Yazarlar & Paylaşım Platformu & Barış Yıldız

Birileri doğuştan avantajlıysa bazıları doğuştan mahkumdur is

Barış Yıldız — Sun, 18 Jan 2026 15:56:49 +0300

Bazı insanlar hayata doğmaz hayata düşer. Aradaki farkı kimse konuşmak istemez. Çünkü fark konuşulursa suç da konuşulmak zorunda kalır. Ve suç çoğu zaman bireyde değil sistemdedir. Aynı şehirde doğup bambaşka hayatlar yaşarız. Aynı gökyüzüne bakarız ama kimimiz yıldız sayar kimimiz tavanda nem lekesi. Bir çocuk sabah kahvaltısında süt içmediği için dersinde uyuklar diğeri özel öğretmeninden şikayet eder çok sıkıyor diye. Sonra bu ikisine de aynı sınavı yaparız ve adını adalet koyarız. İşte en büyük yalan burada başlar. Eşitsizlik bir eksiklik değil tasarlanmış bir düzendir. Kimse kimseye yanlışlıkla fakirliği cehaleti umutsuzluğu miras bırakmaz. Bilerek bırakır. Çünkü eşitlenirsek birilerinin ayrıcalığı anlamsızlaşır. Bize sürekli çalışırsan başarırsın derler. Güzel bir masal. Peki soralım kim kaç saat çalışarak çocukluğunu geri alabilir. Kim alın teriyle travmasını ödeyebilir. Kim ailesinden devraldığı yoksulluğu iki motivasyon cümlesiyle aşabilir. Gerçek şu bazıları hayata donanımlı bazıları hayata yaralı başlar. Ve biz yaralı olandan koşmasını isteriz. Yetmez bir de yetişemediğinde onu suçlarız. Tembel deriz başarısız deriz. Sanki dizindeki kurşunu biz sıkmamışız gibi. Eşitsizlik yalnızca para meselesi değil. Dil meselesi güven meselesi temas meselesi. Birinin babası tanıdık diğerinin kaderi sabretmektir. Birinin hatası gençlik diğerinin hatası suçtur. Birinin susması asalet diğerinin susması boyun eğme olarak okunur. Ve en acısı şu bu düzenin çarkları en çok ezilenlerin sesiyle yağlanır. Çünkü insan alışır. Açlığa da alışır adaletsizliğe de değersiz hissetmeye de. Alışmak sistemin en büyük başarısıdır. Ama edebiyat alışmayı reddetmelidir. Edebiyat normal denileni bozan bir çatlak olmak zorunda. Rahatsız etmeyen metin dekorasyondur. Bizim işimiz rahatlatmak değil uyanıklık yaratmaktır. Eşitsizliği konuşmak kimseyi devrimci yapmaz. Ama konuşmamak suça ortak eder. Tarafsızlık yoktur ya çarktan yanasındır ya da ezilenden. Ve şunu unutmayalım eşitsizlik kader gibi sunulur çünkü kader sorgulanmaz. Ama kader dediğin şey çoğu zaman birilerinin rahatını korumak için yazılmış uzun bir bahanedir.

Duman

Barış Yıldız — Sun, 11 Jan 2026 16:38:36 +0300

Adım Duman. İnsanlar bana bakarken hep aynı şeyi gördü. Kir. Yük. Gürültü. Hiçbiri açlığı görmedi. Hiçbiri titreyen bacağı. Hiçbiri gözümdeki sönmüş ışığı. Kedi dediğin düşer derler. Doğru. Ama bazı düşüşlerden sonra kalkılmaz. Ayağım ilk kırıldığında ses çıkarmadım. Canım yandı ama bağırmadım. Bağırınca daha çok vuruyorlar çünkü. Bunu da öğrendim. İnsanlar sessiz acıyı daha kolay affediyor. Gürültülü acıya tahammülleri yok. Ayağım yanlış kaynamadı. Kimse sarmadı çünkü. Yanlış hayatlar gibi. Üzerine basmayı öğreniyorsun. Topallayarak. Her adımda kemiğin sana geçmişi hatırlatıyor. Unutma diyor. İnsanların seni nasıl düzelttiğini unutma. Gözüm bir kavgada değil. Eğlencede gitti. Üç çocuk. Ellerinde taş. Beni hedef sanmadılar. Oyundum. Birinin kolu güçsüzdü. Taş yamuk geldi. Gözüm kararırken gülüyorlardı. Gülüş bir süre kulağımda çınladı. Sonra hiçbir şey duyamadım. Körlük sadece görmemek değilmiş. İnsanlara olan son merakı da alıp götürüyor. Sonra bakmamayı öğrendim. Göz teması tehlikelidir. Baktın mı suçlusun. Kaçtın mı suçlusun. Kaldın mı suçlusun. İnsanların olduğu yerde suçsuz kalamazsın. Karnım günlerdir boş. Ama açlık dayağa göre daha nazik. Açlık konuşmaz. Sadece bekler. İnsan ise bağırır küfreder tekme atar. Açlıkla anlaşabilirsin. İnsanla hayır. Bir kadının poşetinden düşen ekmek parçasını aldım bir gün. Koştu. Bağırdı. Sanki boğazından almışım gibi. O an fark ettim. İnsanlar kaybettiklerini değil paylaşmak istemediklerini savunuyor. Şimdi kaldırımlar soğuk. Gövdem titriyor. Ayağım artık emir almıyor. Yürü diyorum kal diyor. Sokağın sesi azaldı. Gece yaklaşıyor. Geceler kötüdür. Geceler insanları cesaretlendirir. Beni gündüz vurdular. Geceleri öldürürler. Bir dükkânın önünde duruyorum. Camın arkasında et ışık sıcak. Hayat orada akıyor. Ben burada yavaşlıyorum. Nefes sayılarak alınıyor artık. İçeri giremiyorum. Zaten istenmem. Hiçbir kapı beni beklemedi. Bir adam geçiyor. Ayağıyla itiyor beni. Yaşayıp yaşamadığımı kontrol eder gibi. Tepki vermiyorum. Tepki verirsen ikinci darbe gelir. Bunu da öğrendim. İnsanlar emin olmak ister. Özellikle can alırken. Acı azalıyor. Bu korkutucu. Acının gitmesi iyileşmek değil bazen. Beden kapıyı kapatıyor sadece. İçerisi çok dolu çünkü. Şimdi uzanıyorum. Başımı patimin üstüne koyuyorum. Bir zamanlar patim vardı. Koşardım. Birinin eline sürtünürdüm. Belki sever diye. Sevmedi. Hiçbiri sevmedi. Ama çok dokundular. Hepsi sertti. Adım Duman. Dağılmak böyle bir şeymiş demek. Sesler uzaklaşıyor. Soğuk bile hissettirmiyor artık. İnsanlar yarın buradan geçecek. Birileri yüzünü buruşturacak. Birileri yolunu değiştirecek. Kimse durup şunu düşünmeyecek. Bu kadar acı kime lazımdı. Ben gidiyorum. Sokak kalıyor. İnsanlar kalıyor. Ve en acısı şu. Onlar yaşamaya devam edecek.

Affetmek kendini daha fazla taşımamak için verilen geçikmiş bir merhamettir

Barış Yıldız — Fri, 02 Jan 2026 15:42:46 +0300

İnsan en çok kimi affetmekte zorlanır. Kendisine en çok benzeyeni. Çünkü onda gördüğü suç, kendi içinde susturmaya çalıştığı çığlığın yankısıdır. Affetmek sanıldığı gibi bir yücelik hali değildir. Rahatlatıcı hiç değildir. Çoğu zaman onur kırıcıdır. Haksızlığa uğramışken elini indirip tamam demek, aklın kabul etmediği, gururun reddettiği, adaletin ise dudak büktüğü bir teslimiyettir. İnsan affetmediği sürece diri kalacağını sanır. Öfkesini bir soba gibi besler, beni ayakta tutuyor der. Oysa fark etmez, yandıkça ısınmaz, yanar. İçten içe küle döner. Affetmeyen insan bağırmaz. Çürür. Gündüzleri güler, geceleri aynı sahneyi tekrar tekrar oynar zihninde. Söylenmiş bir söz, açılmış bir kapı, atılmamış bir adım. Affetmediğimiz her anıyı zihnimizde yeniden diriltiriz. Mezar kazıcısı gibi değil, nekrofil gibi. Ölüyü bırakmayız. Oysa affetmek suçluyu temize çıkarmak değildir. Bu büyük bir yanılgıdır. Affetmek suçun varlığını kabul etmektir. Bunu yaptın demektir. Ve ardından asıl ağır cümle gelir. Ben bununla yaşamayı seçiyorum. İnsanı tüketen budur. Affetmek hafızayı silmez. Yalnızca hafızanın seni yönetmesine izin vermemektir. Yarayı kapatmaz. Ama artık her adımda kanamasına engel olur. Bu yüzden affeden insan hafiflemez. Ağırlaşır. Daha fazla gerçek, daha fazla kırgınlık, insanın acizliğine dair daha fazla bilgi taşır artık. İnsanlar affetmeyi tanrısal bir yetki gibi sunmayı sever. Oysa affetmek fazlasıyla insanidir. Güçten değil, yorgunluktan doğar. Bir yerde kavga etmekten yorulursun. İçindeki mahkemeyi dağıtırsın. Hakimi, savcıyı, tanığı susturursun. Ve anlarsın. Bu dava hiç bitmeyecek. İşte o an affedersin. İyilikten değil. Asaletten değil. Hayatta kalmak için. Affetmemeyi seçen insan geçmişte yaşamaya mahkûmdur. Affeden insan ise geçmişi yanına alır ama onunla yürümez. Biri zincirdir. Diğeri iz. Elbette bazı suçlar affedilemez. Bunu inkâr etmek saflık olur. Ama çoğu zaman bizi kilitleyen affedilemez olan değildir. Affetmeye cesaret edemediğimiz hakikattir. Çünkü affetmek mağduriyet kimliğini de bırakmayı gerektirir. Ve bazı insanlar yarasını kimliğe dönüştürmüştür. Onsuz kim olduğunu bilmez. Affettiğinde artık haklı olduğunu yüksek sesle bağırma hakkını da kaybedersin. Bu yüzden affetmek zordur. Haklı kalmak çoğu insana huzurdan daha cazip gelir. Üstelik affettiğin kişi çoğu zaman değişmez. Pişman olmaz. Minnet bile duymaz. Ama sen değişirsin. Belki de mesele budur. İnsan başkalarını temize çıkardığı için değil, kendini daha fazla taşımamak için affeder. Affetmek karşıdakine değil, kendine verilen gecikmiş bir merhamettir. Bir sonuç değildir. Bir karar da değildir. Uzun bir yorgunluğun sessiz kabulüdür. Ve insan bazen sadece susarak büyür.

BAZI YARALAR EN KALABALIK EVLERDE AÇILIR

Barış Yıldız — Fri, 26 Dec 2025 15:43:01 +0300

Bazı insanlar ailesiz kalmaz ailesi varken yersiz kalır. Çocukluk çoğu zaman bir şefkat hikâyesi değil, insanın hangi boşluğa alışacağını öğrendiği bir provadır. Bazı evlerde sevgi vardır ama insana ayrılmış bir alan yoktur. Bakım vardır, düzen vardır, ses vardır ama temas yoktur. Çocuk doyurulur ama beslenmez, giydirilir ama sarılınmaz, konuşulur ama dinlenmez. Ve çok erken bir şey öğrenir Burası benim evim ama ben burada misafirim. Bu fark ediş bir anda olmaz; bakışlarda geç kalınır, cümleler eksik bırakılır, suskunluklar uzar. İnsan böyle evlerde var olmayı değil, rahatsız etmemeyi öğrenir. Varlığı sessizleşir, yokluğu fark edilmez olur. Toplum buna nankörlük der ama bu nankörlük değil, sevgiyle karıştırılmış bir boşluğun adını koyabilmektir. Yanlış yerde büyüyen insan bunu yetişkinliğinde daha ağır hisseder çünkü çocukken katlanılan her eksiklik, yetişkinde bir kimlik çatlağına dönüşür. İnsan durup dururken yorulmaz, yanlış bir zeminde uzun süre ayakta kalmıştır. Kalabalıkta yalnız hissetmesi, sevgide temkinli olması, aidiyetten ürkmesi bundandır. En ağır yalnızlık boş bir evde değil, kalabalık bir sofrada öğrenilir. Bu insanlar geç kalmış değildir; çoğu kişiden erken uyanmışlardır. Geç kalanlar hâlâ normal sandıkları acıyı savunur, uyananlar ise şunu bilir Her bağ kutsal değildir, her çatı yuva değildir, her “biz” insanı kapsamaz. Bu fark ediş mutlu etmez ama insanı dürüstleştirir. Yanlış yerde büyümek kader değildir; ama orada kaldığını inkâr etmek bir tercihtir. Ve en zor cesaret, insanın kendine şunu söyleyebilmesidir Ben eksik değilim, sadece yanlış yerdeydim.

