Bir insan,
herkesten biraz daha fazla düşünüyorsa,
geceleri daha geç uyur.

Çünkü bazı zihinler
sessiz kalmayı bilmez.

Herkes bir cümleyi duyup geçerken
o, kelimelerin altında saklanan kırıkları görür.
Bir bakışın içindeki yalnızlığı…
Bir gülüşün ardındaki yorgunluğu…

Ve insan,
başkalarının görmediğini görmeye başladığında
yavaş yavaş kalabalıktan kopar.

Çünkü bilgi bazen ışık değildir.
Bazen ağır bir yüktür.

Bir insan dünyayı gerçekten anlamaya başladığında
eskisi gibi yaşayamaz artık.

Sıradan sohbetler yorucu gelir.
Kalabalıklar boş görünür.
Çünkü herkes konuşurken
o, içten içe insan ruhunun sessiz çöküşünü dinler.

Ve bazı geceler,
kendi zihninin içinde kaybolur insan.

Bir kitabın arasında…
Bir sigara dumanında…
Yağmurlu bir pencerenin önünde…

Düşünmek büyür içinde.

“İnsan neden bu kadar yalnız?” diye sorar.
“Neden herkes birbirine bu kadar uzak?”
“Neden en çok hisseden insanlar en sessiz olanlar?”

Sonra şunu fark eder:

Bilmek,
insanı bazen dünyadan ayırır.

Çünkü hakikati gören göz
artık kolay kandırılamaz.

Bir insanın sahte sevgisini hissedersin.
Bir dostluğun içindeki çıkarı.
Bir tebessümün ardındaki soğukluğu.

Ve işte o an başlar yalnızlık.

Çünkü insan bazen
anlaşılmadığı için değil,
fazla anladığı için yalnız kalır.

Kalabalıkların ortasında bile,
kendine ait bir sessizlik taşır.

Bir kafede otururken bile,
başka bir dünyadaymış gibi hisseder kendini.
Çünkü zihni susmaz.

Düşünür.
Sorgular.
Derinlere iner.

Ve bazı insanlar bu yüzden yaşlanır genç yaşta.

Çünkü fazla düşünmek,
ruhun omuzlarına görünmeyen bir ağırlık bırakır.

Ama yine de…

Bu yalnızlığın içinde garip bir asalet vardır.

Çünkü gerçekten düşünen insanlar,
kolay kötülük yapamaz.

Bir çocuğun gözyaşı onları boğar.
Bir insanın kırılması içlerine işler.
Bir ağacın kesilmesine bile üzülürler bazen.

Çünkü bilgi yalnızca aklı büyütmez.
Vicdanı da derinleştirir.

Ve belki bu yüzden
en yalnız insanlar,
aynı zamanda en merhametli olanlardır.

Çünkü onlar dünyanın ne kadar karanlık olduğunu bilir.
Ama yine de içlerinde küçük bir ışık taşımaya devam ederler.

Ve belki insanın gerçek büyüklüğü şuradadır:

Bu kadar şeyi görüp
yine de kalbinin tamamen taşlaşmasına izin vermemekte.

 Ve belki de insanın gerçek yalnızlığı
kimsenin yanında olmaması değil,
içindekileri anlatacak kelime bulamamasıdır.

Çünkü bazı duyguların dili yoktur.

Bir pencerenin önünde saatlerce oturursun…
Yağmuru izlersin…
Bir şarkı çalar uzakta…
Ve içinde bir şey ağır ağır çöker.

Ama anlatamazsın.

Çünkü herkes “iyi misin?” diye sorar,
kimse gerçekten cevabı duymak istemez.

İşte o yüzden
çok düşünen insanlar sessizleşir zamanla.

Çünkü fark ederler:

Bu dünyada herkes konuşuyor
ama çok az insan gerçekten dinliyor.

Ve insan en çok da burada yoruluyor.

Kendini açıklamaktan…
Yanlış anlaşılmaktan…
Kalbinin derinliklerini basit cümlelere sığdırmaya çalışmaktan…

Sonra susuyorsun.

Bir kitap alıyorsun eline.
Bir kahve soğuyor yanında.
Gece büyüyor odanın içinde.

Ve insan bazen sadece sayfalarda anlaşılıyor.

Çünkü bazı yazarlar
senin yıllarca sustuğun şeyi
tek cümlede anlatabiliyor.

İşte o an yalnızlığın biraz hafifliyor.

“Demek sadece ben değilmişim,” diyorsun.

Çünkü gerçekten düşünen herkes
biraz kırılmış oluyor.

Hayatı fazla ciddiye aldıkları için…
İnsanları fazla hissettikleri için…
Kalplerini koruyamadıkları için…

Ve belki de bu yüzden
en güzel şiirler,
mutlu insanlardan çıkmıyor.

Biraz gece gerekiyor onlara.
Biraz kayıp.
Biraz eksiklik.
Biraz iç sesi…

Çünkü insan bazen
karanlığın içinde kendini duyabiliyor.

Ve ne kadar yalnızlaşırsa yalnızlaşsın,
içinde hâlâ bir umut taşıyor:

Bir gün biri çıkacak…
Kelimeler kurmadan da anlayacak onu.

İşte insanın bütün yorgunluğu
belki de o kişiyi beklemekten geliyor.

 Ve bazı bekleyişler vardır,
adı konulamaz.

Bir insanı değil sadece…
Bir hissi beklersin.

İçini ilk kez gerçekten susturacak bir sesi…
Yanında yorulmadan durabileceğin bir kalbi…
Kendini eksiltmeden sevebileceğin bir hayatı…

Çünkü insan en çok
rol yapmaktan yorulur.

Güçlü görünmekten…
İyiymiş gibi davranmaktan…
İçindeki kırıkları saklamaktan…

Ve bir gün aynaya bakıp
şunu sorar kendine:

“Beni gerçekten tanıyan biri oldu mu hiç?”

İşte o soru
geceleri büyür insanın içinde.

Çünkü bazı insanlar
hayatları boyunca görülmeden yaşar.

Sevilir belki…
Övülür…
Kalabalıkların içinde yer bulur…

Ama kimse onların içindeki sessizliği bilmez.

Kimse gece kaç kere dağıldıklarını…
Kaç kere kendilerini toparlayıp sabaha çıktıklarını…
Kaç kez “artık yoruldum” deyip yine devam ettiklerini görmez.

Ve belki insanın gerçek gücü tam burada saklıdır:

Kimse alkışlamazken de devam edebilmekte.

