Bazen kendini kendinde.

Bazen de sevdiği insanda kendini.

 Bir insan hayatımıza girdiğinde, sizce yalnızca hayatımıza mı girer yoksa yıllardır kendimizden sakladığımız bir tarafımızı da beraberinde mi getirir?

Belki tamda bu yüzden bazı ilişkiler kolay değildir. Çünkü; karşımızdaki yalnızca sevdiğimiz kişi değildir aynı zamanda kendimizi gördüğümüz bir aynadır. Bizi kızdıran bir davranış, kendi içimizde kabul etmek istemediğimiz bir yaraya dokunur. Bizi terk eden biri yalnızca bir kaybı değil, kendimizi ne kadar başkasının varlığına bağladığımızı da gösterir. Bizi çok seven biri ise bazen hak ettiğimize inanmadığımız sevgiyi önümüze koyar.

Sonra düşünür “Neden böyle oldu?” diye sorarız. 

Belki asıl soru bu değildir.

“Bu insan bana ne yaptı?” yerine,

“Bu insan bende neyi ortaya çıkardı?” diye sormayı deneyebiliriz. Çünkü bazı kadınlar ve bazı erkekler hayatımıza kalmak için değil, bize kendimizi göstermek için girer.

Bazıları bir ömür yanımızda kalır.

Bazıları ise yalnızca bir mevsim...

Ama her karşılaşmanın ardından insan biraz değişiyorsa, hiçbir karşılaşma gerçekten boşa yaşanmamıştır. Bazen insan, sevdiğini sandığı kişiyi değil; onun sayesinde kendinde keşfettiği kişiyi sever. Ve belki de bazı insanlar hayatımızdan çıkarken bir boşluk bırakmaz.

Hoş bir seda ile kulaklarımıza  '' kendimize dönmemiz gereken yeri'' fısıldar.

Size bir soru bırakıyorum. Yorumlarınızı bekliyorum.

Sizce neden bazı insanlar birbirini çok severken birbirine iyi gelemez?

İsmail Yüksel

Haftalar boyunca birlikte bazı soruların peşinden gittik. Hiçbir şeyin bütünüyle rastlantı olmayabileceğini düşündük. Gerçek yolculuğun dışarıya değil, insanın kendi içine doğru olduğunu konuştuk. Bilgi ile bilgeliğin aynı şey olmadığını, sembollerin sessiz bir dil oluşturabileceğini ve insanın bazen en büyük labirenti kendi içinde taşıdığını gördük. Sonra özgürlüğe baktık; bizi bağlayan zincirlerin her zaman dışarıda olmadığını, bazılarının zihnimizde kurduğumuz kabullerden oluştuğunu fark etmeye çalıştık.

Şimdi bütün yolların başladığı ve bittiği yere dönüyoruz.

Başlangıç ve son aynı noktada birleşir.

Yolculuk sonunda insan aslında hep aradığı yere, yani kendisine ulaşır.

İnsan hayatı boyunca bir şeyleri arar.

Bir cevap.

Bir insan.

Bir şehir.

Bir başarı.

Bir anlam.

Bir gün bütün bunlara ulaşınca eksik olan parçanın tamamlanacağını düşünür. Uzaklara gider, yeni yollar dener, yeni kapılar açar. Bir şeyleri geride bırakır, bir şeylerin peşinden koşar. Bazen kaybolur, bazen yeniden başlar. Fakat yol uzadıkça garip bir şey fark etmeye başlar:

Aradığı şey, gittiği yerde değildir.

Çünkü insan nereye giderse gitsin, kendisini de yanında götürür. Aynı korkularla başka şehirlere taşınır. Aynı yaralarla yeni insanlarla tanışır. Aynı sorularla başka kapıların önünde durur. Ve bazen yıllar sonra dönüp baktığında, aslında bütün o yolların onu başka bir yere değil, kendisine yaklaştırdığını fark eder.

Belki hayatın en büyük yanılgısı, yolculuğun bizi kendimizden uzaklaştırdığını sanmamızdır. Oysa bazı yollar insanı kendisine geri getirir. Bazı kayıplar, neyi gerçekten aradığımızı gösterir. Bazı karşılaşmalar, içimizde unuttuğumuz bir tarafı uyandırır. Bazı ayrılıklar, başkasına değil, kendimize ne kadar uzak olduğumuzu gösterir. Ve bazı başlangıçlar, aslında çok daha önce başlamış bir yolculuğun devamıdır.

Bir çocuk düşünün.

Dünyayı anlamak için sorular soruyor. Her şey onun için yenidir. Bir taşın neden orada olduğunu, gökyüzünün nereye kadar uzandığını, insanların neden birbirinden farklı olduğunu merak ediyor. Sonra büyüyor. Cevaplar çoğalıyor, sorular azalıyor. Kendisine öğretilenleri gerçek kabul etmeye başlıyor.