GERÇEKLİK VE KARANLIK ARASINDA BİR YOLCULUK

Barış Yıldız — Fri, 19 Dec 2025 15:39:17 +0300

“Ben kimim?” Bu soru, zihnimde bir gölge gibi dolaşıyor. Her yanıt denememde, boşlukta kaybolan bir yankı gibi geri dönüyor. Kendimi sorgulamak, yüzleşmek zorunda kalmaktan kaçmak için geliştirdiğim bir savunma mekanizması mı? Kendimle olan bu çatışma, varoluşumun en derin köklerine kadar iniyor. Gerçekliği ararken, kendimden kaçmak bir tercih haline geliyor. O yüzden belki de kendi içimde yarattığım karanlık bir dünya daha kabul edi- lebilir geliyor; belirsizlikte kaybolmak, tanımadığım bir gerçeklikte kaybolmaktan çok daha kolay.İnsanları gözlemlemeyi seviyorum; ama içlerine girmeye ce- saret edemiyorum. Onların dünyası, bana öyle uzak ki, sanki bir maske takmışım gibi hissediyorum.Onların gözlerine bakmak, içlerindeki derin acıyı, mutluluğu ve karanlığı görmek korkutucu. Maskenin ardında kaybolmuş bir insanın varlığına tanıklık etmek, korku ve huzur arasında gidip ge- len bir mücadele haline geliyor. Bir parçam onlara yaklaşmak, bir parçası ise kendine ihanet olarak gördüğü için geri çekiliyor. Çünkü belki de kendimi bulmak, o içsel çatışmayı daha da derinleştiriyor.Gerçeklik nedir? Zihnimdeki bu döngüsel soruya cevap bula- madım. Belki de bulmak istemedim. Etrafımdaki insanların yüzle- rindeki gösteriş, kibirli gülümsemeleri ve aralarındaki derin yalnız- lık, bana kendi karanlık düşüncelerimi hatırlatıyor. Kendi gerçekliğimi yaratıyor olabilirim ama bunun ne kadar gerçek olduğundan emin değilim. Kendimi, yüzü olmayan insanlar arasında kaybolmuş hissediyorum. Onlar arasında dolaşırken, ken- di içimdeki karanlığı ve belirsizliği daha fazla hissediyorum.Her sabah, bir anlam arayışıyla uyanıyorum. Ama her gece ya- tağıma döndüğümde, bu arayışın sadece bir boşluk getirdiğini fark ediyorum. Geceleri, karanlıkta gözlerimi tavana dikip düşüncele- rimle savaşırken, hayatın acımasız yüzüyle yüzleşiyorum. Her in- sanın içinde bir karanlık vardır; bir yandan aşkı, diğer yandan acıyı barındıran bir derinlik. Bu derinlikte kaybolmak, bazen huzur bul- mak gibi geliyor. Ama o karanlığın içinde kalmak, kendime ihanet hissiyle doluyor.İnsan olmanın trajedisi, varoluşun anlamını ararken daha da karmaşık hale gelmekte. İçimdeki çatışmalar büyüyor; mutluluk ve mutsuzluk, ölüm ve doğum, acı ve sevgi birbirine karışıyor.Kendimle olan bu mücadele, belki de insanın en derin gerçekli- ği. Anlam arayışım, bana sürekli olarak sorular yöneltiyor. Var olu- şumun yükünü taşırken, o yükü hafifletmek için kaybolmayı seçi- yorum. Çünkü kaybolmak, bulunduğum gerçeklikle yüzleşmekten çok daha kolay.Bu karmaşık ilişkiler içinde, insanlar arasında yalnız kalmak da bir tür savunma mekanizması haline geliyor. Her biri, kendi mas- keleri ardında gizleniyor. İnsanların içindeki karanlıkla yüzleşmek- ten kaçınmak, hepimiz için bir nevi korunma yöntemi. Ama bu maskeler, gerçeklikten uzaklaşmak anlamına geliyor. Ve ben, kendi gerçekliğimi yaratırken aslında kendimi kaybetme korkusuyla karşı karşıyayım.Günlerin birbirini takip ettiği bu anlamsızlıkta, her sabah bir umutla başlıyorum güne. Ama geceleri, yatağıma döndüğümde, yalnızca bu umutların kırıntıları kalıyor. Yine de bu kırıntılar bile bir anlam taşıyor. Belki de insanın gerçek anlamı bu arayışın kendi- sidir. Bu arayış, var olmayanı bulma çabasıdır; belki de var olmanın ta kendisidir. Gün geçtikçe, içimdeki karanlıkla barışmak ve onu kabullenmek gerektiğini anlıyorum. Karanlık, belirsizlik ve yalnızlık; hepsi bana ait. Ama karan- lıkta kaybolmak, kaybolduğumu kabul etmem gerektiği anlamına gelmiyor. Kendimle olan bu içsel savaşım, insan olmanın gerçek yüzünü açığa çıkarıyor. Zira her bir insanın içinde, kaybolmuş bir parça, aşkın acımasız yüzü ve ölümün getirdiği yaşamın anlamı var. Ve ben, bu karmaşanın içinde kaybolmuş bir ruhum. Belki de bu kayboluş, beni bir gün kendimle yüzleşmeye zorlayacak; o gün geldiğinde, içimdeki karanlık ve aydınlık yanlar arasındaki dengeyi bulmak için bir yolculuğa çıkacağım. Belki de hayat, bir korku ve umut döngüsü içinde sürüp giden bir dans. Her adımda bir belir- sizlik, her dönüşte bir hayal kırıklığı. İçsel bir karmaşa içinde yü- rürken, bazen ayaklarım takılıyor ve düşüyorum. O an, yere düştüğümde hissettiğim acı, yaşamın acımasız yüzü- nü hatırlatıyor. Ama bu acı, sadece bir yan etki değil; aynı zaman- da bir öğretmen. Acı, yaşamın kaçınılmaz bir parçası. O olmadan mutluluğun ne anlama geldiğini bilemezdim. Zira, ışık her zaman karanlıkla var olur. Karanlık, içindeki her türlü korkuyu barındırır- ken, ışık da onun karşıtında dimdik duruyor. İnsan, her iki tarafla da yüzleşmek zorunda; karanlık, aydınlığın değerini anlamamı sağ- larken, aydınlık da karanlığın içindeki gerçeği açığa çıkarıyor. Ve burada bir ironi var: Hayatın getirdiği zorluklar, insanın ru- hunu derinlemesine etkilerken, aynı zamanda onu daha güçlü kıl- ma potansiyeline sahiptir. Birçok insan, hayatın acımasızca dayat- tığı zorluklar karşısında büzüşüp, kendi içine kapanmayı seçiyor. Ama ben, bu karanlıkta kaybolmak yerine onu bir öğretmen olarak kabul etmeyi deniyorum. Acı, o an içinde boğulmuş gibi hissetsem de beni besleyen bir kaynak. Her gece uyumadan önce gözlerimi kapattığımda, yaşadığım her bir acının, hayatıma bir derinlik kattı- ğını biliyorum. Çünkü karanlık, kendimi anlamam için gereken bir ayna. Orada, içimdeki kaygıları, korkuları ve derin acıları görmeme yardımcı olan bir yansıma var. İşte bu nedenle, aşk da beni hem büyülüyor hem de bir hapis- haneye çeviriyor. Aşkın acımasız yüzü, beni bir uçurumun kenarı- na getiriyor. İki insanın ruhsal derinlikleri arasında kurulmuş bir bağ, çoğu zaman o kadar karmaşık hale geliyor ki, kaybolmuş his- sediyorum. İkimizin birbirine olan sevgisi, sadece sevgi değil; aynı zamanda bir başkaldırı. Kendi içsel çatışmalarım, onun gözlerinde yankı buluyor. Aşk, yalnızca bir başka insanın ruhuna girmek de- ğil; aynı zamanda kendi içime de yolculuk yapmak demek. Ve bu yolculuk, beni hem korkutuyor hem de içimdeki karanlıkları açığa çıkarıyor. Belki de aşk, insanın kendi karanlığına karşı bir savaş ver- mesi için bir vesile. Onunla birlikteyken hissettiğim mutluluk, aynı zamanda korkuyla birleşiyor; çünkü birine bağlandıkça, kaybetme korkusu da artıyor. Sonuçta, insanların karanlık ve aydınlık tarafları arasında bir denge kurmak ne kadar zor olsa da bu dengeyi bulmak da bir o ka- dar önemli. Hayatın her anı, bu dengeyi bulma çabasıyla dolu. Her gün, bir parça daha kendimden kaybediyor, her gece bir parça dahakendimi buluyorum. Ama bu yolculukta, var olan her şeyi kucakla- yabilmek, insanı daha derin bir bilinçle buluşturuyor. Yaşamak, her anın tadını çıkarmak ve o anın içindeki gerçekliği anlamak.Karanlıkta kaybolurken, kendimi yeniden bulmanın yollarını arıyorum. Kendimi kaybetmekten korkarken, belki de kaybolma- nın da bir anlamı vardır. Bu anlamı ararken, acı ve mutluluğun iç içe geçtiği o karmaşık düzlemde yürümeye devam ediyorum. Her dü- şüşümde, yeniden ayağa kalkmak için bir neden buluyorum. Her acı, her kayıp, beni daha da güçlü kılıyor. İnsan, acıdan doğar; belki de yaşam, bu doğuşun içinde gizli. Ölümün ve doğumun birbirine kenetlendiği bu döngüde, her biri bir diğerinin tamamlayıcısı.Bu yüzden, her gün yeniden uyanırken, içimdeki umudun ye- şermesi için çabalıyorum. Belki de hayat, kendi gerçekliğimi ya- ratma sürecidir. Ve bu süreçte, acıyı, mutluluğu, kaygıyı ve sevgiyi harmanlayarak, kendi içimdeki derin anlamı keşfetmek. Her yeni gün, belirsizliğin getirdiği kaygılarla dolu olsa da yine de o günün içinde gizli olan umut ışığını arıyorum. Çünkü bu ışık, bana yol gösterecek bir rehber. Sonuçta, insanın en temel gerçeği belki de varlığının karmaşa- sında kaybolup gidebilme cesaretidir. Ve ben, bu cesareti bulmaya çalışırken, içimdeki karmaşayı ve çelişkileri kucaklayarak ilerliyo- rum. Bu yolculukta hem karanlığı hem de aydınlığı benimseme ça- bası, belki de insan olmanın en derin ifadesidir. Ve her yeni gün, bu ifadenin bir parçası olarak, hayatı anlamlandırma çabamda yeni bir adım daha atıyorum. Ve ben hâlâ buradayım, kendimle baş başa, kendimi bulmaya çalışarak. Ama bu arayış, her adımda dahada ka- ranlık ve belirsiz bir hale geliyor.Kendi içime doğru derinlemesine indikçe, orada bulduğum şeyler beni hem korkutuyor hem de büyülüyor. Bir yanım, bu karanlıkta kaybolmayı, gölgelerle dans etmeyi arzuluyor. Çünkü karanlık, ışığın varlığı kadar gerçek. Her insanın içinde, ne kadar saklamaya çalışsa da gizli bir karanlık vardır. Bu karanlık, insanın zayıflıkları, korkuları, günahları ve acılarıdır. Ve belki de bu karan- lığı kabul etmek, insan olmanın en zor yanıdır. Karanlık olmadan ışığın anlamı olabilir mi? İnsan, acıyı bilme- den mutluluğu, mutsuzluğu hissetmeden huzuru anlayabilir mi? Bu dünyada her şeyin zıttı var, tıpkı doğum ve ölüm gibi. Bir in- sanın doğumu, başka bir insanın ölümüne tanıklık edebilir; biri- nin sevinci, başka birinin gözyaşlarına karışabilir. Bu ikiliğin için- de yaşamaya mahkûmuz. İnsan olmanın bu trajik yanı, bana hem korkutucu hem de anlamlı geliyor. Çünkü belki de bu karmaşıklık, varoluşun ta kendisidir. Her ne kadar anlamsız gibi görünse de bu çatışmalar, bu zıtlıklar yaşamı değerli kılıyor. Sevgi... Bu dünyada belki de en karmaşık ve derin duygu. Ama aynı zamanda, insanın en büyük zaafı. Sevmek, birini kendinden öteye koymak, kendini onunla bir etmek demek. Ama bu bir araya gelme, bir noktada insanı kırılgan kılıyor. Çünkü sevmek, acı çek- meyi de göze almak demek. Sevgi, beraberinde kaybetme korkusu- nu getirir. Sevdiğin insanı kaybetmek, bir parçanı kaybetmek gibi- dir. Ve belki de bu yüzden, sevgi hem en büyük mutluluk kaynağı hem de en derin acının sebebi olabilir. Bu ikiliğin içinde sevginin gerçek anlamını bulmak, belki de insan olmanın en büyük meydanokumasıdır. Aşk ise sevginin en yoğun hâli, belki de en yıkıcı hâli- dir. Aşk, insanın mantığını bir kenara bırakıp tamamen duygula- rıyla hareket etmesine neden olur. Aşkla yanıp tutuşmak, insanın kendi sınırlarını aşması demektir. Ama bu sınırları aşmanın bedeli ağırdır. Çünkü aşk, insana hem en yüce hisleri hem de en büyük acı- ları yaşatır. Bu yüzden aşk, insanın hem en yüce hâli hem de en aciz hâlidir. Birine duyulan derin aşk, insanı kendinden geçirebilir. Ama aynı zamanda, karşılıksız kaldığında ya da sona erdiğinde, in- sanın ruhunda derin yaralar açabilir. Aşkın bu acımasız yüzü, belki de onun bu kadar büyüleyici olmasının sebebidir. Çünkü her şeyin bir bedeli vardır ve aşkın bedeli de acıdır.

