Bazı tarihler silinmez takvimden…

28 Aralık.

Dışarıda ayaz var. Havanın keskin soğuğu, tenimi değil, ruhumu donduruyordu sanki. Dudaklarım titriyor, ellerim buz kesmiş hâlde, sokak lambasının solgun ışığı altında kaldırım taşına sinmiş oturuyordum.

Ne gidecek bir yerim vardı, ne de sığınacak bir kimsem.

Kim olduğumu bile bilmiyordum. Annem kimdi, babam kimdi…

Tek bildiğim, yıllarca duvarları nem kokan bir yetimhanede geçtiğim çocukluktu.

Sonra… lise son sınıfta, birine güvenip kaçtığım o gün.

Zihnimde hep o an dönüp durur.

Birine inanmanın, birini “evim” sanmanın bedelini o gün öğrendim.

Bana yaptığı kötülüğü nasıl unutabilirdim ki?

Kimsesiz birini kandırmak kolaydı onun için… ama bende bıraktığı iz, bir ömürlük yaraydı.

O günü hâlâ dün gibi hatırlıyorum.

Yetimhanenin demir kapısından çıktığımda içimde tuhaf bir sevinç vardı.

İlk kez kendi kararımı veriyordum; ilk kez “özgürüm” demiştim kendime.

Elimde küçük bir çanta, cebimde sadece birkaç kuruş… ama kalbimde koca bir umut taşıyordum.

Onun sesini hatırlıyorum hâlâ — yumuşak, güven veren bir sesti.

“Artık yalnız değilsin,” demişti bana.

O cümleye öyle inanmıştım ki, dünyayı bile karşıma alabilirdim o an.

Beni şehir dışına götüreceğini söylemişti. “Yeni bir hayat kuracağız,” diye fısıldamıştı kulağıma.

O söz, yıllarca duyulmayan bir ninninin yerini almıştı içimde.

Yolda arabada gülüyorduk; ben korkudan ellerimi dizlerimde kenetlemiş olsam da, onun her bakışı güven gibi geliyordu.

Ama o gün, o yol, o kahverengi ceketli adam… hayatımın en uzun gecesine dönüştü.

Birden araba bir ara yola saptı.

“Buradan mı gidiyoruz?” dedim, sesim titrekti.

O sadece sustu.

Gözleri artık tanıdığım o adama ait değildi.

Bir evin önünde durdu, sonra kolumdan tuttu, sertçe çekti.

Direndim, bağırdım, kaçmaya çalıştım ama sesimi yutan o gecede kimse duymadı beni.

Karanlık, sessizlik ve korku iç içe geçti.

O an anladım… bazı insanlar yalnızca iyilik sözüyle değil, kötülüğüyle de kazınır insana.

Sabah olduğunda ne ruhum kalmıştı yerinde, ne de çocukluğumdan kalan umut.

Aynaya baktığımda tanıyamadım kendimi.

Artık “ben” dediğim kişi yoktu.

Sadece bir kabuk kalmıştı geriye; içi sessizlikle dolu, kırılmış, suskun bir kabuk.

Keşke o kapıdan hiç çıkmasaydım.

Keşke o sesi hiç duymasaydım.

Keşke yetimhanenin soğuk duvarları arasında kalıp yalnızlığıma sarılsaydım da, insan suretindeki o kötülüğe inanmasaydım.

Pişmanlık öyle bir duyguydu ki, yavaş yavaş içimi kemiriyordu.

Sanki ruhumun içinde küçük bir yara vardı ve her nefeste biraz daha kanıyordu.

Kendime kızıyordum; aptallığıma, saflığıma, “belki bu defa biri kalır” diye inanmama…

Oysa kimse kalmazdı. Kimse kalmadı.

Her sabah uyanınca gözlerim tavana dikilirdi; nefes alıyor olmam bile utanç gibi gelirdi.

“Yaşamak” kelimesi içimde bir yük, bir cezaydı sanki.

Birine güvenmenin bedelini bir gecede ödemiş, ömrümün geri kalanına iz olarak taşımıştım.

Sonra kendi kendime söz verdim:

Bir daha kimseye inanmayacaktım.