Ta ki bir gün...

Bir şey olur.

Bir kayıp, bir karşılaşma, bir sessizlik, bir kitap, bir yolculuk ya da yalnızca gecenin bir saatinde gelen tek bir düşünce...

Ve insan yeniden sormaya başlar.

“Ben kimim?”

Belki de gerçek başlangıç tam olarak burada doğar. Çünkü insanın hayatındaki en önemli yolculuk, kendisi hakkında bildiklerini çoğaltmak değil; kendisi hakkında bildiğini sandığı şeyleri sorgulamaktır.

Bazen bütün hayatımız boyunca bir eve dönmeye çalışırız. Oysa aradığımız ev bir şehir değildir.

Bir adres değildir.

Bir insan değildir.

İnsanın kendi içinde, kendisine yabancılaşmadan durabildiği o sessiz yerdir.

Belki “eve dönüş” dediğimiz şey budur. İnsan kendisine döndüğünde geçmişini değiştirmez. Yaşadıklarını silmez. Kaybettiklerini geri getirmez. Fakat onların anlamı değişir.

Dün yaşadığın acı, bugün sana bir şey öğretmeye başlar.

Dün verdiğin yanlış karar, bugün hangi yolu seçmemek gerektiğini gösterir.

Dün rastlantı sandığın karşılaşma, bugün hayatının yönünü değiştiren bir işaret hâline gelir.

Ve bir zamanlar son sandığın şeyin, aslında yeni bir başlangıç olduğunu anlarsın.

Çünkü hayatın bize öğrettiği en büyük sır belki de şudur:

Hiçbir son gerçekten son değildir.

Bir kapı kapanır. Fakat başka bir kapının eşiğinde olduğunu henüz bilmiyorsundur.

Bir yol biter. Fakat o yolun seni nereye getirdiğini anlaman için biraz daha yürümen gerekir.

Bir insan hayatından çıkar. Fakat onun bıraktığı boşlukta kendinle ilk kez karşılaşabilirsin.

Ve bazen insan bütün hayatını bir şeyleri bulmak için harcadıktan sonra, bulduğu şeyin zaten içinde olduğunu fark eder.

İşte o an başlangıç ile son birbirine dokunur. Aradığın cevap, sorduğun ilk soruya geri döner. Gittiğin yol, başladığın yere çıkar. Kapattığın kapının ardında aslında başka bir başlangıç vardır. Ve insan, bütün yolları tükettiğinde değil; kendisinden kaçmayı bıraktığında yolculuğun gerçek anlamını kavrar.

“İçindeki Başlangıç” adını verdiğimiz bu yolculuğun asıl anlamı buydu.

Başlangıç dışarıda değildi.

Bir kitapta değildi.

Bir şehirde değildi.

Uzaklarda, geçmişte ya da gelecekte hiç değildi.

Başlangıç, insanın kendisine ilk kez gerçekten baktığı yerdeydi.

Bu yüzden belki de hayat boyunca aradığımız o gizli kapının üzerinde hiçbir isim yazmıyordu. Çünkü kapıyı açacak olan kelime dışarıdan verilmemişti. Onu insanın kendisi hatırlamalıydı.

Ve belki bütün yolculuğun sonunda geriye yalnızca tek bir soru kalır:

Bunca yolu kendimi bulmak için geldiysem, acaba en başından beri aradığım kişi kimdi?

Belki cevap, yolun sonunda değil.

Belki cevap, ilk adımın içinde saklıydı.

Çünkü bazı yolculuklar insanı bir yere götürmez; insanı kendisine geri getirir. Ve insan kendisine vardığı anda, başlangıç ile sonun aslında hiç ayrılmadığını anlar.

Belki de her son, hatırlanmaya başlayan bir başlangıçtır.

İsmail Yüksel

Geçtiğimiz hafta insanın en büyük labirentinin yine kendisi olabileceğinden söz etmiştik. Bazen bizi durduran duvarların dışarıda değil, zihnimizde yükseldiğini; korkularımızın, arzularımızın ve kendimiz hakkında kurduğumuz cümlelerin fark etmeden birer sınır hâline gelebildiğini gördük, değil mi?

Bu hafta ise o labirentin içindeki duvara kazınmış en eski yazı üzerine beraber düşüneceğiz.

Özgürlük, gerçeği görebilmek midir?

Zincirler çoğu zaman dışarıda değil, zihnin oluşturduğu kabullerdedir.

Özgür olduğumuzu düşünürüz ya da öyle hissederiz. İstediğimiz yere gidebildiğimizi, istediğimiz insanı sevebildiğimizi, istediğimiz hayatı seçebildiğimizi söyleriz.