ÇÜRÜMENİN EŞİĞİNDE BİR ÜLKE YA DA YAŞAMA SEVİNCİNİN SÖNDÜĞÜ YER

Barış Yıldız — Fri, 12 Dec 2025 17:18:37 +0300

Son birkaç haftadır ardı ardına gelen intihar haberleri ülkenin ruhunda derin bir yarık açıyor. Artık sayı değil, yalnızca notlarda beliren tek bir ortak cümle kalıyor geriye, yaşama sevincim kalmadı. Bu söz bireysel bir çığlıktan çok, toplumsal bir çöküşün yankısı haline geldi. Çünkü bir toplumda yaşama sevinci ölüyorsa, orada ahlak, umut ve insani bağlar da sessizce toprağa karışıyordur. Otuz bir yaşındayım, tanıdığım ve karşılaştığım yüzler birikmiş bir albüm gibi zihnimde duruyor. Her birinde aynı kusur var, yalandan bir gülüş, içten içe çöken bir ağırlık, konuşurken bile titreyen bir belirsizlik. Bu ülke insanının yüzündeki gülümseme artık bir duygu değil, bir savunma mekanizması. Dostoyevski Yeraltından Notlar da kırk yaşından sonra yaşamak aptallıktır derken aslında bir çağın küflü damarına dokunuyordu. Bugünlerde bu cümle bir ironi değil, acı bir gerçeklik gibi duruyor. Çünkü burada kırk yaşına gelmek, yaşamaktan çok, dayanıklılığın sınırına ulaşmak anlamına geliyor. Yediğimiz her şey yapay, soluduğumuz hava kalabalığın değil çürümenin kokusunu taşıyor. Su, toprağın bile artık bir hafızası yok, kirlenmiş, bulanmış, unutmuş. İnsan bedeni de ruhu da aynı kaderi paylaşır oldu, yavaşça zehirlenmek. Yaş almak bir olgunlaşma değil, bir yıpranma çizelgesi. Kırk yaşından sonra sağlık dediğimiz şey, hayatın içinden yavaşça çekilen bir misafir gibi geri adım atıyor. Şeker, kolesterol, tansiyon, hepsi birer kaçınılmaz hatırlatma, vücudun artık kendi evinde bile özgür olmadığı gerçeği. Bir zamanlar keyifle yenilen yemekler, bir doktor cümlesinin ardından yasaklı bir listeye dönüşüyor. Merdiven çıkınca kesilen nefes, soğukta titreyen eklemler, rüzgarın bile hastalığa dönüşmesi, hepsi aynı hikayenin farklı sayfaları. Ama asıl çöküş bedenin değil, ruhun yaşlanması. Yüklerin artması, kayıpların çoğalması, hayal kırıklıklarının katman katman birikmesi. Ülkenin sosyal çürümesiyle bireyin iç çürümesi artık aynı hızda ilerliyor. Bir insanın yaşam sevincini kaybetmesi, kişisel bir trajedi değil, sessiz bir toplumsal yıkımın işaret fişeğidir. Çünkü insanı yaşatan şey nefes değil, içindeki küçük ışığın hala yanıyor olmasıdır. Ve o ışık bugünlerde çoğumuzun içinde, rüzgarla titreyen bir mum gibi. Bu ülkenin en büyük kaybı iyiliğin yok olması değil, kötülüğün normalleşmesidir. İnsanların çaresizliğe alışması, umutsuzluğu kanıksamaya başlamasıdır. Toplum bir günde çökmez, önce sessizleşir, sonra kabullenir, en sonunda kendi karanlığını üretir. Biz bugün o karanlığın tam kıyısındayız ve mesele artık kimin düştüğü değil, kimin hala ayakta durabildiğidir.

Hayat hiç birimiz için kristal bir merdiven değildir

Barış Yıldız — Fri, 05 Dec 2025 15:55:27 +0300

Martin Luther King Jr hayat hiçbirimiz için kristal bir merdiven değildir derken aslında insanın kaderle kurduğu o acımasız pazarlığı yüzümüze vuruyordu. Yol parlak olmayacak, basamaklar kesilmeyecek, dikenler temizlenmeyecek. ve sen tam da bu çukurdan yukarı çıkarken kendi ruhunun karanlığıyla karşılaşacaksın. Kingin mesajı bir teselli değil, bir tokat. Çünkü o insanın onurunun ancak mücadele içinde biçim aldığını biliyordu.Bugün geleceğe baktığımızda onun konuşmalarında sık sık vurguladığı üç plan, inanç, azim ve sevgi, hala hayatı tutan görünmez kolonlar gibi karşımızda duruyor. Fakat bu sözcükler modern çağın tüketilmiş kavramlarına benzemezler, bir reklam panosunun cilası değillerdir. King onları Dostoyevskinin insan ruhunu ters yüz eden karanlık dürüstlüğüyle, Nesimînin varlığı parçalayan içsel ateşiyle aynı damardan besleyerek yorumlardı.İnanç Kingin dilinde kör teselli değil, insanın uçurumun kenarında dahi ileriye bir adım atma cesaretiydi. insan her şeye alışır karanlığıyla değil, insan ancak kendini aşarak yaşar gerilimiyle akrabadır. İnanç insanın kendi karanlığından utanmayı bırakıp o karanlığın içinden bir ışık bozması koparmasıdır. Nesimînin tenimden soyunurum da hakikate bürünürüm cesareti gibidir, insanın kendine karşı dürüst olup zincirlerini tek tek kırması.Azim King için bir adım daha atmanın, o basamak kırılmış olsa bile dizlerin kanasa bile geriye dönmemenin adıdır. Bu modernliğin motivasyon yalanlarından biri değildir, kişinin kendi içindeki çamurdan heykel yapacak kadar sabırlı olmasını gerektirir. Dostoyevskinin Raskolnikovu nasıl suçun taşına çarpa çarpa hakikate yürüyorsa Kingin insanı da içindeki çatlaklarla, pişmanlıklarla, başarısızlıklarla ilerler. Nesimînin meydan okuyan kelamı gibi, ben yanarım, yol yanmasın diye.Sevgi ise Kingin en radikal planıydı. Bugünün dünyasında en ucuzlanan fakat aslında en tehlikeli güç. Ona göre sevgi edilgen bir merhamet değil, zalime bile kendi insanlığını hatırlatan bir direnişti. Çünkü sevgi yalnızca duygunun değil, ahlakın son kalesidir. karanlıktan doğan şefkatiyle, kainatı aşan coşkusuyla birleştiğinde sevgi artık, zayıflığın değil, devrimci bir bilincin adıdır. Kingin bize bıraktığı gelecek mesajı basit değildir. Hayat kolay olsaydı insan dediğimiz varlık bu kadar derin olmazdı. Basamaklar kırık olduğu için yürürüz, yol çetin olduğu için büyürüz, karanlık olduğu için ışık ararız. İnsan kendini ancak yaralarıyla tanır ve ancak mücadele ettiği sürece vardır.Bugün onun sözünü duyduğumuzda o kristal olmayan merdiven hala karşımızda duruyor. Fakat mesele merdivenin nasıl olduğunda değil, o merdiveni tırmanırken nasıl biri olduğumuzda saklıdır.Kingin dediği gibi, yola devam et.Dostoyevskinin ekleyeceği gibi, çünkü kendinden kaçamazsın.Nesimînin fısıldayacağı gibi, yandıkça hakikate yaklaşır insan.işte bu yüzden o merdiven ne kadar kırık olursa olsun çıkmaya mecburuz.

Spinoza’nın Etika’sının Bugüne Sızan Karanlık Işığı

Barış Yıldız — Fri, 28 Nov 2025 15:53:11 +0300

Modern insan kendini özgür sanıyor, yalnızca seçenekleri arttı, iradesi değil. Spinoza’nın Etika’sı bugün yeniden okunuyorsa, bunun nedeni bize zor bir gerçeği yüzümüze çarpmasıdır: İnsan, sandığı kadar özgür değil tutkularının mekanik itişleriyle oradan oraya savrulan bir varlıktır. Dostoyevski’nin yeraltı adamı buna kahkahalarla gülerdi: İrade mi? Haysiyet mi? Kendini kandırmayı bırak dostum seni yöneten şey, içinde adını bile koyamadığın karanlık bir zorunluluktur. Spinoza’nın soğukkanlı aklı ile Dostoyevski’nin çalkantılı ruhu aynı noktada birleşir İnsan önce kendine yalan söyler. Etika’nın bugüne bakan yüzü tam burada parlar. Çünkü bugün, özgürlük maskesi altında kendi tutkularının kölesi olan insan, algoritmalara eğilip duran modern bir kölelik biçimi yaratmış durumda. Spinoza yaşasaydı, insanın arzularını kendinden kaynaklanan bir kudret sanmasını gülümseyerek izlerdi dostoyevski ise o gülümsemeye öfkeyle karşılık verir, Kudret değil o… kudretsizlikten örülmüş bir kaçış derdi. Bugünün insanı hâlâ aynı yanılgının pençesinde: Acısından kaçmaya çalışarak daha büyük acılar yaratıyor. Spinoza’nın anlama vurgusu burada tokat gibi iner. İnsan, bir tutkuyu anladığı anda ondan özgürleşmez; sadece onun kökenini görerek kendine karşı dürüstleşir. Dostoyevski’nin kahramanları bunu bilir Gerçeği görmek özgürleştirmez, sadece insanı çıplak bırakır. Ama o çıplaklık en gerçek başlangıçtır. Etika’nın bugüne sızan en sert mirası tam budur İnsanın değişimi, duygularını bastırmakla değil, onların özünü mercek altına almakla başlar. Modern insanın yükü bilgilenip yine de kendini anlamaktan kaçmasıdır. Kendi üzerine eğilmeyen, kendisini açıklamayandan sağlam bir yaşam çıkar mı? Spinoza Hayır der, modern insan ise Zaten bunun acısını her gün çekiyoruz diye ekler. Bugünün dünyasında Etika, bir felsefe metni olmanın ötesine geçiyor insanın kendi karanlığıyla hesaplaşmasını zorunlu kılan bir aynaya dönüşüyor. Çünkü artık hiçbir bahane kalmadı: İnsan, kendi ruhunun mekanizmasını görmezden gelirse kendi elleriyle kendini yok eder. Spinoza’nın soğuk aklı ve Dostoyevski’nin ateşli ruhu aynı noktada birleşiyor Kendi doğanı anlamadan özgürlük talep etmek, zincirlerini süsleyip takı diyerek taşımaya benzer. Bugün Etika tam da bu yüzden hâlâ diri.İnsana hakaret etmez, onu kandırmaz, avutmaz. Onu olduğu yere mıhlar ve açıkça der ki.Gerçekten özgür olmak istiyorsan önce kendini çıplak bir zorunluluklar ağı olarak görmeyi öğren. İnsan bu cümleyi kaldırabildiği gün, insanlık tarihindeki en büyük adımını atacak. Kaldıramayanlar ise eskisi gibi yaşamaya devam edecek.Tutkularının oyuncağı, özgürlüğünün sahtekâr bir seyircisi olarak.