Çünkü bazı savaşların tanığı yoktur.

Bir insanın kendi zihniyle yaptığı mücadeleyi
kimse bilmez.

Bir cümlenin günlerce neden canını yaktığını…
Neden bazı geceler sebepsizce sustuğunu…
Neden kalabalıkların içinde bile kendini eksik hissettiğini…

İnsan bunları anlatamaz çoğu zaman.

Sadece içine gömer.

Ve içine gömülen her şey
bir süre sonra insanın karakterine dönüşür.

Bu yüzden bazı insanların gözlerinde
eskimiş bir hüzün vardır.

Sanki çok şey görmüş gibi…
Sanki içlerinden bir şey erken yaşta kopmuş gibi…

Ama yine de tamamen vazgeçmezler.

Çünkü içlerinde küçücük bir yer
hâlâ inanıyordur.

Bir gün anlaşılmaya…
Bir gün gerçekten sevilmeye…
Bir gün içindeki yükü sessizce bırakabileceği bir omza…

Belki insanın bütün şiirleri,
bu yüzden yarım kalıyor.

Çünkü hiçbir kelime
insanın içindeki o derin yalnızlığı
tam anlatamıyor.

 Ve insan zamanla şunu da öğreniyor:

Bazı insanlar hayatımıza kalmak için değil,
içimizde bir iz bırakmak için geliyor.

Bir bakış…
Bir cümle…
Bir gece yarısı edilen bir sohbet…

Sonra gidiyorlar.

Ama insanın içinden çıkmıyorlar.

Çünkü bazı karşılaşmalar,
ömürden kısa sürse bile
ruhtan uzun kalıyor.

Ve insan en çok da
yarım kalan şeyleri unutamıyor.

Söylenemeyen sözleri…
Yetişilemeyen vedaları…
Tam sarılacakken kaybedilen insanları…

Çünkü tamamlanan şey huzur verir.
Eksik kalan ise yıllarca insanın içinde konuşur.

Belki bu yüzden
en sessiz insanlar,
en kalabalık geçmişe sahip olanlardır.

İçlerinde hâlâ kapanmamış kapılar vardır.
Hâlâ dönüp baktıkları anılar…
Hâlâ gece olunca içlerini sızlatan isimler…

Ve insan bazen
unutmak istemediği için iyileşemez.

Çünkü bazı acılar
can yaksa bile,
sevdiğin son şeydir elinde kalan.

Bu yüzden bırakmazsın.

Bir şarkıda yaşatırsın onu.
Bir kitap sayfasında.
Bir sigara dumanında.
Gece yürürken aklına gelen eski bir sokakta…

Ve dünya bilmez belki ama
bazı insanlar geçmişleriyle birlikte yaşar.

Bir yanı hep bugündedir,
diğer yanı yıllar önce kaybettiği bir anda.

İşte bu yüzden
bazı bakışlar yorgundur.

Çünkü insan bazen yalnız bugünü değil,
taşıdığı bütün geçmişi yaşar yüzünde.

Ama yine de…

Bütün bu kırıklara rağmen
kalbin tamamen vazgeçmiyorsa
içinde hâlâ yaşayan bir yer vardır.

Belki çok küçük.
Belki çok sessiz.
Ama hâlâ ışığa dönmek isteyen bir yer…

Ve insanı hayatta tutan şey,
çoğu zaman büyük umutlar değildir.

Bazen sadece şudur:

Bir gün birinin,
içindeki bütün karanlığı görüp
yine de gitmemesi ihtimali.

 Ve belki de insanın bütün hikâyesi,
tek bir cümlede saklıdır:

Kimseye tam anlatılamadan yaşamak.

İçinde kopan fırtınaları,
sıradan bir “iyiyim” kelimesine sığdırmak…
Gece boyunca düşünmek ama sabah normal görünmek…
Kırılırken bile kimseyi ürkütmemek için sessiz kalmak…

İnsan biraz da bu yüzden yoruluyor.

Çünkü herkes bir hayat taşıyor dışarıda,
bir hayat da içinde.

Ve çoğu zaman,
içindeki hayat daha ağır geliyor.

Bir çocuğun hâlâ ağladığı bir yer var insanın içinde.
Yıllar geçse bile susmayan.
Bir sevginin hâlâ kapanmadığı bir yer…
Bir vedanın hâlâ bitmediği…

Ve insan bütün ömrünü
o eksik parçaları taşımayı öğrenerek geçiriyor.

Ama şimdi,
bütün bu şiirlerin sonunda
şunu söylemek gerekiyor:

Belki de mesele hiçbir zaman
tamamlanmak değildi.

Çünkü insan tamamlanan bir şey değil.
Sürekli kırılan, değişen, arayan bir varlık.

Bir gün çok güçlü hissediyor kendini.
Ertesi gece küçücük.
Bir gün herkesi affediyor.
Başka bir gün aynaya bile bakmak istemiyor.

Ve bunların hepsi insan olmak.

Belki huzur da kusursuzlukta değil zaten.
Kendi kırıklığını inkâr etmeden yaşayabilmekte.

Çünkü bazı insanlar,
acılarını saklayarak büyüyor.
Bazıları yalnızlığıyla konuşarak.
Bazıları da gece herkes uyuduktan sonra
kendini toparlayarak…

Ve dünya bunu hiç bilmiyor.

Ama yine de sabah oluyor.

İnsan perdeyi açıyor.
Çay koyuyor.
Hayata karışıyor yeniden.

İşte en büyük şiir burada başlıyor aslında:

Dağıldığı hâlde devam eden insanlarda.

Çünkü hayat herkesi bir yerden kırıyor.
Ama bazı insanlar,
o kırık yerlerinden bile ışık sızdırmayı başarıyor.

Ve belki son söz şu olmalı:

Bir gün herkes gidecek.
Sesler susacak.
Hatıralar solacak.
Şehir değişecek.

Ama bir insanın başka bir insanın kalbinde bıraktığı his…
İşte o kolay kolay ölmeyecek.

Bu yüzden
kalbini tamamen kapatma.

Kırılmış olsa bile…
Yorulmuş olsa bile…
İçinde hâlâ sevebilen bir yer bırak.

Çünkü insanı hayatta tutan şey
kusursuz olması değil,
bütün karanlığına rağmen
içinde küçük bir ışığı koruyabilmesi.

Biz hâlâ üç kişiyiz…
Eksik değiliz sanma,
sadece biri artık gözle görünmüyor.