Fakat hiç durup kendimize şu soruyu sorduk mu?

Gerçekten istediğimiz için mi seçiyoruz, yoksa bize öğretilenleri kendi isteğimiz sanarak mı yaşıyoruz?

Çocukluğumuzdan beri bize bazı yolların doğru, bazılarının yanlış olduğu söylendi. Nasıl başarılı olunacağını, neyin değerli olduğunu, nasıl görünmemiz gerektiğini, kim olmamız gerektiğini öğrendik. Zamanla bu sesler içimizde o kadar çoğaldı ki hangisinin bize ait olduğunu ayırt etmek zorlaştı.

(Bazı küçük yaşta yüklenen sorumluluklar, aile dramlarına hiç girmiyorum... Bir parantez açtım, yazının akışını da bozmak istemiyorum lâkin söylemeden edemeyeceğim: Bırakın çocuklar çocuk kalsın ve çocukluklarını yaşasınlar. Onları ne dert ortağınız yapın ne de yaşlarının getirdiğinin ötesinde yükler yükleyin. Dünyayı sizinle ve sizde keşfeden o minik gözlerin yerine kendinizi koyup aceleci olmadan karar verin; hatırlayın, bir zamanlar o meraklı gözler sizindi...)

Sonra büyüdük.

Kendi kararlarımızı verdiğimizi sandık. Oysa belki de çoğu zaman yalnızca bize bırakılmış seçenekler arasından seçim yapıyorduk. Çoktan seçmeli sınavlara bundan belki de daha kolay adapte olduk; karşımızda ise artık çoktan seçmeli bir hayat var.

Bazen bir işi gerçekten istediğimiz için değil, başkalarının gözünde değerli olduğu için isteriz. Bazen bir insanı sevdiğimiz için değil, yalnız kalmaktan korktuğumuz için hayatımızda tutarız. Bazen gitmek istediğimiz hâlde kalırız; çünkü “insanlar ne der?” sorusu, “Ben ne istiyorum?” sorusundan daha yüksek sesle konuşur.

Ve bütün bunlara özgürlük deriz.

İşte zihnin görünmeyen zincirleri böyle oluşur. Demirden değildirler. Kilitleri olmadığı gibi anahtarları da yoktur. Çoğu zaman onları kendi ellerimizle taşırız. Bir düşüncenin yıllardır doğru olduğuna inanmak, onu gerçekten doğru yapmaz. Bir korkuyu uzun süre taşımak, onu haklı çıkarmaz. Toplumun bize biçtiği bir kimliği benimsemek, onun gerçekten bize ait olduğu anlamına gelmez.

Belki özgürlük, bütün zincirleri kırmak değildir.

Hangi zinciri neden taşıdığını görebilmektir.

Çünkü insan, farkında olmadığı bir şeyden özgürleşemez.

Karanlık bir odada olduğumuzu düşünelim. Çıkış kapısı belki birkaç adım ötemizdedir. Fakat karanlıkta onu göremediğimiz için duvarların arasında sıkışıp kaldığımızı sanırız. Sonra küçük bir mum yanar.

Duvarlar değişmez.

Kapı yerinden oynamaz.

Oda aynı odadır.

Ama artık görebiliyoruzdur.

Özgürlük bazen tam olarak budur.

Tam o anda odanın dışından dostum Sercan gelir ve neden karanlıkta mum ışığında oturduğumuzu sorgular.

Aslında cevap bellidir: Dünyayı değiştirmekten önce, dünyaya bakışımızdaki karanlığı aydınlatmak.

Belki de insanın hayatındaki en büyük dönüşümler, “Artık bunu yapmayacağım.” dediği anlarda değil; “Bunu neden yapıyorum?” diye sormaya başladığı anlarda gerçekleşir. Çünkü doğru sorular, zihnin kapılarını sessizce açar.

Bir gün fark edersin ki yıllardır peşinden koştuğun şey sana ait değilmiş. Bir gün anlarsın ki korktuğun şey gerçekleşse bile dünyanın sonu gelmeyecekmiş. Bir gün başkalarının beklentilerini susturduğunda, kendi sesinin aslında ne kadar uzun zamandır seni beklediğini duyarsın. Ve belki o gün ilk kez gerçekten kendin için bir seçim yaparsın. Gidip bir buket yasemin çiçeği alırsın. Yürürsün.

İşte o zaman özgürlük başlar.

Dışarıdaki bütün kapılar açıldığı için değil; içerideki bazı kapıların aslında hiç kilitli olmadığını fark ettiğin için. Çünkü insanın taşıdığı en ağır zincir, çoğu zaman zincir taşıdığını bilmemesidir. Ve belki gerçek özgürlük, istediğin her şeyi yapabilmek değil; seni neyin yönettiğini gördükten sonra hâlâ kendi seçimini yapabilmektir.