Bir daha kimseye gülmeyecek, kimsenin gözlerine bakmayacaktım.

Sevgiye değil, sessizliğe sığınacaktım.

Çünkü sessizlik acıtmazdı.

İnsanlar kadar acıtmazdı en azından.

Ama ne kadar unutmam gerekse de, o gecenin yankısı hep kulağımda kaldı.

O kapının gıcırtısı, o elin sertliği, o gözlerin soğukluğu…

Hepsi hâlâ orada.

Ben sustukça, onlar konuşmaya devam ediyor.

Yıllar geçti.

Zaman unutturur, dediler.

Ama unutmuyor insan.

Sadece acının yerini değiştiriyor.

Bir bakmışsın gülüşünün kenarında, bir susuşunun içinde saklanmış.

Ben o günü, o geceyi unutmadım.

Ama artık onunla savaşmıyorum.

Kendimi affedemedim belki… ama artık 

suçlamıyorum da.

Çünkü anladım; bazı yaralar kapanmaz, sadece kabullenilir.

Küçücük, pamuk gibi elleriyle dünyaya tutunurlar. Kalpleri sevgiyle doludur; gülüşleri, güneşin sıcaklığını taşır. Onlar güldüğünde, dünya bir anlığına güzelleşir.

Kız çocukları… Babalarının ilk aşkı, annelerinin en büyük mucizesi…

Geleceğin doktorları, öğretmenleri, mühendisleri, avukatları… Ve bir gün, geleceğin anneleri.

Yollarına çiçekler serilmesi gereken melekler onlar.

Ama ne acıdır ki, bugün hâlâ bazı yerlerde onlara verilen değer, cahiliye devrinin gölgesinden çıkamamıştır. Şiddet, cinayet, eğitim hakkının elinden alınışı, özgürlüklerinin kısıtlanışı… Saymakla bitmeyen nice zulüm.

Tüm bunların kökünde sevgisizlik var.

Annesinden, babasından yeterince sevgi görmeyen kız çocuğu, büyüyünce o sevgiyi başka kalplerde arıyor. Henüz kim olduğunu bile tam bilmeden güveniyor, inanıyor… Sonra toplum dönüp diyor ki:

“Neden sevgili yaptı?”

“Gecenin o vaktinde dışarıda ne işi var?”

“Neden okula gönderildi, neden başka şehirde okumasına izin verildi?”

Ama kimse şu soruyu sormuyor:

Biz neden sevmedik onu?

Neden fikrini sormadık?

Neden okumasına destek olmadık?

Neden hayatı öğretmedik?

Günün sonunda tüm suç yine kız çocuklarına kalıyor.

Oysa onlar sadece sevilmek ve kendi ayakları üzerinde durabilmek istiyorlar.

Kız Çocukları Günü diye bir gün var ama aslında her gün onların günü olmalı.

Çünkü güneş her sabah onlar için doğar,

çiçekler onlar için açar.

Solmamaları da, yaşatılmaları da bizim elimizde.

Çiçekler solmasın…

Kış çocukları ağlamasın…

Bir kız çocuğunun gözünden düşen her damla,

dünyanın üzerine

 inen bir musibet gibidir. ?

Sesini, gülüşünü, kokunu.

Tüm imkânsızlıklara rağmen,

Gelmeyeceğini bile bile özlüyorum.

Zaman geçiyor, ben geçemiyorum.

Aynı yerde, aynı histe…

Bir ses arıyorum rüzgârda,

Bir iz arıyorum gökyüzünde.

Anlatmadan da özlüyorum seni,

Söylemeden, çağırmadan bile.

Kalbim biliyor yalnızca,

Adını her çarptığında sessizce.

Her sabah bir umutla uyanıyorum,

Belki bugün dönersin diye.

Her gece aynı duayla uyuyorum,

Rüyalarımda kal diye.

Bir sokakta adını duyuyorum bazen,

Kalbim yerinden fırlayacak gibi oluyor.

Ama döndüğümde hep sessizlik,

Hep senin olmadığın bir boşluk kalıyor.

Kokunu taşıyor rüzgâr bazen,

Bir anlık yanılgıya kapılıyorum.