Sen…
Sessizliğin içinde en çok konuşan,
yokluğunla en çok var olan.

Bir sandalye hâlâ sana ayrılır sofrada,
bir tabak dokunulmadan bekler.
Annen bazen dalar gider;
kaşığı elinde, gözleri sende kalır…
Ben susarım.
Çünkü bir babanın susması,
en ağır cümledir dünyada.

Biz hâlâ üç kişiyiz…
Çünkü seni saymayı bırakmadık.
Çünkü kalbimiz, matematik bilmez.

Annen geceleri adını fısıldar; uykuya değil, sana sığınır.
Ben pencereden bakarım,
belki bir yıldız kayar da
“Geldim” dersin diye…

Zaman geçti diyorlar,
alışılır diyorlar…
Zaman sadece kabuğu kalınlaştırır,
içimiz hâlâ ilk gün gibi kanar.

Sen gittin diyorlar…
Hayır.
Gitmek unutulmaksa,
sen hiçbir yere gitmedin.

Biz hâlâ üç kişiyiz…
Birimiz toprağa emanet,
iki yürek sana emanet.

Ve biz…
Seni her gün yeniden doğuruyoruz içimizde;
her hatırada, her nefeste…

Sensiz ama seninle yaşıyoruz.
Eksik değiliz,
sadece biraz daha deriniz artık.

II. BÖLÜM – SENSİZ GEÇEN ZAMAN

Biz hâlâ üç kişiyiz…
Ama zaman, sensiz akmayı öğrendi.
Saatler dönüyor, günler geçiyor ama hiçbir şey eskisi gibi olmuyor.

Evin içinde bir sessizlik büyüyor, adı konulamayan bir eksiklik…
Sanki duvarlar bile seni soruyor, kapı her açıldığında bir umut giriyor içeri.
Ama sen değilsin.

Annen hâlâ en çok seni anlatıyor,
En küçük detayında bile seni saklıyor.
Bir gülüşünü, bir bakışını,
bin parçaya bölüp kalbinde taşıyor.

Ben…
Ben hâlâ güçlü görünmeye çalışıyorum.
Ama bilirsin, baban olmak yıkılmamayı öğrenmek demekti.
Şimdi en çok sana yeniliyorum.

Biz hâlâ üç kişiyiz…
Çünkü seni geçmişte bırakmadık.
Sen bizim “vardın”ımız değil, hep “varsın”ımız oldun.

Bazen bir rüzgâr eser,
sanki saçlarını okşar gibi…
Bazen bir çocuk güler,
sesin yankılanır içimizde.

Ve biz, her küçük mucizede seni ararız.

Geceler en çok sana ait…
Çünkü karanlıkta insan
en çok kaybettiğine dokunur.

Annen uyurken bile adını sayıklar, ben sessizce dinlerim…
Çünkü bir annenin duası,
en çok kaybettiğine gider.

Biz hâlâ üç kişiyiz…
Çünkü sevgi ölmez.
Çünkü bağ kopmaz.
Çünkü sen…
Bizim içimizde yaşamaya devam ediyorsun.

Ve biz,
Sensiz geçen her günü, seninle tamamlamaya çalışıyoruz.

III. BÖLÜM – İÇİMİZDE YAŞAYAN

Biz hâlâ üç kişiyiz…
Çünkü seni bir mezara sığdıramadık.
Toprak aldı bedenini,
ama biz kalbimizden vermedik seni.

Zaman geçti…
Acı kabuk bağladı sananlar oldu.
Oysa her kabuğun altında
senin adınla atan bir yara var hâlâ.

Annen bazen gülüyor
ama o gülüşün içinde bile sen varsın.
Bir fotoğrafına bakarken
dünyayı unutuyor…
Çünkü en güzel zamanı
seninleydi.

Ben…
Sana söyleyemediğim sözleri içimde büyütüyorum.
Bir “oğlum” demek var ki,
boğazımda düğüm,
yüreğimde yangın.

Biz hâlâ üç kişiyiz…
Çünkü seni hatırlamak değil; seni yaşamak bu.

Bir kuş geçse gökyüzünden, “bak oğlum” diyorum içimden…
Bir çocuk koşsa sokakta,
adını koyuyorum sessizce.

Çünkü sen,
Her şeyde biraz varsın artık.

Ve biz…
Seni kaybetmedik aslında,
sadece seni göremiyoruz.

FİNAL – BİR GÜN YENİDEN

Biz hâlâ üç kişiyiz…
Bu bir teselli değil; bu bir gerçek.

Çünkü sevgi, ölümle eksilmez.
Çünkü bağ, toprakla kopmaz.

Bir gün…
Zamanın sustuğu yerde,
acıların bittiği bir vakitte,
yeniden buluşacağız.

O gün…
Annen seni yine saracak,
ben yine başını okşayacağım.
Ve hiçbir şey yarım kalmayacak.

Biz yine üç kişi olacağız…
Ama bu kez hiç ayrılmamak üzere.

Şimdi…
Sen başka bir yerde, biz burada…

Ama aynı sevginin içinde,
aynı özlemin ortasında,
aynı kalbin üç parçasıyız.

Biz hâlâ üç kişiyiz…
Sensiz değil, seninle.

Bazı şeyler zamanla geçmez.
İnsan bunu büyüdükçe öğrenir.

Çocukken her yaranın iyileşeceğine inanırız.
Düşersen kalkarsın.
Ağlarsan susarsın.
Giden biri varsa, bir gün mutlaka döner sanırsın.

Ama hayat ilerledikçe fark ederiz:
İnsanın içinde ölmeyen şeyler vardır.

Bazı insanlar gider ama sesi kalır mesela.
Bir cümlesi yıllarca zihninin içinde dolaşır.
Bir bakışı, en mutlu anında bile gelip kalbine dokunur.
Çünkü insan unutmaz aslında.
Sadece susmayı öğrenir.

En çok da yarım kalan şeyler ölmez insanın içinde.

Söylenemeyen sözler…
Yaşanamayan aşklar…
Tam sarılacakken kaybedilen insanlar…
Bir “kal” cümlesiyle değişebilecek hayatlar…

İnsan bazen yaşadığı şeylerden değil, yaşayamadıklarından yorulur.

Ve yıllar geçse bile bazı duygular yaşlanmaz.

Bir çocukluk akşamı mesela…
Annenin mutfaktan gelen sesi…
Babanın eve dönüşü…
Sokakta top oynayan çocukların bağırtısı…
Bir mahalle lambasının altında hissedilen o güven…

Bunlar kaybolur ama ölmez.