Kuyunun dibinden gelen ses

Barış Yıldız — Fri, 14 Nov 2025 18:35:21 +0300

Kuyunun Dibinden Gelen Ses İnsan kendi içine eğilince sandığı kadar derin olmadığını fark eder önce, yıllarca taşıdığını zannettiği ağırlıkların bir kısmı hatıradan ibarettir bir kısmı da hiç ona ait olmamış yüklerin tortusu, yine de her sabah uyandığımız o yarı karanlık anda bir şey dürter bizi bugün başka olabilir, oysa gün değişmez değişen bakışın içindeki o ince titreşimdir, insan hayatın büyük dönüşümlerle değil küçük yanılgılarla ilerlediğini anladığı anda büyür bir kelime bir sessizlik birinin gözünde bir saniyeliğine beliren kırılma hepsi içimizdeki kuyunun duvarlarına vuran su damlaları gibi yankı yapar, kendimize doğru yürümek bir savaşı kazanmak değil bir gölgenin boyutunu kabul etmektir her adımda eskiden korktuğumuz bir yüzümüzü görürüz onu susturmaya değil dinlemeye mecbur olduğumuzu fark ederiz çünkü insan bastırdığı şeyi taşır anladığı şeyi dönüştürür, belki de bu yüzden en ağır gecelerin sabahında tuhaf bir hafiflik doğar çünkü karanlık gerçeği saklamaz büyütür derinleştirir keskinleştirir ve sonunda içimizde yıllardır kıpırdamayan bir parça yavaşça hareket etmeye başlar yaşama isteğinin kendisi, hayat bizi kırarak değil içimizde unuttuğumuz yerleri açığa çıkararak değiştirir o yüzden yol uzun yorgunluk kaçınılmaz ama yüzleşmek özgürlüktür ve belki de bütün hikâye tam burada başlar insanın sonunda kendi sesini duymaya cesaret ettiği o an.

Düzenin Çöktüğü Gün Yeni Bir Dünya Mümkün mü?

Barış Yıldız — Fri, 07 Nov 2025 14:19:05 +0300

Düzenin Çöktüğü Gün Yeni Bir Dünya Mümkün mü? Sevgili okur sana bir soru sormak istiyorum Dünya gerçekten hâlâ ayakta mı yoksa biz sadece yıkıntıların arasında yürüyüp bunu görmezden mi geliyoruz Her sabah aynı haberlerle uyanıyoruz krizler savaşlar açlık seller yanan ormanlar yıkılan şehirler Ve bütün bunların ortasında hâlâ düzen denilen o kırılgan yapıya inanmamız isteniyor Ama söyle bana dostum bir düzen yıkılırken insanlar hâlâ aynı kaygılarla yaşamaya devam ediyorsa bu düzen gerçekten var mıdır Ben bazen düşünüyorum belki de düzen dediğimiz şey sadece bir aldatmacadır İnsanların korkularını dizginlemek umutlarını şekle sokmak için uydurulmuş bir masal Bir süre işe yarar çünkü insan masallara ihtiyaç duyar Ama her masalın bir uyanışı vardır Biz şimdi o uyanışın sancılı anındayız I. Çöküşün Sessizliği Düzenin çöktüğü gün sessizlik olur Ne bağırışlar ne alkışlar sadece bir uğultu kalır İnsanlar sokaklarda yürür ama kimse kimseye bakmaz Herkes kendi içine gömülür Ve işte o an insanlık aynaya bakar O aynada gördüğün şey ne liderler ne politikacılar ne sistemlerdir O aynada yalnızca sen varsınd Bir vatandaş değil bir birey olarak Bir kimlik değil bir vicdan olarak Düzen çökerken insanın içinde yeni bir şey doğar korku ile umut arasında bir sarkaç gibi gidip gelen bir bilinç Belki de yeni bir dünyanın temeli tam da burada atılır Yıkıntıların altında değil insanın kendi iç sesinde II. Alışkanlık Olarak Güvenlik İnsan düzeni sever Çünkü alışkanlıktır Güvenli görünür Ama alışkanlık bazen uyuşturur Bir zaman sonra insan kendi zincirlerine güvenlik adını verir Özgürlüğün bedeli korkutucu gelir Düşünsene Kendin olmak kimseye benzememek kendi düşüncenin ağırlığını taşımak kolay değildir O yüzden çoğumuz düzenin içinde kalırız çünkü orada düşünmek zorunda değilizdir Kurallar bizim yerimize karar verir sistem bizim yerimize nefes alır ekranlar bizim yerimize konuşur Ve biz yavaş yavaş yok oluruz Oysa insanın en büyük cesareti bu alışkanlıkların dışına çıkabilmesidir Belki de yeni bir dünyanın başlangıcı bir sabah kendi düşüncenle uyanmaktır Birilerinin sana ne düşüneceğini söylemediği kendi yargının yankılandığı bir sabah III. Yeni Düzenin Külleri Yıkım kaçınılmaz Ama yıkımdan sonra ne kalır Küllerin arasında yürürken bazen bir çocuğun gülüşü bazen bir kadının duası bazen de bir adamın inadıdır yeni hayatı başlatan Dostoyevski’nin dediği gibi insanın en karanlık anında bile bir ışık kalır O ışık vicdandır Bir toplumun yeniden doğuşu yasalarla kurumlarla değil insanın vicdanıyla başlar Yeni düzenin mimarı artık devletler ya da şirketler değil düşünmeye cesaret eden bireylerdir Ve belki de insanlık ilk defa gerçekten kendi elinde bir kader taşımaktadır Ama o kaderi taşıyabilmek için önce ellerimizi kirletmemiz kendi karanlığımızla yüzleşmemiz gerekir İnsanın içindeki düzen bozulmadan dışarıdaki hiçbir düzen kurulmaz O yüzden her şey önce insanın içinden başlar Bir düşünceden bir korkudan bir umut kırıntısından IV. Son Söz Yerine Sevgili okur düzen çöküyor belki Ama çöküş her zaman son değildir Bazen yeni bir başlangıcın en sessiz biçimidir Bir dünya yıkılırken bir başkası doğar Ama bu kez taşla değil bilinçle inşa edilir İnsanın kendi gölgesine bakmaya cesaret ettiği yerde yeni bir çağ başlar Belki sen de bu satırları okurken içinde bir şey kıpırdıyor İşte o kıpırtı bir dünyanın yıkılışının değil bir insanın uyanışının habercisidir

Mutluluk arandığında kaçar, kabullenildiğinde gelir.

Barış Yıldız — Fri, 31 Oct 2025 20:01:44 +0300

Mutluluğu Beklemek mi, Aramak mı?İnsan, mutluluğu bulmak için yaşadığını sanır.Oysa çoğu kez, ondan kaçmak için yaşar.Bazı sorular vardır, insana sessizce çöker.Mutluluğu beklemeli mi, yoksa aramalı mı?Bu soru, insanın Tanrı’yla, kendi vicdanıyla ve acısıyla kurduğu ilişkinin en yalın hâlidir.İnsan tuhaf bir varlıktır.Bir yandan mutluluğun gelip onu bulmasını ister, diğer yandan sabırsızca peşine düşer.Ama her iki durumda da aynı yanlışı yapar: kendini unutur.Bekleyen, aczini kutsar; arayan, kibrini.Beklemekle tembelleşiriz, aramakla da Tanrı rolüne bürünürüz.Sonunda ikisi de aynı yerde biter: boşlukta.Mutluluk bir ödül değildir.Bir varış noktası da değildir.O, insanın kendi karanlığıyla oturabildiği o kısa sessizliktir. Acıya dokunmadan, acıyla yüzleşmeden gelen hiçbir sevinç insana ait değildir.Çünkü mutluluk, acının kardeşidir onsuz doğmaz.Kimi insanlar ömür boyu bekler, bir sabah her şeyin düzeleceğine inanarak.Kimi ise ömür boyu arar, bulduğunu sandığında bile bir başkasının gözlerinde kaybeder kendini.Oysa mutluluk, ne kapıda bekleyene gelir ne de sokaklarda onu arayana.Mutluluk, insanın içindeki sessiz hücrenin kapısını araladığı anda belirir.Ve hemen ardından kaçar.Çünkü insan, o kadar hakikate dayanamaz.Belki de mesele, mutluluğu bulmak değildir.Onun yokluğuna katlanabilmeyi öğrenmektir.İşte o zaman, hayatın kendi gürültüsü bile bir melodidir.Acı bile anlam kazanır.Mutluluk arandığında kaçar, kabullenildiğinde gelir.

Delilik ve sevgi üzerine

Barış Yıldız — Fri, 24 Oct 2025 18:23:53 +0300

Delilik ve Sevgi Üzerine Delilikle sevgi, aynı bıçağın iki keskin yüzüdür. İnsan onlardan birine dokunduğunda, diğerine mutlaka kanar. Biri ruhun taşkın hâlidir, diğeri aklın sınırlarına sığmayan bir yakarıştır. Akıl insanı korur, ama sevgi insanı insan yapar. Bu yüzden seven, her daim biraz delidir; çünkü sevgi, aklın öğrettiği bütün ihtiyatı unutturur. Seven bir insanın gözlerinde tuhaf bir ışıltı olur bu ışık, yalnızca duygunun değil, deliliğin de alevinden yanar. Sevgi, insanın kendinden vazgeçme biçimidir; delilikse, o vazgeçişin derinleşmiş hâli. Her ikisinde de benliğin sınırları silinir, Ben yavaşça çözülür ve yerini bilinmez bir biz alır. Bu yüzden aşık olan, aslında kendi içindeki düzeni bozar kalbin tahtına bir yabancıyı oturtur.İnsan severken neden acı çeker? Belki de sevgi, ruhun kendi karanlığını görme biçimidir. Çünkü sevilen kişi, aslında insanın en gizli yarasına dokunur. Sevgiyle delilik arasındaki çizgi, işte bu dokunuşta silinir. Birinin sesi, birinin kokusu, birinin gülüşü aklı altüst eder. Sonra insan, kendi iç sesini bile tanımaz olur. Bir bakış uğruna uykuya hasret kalır, bir cümle uğruna geceler boyu yaşar. Bu, aklın değil, deliliğin işidir ama ne gariptir ki insan, o deliliği kaybetmekten de korkar.Akıllı insan kendini sorgular, deli ise inanır. Seven insan da böyledir inanır. Her şeye, herkese rağmen inanır. Mantığın, hesapların, ihtimallerin çok ötesinde, yalnızca kalbin attığı o deli ritme kulak verir. sevgi, Tanrı’nın insana verdiği en zarif deliliktir. Ondan mahrum bir yaşam, düzenli ama ölü bir yaşamdır.ve ben derim ki kim gerçekten sevmişse, deliliğin kapısından en az bir kez geçmiştir. Çünkü aklın sınırları, kalbin kapısına varmadan biter. O kapının ardında ise artık ne mantık vardır, ne ölçü, ne denge. Sadece bir insanın başka bir insanda yankılanan sesi vardır kimi zaman dua gibi, kimi zaman azap gibi.Sevgi, deliliğin en güzel kılığıdır. Çünkü insan, sevdikçe yanar ama o yanıştan da şikâyet etmez. Belki de bu yüzden aşk, insanın akılla ödeyemeyeceği bir borçtur.

