Bu kitleye göre, gerçek bir okur olmak için sadece tozlu raflar arasında kaybolmalı, popüler olan her şeye sırtını dönmeli ve edebiyatı yüzyıl öncesinde dondurmalısınız.

Peki, sormak gerekiyor: Biz sonsuza kadar sadece Sefiller’i, Simyacı’yı ya da Suç ve Ceza’yı mı okuyacağız? Dünya edebiyatının sınırları Dostoyevski’nin öldüğü gün çizildi ve biz o sınırın içinde hapis mi kaldık?

Sırf klasikleri hatmetti diye kendini fildişi kulelerine kapatıp, günümüz edebiyatını ve çağdaş yazarları küçümseyen bu kitle, aslında en büyük vizyonsuzluğu sergiliyor. Bugün tapındıkları o başyapıtların, kendi dönemlerinin popüler kültür ürünleri olduğunu; tefrikalar halinde gazete köşelerinde kapış kapış satıldığını ya da dönemin matbaa ağlarında ciddi pazarlama stratejileriyle okura ulaştığını unutuyorlar.

Zaman değişti, mecra değişti. Bugünün dünyası bir algoritma ve hız çağı. Dev yayınevlerinin, tekelci dağıtım ağlarının arasında genç, yetenekli ve bağımsız bir yazarın sadece "kalemine güvenerek" görünür olması imkansız. Günümüz teknolojisinde bir yazarın sosyal medyayı kullanması, eserine reklam basması veya dijital dünyada sesini duyurmaya çalışması bir lüks değil, var olma mücadelesidir. Reklamı yapılan her esere "çöp" muamelesi yapmak, yeni nesil kalemlerin hakkını daha yolun başında gasp etmektir.

Sadece geçmişe bakarak bugünü yorumlayamazsınız. Edebiyat, yaşayan, nefes alan ve çağın araçlarıyla şekillenen dinamik bir organizmadır; geçmişin gölgesine hapsedilmiş bir müze nesnesi değil.

Sosyal medyanın vitrinine çıkan her kitap şaheser olmayabilir, evet. Ama yeni çıkan yazarlara, yeni soluklara şans tanımayı reddeden, sadece popüler diye modern olana düşmanlık besleyen o "seçkin" kitlelerin edebiyat sevgisi de ne yazık ki bana hiç samimi gelmiyor.

Kitapları basıldıkları dönemin şartlarıyla değil, ruhuyla değerlendirmeyi öğrendiğimiz gün, edebiyat fildişi kulelerden inip ait olduğu yere; yani sokağa ve insana geri dönecektir.

Bir muhabbet kuşu düşünün.
Daha gökyüzünün ne olduğunu öğrenemeden, kanatlarının ölçüsü demir parmaklıklarla belirlenmiş olsun. Sabahları aynı yemliğin başında uyansın, aynı salıncağın üzerinde uykuya dalsın. Kafesin kapağı bazen açılsın; birkaç ürkek tur atsın odanın içinde, sonra telaşla geri dönsün. Çünkü bazı canlılar özgürlüğü değil, alışkanlıklarını vatan sanır.

İnsan da böyledir.

Modern çağ, insanı zincirlerle değil; konforla evcilleştirdi. Eskiden esaretin sesi vardı: prangalar şıngırdardı. Şimdi ise sessizdir. Yumuşak koltukların, taksitli hayatların, parlak ekranların içine gizlenmiştir. Artık kimsenin bileğine demir vurulmuyor. İnsanlar kendi kafeslerini dekorasyonla süslüyor.

Üstelik buna başarı diyorlar.

Sabah alarmıyla uyanıp istemediği bir hayata yetişmeye çalışan milyonlarca insan var. Trafikler, plazalar, kart basılan turnikeler… Hepsi görünmez bir fabrikanın bant sistemi gibi çalışıyor. İnsan ruhu, büyük bir makinenin dişlileri arasında yavaşça törpüleniyor. Fakat kimse bunu fark etmiyor. Çünkü kafes altından yapılmış.

Altın, demiri unutturur.

Bugünün insanı özgürlüğü, seçenek bolluğuyla karıştırıyor. Oysa önüne yüz kapı koyulması, gerçekten özgür olduğun anlamına gelmez. Bazen bütün kapılar aynı koridora çıkar. Market raflarında dizilen renkli ambalajlar gibi; farklı görünen ama aynı açlığı besleyen hayatlar yaşıyoruz.

Bir adam kırk yıl boyunca aynı masada oturuyor. Aynı sokaktan geçiyor. Aynı korkulara selam veriyor. Sonra bir gün emekli olup “özgür kaldığını” düşünüyor. Oysa sadece kafesin mesai saatleri değişiyor.

Modern dünya, insanı aç bırakarak değil; doyurarak uyuşturuyor. Çünkü aç insan bağırır. Tok insan susar. Bu yüzden çağımızın en büyük hapishaneleri beton duvarlardan değil, konfordan inşa ediliyor. İnsanlar artık gökyüzüne bakmıyor; ekran ışıklarının altında başlarını eğerek yaşıyor. Dijital vitrinlerde kendilerine yeni kimlikler seçiyor, ama aynalara bakmaya cesaret edemiyorlar.

Bir kuşun kafeste doğması trajedidir.
Ama kafesin kapısı açıkken uçmayı unutması, felakettir.

Belki de mesele özgür olup olmamamız değil. Çünkü insan bütünüyle özgür bir varlık olmadı hiçbir zaman. Mesele, bize ait olmayan hayatları kendi seçimimiz sanmamız. Bize öğretilen korkuları karakterimiz zannetmemiz. Ve en kötüsü; ruhumuz küçülürken bunu “olgunlaşmak” sanmamız.