Çünkü insanın içi biraz da eski zamanların mezarlığıdır.

Modern dünya bize unutmayı öğretiyor sürekli.
Devam etmeyi.
Güçlü görünmeyi.
Hızlı yaşamayı.

Ama ruh dediğimiz şey hızla çalışmıyor.

Kalp bazen yıllarca aynı yerde bekliyor.

Bir şarkıda donup kalıyor insan.
Bir kokuda geçmişe dönüyor.
Hiç ummadığı bir anda gözleri doluyor.

Çünkü insanın içinde bazı kapılar kapanmıyor.

Ve herkesin içinde kimseye göstermediği bir oda var.
Orada eski sevinçler duruyor.
Eski korkular.
Kırılmış bir çocukluk.
Sessizce yardım bekleyen bir yalnızlık.

İnsan en çok kendi içine gömdüğü şeylerle savaşıyor aslında.

Geceleri uyutmayan şey çoğu zaman gelecek değil;
geçmiş.

Çünkü geçmiş geçmiyor.
Şekil değiştiriyor sadece.

Bir bakış oluyor.
Bir yara oluyor.
Bazen sebepsiz bir yorgunluk…

Ve insan bir gün şunu fark ediyor:
Bazı acılar unutulmak istemiyor.

Belki de bu yüzden bazı insanlar geceyi seviyor.
Karanlıkta herkes kendi yarasına benziyor çünkü.

Kimsenin güçlü görünmek zorunda olmadığı bir yerde,
insan ilk kez gerçekten kendisi olabiliyor.

Ve bütün bu kırıklara rağmen, insanın içinde ölmeyen bir şey daha var:

Umut.

Defalarca kırılan insanların bile
yeniden sevebilmesi…
yeniden güvenmeye çalışması…
sabah uyanıp hayatla yeniden konuşması…

Mucize belki de tam olarak budur.

Çünkü insanın içinde yalnızca acılar yaşamıyor.

Bir yerlerde hâlâ çocuk kalan bir taraf var.
Hâlâ güzel bir gün geleceğine inanan…
Hâlâ birinin “nasılsın?” sorusunu gerçekten hissederek bekleyen…
Hâlâ sevilirse iyileşeceğini düşünen bir taraf…

Ve belki insanı hayatta tutan şey tam olarak budur:

İçimizde hiçbir zaman tamamen ölmeyen o kırılgan ışık.

 Sonra insan şunu anlıyor:

Hayatta en zor şey acı çekmek değil.
Alışmak.

Bir eksikle yaşamaya alışmak…
Bir daha gelmeyecek insanlara rağmen sabah uyanmak…
İçindeki boşluğu kimse fark etmeden günün içine karışmak…

İnsan alışıyor.
Ama iyileşmiyor her zaman.

Çünkü bazı şeyler kalbin içinde yaşamaya devam ediyor.

Mesela affedemediğin insanlar var.
Yüzünü görsen hiçbir şey hissetmeyeceğini sanırsın.
Ama adını duyduğunda içinde küçük bir sızı dolaşır.

Demek ki bazı duygular ölmez.
Sadece derine gömülür.

Ve insan en çok da kendi içine gömdüğü şeylerden yorulur.

Birçok insan güçlü görünür dışarıdan.
Güler.
Çalışır.
Konuşur.
Hayata karışır.

Ama geceleri başka biridir onlar.

Çünkü gece, insanın kendinden saklanamadığı yerdir.

Gündüz bastırılan ne varsa,
karanlıkta usulca ortaya çıkar.

Bir pişmanlık gelir oturur yatağın kenarına.
Bir özlem çöker göğsüne.
Bir cümle yıllar sonra bile aynı yerden yaralar insanı.

Ve bazı geceler insan geçmişteki hâline üzülür.

Kimseye anlatamadığı o çocuğa…
Çok erken büyümek zorunda kalan tarafına…
Sevilmek için kendinden vazgeçen hâline…

Çünkü insan bazen başkalarının sevgisini kazanmak için
kendi ruhunu ihmal eder.

Sonra yıllar geçer.
Kalabalıklar değişir.
Evler değişir.
Yüzler değişir.

Ama içindeki eksiklik aynı kalır.

İşte o zaman anlıyorsun:
İnsan dışarıdan değil, içeriden yaşlanıyor.

Bir zamanlar seni heyecanlandıran şeyler artık susturuyor seni.
Eskiden saatlerce anlattığın hayaller şimdi içinde sessizce çürüyor.

Çünkü hayat, herkesin içinden biraz ışık alıyor zamanla.

Yine de tamamen karanlık olmuyor insan.

Bir yerde hâlâ yaşayan küçük şeyler var.

Bir dost sesi…
Yağmurdan sonra gelen toprak kokusu…
Eski bir şarkı…
Uzaktan gelen tren sesi…
Aniden yüzüne vuran rüzgâr…

İnsan bazen en küçük şeylerle yeniden hayata dönüyor.

Belki de ruh dediğimiz şey budur:
Tam kırıldığı yerde bile yaşamaya devam eden bir taraf.

Ve ne yaşarsak yaşayalım,
içimizde tamamen ölmeyen son şey şudur:

Bir gün gerçekten anlaşılma ihtimali.

Çünkü insanın en büyük arzusu
sevilmekten önce görülmektir.

Bütün yaralarıyla…
Bütün korkularıyla…
Bütün eksikleriyle…

Birinin çıkıp
“Geçirdiğin bütün karanlığı hissedebiliyorum” demesi…

Belki bütün hayat boyunca aradığımız şey tam olarak budur.İ

İnsan en büyük savaşlarını kimse görmezken verir.

Bir masada sessizce otururken…

Kalabalığın içinde gülüyormuş gibi yaparken…
Gece herkes uyuduğunda tavana bakarken…

Çünkü insanın gerçek yüzü, yalnız kaldığında ortaya çıkar.

Ve bazı yalnızlıklar anlatılmaz.
Sadece taşınır.

İçinde yıllardır konuşan bir ses vardır mesela.
Sana hep eksik olduğunu söyleyen…
Yeterince iyi olmadığını…
Sevilmek için daha başka biri olman gerektiğini fısıldayan…

İnsan bazen hayat boyu kendi değerini kanıtlamaya çalışıyor.
Bir anneye.
Bir babaya.
Bir sevgiliye.
Bazen de çocukken alamadığı bir sarılmaya…

Çünkü çocukluk geçmiyor.
Sadece insanın içine yerleşiyor.