Ellerim havada, kelimeler boğazımda,

Yine sensizliğe sarılıyorum.

Ve bilmeden,

Senden habersiz,

Yine seni özlüyorum…

Aşıkların bir gün mutlaka dönüp geleceği, yarım kalan hikâyelerin sessizce tamamlanmayı beklediği şehir. İnsan İstanbul’dan gider ama İstanbul insandan asla gitmez.

Yıllar önce buraya gelmiştim; ardımda bir hikâye ve birkaç buruk hatıra bırakarak. Ama şehir, içimde bir yara gibi kalmıştı. Şimdi, onca zaman sonra yeniden buradayım.

Bir zamanlar onunla defalarca geldiğimiz o kafedeyim. Oturduğumuz masada bu akşam başka bir çift var. Gülüşleri, birbirlerine bakışları, ses tonları… Her şey o kadar tanıdık ki. Sanki zaman geri dönmüş, biz yeniden oradaymışız gibi.

O günler… Bana aldığı küçük hediyeler, solmayan çiçekler, kahkahalarımıza karışan o sıcak dokunuşlar… Hepsi birer hatıra, artık ulaşamadığım bir zamanın kırıntısı.

Bizi ayıran yanlış anlaşılma değil, ihanetin sessiz ama derin izleriydi. Kaç kış geçti, kaç bahar saymadım. Belki şimdi başka bir hayata tutunmuştur, belki bir yuvaya, belki çocuklarına baba olmuştur. Ama bende bıraktığı iz, hiçbir mevsimle silinmedi.

Bir yanım hâlâ onun sevgisiyle doluyken, diğer yanım öfkeyle yanıyordu. İnsan severken nefret eder mi? Ediyormuş. Çünkü bazen en çok sevdiğin, seni nefret etmeye mecbur bırakıyor.

Gözlerimi o çiftten ayırıp kahveme uzandım. Bir yudum aldım; tadı yabancıydı. Yoksa ben kahveyi değil, onunla içtiğim anları mı seviyordum, bilmiyorum. Fincanı masaya bıraktım. Tam o sırada canlı müziğin ilk notası yükseldi. Tanıdık bir ezgi, kalbimin en eski köşesini yoklar gibi. Sezen Aksu’nun sesi yankılandı:

“İstanbul, İstanbul olalı…”

Şehir sustu, insanlar silindi, sadece o ses ve ben kaldım. O an anladım: bazı şehirler değil, bazı hikâyeler bitmiyor. Ve ben, o bitmeyen hikâyenin tam ortasındaydım.

Ayağa kalktım. Kahvemin kenarındaki dudak izi bir veda gibi kaldı orada. Montumu giydim, adımlarım yavaş ama kararlıydı. Kafenin kapısını araladığımda serin bir rüzgâr yüzüme çarptı, saçlarımı savurdu. Bir zamanlar aynı rüzgârda gülüşürdük. Oysa şimdi, aynı rüzgâr sadece içimdeki boşluğu büyütüyordu.

Sokağa çıktım. Kaldırımlar ıslaktı, denizin tuzu havada asılı kalmıştı. Bir köşede simit satan yaşlı bir amca, elindeki radyodan şarkının son notalarını dinliyordu.

“İstanbul, İstanbul olalı…”

Adımlarım beni farkında olmadan Galata’ya doğru sürükledi. Bir zamanlar onun elini tuttuğum o yokuş… Şimdi sadece ayakkabılarımın sesi yankılanıyordu taşlarda. Vitrin camında kendi yansımamla göz göze geldim. Bir an durdum. Ne kadar zaman geçmişti? O giden kız hâlâ aynı mıydı? Yoksa ben de İstanbul’un sokaklarında kaybolmuş muydum?

Elimi kalbime koydum. Atıyordu… ama sanki eksik atıyordu. Her vuruşta bir sessizlik, bir boşluk, bir “keşke” saklıydı.

Belki bir gün, aynı gökyüzü altında yeniden karşılaşırız. Belki birbirimize “merhaba” bile diyemeyiz. Ama o an, ikimizin de gözlerinde aynı şehir parlar: İstanbul.