Belki de bundan sonraki soru çok daha derindedir:

Peki insan, kendisine ait sandığı düşüncelerin hangilerinin gerçekten kendisine ait olduğunu nasıl anlayabilir?

Serinin son yazısında buluşmak dileğiyle hepinize sevgi ve saygılarımla.

İsmail Yüksel

Kendisine.

İnsan kendi labirentidir.

En büyük mücadele dış dünyayla değil, kişinin kendi korkuları, arzuları ve benliğiyledir.

İnsan bazen hayatının önünde bir duvar olduğunu düşünür. Aşamadığı bir engel, ulaşamadığı bir hedef, değiştiremediği bir insan, çıkamadığı bir durum... 

Duvara baktıkça dışarıda bir şeylerin kendisini durdurduğuna inanır. Oysa bazen duvar sandığı şey, kendi içinde ördüğü bir sınırdır.

Korkularından, geçmişinden ve başkalarının onun hakkında söylediklerinden örülmüş bir duvar. Belki de en kalın olanı, kendisine yıllardır söylediği cümlelerden örülmüş bir duvar.

“Ben böyleyim.”

“Bunu değiştiremem.”

“Artık çok geç.”

“Beni kimse anlamıyor.”

“Başka bir seçeneğim yok.”

İnsan bazı cümleleri o kadar uzun süre tekrar eder ki sonunda onların bir düşünce olduğunu unutur, gerçek olduklarına inanmaya başlar. İşte labirent burada başlar. Çünkü labirentin en tehlikeli tarafı duvarlarının yüksekliği değildir.

İnsanın çıkışı olmayan bir yerde olduğuna inandırmasıdır. Bazen aynı hatayı farklı insanlarla tekrarlarız. Aynı korkuya farklı isimler veririz. Aynı yarayı farklı olaylarda yeniden yaşarız. Sonra da “Neden hep benim başıma geliyor?” diye sorarız.

Belki de soru yanlış yerdedir. Belki mesele, neden aynı şeyin başımıza geldiği değil; neden aynı yerde kaldığımızı. Çünkü hayat bazen aynı dersi, biz öğrenene kadar farklı yüzlerle karşımıza çıkarır. Bir insan gelir ve bizi öfkelendirir. Bir başkası korkularımızı açığa çıkarır. Bir diğeri, yıllardır sakladığımız bir eksikliği bize gösterir ve biz çoğu zaman onların bize ne yaptığını düşünürüz.

Oysa belki de asıl soru şudur:

“Onlar bende neyi görünür hâle getirdi?”

Çünkü dış dünya çoğu zaman içimizde sakladığımız şeyleri görünür kılan bir aynaya dönüşür. Bizi öfkelendiren insan, yalnızca öfkemizin sebebi olmayabilir. Bizi kıskandıran kişi, yalnızca kıskançlığımızın nesnesi olmayabilir. Bizi terk eden biri, yalnızca kaybımızı değil, kendimizi ne kadar başkasının varlığına bağladığımızı da gösterebilir. Bazen en çok kaçtığımız şey, aslında en çok görmemiz gereken şeydir. İnsan kendi labirentinde dolaşırken yolların birbirine benzediğini sanır. Her dönüş başka bir dönüşü çağrıştırır. Her çıkış yeniden başladığı yere getirir onu. Sonra yorulur.

“Ben zaten denedim,” der.

Oysa belki de denediği şey çıkmak değil, aynı yolu tekrar tekrar yürümektir. Labirentten çıkmanın ilk adımı yolu bulmak değil, kaybolduğunu kabul etmektir.Çünkü; insan kendisini bildiğine inandığı sürece kendisini keşfedemez. Kendimize dair oluşturduğumuz kimlikler bazen en büyük hapishanelerimizdir. İyi insan olduğumuzu düşünürüz ve öfkemizi görmek istemeyiz. Güçlü olduğumuzu düşünürüz  kırılganlığımızı saklarız. Özgür olduğumuzu söyleriz ama başkalarının düşüncelerinden korkarız. Kendimiz hakkında oluşturduğumuz görüntüyü korumak için gerçek kendimizden uzaklaşabiliriz. Belki de insanın en zor yüzleşmesi, kötü olduğunu kabul etmek değil; iyi olduğuna dair inancının arkasına saklandığını fark etmektir.

Labirentin merkezinde bir canavar beklemiyor olabilir.

Belki orada yalnızca kendimiz varız.

Korktuğumuz, sakladığımız, kabul etmek istemediğimiz yanımız. Ve belki çıkış kapısı da tam oradadır. Çünkü;  insan kendisinden kaçtıkça labirent büyür. Kendisine yaklaştıkça duvarlar anlamını kaybetmeye başlar.