Sevilmeden büyüyen bir çocuk,
yıllar sonra bile herkesi kaybetmekten korkuyor.

Sessiz evlerde büyüyenler yüksek sesle gülemiyor.
Sürekli eleştirilen insanlar bir ömür kendinden utanıyor.
Erken terk edilenler, en güzel anlarda bile gitme ihtimalini düşünüyor.

Ve insan en çok da çocukken öğrendiği acıları tekrar ediyor.

Belki bu yüzden bazı insanlar hep yanlış kişileri seviyor.
Çünkü tanıdık acılar, yabancı huzurdan daha güvenli geliyor.

Derinlerde bir yerde insan,
kendine nasıl davranıldıysa öyle sevilmeyi hak ettiğini sanıyor.

İşte trajedi burada başlıyor.

Çünkü bazı insanlar hayatı boyunca
kendisine verilen kırıntıları aşk sanıyor.

Biraz ilgi görünce bağlanıyor.
Biraz şefkat görünce teslim oluyor.
Çünkü içindeki eksiklik yıllardır aç.

Ve kimse bilmiyor:

Bazı insanların kalbi çocukluğundan beri üşüyor.

Bu yüzden bazı geceler sebepsiz ağlamıyoruz aslında.
Ruh, yıllardır taşıdığı ağırlığı dışarı bırakmaya çalışıyor.

İnsan bastırdığı her şeyi bedeninde taşıyor çünkü.

Yorgunluk bazen çalışmaktan değil,
sürekli güçlü görünmeye çalışmaktan geliyor.

Omuz ağrıları…
Gece sıkışan nefes…
Durup dururken gelen boşluk hissi…

Beden bazen ruhun konuşamadığını anlatıyor.

Ve modern dünya buna “normal” diyor.

Kimse kimsenin içine bakmıyor artık.
Herkes iyiymiş gibi yapıyor.

Oysa bazı insanlar sadece dağılmamak için sessiz.

Bir mesaj daha gelse kırılacaklar.
Bir kayıp daha yaşasalar çökecekler.
Ama yine de sabah kalkıp işe gidiyorlar.

Çünkü hayat kimseye durma hakkı vermiyor.

Ve insan zamanla şunu öğreniyor:
Bu dünyada en yalnız hissettiren şey,
kimsenin seni gerçekten anlamaması değil…

Kendini bile kaybetmeye başlaman.

Aynaya bakıp yabancılaşmak.
Eskiden sevdiğin şeyleri artık hissedememek.
Uzun zamandır gerçekten mutlu olmadığını fark etmek…

İnsan bazen yaşarken yavaş yavaş sönüyor.

Ama en korkutucu olan şu:

Kimse bunu fark etmiyor.

Çünkü bazı çöküşler sessiz olur.

Bir insan bir gecede mahvolmaz.
Yavaş yavaş eksilir.

Bir heves gider önce.
Sonra umut.
Sonra kendine inancı.

Ve bir gün sadece alışkanlıklarıyla yaşayan birine dönüşür.

İşte tam burada insanın içinde ölmeyen başka bir şey ortaya çıkar:

Özlem.

Geçmişe duyulan özlem değil sadece…
Hiç olamamış kendine duyduğun özlem.

“Ben başka biri olabilirdim” hissi…

Belki daha cesur.
Belki daha huzurlu.
Belki kendini daha çok seven biri…

İnsan bazen hiç yaşayamadığı hayatın yasını tutuyor.

Ve bunu kimse bilmiyor.

Çünkü bazı acılar kelime kabul etmiyor.

Sadece gece oluyor.
İnsan susuyor.
Ve içinde yıllardır ölmeyen şeyler yeniden ayağa kalkıyor.

 Ve insan bir yerden sonra şunu fark ediyor:

Bazı yaralar kapanmıyor çünkü hiç görülmedi.

İnsan anlatamadığı şeylerden çürüyor biraz da.

Bir odada saatlerce oturup hiçbir şey düşünememek…
Kalbinin neden sıkıştığını açıklayamamak…
Birileriyle gülerken bile içten içe boş hissetmek…

Bunlar tembellik değil.
Bunlar ruhun yorulması.

Ama dünya yorgun ruhları anlamıyor.

“Herkesin derdi var” diyorlar.
“Güçlü ol.”
“Takma.”
“Geçer.”

Oysa bazı şeyler geçmiyor.
Çünkü insan bazı acıları yaşamıyor sadece;
kimliğine dönüştürüyor.

Bir süre sonra mutsuzluk bile tanıdık geliyor.
Huzur yabancılaşmaya başlıyor.

İşte bu yüzden bazı insanlar iyi şeyler olduğunda bile korkuyor.
Çünkü içlerinde hep aynı düşünce var:

“Nasıl olsa bitecek.”

Mutluluğa bile temkinli yaklaşıyorlar.
Çünkü hayat onlara güzel şeylerin kalıcı olmadığını öğretmiş.

Ve en ağır yüklerden biri şu:
Sürekli tetikte yaşamak.

Bir mesajın tonundan anlam çıkarmak…
Bir sessizlikte terk edilmeyi hissetmek…
Bir bakışta değersiz olduğunu sanmak…

İnsan bazen artık olaylara değil,
geçmişinin yankısına tepki veriyor.

Çünkü travma dediğimiz şey,
olan şey değil;
olan şey bittikten sonra insanın içinde yaşamaya devam eden şeydir.

Bu yüzden bazı insanlar sevgiyi bile taşıyamıyor.

Biri gerçekten yakınlaştığında kaçıyorlar.
Çünkü görülmek korkutuyor onları.

Bir insan seni gerçekten görürse,
içindeki kırılmış yerleri de görecek sanıyorsun.

Ve belki de en büyük korku bu:

“Ya beni olduğum hâlimle tanırlarsa ve yine de sevmezlerse?”

İnsan bazen yıllarca bu korkuyla yaşıyor.

Bu yüzden çok konuşan insanlar vardır ama kendini hiç anlatamaz.
Herkese yardım eden insanlar vardır ama kimse onların yarasını bilmez.
Herkesi güldüren insanlar vardır ama gece olunca kendi karanlığına döner.

Çünkü bazı insanlar hayatta kalmayı çok erken öğreniyor.

Ve erken öğrenilen hayatta kalma biçimleri,
bir ömür insanın üzerinden çıkmıyor.