Bazı insanlar vardır; kalabalıkların içinde yaşar ama sürüye ait değildir. Düzenin sunduğu güvenli kafesi reddederler. Çünkü bilirler: Güvenlik bazen özgürlüğün mezarıdır. Gökyüzü tehlikelidir evet. Fırtınası vardır. Açlığı vardır. Düşme ihtimali vardır. Ama yine de gökyüzü, kafesten daha onurludur.

Çünkü bazı ruhlar için mesele yaşamak değil, uçabilmektir.

Mehmet KORKMAZ...

Evde ağır bir sessizlik hakim. Televizyon açık, çay sıcak... ancak kelimeler ölü.

Bir baba var, bir anne var. Konuşmayan bu iki insanın ortasında, o tekinsiz boşlukta büyüyen bir çocuk... İçinden soruyor o çocuk: “Ne oldu?”

Cevap hazırdır, bu toprakların en büyük, en yaygın yalanlarından biri: “Bir şey yok.”

Gerçekte olan ise şudur: Bir şey var. Hem de çok şey var. Ancak konuşulmayacak kadar derine bastırılmış, üzeri örtülmüş. Konuşulursa kontrolün kaybedileceğinden, o koca yapının yıkılacağından korkuluyor.

Erkeklere Öğretilen İlk Ders: Susmak Çünkü bu coğrafyada erkeklere öğretilen ilk, en katı kural şudur: Konuşma. Hissetme. Gösterme. Ağlarsan zayıfsın, anlatırsan güçsüzsün, içini açarsan... Kaybedersin. O erkek çocuk büyür; adam olur, eş olur, baba olur. Yine de konuşamaz. Kızdığında susar, kırıldığında susar, hatta sevdiğinde bile çoğu zaman susar. Kelime bilmediğinden değil, duygu dilini hiç öğrenmediğinden.

Ona öğretilen tek dil “kontrol”dür. Ancak kontrol dedikleri şey, bastırılmış duyguların dışarıdan düzgün durmasıdır aslında. İçeride fırtınalar koparken, dışarıda sahte bir sükûnet sergilemektir. Bir gün o fırtına ya büyük bir gürültüyle patlar ya da her şeyi içten içe çürütür.

Duvarla Konuşmanın Bedeli.

Peki, anne ne yapar bu sırada? Başta konuşur. Anlatır, didinir, anlaşılmak ister. Sonra yorulur. Çünkü duvarla konuşmak, insana kendini değersiz, hiçe sayılmış hissettirir. Bir gün, o da umudu kesip susar.

İşte o gün, o ev aslında biter. Kavga yoktur, gürültü yoktur; ancak bağ da yoktur, can da yoktur. Toplum buna “olgunluk” der. “Adam ağırdır, pek konuşmaz,” diyerek alkışlar. Hayır! Bu olgunluk değil. Bu, iletişimsizliğin romantize edilmesi; duygusal tembelliğin kültür haline gelmesidir.

O Çatlak Neden Onarılmaz?

Bir erkek neden konuşmaz? Çünkü yüzleşmek, susmaktan daha ağır gelir. Çünkü konuşursa çözmek zorunda kalacağını bilir. En önemlisi; yıllarca susarak ayakta kaldığını, güçlü göründüğünü sanmıştır. Oysa gerçek şu: Susarak ayakta kalmazsın. Sadece yavaş yavaş içten çöker, yanında duran insanı da beraberinde çökertirsin.

Şöyle düşünün: Salonda duran, nesiller boyu aktarılmış kıymetli bir porselen vazo... Bir gün, bir dikkatsizlik sonucu üzerinde incecik bir çatlak belirir. Aslında basit bir onarım işlemiyle kalıcı hasarın önüne geçilebilir, vazo eski sağlamlığına kavuşabilir. Ancak erkek, o porselen yapıştırıcısını eline almaz. Çünkü o onarım, hatayı kabul etmek, vazonun hasar gördüğünü tasdik etmek demektir. Kadın bir süre bekler o onarım hamlesini, sonra o da vazgeçer. Kimse dokunmaz o çatlağa. Sonunda ne mi olur? Kimse gelip vazoyu kasten kırmaz belki; ancak o çatlak, zamanla, sıcak-soğuk değişimleriyle, en küçük titreşimlerle sinsice büyür. Sonunda porselen vazo, bir gün, aniden, sessiz sedasız dağılır gider.

Nesilden Nesile Aktarılan Susturulmuşluk

Çocuk büyür o evde. Konuşulmayan şeyleri öğrenerek, duyguların bastırılması gerektiğini görerek... Fark etmeden, o zehirli döngüyü devralır.

Mesele tam da burada düğümleniyor. Bu sadece mutsuz bir aile hikâyesi değil. Bu, nesilden nesile aktarılan bir suskunluk mirası, devasa bir kültür problemi. Biri çıkıp cesaretle, “Ben konuşacağım,” diyene kadar da bu çark dönmeye devam edecek.

Unutmayın; konuşmak zayıflık değil, kontrolü kaybetmek hiç değil. Konuşmak, gerçek kontrolün, o ilişkiyi sahiplenmenin ta kendisi. Ancak kolay değil; çünkü bu sadece iki insanın meselesi değil, yılların öğrettiği o sahte “erkeklik” tanımına karşı bir başkaldırı.

Şimdi soruyu tekrar soralım: Anne babam neden konuşmuyor?

Cevap şu olabilir: Çünkü birine susmak öğretildi, diğeri de beklemekten yoruldu. Eğer kimse bu zinciri kırmazsa, o evde büyüyen çocuk da bir gün aynı sessizliğin içinde kendi çorak ailesini kuracak.