O zaman anlarız:

Hayat boyunca aradığımız özgürlük, bütün kapıların açılması değil bazı kapıların neden kapalı olduğunu anlayabilmektir. Gerçek başlangıç labirentten çıktığımız gün değil; labirentin aslında nerede olduğunu fark ettiğimiz gündür. Çünkü insanın en büyük yolculuğu, dünyayı aşmak değil kendi içinde kaybolmadan kendisine ulaşabilmesidir. 

Belki de bütün bu yolculuğun sonunda soracağımız soru şudur:

Eğer insan kendi labirentiyse; çıkış gerçekten dışarıda mı, yoksa insanın kendisine bakmaya cesaret ettiği o ilk anda mı başlar?

İlk yazımdan şu ana kadar bizimle gelenler… Kıyıdan epeyce uzaklaştık gibi. Haydi, benimle gelmeye devam edin… 

Nerelerden geçtik, mesela?

Hiçbir şeyin bütünüyle rastlantı olmadığını konuştuk. Sonrasında, gerçek yolculuğun dışarıya değil, insanın kendi içine doğru olduğunu düşündük. Bir önceki yazımızda ise bilmek ile gerçekten bilge olmak arasındaki farkı aradık.

Şimdi, yolculuğumuzun dördüncü durağında, belki de bütün bu soruların arasında sessizce duran başka bir kapının önündeyiz:

Semboller bir dil oluşturur.

Dünyadaki birçok olay ve nesne, görünen anlamlarının ötesinde mesajlar taşır.

İnsan, gördüğü ilk şeyle yetinen bir varlık değildir. Bir ağaca yalnızca ağaç olarak bakmaz; gövdesinde geçmişi, köklerinde görünmeyeni, dallarında geleceği görür. Bir kapı yalnızca iki mekânı birbirinden ayırmaz. Bazen bir eşiktir. Bir anahtar yalnızca bir kilidi açmaz; bazen insanın yıllardır aradığı cevabın kendisine dönüşür. Bir yol ise yalnızca gidilecek bir yere uzanmaz; bazen insanı kendisine götürür. Belki de dünya, düşündüğümüzden çok daha uzun zamandır bizimle konuşuyordur.

Fakat biz onun dilini biraz unuttuk gibi. Ne dersiniz?

Çocukken bir kelebeğin peşinden koşarken onun yalnızca bir kelebek olduğunu düşünmezdik. Bir taşın biçiminde, bir bulutun şeklinde, yağmurun sesinde bile anlam arardık. Büyüdükçe bize nesnelerin yalnızca nesne, olayların yalnızca olay, karşılaşmaların ise yalnızca tesadüf olduğu öğretildi. Sanki görünmeyeni sorgulamak yerine, yalnızca görünenle yetinmeyi öğrendik.

Oysa bazı şeylerin anlamı, kendisinden daha büyük değil midir?

Bir insanın hayatında sürekli karşısına çıkan aynı kelimeyi düşünün. Yıllarca fark etmeden duyduğu, okuduğu, bir yerlerde gördüğü o kelimeyi… Sonra bir gün, tam da hayatının önemli bir eşiğinde, o kelimenin anlamını ilk kez gerçekten fark eder.

Kelime değişmemiştir.

Kelime değişmediyse değişen ne olmuştur?

Ya da yıllardır sakladığınız eski bir fotoğrafı düşünün. Başkası için sıradan bir kâğıt parçasıdır. Fakat sizin için bir yüz, bir ses, kaybolmuş bir zaman ve belki de hiç tamamlanmamış bir hikâyedir.

Fotoğraf aynı fotoğraftır; fakat taşıdığı anlam, onu gören kişinin hafızasında başka bir dünyaya açılmaz mı?

Semboller, işaretler… İşte onlar bize doğrudan cevap vermezler. Bir şeyi gösterirler, fakat başka bir şeyi düşündürürler. Bir kapıyı gösterirler, fakat geçip geçmeyeceğinizi size bırakırlar. Bir işaret bırakırlar; fakat onun ne anlama geldiğini keşfetmek için kendi içinize dönmeniz gerekir.

Belki bu yüzden kadim medeniyetler sembollere bu kadar önem verdi. Çünkü bazı hakikatlerin doğrudan anlatıldığında kaybolacağını biliyorlardı. Sözcükler zamanla değişebilir, anlamlar unutulabilir, kitaplar kaybolabilir. Fakat bir sembol, yüzyıllar boyunca sessizce bekleyebilir. Onu gören doğru kişi geldiğinde yeniden konuşmaya başlayabilir.

Bir daireyi düşünün.