Sürekli güçlü görünmek…
Kimseye yük olmamak…
Ağlamayı yalnızken yapmak…
Gitmeden önce insanlardan uzaklaşmak…

Bunların hepsi eski yaraların dili.

Ama derinlerde, çok derinlerde
ölmeyen küçücük bir şey daha var insanın içinde:

Bir gün dinlenecek olma ihtimali.

Gerçekten anlaşılacağı bir yer…
Rol yapmak zorunda kalmayacağı bir insan…
Kendini savunmadan konuşabileceği bir sessizlik…

Belki insanın bütün ömrü bunun arayışıyla geçiyor.

Bir “ev” arıyoruz aslında.

Duvarlardan oluşan değil…
İçinde korkmadan var olabileceğimiz bir his.

Ve ne kadar kırılmış olursak olalım,
içimizde ölmeyen son şey belki de şu:

Bir gün birinin bizi yaralarımızla birlikte tutabileceğine dair inanç.

 Ve şimdi…

Bütün bu gecelerin, bütün bu kırık cümlelerin, bütün bu suskunlukların ardından
geriye tek bir gerçek kalıyor:

İnsan tamamen iyileşmiyor.

Sadece acısıyla yaşamayı öğreniyor.

Bir süre sonra yaraların kapanmasını beklemiyorsun artık.
Onlarla birlikte nasıl nefes alacağını öğreniyorsun.
Hangi şarkının canını yakacağını…
Hangi saatte içinin daralacağını…
Hangi hatıranın gözlerini sessizce dolduracağını biliyorsun.

Ve insan, kendi karanlığının haritasını ezberliyor zamanla.

Ama belki mesele hiç iyileşmek değildi.

Belki mesele,
bunca şeye rağmen kalbinin tamamen taşlaşmamasıydı.

Çünkü hayat insanın içinden çok şey alıyor.

İnancını.
Güvenini.
Bazı insanları.
Bazı hayalleri.

Ama alamadığı bir şey var:

İnsanın içinde hâlâ yaşamaya direnen o küçük ışık.

İşte bütün mesele o.

Çünkü bazı insanlar defalarca kırıldığı hâlde yine nazik kalabiliyor.
Yine bir çocuğun başını okşayabiliyor.
Yine bir sokak hayvanına üzülüyor.
Yine bir yabancının gözündeki hüznü fark ediyor.

Demek ki insanın içindeki en güçlü şey öfke değil.
Merhamet.

Ve belki bizi ayakta tutan da bu.

Çünkü dünya bazen çok sert bir yer.
İnsanlar yaralı.
Kalpler yorgun.
Herkes içinde görünmeyen bir savaş taşıyor.

Ama yine de birileri seviyor.
Birileri bekliyor.
Birileri hâlâ güzel bir gün geleceğine inanıyor.

Bu yüzden tamamen kaybolmuyor insanlık.

Ve şimdi, bu hikâyenin sonunda
şunu söylemek gerekiyor:

Kendini affet.

Geç kaldığın şeyler için…
Tutamadığın insanlar için…
Kırıldığın hâlde güçlü görünmeye çalıştığın günler için…

Kendini affet.

Çünkü sen bu hayatta sadece yaşamaya çalıştın.

Bazen yanlış insanlarda ev aradın.
Bazen sevgiyi eksik yerlerde dilendin.
Bazen sırf yalnız kalmamak için kendinden vazgeçtin.

Ama yine de buradasın.

Hâlâ hissediyorsun.
Hâlâ bir şeyler yazıyorsun.
Hâlâ gecenin bir yerinde içini anlamaya çalışıyorsun.

Bu bile başlı başına bir direnme biçimi.

Ve belki bir gün,
tam her şeyin bittiğini düşündüğün anda
hayat sana küçük bir sessizlik bırakacak.

Yormayan bir insan.
Telaşsız bir sabah.
Korkmadan gülebildiğin bir an.

İşte o zaman anlayacaksın:

İnsanın içinde ölmeyen şey,
acı değilmiş aslında.

Umutmuş.

Bazı kapılar vardır,

Ne kadar zorlarsan zorla açılmaz.
Bazı insanlar vardır,
Bir ömür beklersin ama geri dönmez.
Ve bazı şehirler…
Sana artık ait olmadığını sessizce hissettirir.

İnsan önce dünyayı değiştirmeye çalışıyor.
Sokakları, insanları, kaderi…
Bir şeyler düzelsin diye, 
kendi içindeki kırıkları görmezden geliyor.

Ama gün geliyor;
Gece yarısı bir sigaranın dumanında
şunu anlıyor insan:
Yenemediği şey aslında hayat değil,
kendisi.

Çünkü bazı savaşlar kazanılmaz.
Bazı eksikler tamamlanmaz.
Bazı vedalar unutulmaz.

İşte tam o anda,
insan aynaya dönüyor.
Sesini değiştiriyor önce.
Bakışlarını.
Kalbini taşıma şeklini.

Ve anlıyor ki;
Dünya bazen değişmez.
Ama insan,
acıya rağmen yeniden kurulabilir.

Belki daha sessiz,
belki daha yalnız…
ama eskisinden daha gerçek.

Sonra bir gün,
eskiden ağladığın şeylere bakıp
hiçbir şey hissetmemeye başlıyorsun.

İşte insanın en büyük değişimi burada oluyor.
Çünkü acı geçtiği için değil,
acıyla yaşamayı öğrendiği için susuyor.

Kalabalık masalarda eksik kalıyorsun bazen.
Birinin adını duyunca
için hâlâ hafifçe sızlıyor.
Ama artık o sızıyla kavga etmiyorsun.

Hayat sana şunu öğretiyor:
iyileşmek, unutmak değildir.
Sadece yarayı taşımayı öğrenmektir.

Ve bazı geceler,
camdan dışarı bakarken
eski hâline üzülüyorsun.

O saf çocuğa…
herkesi kendisi gibi sanan o insana.
Kırılınca bile sevgiden vazgeçmeyen hâline.

Sonra derin bir nefes alıyorsun.
Çünkü artık biliyorsun:
insan bazen kaybederek büyür.
Yıkılarak olgunlaşır.
Ve en çok da
kimse kalmadığında
kendine dönüşür.

Bir süre sonra, 
insan kimsenin bilmediği bir dile dönüşüyor.
Az konuşuyor.
Çok düşünüyor.
Gülse bile içinde küçük bir kış taşıyor.

Çünkü bazı acılar geçmiyor,
sadece insanın içine yerleşiyor.

