmak mümkün değil gözlerini.

Sarmak istiyorum bedenini.

Nasip olur mu yine duymak sesini?

Bulamadım, bulamıyorum seni.