Kimi için yalnızca geometrik bir şekildir. Bir başkası için sonsuzluğu, başlangıçsızlığı ve sonsuz dönüşü ifade edebilir. Bir kapı kimi için yalnızca ahşap ve demirdir. Bir başkası için hayatının henüz açılmamış bir bölümüdür.

Demek ki sembolün dili yalnızca nesnenin kendisinde değildir.

Onu gören gözde de vardır.

Belki de bu yüzden hayatımızdaki bazı olayları yıllar sonra yeniden hatırlarız. O zaman insan ister istemez kendisine şu soruyu sorar:

Ya bunların hepsi yalnızca yaşanmış olaylar değilse?

Ya hayat, bize yalnızca olaylar yaşatmıyor; aynı zamanda bizi bir şeylere hazırlıyorsa?

Belki de bazı işaretler görülmek için değil, fark edilmek için vardır. Ve belki insanın gerçek uyanışı, dünyaya daha fazla bakmaya başladığında değil; baktığı şeylerin ardında ne olduğunu sormaya başladığında gerçekleşir.

Çünkü bazen bir kapı sadece kapıdır.

Bazen bir yol sadece yoldur.

Ama bazen…

Bir kapı, henüz bilmediğin bir hayatın girişidir. Bir yol, kendine dönüşündür. Ve bir işaret, uzun zamandır sana söylenmeye çalışılan tek bir cümlenin sessiz başlangıcıdır.

Gelecek hafta ise bu işaretlerin bizi götürdüğü daha karanlık bir yere bakacağız: İnsan gerçekten kendi labirentinden çıkabilir mi?

Sevgiyle kalın.

İsmail Yüksel

Bilgi ile bilgelik aynı şey değildir.

Gerçek bilgi, yaşanarak dönüşüme uğrayan bilgidir.

Sanıyorum insanlık, tarihin hiçbir döneminde bugünkü kadar bilgiye sahip olmamıştır. Cebimizde taşıdığımız küçük bir ekran sayesinde dünyanın öbür ucundaki bir kütüphaneye saniyeler içinde ulaşabiliyoruz. Sayısız kitap okuyabiliyor, binlerce konuşma dinleyebiliyor, milyonlarca cümleyi ezberleyebiliyoruz. İlk kez karşılaştığım bir kelimeyi saniyeler içerisinde çözümleyebiliyor, hangi dil olduğundan okunuşunu, ne ifade ettiğine kadar anında öğrenebiliyoruz. Fakat bütün bunlara rağmen, neden kendimizi anlamakta hâlâ bu kadar zorlanıyoruz?

Belki de ne kadar bildiğimiz değil; bildiklerimizin bize ne kadar dokunduğudur.

Bir insan sabır üzerine yüz kitap okuyabilir. Fakat gerçek sabır, beklemek zorunda kaldığında doğar. Affetmenin ne olduğunu yüzlerce kez dinleyebilir. Ama affetmek, ancak canını acıtan biriyle karşı karşıya geldiğinde anlam kazanır. Cesaret üzerine sayfalar dolusu not alabilir. Fakat cesaret, korkunun hiç olmadığı yerde değil; korkuya rağmen atılan ilk adımda ortaya çıkar.

Çünkü bilgi zihni doldurur.

Bilgelik ise insanı dönüştürür.

İşte bu yüzden bazı insanlar çok şey bilir ama az şey görür. Bazıları ise az konuşur, fakat tek bir cümleleri yıllarca zihninizde yaşamaya devam eder. Aradaki fark, sahip oldukları bilgi miktarı değil; o bilgiyi hayatlarının ateşinden geçirip geçirmedikleridir.

Demir ateşe girmeden kılıç olabilir mi?

Ya tohum toprağa düşmeden ağaç.

Kanımca insan da yaşadığı acılarla, yaptığı hatalarla, bekleyişleriyle ve yüzleşmeleriyle yoğrulmadan bilgeleşmez.

Belki bu yüzden cevaptan çok soru önem arz eder. Çünkü hazır cevaplar yalnızca hafızaya yerleşir; doğru sorular ise insanın içine yerleşerek onu değiştirmeye başlar. Bir yazıyı bitirdiğinizde yeni bilgiler öğrenebilirsiniz. Onu uygulayın.

Belki bugüne kadar peşinden koştuğumuz şey bilgi değildi.

Belki aradığımız, bizi değiştirecek bir bilgelik, tek bir hakikat.

Çünkü insanın gerçekten bildiği şey, hafızasında taşıdığı değil; karakterine dönüşen şeydir.

Gelecek hafta birlikte şu sorunun peşine düşeceğiz: Semboller bir dil mi oluşturur?

İsmail Yüksel

Fikir İzleri okurları için kaleme aldığım "İçindeki Başlangıç" serisindeki yolculuğumuza her çarşamba birlikte devam ediyoruz.