Bir kahve fincanında,
eski bir şarkıda,
gece yürürken vitrinde gördüğü kendi yansımasında, 
ansızın karşısına çıkıyor geçmiş.

Ve insan anlıyor;
unutmak diye bir şey yok.
Sadece alışmak var.
Eksikle yaşamaya,
yarım kalmış cümlelere,
geri dönmeyecek insanlara alışmak…

Ama tuhaf bir şey oluyor sonra.
Tam her şey bitti sanırken
içinde küçücük bir umut beliriyor.

Belki bir sabah güneşiyle,
belki hiç tanımadığı birinin gülüşüyle,
belki de yalnızca
kendini ilk kez affetmesiyle…

İnsan yeniden ayağa kalkıyor.

Eskisi gibi değil artık.
Daha dikkatli seviyor.
Daha yavaş güveniyor.
Ve en çok da
gitmeye hazırlıklı bağlanıyor herkese.

Çünkü büyümek biraz da budur:
Kalbin kırılırken bile, 
hayata karşı tamamen taşlaşmamayı başarabilmek.

Ve bir gün,
o çok korktuğun yalnızlık, 
evin gibi gelmeye başlıyor.

Kimsenin anlamadığı gecelerde, 
kendinle oturup konuşuyorsun.
Sessizliği dinliyorsun.
Kalbinin içinde yıllardır susturduğun
o yorgun insanı…

Meğer insanın en büyük yarası, 
terk edilmek değilmiş.
Kendini yıllarca ihmal etmekmiş.

Başkalarını mutlu etmeye çalışırken, 
kendi ruhunu karanlıkta bırakmakmış.
Birinin sevgisi uğruna, 
kendi değerinden vazgeçmekmiş.

Ve sonra anlıyorsun;
bazı insanlar hayatına ait değilmiş,
sadece sana bir şey öğretmek için gelmiş.

Kimi sabrı,
kimi vedayı,
kimi de insanın kendine dönmezse, 
nasıl yok olduğunu…

Şimdi geriye dönüp bakınca, 
her kırılışın içinde gizli bir dönüşüm görüyorsun.
Çünkü seni mahveden şeyler bile, 
başka bir “sen” inşa etmiş sessizce.

Belki hâlâ geceleri uyuyamıyorsun.
Belki bazı isimler canını acıtıyor.
Ama artık biliyorsun:

İnsan tamamen iyileşmez.
Sadece acısıyla birlikte yaşamayı öğrenir.
Ve bazen en güçlü insanlar,
kimsenin alkışlamadığı savaşlardan çıkanlardır.

Ve belki de hayatın en ağır gerçeği şudur:
İnsan, en çok sevdiği şeylerden öğrenir kaybetmeyi.

Bir yüz gider.
Bir ses susar.
Bir şehir eski anlamını yitirir.
Ama insan yine de sabah uyanır.

Çünkü hayat,
yas tutarken bile devam eder.

Sonra bir gün aynaya bakarsın.
Eskisi kadar masum değildir yüzün.
Gözlerinin altında uzun geceler vardır.
Biraz yorgunluk,
biraz suskunluk,
biraz da kimseye anlatamadığın savaşlar…

Ama tam orada,
o kırılmış hâlinin içinde
güçlü bir şey görürsün.

Çünkü artık biliyorsundur:
İnsan bazen dibe vurur
sadece yeniden doğabilmek için.

Ve herkes seni mutlu sanarken,
sen içinden geçen o uzun karanlığı hatırlarsın.
Nasıl dağıldığını.
Nasıl sustuğunu.
Nasıl tek başına toparlandığını…

İşte bu yüzden artık hiçbir şey eskisi gibi korkutmuyordur seni.

Çünkü en karanlık geceden geçtin.
Kendinle yüzleştin.
Ve sonunda şunu öğrendin:

Bazı insanlar hayatına dokunur.
Bazıları yara olur.
Bazıları ise seni tamamen değiştirir.

Ama insan…
En sonunda yine kendine döner.

Sessizce.
Yavaşça.
Biraz eksik,
biraz yorgun…
Ama ilk kez gerçekten kendisi olarak.

Tam bütün cevapları bulduğunu düşünürsün.
Hayatın artık seni şaşırtamayacağını…
Acının şeklini, yalnızlığın sesini, insanların neden gittiğini öğrendiğini sanırsın.
Bir odada tek başına otururken bile artık hangi düşüncenin ne zaman gelip göğsüne çökeceğini ezbere bildiğini düşünürsün.

Sonra bir gün, hiç beklemediğin bir anda yeni bir soru çıkar karşına.

Belki eski bir fotoğrafın içinde.
Belki gecenin üçünde ansızın uyanırken.
Belki yıllardır görmediğin birinin adını duyduğunda.
Belki de aynaya baktığında.

İnsan en çok da kendine yabancı olduğunu fark edince sarsılır.

Çünkü bazı soruların cevabı yoktur.
Bazıları sadece insanın içinde büyür.
Sessizce.
Yavaşça.
Bir ağacın kök salması gibi.

“Mutluluk nedir?” diye sorarsın gençken.
Sonra büyürsün, soru değişir:
“Dayanmak nedir?”

Bir zamanlar aşkı merak edersin.
Sonra terk edilmeyi öğrenirsin.
Ve bir gün şunu sorarsın kendine:
“İnsan sevildiği yere mi döner, yoksa yarım kaldığı yere mi?”

Hayat sana cevap vermez çoğu zaman.
Sadece yeni kayıplar gönderir.
Yeni insanlar.
Yeni vedalar.

Ve insan zamanla şunu anlar:
Bilgelik, bütün cevapları bulmak değildir.
Bazı sorularla yaşamayı öğrenmektir.

Çünkü olgunluk dediğimiz şey,
gecenin içinden geçerken karanlığa alışmak değil;
karanlığın içinde hâlâ bir pencere aramaktır.

Bir gün gelir, artık haklı olmak istemezsin.
Anlaşılmak bile istemezsin bazen.
Sadece içindeki gürültü biraz dinsin istersin.

İşte tam o anda değişir sorular.

“Nasıl mutlu olurum?” yerine
“İçimdeki bu yorgunluk ne zaman susacak?” dersin.

“Kim benimle kalacak?” yerine
“Ben kendimle ne kadar kalabileceğim?” diye düşünürsün.

Ve belki hayatın en ağır gerçeği şudur:
İnsan büyüdükçe cevapları değil, eksiklerini çoğaltır.