Ziyaret

Barış Yıldız — Fri, 17 Oct 2025 10:01:23 +0300

1. Bölüm: Eve Dönüş Kahvaltı masasının ortasında taze kesilmiş ekmek kokusu yayılsa da odadaki sessizliğin havası ağırdı. Zeliha, sofrayı büyük bir özenle kurmuştu. Yeşil örtüsünü sererken özenle yerleştirdiği çay bardaklarını pırıl pırıl silmiş, göz alıcı bakır cezvede kahve hazırlamıştı. Bayramın ilk günüydü, ama bahçedeki iğde ağaçlarının hışırtısı dışında evden ne bir kahkaha ne de bir bayram sevinci yükseliyordu. Zeliha mutfak penceresinden dışarı baktı; uzun yıllardır bu kadar çok hazırlık yapmamıştı. Metin hapisten çıktığından beri bu, ilk defa çocuklarını bir arada göreceği an olacaktı. İçinde ince bir huzursuzluk vardı. Ne olursa olsun, herkesin bugün birbirini incitmeden bir arada kalmasını istiyordu. Arabanın sesiyle irkildi. “Metin geldi,” diye mırıldandı kendi kendine. O sırada İrfan, odanın köşesindeki eski ahşap koltukta gazeteyi sessizce katladı. Karısının sözlerini duymuş ama cevap vermemişti. Yüzünde sert bir ifade vardı; gazeteyi bırakıp ayağa kalkarken gözlerinde geçmişin gölgesi dolaşıyordu. Kapı çalındı. “Hoş geldin, oğlum,” dedi Zeliha kapıyı açarken, yorgun ve tedirgin bir gülümsemeyle. Metin’in yüzündeki ifadeden hayatının ağırlığını görmek mümkündü. Kalın kaşları çatılmış, yanakları içeri çökmüş, gözlerinin altındaki halkalar uykusuzluğun ve düşüncelerin iziydi. Ancak annesiyle karşılaşınca yüzüne yavaş yavaş bir sıcaklık yayıldı. “Bayramınız mübarek olsun, ana,” dedi ve zor da olsa gülümsedi. “Gel, geç içeri. Baban içeride…” dedi Zeliha, ama sesi son kelimede hafifçe titredi. Metin, babasının varlığının ağırlığını biliyordu. İçeri adım attığında, İrfan’la göz göze geldi. Selam verdi, ama İrfan yalnızca başını eğerek kısa bir cevap verdi. Zeliha, sessizliği dağıtmak için hemen konuyu değiştirdi. “Bak, Fatma da burda , dedi. “Masayı özenle hazırladık. Rızada nerdeyse gelir siz torunlar oh Bayram gibi bayram olsun istiyorum.” Metin, cevap vermedi, gözlerini kısa bir süre yere dikti. Onun da kafasında başka bir masada toplanan geçmişin hayaletleri vardı. Bir süre sonra bahçeden başka bir arabanın sesi geldi. Bu kez Rıza ve Gülce gelmişti. Rıza, yıllardır düzenli yaşamaya alışmış, iyi bir hayat kurmuş adamın havasını taşıyordu, ama gözlerinin derinindeki dalgınlık hala duruyordu. Gülce ise arabadan iner inmez boynundaki pırlanta kolyeyi düzelterek “Hay Allah, buraya gelmek için ne çile çektik, hiç asfalta doğru düzgün bir yol yapamamışlar mı?” diye sordu. Metin, kenardan bu sözleri duydu ve kardeşinin hayatına dahil olan bu kadına içinden hafif bir öfkeyle baktı. Annesi herkesi masaya çağırırken, herkes için artık zor bir günün başladığı belliydi.Sofra dolmuştu. Çay bardakları tıkırdıyor, kahvaltı tabakları arada el değiştiriyordu. Ancak ortamda belli belirsiz bir huzursuzluk vardı. Gözler konuşmaktan çok kaçınıyor, her kelime özenle seçiliyordu. Masanın köşesinde oturan Metin, çatalıyla önündeki domatesi dilimlemeye çalışırken, babasının ona ara ara attığı soğuk bakışları hissetti. Bir an yerinden kalkmak, bahçeye çıkıp sigara yakmak istedi, ama bunu yapmak bile içsel bir cesaret gerektiriyordu. “Metin, nasılsın oğlum? İşin sıhhatin yerinde mi? "diye sordu annesi, biraz sessizliği bozmaya çalışarak. “İyi gidiyor ana,” dedi Metin, sert sesiyle. “Naci abi sağolsun komyonetlerden birini verdi köylerden süt topluyorum mandıraya Geçen hafta yeni bir köy eklendi. Çalışıyoruz işte…” Bu sırada İrfan, uzun zamandır beklediği patlamayı yaptı. Gözlerini masadaki çay bardağından kaldırmadan konuştu. “Çalışıyorsun… Hadi bakalım. İnsan bir hata yaptı mı, onu telafi etmek için çalışır zaten. Ama hataları unutmak öyle kolay olmaz.” Metin’in çatalı, tabaktaki domatesin üzerinde asılı kaldı. Ortamdaki hava aniden gerilmişti. Rıza, başını masadan kaldırıp babasına bakmak istediyse de bir şey söylememeyi tercih etti. Zeliha ise hemen konu değiştirmek istedi. “İrfan bey , bayram günü... Metin işine bakıyor. Sen de hep geçmişe dönüp durma artık…” İrfan, başını kaldırıp karısına baktı. “Sen karışma Zeliha hanım . Bir baba olarak oğlumla konuşuyorum.” “Bırak şu baba işlerini be!” diye yükseldi Metin bir anda. “Ben senin gözünde hâlâ o hapisteki adamım, değil mi? Ne yapsam değişmeyecek bu.” Sözler sofranın üzerine buz gibi düştü. Rıza gözleri tabağa dalarak gülümseyerek "işte çiftçi ailesi bu aile picasso tablosu gibi eşsiz ve benzeri yok, işte irfan çiftçi ve sevgili oğlu metin çiftçi" Fatma, kahvaltının büyük kısmını sessizlikle geçirmişti ama abisinin bu sert çıkışına kaşlarını çattı. Annesi ne yapacağını bilemeden konuşmaya çalıştı. “Metin, oğlum…” Fatma, sonunda sesini yükseltti. “Bırakalım da insanlar bir günün tadını çıkarsın. Yeter! ! Her bayram aynı kavga… Herkes kendi derdinde zaten…” Metin, küçük kız kardeşine bakarken ne kadar büyüdüğünü ve kırılgan da olsa bu evde en fazla sorumluluk taşıyan kişi gibi davrandığını fark etti. Ona doğru eğilerek alaycı bir tonda konuştu. “Sen de âleme moral dağıtıyorsun artık, öyle mi? Kendi evindeki sorunları çöz de sonra bizle uğraş! "Nerde kocan" Metin'in kaşı hafifçe kalktı, yüzüne alaycı bir ifade yerleşti. "Demek o önemli toplantıya katılıyor," dedi soğuk bir tonda. "Gelecekti de, değil mi? Ama önceliklerini iyi biliyor. Ne zaman bir şey isteseniz beyefendi ortadan kaybolmuyor mu?" Fatma, abisinin bu çıkışına sinirlenmek yerine sakince konuşmayı tercih etti: "Bu mesele seni ilgilendirmez. Adem'in ne yaptığı bizim aramızdaki bir şey. Yine de yanlış düşündüğünü söyleyeyim; iyi bir insan Adem. Belki sen de onu biraz tanımaya çalışsan, kim bilir, belki yanıldığını görürsün." Metin, çayından bir yudum alarak arkasına yaslandı. "Fatma," dedi soğuk bir sesle. "Benim bu hayatta gördüğüm hiçbir şey bir daha yanıltmaz. Sen ne dersen de, Adem benim gözümde hâlâ bir silüetten ibaret." Fatma, öfke ya da kırgınlık göstermek yerine, masayı toplamaya kalktı . "Bak Metin, ne Adem, ne sen, ne de bir başkası beni sinirlendirebilir artık. Hayatta her şeyden önemlisi, kendimize sahip çıkabilmek... İnsan, neyi kaybettiğini ve neyin asla geri gelmeyeceğini bilince, gerisi anlamını kaybediyor." Fatma’nın yüzü bir anda sakinleşmiş gibi oldu. Gözleri dolsa da dik durmaya çalıştı. Metin’in gerçek anlamda kalbini kırmış olduğunu biliyordu. Onun her sözünde, abisinin çocukluktaki o öfkeli halini görür gibiydi. Masadaki sessizliği yine Gülce bozdu. Kahvaltı boyunca sessizliğini koruyan Rıza’nın eşi, memnuniyetsiz tavrını gizleme ihtiyacı hissetmeden söze girdi. “Zaten burada herkes birbirini suçlamak için gelmiş galiba. niye buraya geldik? İstanbul’da ne güzel vakit geçirebilirdik.” Bu söz Rıza’yı kesti. Ağırbaşlı bir şekilde eşine döndü ve alçak ama kararlı bir tonda konuştu. “Bura dediğin yer ailemin evi Gülce. Eğer onlarla ilgili bir sorunun varsa, kalkar gidersin. Ama şu sofrada biraz saygılı ol.” Gülce, eşinin bu sözlerine hazırlıksız yakalanmıştı ve kıpkırmızı olmuş yüzünü çevirip başka tarafa baktı. Zeliha, masadaki tansiyonu düşürmek için elinden geleni yapmaya kararlıydı. Derin bir nefes aldı ve kahvesini yudumlarken bastırdığı sesiyle, “Bugün bayram... Ne kadar kavga edersek edelim, sonuçta hepimiz biriz. Artık bu tatsız konuşmaları bir kenara bırakalım,” dedi. Ancak masadaki kimse gerçekten sakinleşmiş gibi değildi. Bugün çok daha derin yaralar açılacaktı ve aile, geçmişin tüm kırgınlıklarını tekrar hatırlamak zorunda kalacaktı.Masadaki gerginlik dışarıdaki bahar havasıyla büyük bir tezat oluşturuyordu. Kuş cıvıltıları ve uzaktan gelen koyun sesleri, yıllardır yaşanmış kırgınlıkların yarattığı ağırlığı dağıtmaya yetmiyordu. Metin, sofradan kalktı ve birkaç adım atıp pencerenin kenarına geçti. Camın ardında çocukluk günlerinden kalma tanıdık manzara vardı: Üzüm bağları, tozlu köy yolları ve rüzgârla dans eden kavak ağaçları. Ama ne manzara ne de köy eskisi gibi görünüyordu gözüne. Kendi içindeki fırtına manzarayı bulanıklaştırıyordu. “Baba, madem hiçbir zaman değişmeyeceğim gözünde,” dedi sert bir sesle, “niye beni sofrana oturttun? Söyle, her bayram beni aşağılamak için mi bu tiyatroyu yapıyorsun?” İrfan yavaşça yerinden kalktı. Metin’in birkaç adım ötesinde durdu ve iç çekerek cevap verdi. “Sen kendi kararlarınla kendi hayatını mahvettin Metin. Ben sana her fırsatta ne söyledim? İnsan dik duracak, yanlışını görüp düzeltecek. Ama sen hep öfkene yenildin!” “O zaman bırak beni!” diye bağırdı Metin, pencereye bir yumruk savurur gibi yaptı. O an herkes irkilip yerinde kaldı. Zeliha korkuyla İrfan’ın kolunu tuttu. Fatma ise masanın ucunda oturduğu yerde usulca başını iki elinin arasına aldı. “Ben de o gün ne yaptıysam…” Metin, sesi titrese de lafını tamamladı. “O gün ne yaptıysam, o pisliği hâlâ taşıyorum içimde! Ama baba, senin gözünde ben her zaman o günkü adamım. O hatanın bedelini ödemedim mi sanıyorsun? Peki sen baba sen hatalarının bedelini ödemek için ne yaptın? Her bayram çok sevdiğin çocuklarını bu masada topluyarak geçmişini telafi edebileceğini mi zannediyorsun!! Ben yoruldum baba her bayram bu mutlu aile tiyatrosunu oynamaktan yoruldum ya 10 yıl baba 10 yıl dört duvarın içinde boğuldum nefessiz kaldım ne gelip nasılsın diye halimi sordun nede annemi yolladın, kardeşlerim bile senin korkundan adımı bile anmadı" metin öfkesini içindekileri kusmaya durmadan dökmeye devam etti." ben neredeyim baba he ben nerde yaşıyorum 4 ay oldu hapisten çıkalı nerdeyim napıyorum, nerde yaşıyorum sağlığım nasıl ben nerdeyim baba " Zeliha araya girmeye çalıştı "Metin oğlum" metin lafını sert bir dille kesti " Sakın anne! Sakın,ziyade olsun size" diyerek sofradan kalkıp sinirli ve öfkeli bir şekilde bahçeye doğru yol aldı. Absinin söylediklerini gözleri dolu dolu dinleyen Fatma annesine meraklı bir ses tonu ile "anne metin nerde kalıyor" diye sordu Zeliha kocasına öfkeli bir bakış atarak olduğu Sandalye ye oturdu ağlayarak " abi hapisten çıktığından beri köydeki evde kalıyor ne yaptıysam onu burada yaşamaya ikna edemedim" Rıza babasına bakıp "Neden acaba" diye mırıldandı Masadakilerin tamamı, bu gün meselenin detayına girmekten korkuyordu. Fatma ise sakince derin bir nefes alarak babasına doğru baktı. “Ne zaman yaptıklarını affedeceksin ,10 yıl yalnız bırakmadık mı? Yetmedi mi yalnızlığı baba ?” Bu soru, İrfan ’ı hedef almış bir ok gibi vurdu. Kızına bakarken ilk kez kendini savunamadı. Bakışları yer ararken o sessiz itirafın getirdiği ağırlığı omuzlarında hissetti. Fatma devam etti. Ses tonu titiz, ama kararlıydı. “Beni yürüyemeyecek bir insan yaptı. Hatırlıyor musun? Çocukken topal Fatma oldu adım Sadece bir öfke anında!sende onun belinde sehpayı kırdın peki hiç düşündün mü bu çocuk o gün neye öfkelendi diye? sana baba sana öfkelendi eğer sen gidip arzuya oğlumdan uzak dur demeseydin metin öfke patlaması yaşamıyacaktı kazayla itmeyecek ti beni bende arabanın altında kalmıyacaktım ” Bu sözler, masadaki