     Fikir İzleri okurları için büyük bir keyifle kaleme aldığım initium intum'un bakış açısıyla  "İçindeki Başlangıç" serisindeki yolculuğumuza her çarşamba birlikte devam ediyoruz. Her yazı, yayımlanacağı güne kadar defalarca dönüp baktığım, yeniden düşündüğüm ve satır satır üzerinde çalıştığım bir yolculuğun ürünü. Yazıyı son kez gözden geçirip yayımlanmak üzere gönderdiğim o an hissettiğim heyecanı, umarım siz de okurken paylaşabiliyorsunuzdur. İlk yazımızda, hayatın görünmeyen bağlarından ve hiçbir karşılaşmanın bütünüyle rastlantı olmadığından söz etmiştik. O yazı, dışarıda işleyen görünmez düzeni anlamaya yönelik ilk adımımızdı. Elbette anlatacak çok şey, paylaşmayı bekleyen pek çok düşünce var. Fakat her düşüncenin kendi zamanı olduğuna inanıyorum; bu yüzden sözü daha fazla uzatmadan, serimizin ikinci durağına geçelim. Bu hafta, belki de bütün yolculukların özünü içinde taşıyan şu cümle üzerinde birlikte düşüneceğiz:

Gerçek yolculuk içe doğrudur.

Fiziksel yolculuk yalnızca ruhsal dönüşümün bir yansımasıdır.

İnsan, hayatı boyunca binlerce kilometre yol alabilir. Şehirler değiştirebilir, ülkeler gezebilir, dağların zirvesine çıkabilir, okyanusları aşabilir. Fakat bütün bu yolların sonunda hâlâ kendisinden kaçıyorsa, aslında hiç yol almamıştır. Çünkü en uzun mesafe, iki şehir arasındaki değil; insanın kendi zihniyle kalbi arasındaki mesafedir.

Modern dünya bize sürekli hareket etmeyi öğretiyor. Sürekli bir hız...Sürekli bir yetişme hali... Ve sürekli bir şeylere geç kalmışlık hissi...

Yeni yerlere gitmeyi, yeni Tolga'lar ,yeni Esra'lar yani kısaca yeni insanlar tanımayı ve yeni hedefler belirlemeyi... Oysa çoğu zaman değiştirmeye çalıştığımız şey dünya değil, dünyaya açılan pencerelerimizin ardındaki saklı dünyalarımız değil midir ? Aynı manzaraya bakan iki insanın bambaşka şeyler görmesi bundan değildir de nedendir? Değişen dağlar değildir; değişen, dağlara bakan bilinçtir.

Belki de bu yüzden bazı yolculuklar eve döndüğümüzde başlar. Bavullar boşalır, fotoğraflar albümlere kaldırılır, kalabalıklar sessizliğe karışır. Fakat içimizde cevap bekleyen sorular hâlâ yerindedir. İnsan, dünyanın öbür ucuna gidip kendi gölgesini de yanında taşıdığını işte o zaman fark eder. Hiç başınıza gelmedi mi? Aylarca gitmeyi hayal ettiğiniz bir yere ulaştığınız hâlde beklediğiniz huzuru bulamadığınızı... Ya da sıradan bir akşam, evinizin penceresinden dışarı bakarken yıllardır aradığınız bir gerçeğin sessizce kalbinize dokunduğu... Çünkü hakikat bazen binlerce kilometrenin sonunda değil, tek bir fark edişin içinde kanat çırpan bir kuşun kanatları altında saklıdır.

Kadim öğretiler insanı daima aynı kapıya yönlendirmiştir. Tapınakların duvarlarına, filozofların sözlerine ve bilgelerin sessizliğine farklı cümlelerle yazılan hakikat aslında hep birdir: Kendini tanımadan dünyayı tanıyamazsın. Dışarıda gördüğün her şey, içeride taşıdığın dünyanın bir yansımasıdır. İçinde korku varsa dünya tehditkâr görünür; içinde huzur varsa aynı dünya bir öğretmene dönüşür. Belki de gerçek cesaret, bilinmeyen ülkelere gitmek değildir. Gerçek cesaret, yıllardır susturduğun sesle yüzleşebilmektir. Kendinden kaçmayı bırakıp kendi hakikatinle aynı masaya oturabilmektir. Kimsenin alkışlamadığı, kimsenin görmediği o iç yolculuğa çıkabilmektir. Çünkü insanın en büyük keşfi yeni kıtalar bulması değil, kendi ruhunun henüz adım atmadığı odalarını aydınlatmasıdır.