Ona veda etmedim; çünkü bazı vedalar sessizce olur. Ve ben sessizliğe gömdüm her şeyi.

Galata Kulesi’nin ışıkları geceye karışırken, şehre son bir kez baktım. Bir nefes aldım — içimde hem onun kokusu, hem İstanbul’un rüzgârı. Sonra kendi kendime fısıldadım:

“Ben artık ondan değil, onla yaşadıklarımdan gidiyorum.”

Hepimizin kendinden hoşlanmadığı, değiştirmek istediği özellikleri vardır. Benim sorunum ise, hayatımın en sessiz, en gizli çığlığı: hayır diyememek.

Ne tuhaf değil mi? Bu sadece bana ait bir eksiklik değil; çoğumuzun paylaştığı bir sorun. “Aman kimse kırılmasın, aman kimse üzülmesin” diye diye, başkalarının yükünü omuzlamaya alışıyoruz. İstemediğimiz davetlere gidiyor, gönlümüz razı olmadığı yardımları yapıyor, içimizden gelmeyen onayları veriyoruz. Günün sonunda ise, yorgun, kırgın ve tükenmiş bir hâlde kendimize dönüyoruz.

İlginç olan şu: başkalarını incittiğimizde özür dilemekte ustayız. Hatta hak etmedikleri hâlde “kusura bakma” demekten çekinmeyiz. Ama sıra kendimize gelince… İşte orada susuyoruz. Aynanın karşısında kendimize haksızlık ettiğimiz için özür dilemiyoruz. Sanki dünyanın tüm suçunu omuzlamış gibi davranıyor, kendi değerimizi unutuyoruz.

Unuttuğumuz bir gerçek var: yüklediğimiz o ağır yükü bizden kimse alıp hafifletmeyecek. Biz izin vermedikçe, kimse omzumuza eğilip, “Dur, biraz dinlen” demeyecek. Çünkü insan, kendi hayatında hem avukat hem de hakimdir. Kendi hakkını savunmayanın yerine kimse geçemez.

“Hayır” demek sadece bir kelime değildir. Bazen sınır çizgimiz, bazen de kendimize duyduğumuz saygının sesi. Hayır diyemeyen insan, başkaları mutlu olsun diye evet dedikçe, kendi içindeki sesi susturur, kendine ihanet eder.

Belki de öğrenmemiz gereken en önemli şey şu: başkasını kırmaktan korkarken, en çok kendimizi kırıyoruz. İnsan, başkasına gösterdiği merhameti kendi ruhuna da göstermeli. “Hayır” dediğinde dünya yıkılmaz, kimse sonsuza dek kırılmaz, ve en önemlisi sen yok olmazsın.

Hayat, başkalarının beklentilerini karşılamak için değil; kendi doğrularının peşinden yürümek için var.

Ve unutma:

> Hayır demek, içimizde biriken sessiz çığlığı duyurmaktır; ruhuna verdiğin en cesur cevaptır.

İlk bakışta basit gibi görünür bu soru, ama içinde insanı çıkmaza sürükleyen koca bir fırtına gizlidir.

Sevdiğini kaybetmek, aslında bir varlığın yokluğa dönüşünü izlemektir. Daha önce kokusunu duymuş, ellerini tutmuş, gözlerinde kaybolmuşsundur. Kalbinde “benimsin” dediğin, hayallerine ortak ettiğin o insana sahip olmuşsundur. Ama bir gün, hayat onu ellerinden alır. Ardında yalnızca anılar kalır; her şey gerçek ama artık ulaşılamazdır. O yüzden kaybetmenin acısı, varlığı bilip de ona tekrar dokunamayacak olmanın ateşinde yanar.

Hiç sahip olamamak ise bambaşka bir yaradır. Orada dokunamadığın, kokusunu bilemediğin, sesini doyasıya duyamadığın biri vardır. Elinde hiçbir şey yoktur, sadece hayalin, sadece “keşke”lerin… Hatırlayacak bir anın yoktur; bu yüzden acısı sessizdir ama derindir. İnsan en çok da olamayan ihtimallerin yükünü taşır.

Biri yaşanmışlıkların yitimi, diğeri yaşanamamışlıkların boşluğudur.