sessizliği bombalar gibi patlattı. Gülce nin yüzüne donuk bir şaşkınlık yerleşti, ilk kez Fatma'nın sakatlığı hakkında bir gerçeğe şahit oluyordu. Rıza kaşlarını çattı ama bir şey diyemedi. Hemen ardından masada Zeliha’nın boğuk bir ağlayış sesi yükseldi. “Fatma… yapma kuzum…” Ama Fatma geri durmadı. Babasına gözlerini dikti ve daha sert bir sesle konuşmaya devam etti. “Yıllarca sustum. İçime attım, ama artık saklamak istemiyorum. Şimdi buradasın, yüzüme bak, beni bu hale sen getirdin!” Irfan ’ın eli pencerenin kenarını kavradı, öfkeden değil, çaresizlikten. Sonunda sustu. Konuşacak gücü bulamıyordu. Gözlerinden süzülen pişmanlık her şeyden daha güçlü bir konuşma yapıyordu zaten. Zeliha masayı toparlamak istercesine ayağa kalktı, sesi titriyordu. “Yeter artık! Herkes susacak! Bu evde acılar konuşulmaz bayram günü…” dedi, ama kimse artık durulacak gibi değildi. İrfan yavaşça yerine oturdu. Belki de yıllardır ilk kez otoritesini kullanmaya çalışmadan, sadece bir baba gibi… Ancak Fatma’dan gelen bu ifşa, onda bir tür çaresizlik yaratmıştı. Tam bu sırada Metin geri geldi yeniden konuşmaya çalıştı. Ama sesi eskisi kadar güçlü değildi. “Fatma… Sen… Haklısın,” dedi kısık ama kararlı bir şekilde. “Ben bunu ömür boyu taşıyacağım. Ne desem, ne yapsam yetmez ama…” Ama gerisini getiremedi. Gözleri dolmuştu. Gözyaşlarını gizlemek istercesine bir anda dışarı çıktı ve bahçeye doğru uzaklaştı. Sofra dağılmıştı. Herkes bir köşeye çekilmişti. Fatma, derin bir nefes alarak masadan kalkıp avluya çıktı. Çocukluk evinin eşiğinde oturan abisini uzaktan gördü. Belki biraz konuşmaları gerekiyordu, belki de hiç konuşmamaları... Bunu çözmek için bile zamana ihtiyaç vardı. Akşama kadar evde çocukların kovalamaca sesleri hariç bir ölüm sessizliği vardı, gülce bütün gün odasından çıkmadı rıza ise sensizlikten yararlanıp bahçede yeni kitabı için araştırma yaptı. Geceye doğru fatma, abisinin halini merak ediyordu, birkaç derin nefes aldıktan sonra bahçeye doğru yöneldi. Gökyüzünde parlayan dolunay, çocukluk evi ve bu yüzleşme arasında bir gözlemci gibi duruyordu. Metin, avlunun en köşesinde, eskiden babasının yakacak odunları biriktirdiği yere yaslanmış, sigarasını usulca yakıyordu. Fatma, topallayan adımlarıyla ona yaklaştı. Ayak seslerini duyan Metin, başını hafifçe çevirip, gelenin kim olduğunu anladı ama göz temasından kaçındı. Fatma onun yanında, yere ilişip oturdu. Birkaç saniye süren sessizlik aralarındaki gerginliği daha da artırdı. Sonunda Fatma, sözleriyle bu boşluğu doldurdu: "Kaçmaya devam edemezsin, Metin." Metin derin bir nefes aldı, yüzünde zoraki bir gülümseme belirdi. "Ben zaten kendimden kaçamıyorum, Fatma. Kendi vicdanım... En ağır hücre zaten orası." Fatma, yanına çömelip gözlerini ona dikti. Sesinde merhametten çok hesap sormak vardı. "Öyle mi? Peki o hücreyi sen mi yarattın yoksa suçlarını haklı göstermeye çalışırken mi buldun, Metin? Hapis mi öğretti sana bu bilgece lafları, yoksa yıllardır babamla kavga etmek mi?" Metin, bakışlarını yere indirdi. Parmaklarının arasındaki sigarayı söndürüp çimenlere attı. "Bak, ne diye geldin buraya? Daha ne kadar yüzüme vuracaksın? Evet, hata yaptım. Bunu bin kere dedim kendi kendime." Fatma öfkeyle karşılık verdi. "Sadece kendine demekle bu yük hafifler mi sanıyorsun? Hiçbir zaman açık bir yara kendi kendine kapanmaz, Metin. Bu masada sen yoktun. Çocukluk arkadaşlarını görmek bahanesiyle Adem de yoktu. Ama ne hikmetse sen buradaydın. Hepimizin hayatına yerleştirdiğin o eksikliği de masanın baş köşesine oturttun!" Metin, kelimelerin boğazına bir yumruk gibi düğümlendiğini hissetti. Gözlerini kaldırdı ve kız kardeşiyle doğrudan göz teması kurdu. "Adem’in olmayışı mı canını acıtıyor, yoksa onun bir gün senin yanında olmayı bırakacağından mı korkuyorsun? İnsanlar ne yapar bilmez misin? İlk fırsatta seni bırakırlar. Tıpkı ben seni yalnız bıraktığımda olduğu gibi. Ama... inan bana, senin yerinde olmak istemezdim." Fatma'nın sesi titredi ama pes etmeyecekti. "Ben birini terk ettiğim için değil, biri beni terk etse bile ayakta kaldığım için buradayım. Sen ise sürekli suçunun arkasına saklanıyorsun." Metin bir an duraksadı. Sonra ani bir çıkış yaptı: "Ne biliyorsun ki Fatma? Hayatı boyunca eline sopa tutmuş adamlar arasında büyümek nasıl bir şeydi, bilebilir misin? Hayatı sokaklarda öğrenmek... Öğrenirken dayak yemek... Ve sonunda hem kendini hem sevdiklerini mahvetmek..." Fatma bir an duraksadı. Ama içindeki yarayı hissettirircesine konuşmaya devam etti: "Yarattığın enkazın ortasında kurtarıcı olmaya çalışıyorsun, ama... Ne yazık ki enkaza döndüğümüzü anlaman bu kadar uzun sürdü. Yaralar yalnızca öfkeyle açılmaz, Metin. Onlar bazen bir suskunlukta, bir ihmalle de derinleşir." Metin hafifçe gülümsedi; bu kez ironik bir ifadeyle. "İyi bir şair olmuşsun,. Hep düşündüm; belki bir gün köşeme çekilip oturacağım ve sadece sevdiklerimi izleyip huzur bulacağım. Ama her seferinde kazıdığım kuyu beni içine çekiyor. Ve her seferinde aynı cevapsız sorularla boğuşuyorum: Adamı o gün yaralamak zorunda mıydım? Sana da mı sırt çevirmek zorundaydım? Niye bir kere bile çocukluğumuzdaki gibi abi-kardeş olamadık?" Fatma elini uzattı ama Metin yana çekildi, o yakınlık hissine alışkın değildi. Fatma hafifçe gülümseyerek bir an sustu, sonra şunları fısıldadı: "Belki de mesele ne geçmiş ne de suçlamalar, metin Hiç fark ettin mi?" dedi, sesi hafif ama derindi. "Sana uzun zamandır abi demiyorum." Metin, şaşırmış bir şekilde Fatma’ya döndü. O anda yüzündeki karışıklık, sanki çocukluk yıllarındaki masum bir hatayı anlamaya çalışan küçük bir çocuğa benziyordu. "Fark ettim… ama nedenini sormaya cesaret edemedim," diye mırıldandı. Fatma başını eğip ellerine baktı, sonra doğrudan Metin’in gözlerine dikti bakışlarını. "Sana kırgın olduğum için değil, Metin. Sana kızgın da değilim. Geçmişte yaşananlar, sakatlık ya da kavgalar… Bunların hepsini bir şekilde kabullendim. Bunlar için değil, Metin. Ama…" Duraksadı, kelimeler zihninde titrek bir mum ışığı gibi yanıp sönüyordu. "Benim kırgınlığım sana değil, artık gördüğüm bu kişiye. Sen kendini kaybettin, Metin. Gözlerinin içinde o eski abi yok. Biz çocukken bana hep kalkan olur, arkamda dururdun. Bense ne yaparsan yap, sana güvenirdim. Ama artık bu güven… seninle birlikte kayboldu. Vicdanını ve kim olduğunu bir kenara koyduğun her gün, abiliğinden de uzaklaştın." Metin’in eli titredi. Fatma'nın söyledikleri onu derinden yaralıyor ama bir yandan da, tam kalbine doğrultulmuş haklı bir tokat gibiydi. Başını öne eğdi ve sert bir şekilde dişlerini sıktı. "Peki ne yapmamı istiyorsun, Fatma? Hapisten çıkan bir adama herkes sırtını dönmüşken, kendi ailem bile beni sorgularken... Nereden başlamalıyım? Kendimi nasıl bulmalıyım? Söyle bana!" Fatma hafifçe gülümsedi; acı bir gülümsemeydi bu. Sonra yavaşça elini Metin'in omzuna koydu. "Ben sana düşman değilim, Metin. Seni her zaman sevdim, hâlâ da seviyorum. Ama bu sevgiyi geri almak istiyorsan önce kendini bulman lazım. Kendine Metin olduğunu hatırlatman. Benim seni affedip etmem mühim değil. Esas mesele, senin kendi vicdanını affetmen." Metin gözlerini yere dikti. Bu sözler, ona hapiste geçirdiği soğuk gecelerden daha sert bir darbe gibiydi. "Yıllarca bunu yapmaya çalıştım," diye fısıldadı. "Ama ne zaman başaracağımı bilemiyorum." Fatma'nın sesi yumuşadı ama içinde derin bir kararlılık vardı. "Biliyor musun, ne zaman abiliği hak edersen, işte o zaman sana tekrar abi diyeceğim. Çünkü o zaman gerçek Metin geri dönecek. Sen içindeki iyi adamı bulmadan, sana abi demek bana ihanet olurdu." Metin'in gözleri hafifçe doldu. Sessizce başını salladı ve uzun bir süre konuşmadan öylece oturdular. Çocukluk evi, geçmişin tüm kırgınlıklarını taşırken, belki de bu yüzleşme o yükleri biraz olsun hafifletmişti.. Belki mesele; durup tüm bu küllerin arasında hâlâ bir alev bulabileceğimizi görmek. Aile olmak; küllerin içinde bile ışık bulabilmek değil mi?" Metin bu sözlere ne cevap vereceğini bilemedi. Başını çevirdi, derin bir nefes aldı. Ama tam o sırada Fatma devam etti: "Biliyor musun, yaraladığın adam belki seni çoktan affetti. Ama benim hayatım senin kabusların gibi sürüyor. Anlamadığın şey şu, Metin: Seni yargılamıyorum. Sadece iyileşmek istiyorum. Ve bu ancak yüzleşmekle mümkün." Metin ilk defa içten bir sesle cevap verdi: "Belki de artık, 'olması gereken Metin' değil, gerçek Metin'le barışmam gerekiyor. Ama biliyor musun, gerçek bir yara, kapanmaz Fatma. O, seninle yaşamayı öğrenir. Tıpkı senin yaptığın gibi." İkisi bir süre suskun kaldı. Sessizce ama konuşmadan geçmişin acılarını paylaştılar. Ve bu ilk gerçek yüzleşmeyle belki de küller arasında küçük bir kıvılcım yanmaya başlamıştı. "Geç oldu. Adem’in de geleceği yok zaten," dedi. Sesi sakin ama içinde bir sitem barındırıyordu. Bu sözler, Metin’in kaşlarını çatmasına yetti. Sandalyede oturduğu yerden hafifçe doğruldu. "O adam şimdi nereye takıldı?" diye sordu, sesi alaycıydı. "Bayram günü masada ailesiyle oturması gerekirken, o kendi çocukluk arkadaşlarının peşine takılmış, öyle mi?" Fatma derin bir nefes aldı ve abisine dönüp bakmadan hafifçe omuz silkti. "Adem’i bilirsin, Metin. Beklentilerimizi fazla yüksek tutmamak gerek," diye mırıldandı, gözlerini kaçırarak. Ardından Metin’e doğrudan bakarak ekledi: "Ama asıl mesele bu değil. Çocuğu uyutmam lazım. Yarın sabah erkenden kalkmamız gerekiyor. Biliyorsun, Cemile ablama kabristan ziyareti yapacağız." Metin bu cümlede durakladı. Kalbinde yıllardır kanayan, hiç kabuk bağlamayan bir yara vardı. Cemile. Kız kardeşi. O gün hâlâ zihninin arka sokaklarında saklanıyordu, ne kadar unutmak istese de… Fatma abisinin tepkisini beklemeden konuşmaya devam etti: "Sana tavsiyem, çok geç kalma. Babamı biliyorsun; sabah hazır olmazsak hem bizi beklemeden gider, hem de tüm günü bize zehir eder. Sen de bir şeyler düşün, sabaha dinlenmiş ol. İyi geceler," dedi ve arkasını dönerek oğlunu yatırmaya gitti. Fatma’nın sözleri Metin’in içinde bir şeyleri tetikledi. Sinirle kısılmış gözleri, kız kardeşinin sakince kapıdan çıkmasını izledi. Fatma'nın ağzından çıkan her kelime, onu hedef alan bir ok gibiydi. İyi geceler dileğini bile bir meydan okuma gibi hissetti. Metin masanın başında yalnız kalmıştı. Sönmeye yüz tutmuş lambanın loş ışığı odadaki gölgeleri daha belirgin hale getirirken, hafif bir rüzgar pencereden sızıyor ve eski perdenin uçlarını usulca dalgalandırıyordu. Derin bir iç çekti ve başını ellerinin arasına gömdü. O anda zihni, yıllar önceki bir kış gecesine dönmeye başlamıştı; o geceki tipi seslerini tekrar duyar gibiydi. Cemile’nin Hasta Yatağı O gün Cemile’nin odayı dolduran tiz ve zayıf sesi hâlâ kulaklarındaydı. Sararmış yanaklarına tutunan incecik saçları, ateşle kıpkırmızı olmuş yüzünü çevreliyordu. Zayıf bedeni ince bir battaniyenin altına saklanmıştı. Ağabeyini gördüğünde yüzünde bir nebze olsun ışık