İşte bu yüzden gerçek yolculuk içe doğrudur. Attığımız her adım, karşılaştığımız her insan ve yaşadığımız her deneyim aslında bize dünyayı değil, kendimizi anlatır. Yol, dışarıda uzanıyor gibi görünür fakat bütün yolların ulaştığı tek bir merkez vardır: İnsan, en sonunda hep kendisine varır ve kendine yaklaştıkça dünyanın neden hep aynı işaretleri karşısına çıkardığını anlamaya başlar...

ismail Yüksel

Her düşünür gibi benim de içinde yaşadığımız dünyaya dair kendime özgü bir bakış açım, kendime ait bir pencerem var. Bu pencereyi ayakta tutan, onu anlamlı kılan temel düşünceler ve yapı taşları bulunuyor. Yazılı eser olarak ortaya koyduğum initium intum adlı romanım da aslında bu düşünsel zeminin etrafında şekillenen bir roman. İçinde barındırdığı hikâye kadar, dayandığı felsefeyi de taşıyor. Bu nedenle yazı dizime, o özü yansıtan kısa bir manifestoyla başlamak istiyorum.

'' Hiçbir şey rastlantı eseri değildir. Her soru bir kapıdır, her kapı bir eşiğe açılır. İnsan, gördüğü dünyayı değil; gördüğü dünyayı anlamlandıran bilincini değiştirdiğinde gerçek yolculuk başlar. Hakikat öğretilmez, keşfedilir. Ve her keşif, yeni bir başlangıçtır. Çünkü her son ve başlangıcın içerisinde gizlenmiş bir "initium intum" vardır. 

- I -

Hiçbir şey rastlantı değildir.

Her karşılaşma, her seçim ve her olay görünmeyen bir düzenin parçasıdır. Hiçbir şey rastlantı değildir. İnsan buna tesadüf der; çünkü henüz görünmeyen bağları görecek kadar derine bakmayı öğrenmemiştir. Oysa her karşılaşma, her seçim ve her ayrılık, görünmez bir elin dokuduğu büyük bir örgünün sessiz ilmeğidir. Bir bakış, yıllar sonra açılacak bir kapının anahtarı olabilir. Kaybedildiğini sandığın bir yol, seni asıl varman gereken eşiğe götüren tek patika hâline gelebilir. Evren gürültüyle değil, işaretlerle konuşur. Onu dinlemeyi öğrenenler, düzeni fark etmeye başlar. Çünkü hakikat kendini hiçbir zaman rastgele göstermez; yalnızca onu aramaya cesaret edenlere yavaş yavaş görünür.

Belki yıllar önce eline aldığın ve o gün anlam veremediğin bir kitap, bugün zihnindeki düğümü çözecek ilk cümleyi saklıyordu.

Belki beş dakika geciktiğin bir gün, yalnızca bir otobüsü değil, bütün hayatını değiştirecek bir karşılaşmayı yakaladın.

Belki de sebepsiz yere uzaklaştığın bir insan, seni ait olmadığın bir hikâyeden sessizce çıkarıyordu.

O anlarda her şey sıradan görünür. Anlam ise yalnızca geriye dönüp baktığında belirir. Çünkü yaşam ileriye doğru yaşanır; fakat hakikat, geriye dönüp baktığında fısıldamaya başlar. İşte o zaman anlarsın: Hayat, yüksek sesle hüküm veren bir güç değil; sessizce birbirine bağlanan işaretlerin adıdır.

Peki hiç durup düşündün mü?

Bazen yalnızca beş dakika geciktiğin için kaçırdığını sandığın bir şeyin, seni hiç tanımadığın bir insanla karşılaştırdığını… O an sıradan görünen o karşılaşmanın aylar, hatta yıllar sonra hayatının dönüm noktalarından birine dönüştüğünü...

Hiç sebepsiz yere farklı bir yoldan gitmek istemedin mi? Sonra o yolun üzerinde seni yıllarca unutamayacağın bir olayın, bir insanın ya da tek bir cümlenin beklediğini fark etmedin mi?

Ya da yıllarca rafta bekleyen bir kitabı, tam ihtiyacın olduğu gün eline aldığında ilk sayfasında kendini bulduğun oldu mu? Sanki sen onu değil de o kitap seni bulmuş gibi...

Peki ya hiç tanımadığın biriyle yaptığın birkaç dakikalık bir sohbetin günlerce zihninden çıkmadığı oldu mu? Bazen insanı değiştiren şey uzun konuşmalar değil, tam zamanında söylenmiş tek bir cümledir.

İşte tam da bu yüzden evren hiçbir zaman zar atmaz. Zar atan yalnızca, henüz düzeni göremeyen zihindir. Oysa hakikat, sen onu fark etmeden çok önce kendi yolunu çizmeye başlamıştır.

İnsan, hakikati dışarıda aramayı bıraktığında içindeki başlangıcı fark eder.

Sevgi ve saygılarımla.