Hangisi daha zor dersen… belki de cevap, insanın kalbinde saklıdır: Yaşanan bir kaybın ateşi mi, hiç yaşanamayan bir sevdanın sızısı mı daha çok yakar

seni?

Çünkü biliriz ki, ruhunu başkasına teslim eden, kendi benliğini inkâr etmiş olur. Düşünce; insanın en kutsal sığınağıdır. O sığınak kirlenirse, insanın kalbi de bulanır, yolu da şaşar. Bizim yolumuz, başkalarının hükmüyle değil, kendi içimizin pusulasıyla çizilmelidir.

Başkalarının sözleri, elbet kulağımıza değer; ama kararlarımızı, yüreğimizin terazisi tartar. Fikirlerimizi hür bırakmadıkça, özgürlük yalnızca bir hayal olarak kalır. Ve biz, hayale değil hakikate tutunmak için yaşarız.

Unutmayalım ki; zincirlerle süslenen bir fikir, altın gibi parıldasa da esir kalır. Oysa özgür bırakılan düşünce, kanatlanır; hem bizi taşır, hem ardımızdan gelecekleri. Biz zincirleri değil, kanatları seçelim.

Hayatta uçmak istediğin kadar özgürsün: albatros misali, engin mavilikte ağır ağır süzülen kanatlarınla göğü aşabilirsin; ya da parlak tüylerine rağmen dar bir kafesin içinde, papağan gibi mahkûm bırakılabilirsin

Kendini tanımak kolay bir yol değildir; çünkü insan en çok kendinden kaçmaya meyillidir. Kendiyle yüzleşmek, başkasının gözünde göründüğü hâlinden daha ağırdır. Aynada gördüğün yüzü bilirsin ama aynanın ardındaki ruhu bilmek cesaret ister. İşte o cesareti gösteren insan, hayatın zorlukları karşısında daha sağlam durur. Çünkü bilir ki dışarıda ne olursa olsun, içeride kendine yaslanabileceği bir omuz vardır.

Kendiyle tanışan insan artık başkalarının gözüne göre şekillenmez. Ne övgüyle büyür ne de yergiyle küçülür. Yanlışa düştüğünde önce kendi vicdanına danışır; doğruluk gösterdiğinde de önce kendi gönlünde karşılığını bulur. Onun için asıl mesele, başkasının gözünden düşmek değil; kendi gözünden düşmemektir.

Ve aslında en büyük huzur da burada gizlidir: Kendiyle barışık olan insan, dünyanın gürültüsü içinde bile sessiz bir liman bulur. O liman ki ne fırtınalarla yıkılır ne de zamanın akışıyla tükenir. İnsanın özüyle dostluğu, bütün yolculukların en kalıcısıdır.

İnsanın özüyle dost olması, hayatın en büyük armağanıdır. Çünkü kendiyle kavgalı olan insan, nereye giderse gitsin huzursuzluk taşır yanında. Kalabalıkların içinde bile yalnız hisseder; oysa kendini tanıyan insan, yalnızlığında bile tamamdır.

Kendiyle barışmış insan, başkalarının sözlerini de farklı duyar. Eleştiriyi yıkıcı bir taş değil, yol gösteren bir işaret olarak görür. Övgüyü ise bir taç değil, bir tebessüm gibi kabul eder. Onun için değer, dışarıdan gelen bakışlarda değil; içeride kurduğu dengededir.

Belki de bu yüzden, insanın en uzun ve zor yolculuğu, kendi içine yaptığı yolculuktur. Bu yol bazen sessizlikle, acıyla, bazen de fark edişin tatlı sevinciyle örülüdür. Ve bu yolun sonunda insan, başkalarının gölgesinde değil, kendi ışığında yürümeyi öğrenir.#

Çünkü en sonunda, insanın kendi kendine söylediği sözler, başkalarının söylediklerinden çok daha gürültülüdür. İşte o sözler güzelse, insanın içi de huzurla dolar; ama o sözler dikenliyse, dünyanın tüm güzellikleri bile ruhunu iyileştiremez. Bu yüzden, kendine karşı dürüst olmak, hayatta sahip olunabilecek en değerli erdemdir.