belirmişti. "Abi," diye seslenmişti küçük Cemile, titrek ve yorgun bir sesle. "Ne zaman kardan adam yapacağız seninle? Hani bana söz vermiştin..." Metin o sırada onun elini tutmuş, "Cemile, bir iyileş, kardan adam değil, bir kardan şehir yapacağız seninle," demişti gülümsemeye çalışarak. Ancak o anda gözleri, odayı dolduran soğuk gerçeği ve babalarının pencereden dışarı bakışındaki çaresizliği görüyordu. O günden bir an bile kopamadığını fark etti. Cemile'nin sıcak ellerinin üşümeye başladığı anı hatırlıyordu. Annesi Zeliha’nın yorganın kenarını yeniden düzelttiği, dua eder gibi mırıldandığı geceyi... Babası İrfan'ın hiddetle titreyen sesine “Sabaha kadar dayanırsa, ilçeye gideriz!” dediğini. Ancak gece vakti, tipi karanlığın her şeyini yutmuştu. İrfan'ın bakışlarında bir baba öfkesi değil; çözülmemiş, taş gibi soğumuş bir inatçılık ve korkunun bir garip karışımı vardı. Sabaha Uyanamayan Cemile Ama Cemile sabaha kalmadı. Sessizce gözlerini kapattığı an, annesinin boğazını yırtarcasına haykırışı zihnine kazınmıştı. O an kendisini çaresizlikle yere çöküp yalnızca kız kardeşinin hareketsiz yüzüne bakarken bulmuştu. Cemile'nin ellerine ne kadar sarılsa da, soğuk ellerinin ısıtılmasının mümkün olmadığını anlamıştı. Ertesi sabah, beyaz bir battaniye gibi köyü kaplamış karın içinde, babası İrfan'ın buz gibi sert sesiyle konuştuğu an… "Kara toprak Cemile’yi incitmez kabul eder," dediği o söz… İşte o, Metin'in ruhunda kapanmayacak bir çukur açmıştı. Babasının sözleri değil, tutumu. Her şeyi önemsiz ve gereksiz gören bir acı saklama yöntemiydi bu. Ancak Metin kendisini öyle saklamamış, o acıyı içinde öfkeye dönüştürmüştü. Metin'in Bugüne Bakışı Masada yalnız kalırken düşündü. Fatma haklıydı. Cemile ile geçirdiği o yıllardan sonra artık ne bir abi, ne de bir kardeşti. İçinde kaybolmuş, geçmişinden kaçan ama yine de ona çivilenmiş bir adam olmuştu. Her kavgasında, her öfke patlamasında aslında o geceye küfrediyordu. Cemile’nin ellerini tutan çocuk, hayatındaki öfkeye ve yalnızlığa yenik düşmüştü. Ve şimdi otuz yıl sonra, ailesi ona bu yükü hatırlatmadan asla bırakamıyordu. Metin yavaşça ayağa kalktı ve derin bir nefes aldı. Salondaki sessizlik, dışarıda başlayan hafif yağmurla dolmuştu. Bir an için pencereye yaklaştı ve dışarı baktı. Gözleri, Cemile’nin karla kaplı bir tarla üzerinde koştuğu çocukluk hatırasına kaydı. Ama sonra hızla kendine geldi, bakışlarını kaçırdı. Cemile o beyazlık içinde bir daha gelmemek üzere yitip gitmişti. Metin kendi kendine sessizce mırıldandı: "Affet beni, Cemile. Kardan adam yapamadık... Sana sözüm vardı." Yağmur hızlanmaya başladı. Sessizlikte Cemile’nin o ince ve kırılgan sesini bir kez daha duyduğuna yemin edebilirdi. Ama yalnızca rüzgardı., cebinden tütün çıkardı ve titreyen elleriyle bir sigara sardı. Bir yudum bile içmeden kalktı. Gözlerinde ise yarım kalmış bir çocukluk hayalinin çaresizliği vardı.İkinci Bölüm: Fedakârlık Gece yerini hafif bir sessizliğe bırakmış, sabahın ilk ışıkları evin içinde uyuyanları tatlı bir huzura davet ediyordu. Ancak bu huzur, Fatma’nın odasında gergin bir tartışmayla bozulmuştu. Adem, yine geç bir saatte eve dönmüş, ayakkabılarının sesini duyurmamaya çalışsa da Fatma uyanık bekliyordu. Oturma odasında başlayan tartışma, gittikçe alevlendi. Fatma’nın sabrının sınırına dayandığını gösteren yüzü, sesindeki kırgın titreşimle birleşiyordu. Fatma: "Yine kumara daldın, değil mi? Adem, söyle bana, nereye gittin bu kadar saat? Bari bayram günü, ailemin evinde yapma şu rezilliği!” Adem: (Öfkeyle) "Bıktım senin bu sorgularından, Fatma! Bir nefes aldırmıyorsun insana. Arkadaşlarla iki laf ettik, hemen senin beyninde başka bir şeye dönüyor!" Fatma: (Sesi yükselir) "İki laf mı? Adem, bana yalan söyleme! Senin arkadaş dediğin kim? Gece yarılarına kadar köy kahvesinde zar mı sallıyordunuz, yoksa desteleri mi karıştırıyordunuz?!" Adem bir şey diyemedi. Sessizlik, yalan söylemekten daha çok canını acıtırmış gibi yüzüne yapıştı. Başını başka tarafa çevirip omuz silkti. Adem: "Bırak şimdi bunları, Fatma. Bütün gün çocuklarla, sofrayla uğraşmaktan iyice huysuz oldun sen." Fatma derin bir nefes aldı. Yorgundu, ama Adem’in umursamaz tavrından daha çok kırılmıştı. Daha fazlasını hak ettiğini düşünüyordu. Kızı kapı eşiğinde uyurken, oğlunun gürültüyle uyanmasından endişe ediyordu. Ama bu kez geri adım atmaya niyeti yoktu. Fatma: "Huysuz mu oldum?! Huysuzluk yapmıyorum Adem, haklı olmayı istiyorum! Sen bana bir hayat kuracağına kumar borçlarıyla, vicdan yüküyle yaşatıyorsun. Senin ne borçlarınla ilgileneceğim, ne gururumu ezdireceğim! Bari bayramda ailemin evinde saygılı ol, çocukların hatrına..." Adem başını iki yana sallayıp bir koltuğa çökerek homurdanmaya başladı. Adem: (Mırıldanır gibi) "Başladık yine... Nankörlük yapıyorsun, Fatma." Fatma gözlerini kısıp dudaklarını ısırdı. Susturması gereken bir çığlık boğazını yakıyordu. Derin bir nefesle toparlanmaya çalıştı ama kelimeleri sert bir şekilde Adem’in üzerine yağdı: Fatma: "Nankörlük mü? Evi sırtlanan benim! Çocuklara anne de benim, baba da! Evde bıraktığım huzurun karşılığında gördüğüm ne? Dışlanma, borçlar, öfke... Kendi ellerinle bu aileyi yok ediyorsun!" Adem bir anda ayağa kalktı, sesini yükseltmeye yeltendi ama karşısındaki kadının bu kadar güçlü bir şekilde direndiğini görüp bir adım geriledi. Fatma’nın gözleri dolmuş, ancak içindeki isyan alev alev yanmaya devam ediyordu. Adem: "Bıktım senden! Sürekli şikâyet, sürekli yargı!" Fatma, Adem’in yüzüne bakarak bir son noktaya ulaştığını hissettiren bir ses tonuyla konuştu: Fatma: "Bıktın, öyle mi? Öyleyse git! Kapı orada! Ama bil ki bu eşiği aştığın gün yalnızca bir kumarbaz olarak hatırlanacaksın. Başka hiçbir şey değil." Adem durakladı. Fatma’nın sözlerinin arkasındaki kararlılığı hissetmişti. Evin içindeki sessizlik bile daha ağır, daha keskin bir hale büründü. Adem ise hırsla içeriye yöneldi, kapıyı arkasından kapatmadan önce ise yalnızca soğuk bir homurtu bıraktı: Adem: "Bayram sabahında dırdır etmekten başka işin yok senin, Fatma." Fatma olduğu yerde durdu. Kalbinin sıkıştığını hissediyordu, ama yılmadı. Çocuklarının odasına giderek kapıyı kontrol etti. Ardından elini karnına koydu, yüzündeki kırgınlık yavaşça bir kararlılığa dönüştü. İçten içe söz verdi, çocukları ve doğmamış bebeği için daha güçlü bir Fatma olacaktı. Sessizlik yeniden evi doldurdu. Ancak bu sefer bir anne yüreğinin kararlılığını da barındırıyordu. Bayram sabahı ışıkları içerideki çatışmalarla yüzleşmeye hazırlanıyordu. Fatma, geceyi bir keskin yalnızlık duygusuyla kapattı. Adem’in geç gelişine ya da ondan gelen alışılagelmiş tüm bahanelere alışkındı ama bu kez sabrının sınırlarını zorlayan bir şey vardı. Bazen bir insanın yanında, diğerinin gözlerindeki kırılmayı görmemek, görmekten daha acıydı. İçsel mücadelelerin, verilen tüm sözlerin ve beklenen özlemlerin gözlerindeki derin izlerini okumak zordu. Fatma, öfkesini çıkarmak yerine, Adem’in o aciz bakışlarının arasından doğrulmaya çalışarak bir gün onu yeniden görmeye sabırlı olacaktı.Sabahın ilk ışıkları, kırık dökük umutlarla yola koyulmuş gibi bir his bırakmıştı. Ama kadının içindeki sıkı çekiş, çatlakları her şeyden önce yalnızca biraz daha büyütüyordu. Zaten her şey fedakârlıkla dolmuştu; köyün dağları kadar ağır bir yüktü bu. Kendi ailesiyle hiçbir zaman çözülmemiş bir bağ kurmamış, her gülümsediğinde onun değil, başkalarının yaşamını görmeyi seçmişti. Kendine tutunan öylesine az şey vardı. Yine de bir şans vardı; her işaret yeniden yapılabilir bir yolu gösteriyordu ve zamanın elinde oynayabileceği kadar zaman vardı.Fatma mutfakta sabah hazırlığına devam ederken, aklı yine dağıldı. Gülce’nin ne zaman, nasıl yaklaştığına dikkat etmemişti, ama sabah erkenden mutfaktaydılar. Gülce, sabahın serinliğine karşı direnmeyi başaran kadındı. Kendi dünyasına, içinde yaşadığı koşullara karışıp başını kaldıran ve sessizce geçen akşamı değerlendiren biri. Etrafı sessizdi; sabah zamanı bazen içsel sesleri yok etmek isterdi. Gülce, hafifçe mutfağa girdiğinde Fatma bir an korkmuş gibi bakınca, Gülce durdu. Gülce: “Yine başladık. Karşı kıyıya bakmışsın gibi bir halin var, neler oluyor Fatma?” Fatma, Gülce’ye bir şeyler anlatmak istedi ama ne olduğunu kelimelere dökemedi. Her şey sanki aniden üstüne geliyordu; çocukların minik ayak sesleri, evin her köşesindeki soğukluk ve Adem’in belirli yüzeysel hareketlerinin içindeki kara boşluk, bu sabah her şey daha derindi. Ama tüm hisleri zamanla içe doğru, kesik kesik yayılarak bir sustu. Fatma: "Her şey… doğruydu da… işte, Ademin içindeki boşlukları dolduramıyorum ben, Gülce. Bu sadece bayram sabahı olmayacak." Gülce biraz düşündü ve tam doğru sözcükleri bulmaya çalışıyordu. İki kadının arasında sıklıkla girilen bu soğuk savaşlarda, bazen sadece sustukları zaman bağ kurabildiklerini biliyorlardı. Kimi zaman en iyi çözüm, yalnızca yanında olmak ve birbirine farkına varmadan hissettirdiğinden ötesine gitmeden anlamaktı. Gülce: "Yine hep bir şeylerden vazgeçiyorsun Fatma. Bu evin süt dişi bile sensin. Diğerlerinden önce gelen... Ama sen hâlâ onunla 'biz' olamayacak kadar yaşadığın her günü burkuyorsun." Fatma başını sallar gibi bir hareket yaptı. Bir sözcük yavaşça ağzından çıkmaya çalıştı ama boğazı daraldı. Söylenen bir gerçeği hayata katmakta güçlük çekiyordu; içinde bir yol kesildiğinde, susmak çoğu zaman bir gereklilikti. Gülce'nin bakışları, Fatma'ya doğruya bir pencere sunuyor gibiydi, hem tehdit edici hem de koruyucu bir bakış. Duygular bir köşede izliyor ama Gülce bunu kabul etmeye daha yavaş başlayacaktı. Fatma: (Sesini alçaltarak) “Bazen, doğru olduğunu bildiğin yolu bile yürüyemiyorsun… Sonra karanlık gelir, bir yol daha kapanır ve sen hala burada oturursun." Gülce, bir süre sessizce durdu. Belki de her şey birbirine daha yakın hissettikçe, kurduğu duvarlar yükselmeye başlayacaktı. O arada, mutfaktan kahvaltı için gelen ağır bir parça, duygularına sahip çıkmam gerektiğini hatırlatıyordu. Uzaklaşıp bırakacak bir yer yoktu. O kadar his vardı ki, oda farklı ve acıtıcı olan yeni yolu temsil etmeye başlıyordu: "Öteki yok.". Gülce ademle fatmanın gece tartışmalarına kulak misafiri olmuştu, Fatmanın yüzündeki üzüntüyü gördüğünde gülce bi anda geçmişi hatırladı daha bi hafta önce rıza ile bir sabah tartışmasını hatırladı Rıza, sabahın ilk ışıklarıyla uyanmıştı, ama günün başlamasına hazır olmadığını bedeninin her zerresiyle hissediyordu. Sobanın soğumuş külleri gibi, onun da yüreği geceden bu yana ağırlaşmıştı. Elindeki saban gibi keskin bıçakla ekmeği dilimliyordu. Sert, yamru yumru ve bayat. Her kesikte içinden bir şeyler kopuyor gibiydi. Mutfağın kapısında Gülce belirdi. Saçları toplanmamış, gözleri şişkin; sabah mahmurluğu yüzünden değil, uykusuz gecelerin birikiminden bu hali. Sessizce oturdu masaya, ellerini birbirine kenetledi. Ancak sakin görüntüsünün altında bir deprem oluyordu.

İnsanlar seri katillere neden hayranlık duyar

Barış Yıldız — Tue, 14 Oct 2025 19:15:33 +0300

İnsanlar, seri katillere korkudan değil, tanıdıklık hissinden hayranlık duyar. Ed Gein’in sapkınlığında, Ted Bundy’nin gülüşünde, Charles Manson’ın sözlerinde kendilerinden bir parça bulurlar. Onlara tapanlar aslında kendi içlerindeki çürümüş arzulara tapmaktadır. Çünkü insan, karanlığını başka bir bedende gördüğünde, onu affetmek için bir neden bulur.Bundy’nin cazibesi, Manson’ın çarpık zekâsı ya da Gein’in çürümüş sessizliği. Bunların hepsi, toplumun bastırdığı içgüdülerin aynadaki yansımalarıdır. İnsan, kendi içindeki vahşeti bastırdığı ölçüde, başkasında onu görünce büyülenir. Çünkü karanlığa dokunmadan aydınlığın ne olduğunu anlayamaz. Bir belgesel izlerken gözleri parlayanlar, aslında suçluyu değil, kendi karanlık yanlarını izler. Bir röportajda “zekiymiş” diyen, zekayı değil, deliliği yüceltir. Çünkü delilik, özgürlüktür toplumun zincirlerinden kurtulmanın en uç hali. Seri katil, o zincirleri parçalayan figürdür bedeli ölüm bile olsa.Artık kimse kutsallara inanmaz oldu. Tanrılardan değil, trajedilerden medet umuyoruz. Manson’ın sözü, bir peygamberin duasından daha çok yankı buluyor çünkü modern çağ, kurtuluşu değil, felaketi arzuluyor.İnsanlık, seri katillere hayranlık duyar çünkü onlar bizim gizlediğimiz itiraflardır. Bizler canavarları öldürmedik; sadece üzerlerine düzgün kıyafetler giydirdik

Dünya Nimeti: Kaybolan sessizliğin ardından

Barış Yıldız — Fri, 10 Oct 2025 09:57:53 +0300

Dünya Nimetleri: Kaybolan Sessizliğin Ardından. Knut Hamsun’un Dünya Nimeti adlı eseri, yalnızca bir köylü hayatının övgüsü değildir. O roman, insanın doğadan kopmadan önceki son duasıdır. Bir insanın toprağa, emeğe ve sadeliğe duyduğu saf bağlılığın hikayesidir. Hamsun, modernliğin kıyısına varmış insanlığa sanki şöyle der. Dur, biraz dinlen, biraz düşün. Toprağın kalbini dinlemeden kendi kalbini anlayamazsın.Bugün, onun bu fısıltısı artık neredeyse duyulmaz hale geldi. İnsanlık şehirlerin betonuna hapsolmuş, makinelerin soğuk nabzına bağlanmış durumda. Hamsun’un anlattığı insan, sabahın serinliğinde toprağın nemini elleriyle hissederdi. Şimdiki insan, parmak uçlarında ekranın ışığını hissediyor. Bir zamanlar toprak insanı büyütürdü, şimdi insanlar toprağı yok ediyor.Dünya Nimeti, sade bir yaşamın ne kadar derin olabileceğini hatırlatır. Fakat biz, sadeliği yoksullukla, sessizliği yalnızlıkla karıştırdık. Artık kimse sabrın, emeğin, doğanın dilini anlamıyor. Her şey hızla tükeniyor. Hamsun’un köylüsü güneşin doğuşuyla umutlanırdı, bizim çağımızın insanı ise ekran ışığında yavaş yavaş tükeniyor.Bu romanı bugün okuyan biri, aslında bir uyarıyı okur. Çünkü Hamsun, insanın doğadan kopuşunun aynı zamanda kendi ruhundan da kopuş olduğunu sezmişti. O, insanın Tanrı’yı toprakta arayışını anlatır. Şimdi biz, Tanrı’yı binaların gölgesinde, neon ışıkları arasında arıyoruz. Bulamayışımız bundandır.Dostoyevski’nin insanın iç dünyasındaki çatışmayı anlattığı o derin satırlar gibi, Hamsun da insanın dış dünyadaki sessizliğini savunur. Dostoyevski ruhun çürüyüşünü gösterirken, Hamsun doğanın unutuluşunu anlatır. Fakat her ikisi de aynı yarayı tarif eder insanın kendine yabancılaşması.Bugün Hamsun’un dünya nimeti dediği şey, sadece bir nostalji değil, bir direniş çağrısıdır. Bizi hayata bağlayan şeyin teknoloji değil, doğanın kendisi olduğunu hatırlatır. Çünkü toprakla bağını kaybeden insan, bir gün kendi kalbini de kaybeder.Modern insan ilerlediğini sanıyor, oysa ruhen geriliyor. Toprakla olan bağı kesilmiş bir kalp, bir ağacın köksüz kalmasından farksızdır. Hamsun’un kahramanı toprağı işlerken kendini de işler, günümüz insanı ise yalnızca tüketir. Hamsun’un sessiz köyü, bizim gürültülü şehirlerimizden daha çok insandır.Dostoyevski yaşasaydı belki de Hamsun’a şöyle derdi.Sen toprağın insanını anlattın, ben şehrin insanını. Ama ikisi de aynı yalnızlığın çocukları. doğadan kopan insan da, Tanrı’dan kopan insan gibi, içsel bir yetimdir.Bugün Dünya Nimetleri bir roman olmanın ötesinde, kaybolmuş bir insanlık duygusunun aynasıdır. Her satırı, unuttuğumuz bir gerçeği hatırlatır Yaşamın kıymeti büyüklükte değil, sadelikte gizlidir. Doğanın sesi kısıldıkça, insanın vicdanı da sessizleşir.Hamsun bize bir şey öğretmek ister kurtuluş ileri gitmekte değil, geri dönmekte saklıdır. Çünkü bazen ilerlemek, sadece kendini kaybetmenin daha hızlı bir yoludur.

Hakikatin Zehri: Sokrates’in Savunmasının Sonsuz Yankısı

Barış Yıldız — Sun, 05 Oct 2025 23:19:40 +0300

Sokrates’in savunması, yalnızca bir mahkeme salonunda söylenmiş sözlerin tarihi değildir insanlığın hâlâ içinden çıkamadığı en temel çelişkilerin aynasıdır. O gün Atina’da yaşanan yargılama, aslında insanın hakikatle, iktidarla ve kendi vicdanıyla yüzleşmesiydi. Bugün hâlâ bu yüzleşmeden kaçamıyoruz.Sokrates, kendisine yöneltilen suçlamalara boyun eğmek yerine, hayatını adadığı sorgulamanın ve düşünmenin erdemini savundu. Onun dilinde “sorgulanmamış hayatın yaşamaya değmez” oluşu, yalnızca bir çağın değil bütün çağların kalbine saplanan bir cümleydi. Çünkü insan, hangi yüzyılda yaşarsa yaşasın, düşünce özgürlüğünün bedelini ya sürgünle, ya yalnızlıkla, ya da görünmez zincirlerle öder.Bugün de görüyoruz: Sokrates’in Atina’sı hâlâ aramızda. Farklı düşünen, alışılmış kalıpları kırmaya cesaret eden herkes, çoğunluğun öfkesiyle, otoritenin tahammülsüzlüğüyle, toplumun “yabancı”ya duyduğu korkuyla karşılaşıyor. İnsanlar, kendi inançlarını sarsan bir soruyla bile düşman kesilebiliyor. Sokrates’in akıbeti, modern dünyanın gazetelerinde, sosyal medyasında, üniversite kürsülerinde farklı biçimlerde tekrar ediyor. Ama bir fark var Sokrates, ölüme yürürken bile düşüncenin ölümsüzlüğünü kanıtladı. Onu susturan baldıran zehri, düşünceyi susturamadı. Bugün hâlâ “doğru nedir, adalet nedir, insan kimdir?” diye soruyorsak, o zehrin etkisi çoktan geçmiştir. Geriye kalan, insan aklının uyanışıdır. Günümüzde Sokrates’in savunmasının etkisi şudur bize hatırlatır ki hakikatin yolunda yürümek, çoğu zaman yalnız kalmayı göze almaktır. Bizi, sorgulamaktan vazgeçmenin aslında yaşamak değil, yavaş bir ölüm olduğunu gösterir. belki de en önemlisi, düşüncenin mahkûm edilse de yok edilemeyeceğini Çünkü her çağda birileri çıkar ve Sokrates’in o kadim sesiyle aynı şeyi fısıldar: “Gerçeği aramak, yaşamaktan daha değerlidir.”