Çünkü ruh dediğimiz şey, tamamlanan değil;
sürekli arayan bir şeydir.

Bu yüzden bazı insanlar yaşlanır ama hiç büyümez.
Bazılarıysa bir gecede ihtiyarlayıverir.

Ve sonunda anlarsın:
Sorular değiştikçe insan da değişir.
Aynı bedende başka birine dönüşür.

Belki hayatın anlamı da budur zaten.
Kesin bir cevaba ulaşmak değil…
Her kayıptan sonra yeniden soru sorabilecek kadar hayatta kalmak.

Sonra insan geçmişe dönüp bakıyor.
Bir zamanlar uğruna gecelerini verdiği şeylerin, şimdi zihninde silik bir gölge gibi kaldığını görüyor.
Bunca kavga, bunca kırgınlık, bunca suskunluk…
Hepsi zamanın önünde yavaşça küçülüyor.

Ama bazı acılar küçülmüyor.
Sadece insanın içine yerleşiyor.

Bir sandalye gibi.
Hep aynı köşede duran eski bir eşya gibi.
Dokunmuyorsun belki ama orada olduğunu biliyorsun.

İnsan bazı yaraları unutmaz.
Sadece onlarla konuşmayı bırakır.

Ve en garibi şu:
Bir süre sonra seni en çok yaralayan şeyleri bile özlemeye başlıyorsun.
Çünkü insan, acıya bile alışıyor.
Hatta bazen onsuz kim olduğunu bile bilemiyor.

Gece ilerledikçe düşünceler ağırlaşıyor.
Şehir susuyor.
Pencerelerdeki ışıklar birer birer sönüyor.
Ama insanın içindeki o eski konuşmalar susmuyor.

“Kalsaydım ne olurdu?”
“Biraz daha sevseydi değişir miydi her şey?”
“Ben mi geç kaldım, yoksa hayat mı erken davrandı?”

Bazı soruların zamanı yoktur.
Yıllar geçse bile taze kalırlar.

Çünkü insanın içinde kapanmayan odalar vardır.
Kimsenin bilmediği.
Kimsenin girmediği.

Orada eski sesler yaşar.
Eski gülüşler.
Yarım kalmış cümleler.

Ve insan bazen en çok,
hiç gerçekleşmemiş ihtimallere yas tutar.

Olmamış bir hayatın matemini tutar içinde.

Belki başka bir şehirde mutlu olabilirdin.
Belki başka bir insanda kaybolmazdın.
Belki çocukluğunda biraz daha sevgi görseydin, şimdi bu kadar kırılmazdın.

Ama hayat “belki”lerle ilerlemiyor.
Hayat, eksik bırakılmış cümlelerle devam ediyor.

Sonra bir gün fark ediyorsun:
İnsan aslında cevap aramaktan yorulmuyor.
Kendini anlatamamaktan yoruluyor.

Çünkü bazı kalpler konuşamaz.
Sadece taşır.

Bir yük gibi.
Sessizce.
Kimseye göstermeden.

Ve en sonunda insan şunu öğreniyor:
Her şey geçmiyor.
Sadece insan, taşıdığı acının ağırlığına alışıyor.

Belki huzur da bu değildir zaten.
Tamir olmak değil…
Kırık yerlerinle yaşamayı öğrenmektir.

Ve gece yeniden çöküyor şehrin üzerine.
Birileri hâlâ birilerini bekliyor.
Birileri dönmeyecek insanlara kapı aralıyor.
Birileri çoktan vazgeçmiş gibi yapıp içten içe hâlâ umut ediyor.

Çünkü insan,
en çok da bitti dediği yerde yeniden başlıyor.

İnsan bir noktadan sonra kimseye yetişemeyeceğini anlıyor.
Ne geçmişe.
Ne gidenlere.
Ne de eski hâline.

Çünkü zaman dediğimiz şey,
iyileştirmiyor aslında.
Sadece hatıraların kenarlarını törpülüyor.

Bir yüzü unutuyorsun mesela.
Ama o yüzün sende bıraktığı hissi unutmuyorsun.
Bir sesi hatırlamıyorsun artık,
ama o sesin sustuğu günü hatırlıyorsun.

İnsan hafızası garip bir mezarlık.
Bazı ölüler yıllarca yaşamaya devam ediyor içinde.

Sonra kalabalıkların arasında yürüyorsun.
Herkes bir yere yetişiyor.
Herkes bir şeylere sahip olmaya çalışıyor.
Ama kimsenin gözlerinde gerçek bir huzur yok.

Çünkü modern insanın en büyük yalnızlığı şudur:
Her şeye bağlı yaşayıp hiçbir yere ait hissedememek.

Bir ekran ışığında sabahlıyoruz artık.
Birbirimizin sesine değil, çevrimiçi oluşuna bakıyoruz.
Kalplerimiz değil bildirimlerimiz yoruluyor önce.

Ve insan bazen eski zamanları özlüyor;
daha az eşyanın, daha çok duygunun olduğu zamanları.

Bir mektubun haftalarca beklendiği günleri.
Bir vedanın gerçekten vedaya benzediği zamanları.
Şimdi herkes gidiyor ama kimse tam gitmiyor.
Herkes kalıyor ama kimse gerçekten burada değil.

İşte bu yüzden insanın içi eksiliyor.

Çünkü bazı çağlar insan ruhuna iyi gelmiyor.

Bir çocuğun içindeki masumiyet yavaş yavaş ölüyor sonra.
Hayat öğretiyor çünkü:
fazla güvenmemeyi,
fazla bağlanmamayı,
fazla konuşmamayı.

Ve insan büyüdükçe şunu fark ediyor:
En derin yaraları düşmanlar açmıyor.
En çok sevdiklerin yoruyor seni.

Bir yabancının sözü geçip gidiyor belki,
ama sevdiğin birinin sessizliği yıllarca içinde kalıyor.

İnsan bazen tek bir cümle yüzünden değişiyor.
Tek bir gece yüzünden.
Tek bir kayıp yüzünden.

Ve artık eski kahkahaları atamıyor.

Sonra aynaya bakıyorsun uzun uzun.
Yüzün aynı belki ama gözlerin değişmiş.
Çünkü insanın ruhu yaşlandığında, önce bakışları yorulur.

Bir zamanlar dünyayı kurtarmak isteyen o çocuk gitmiş içinden.
Yerine daha sessiz biri gelmiş.
Daha temkinli.
Daha kırık.

Ama belki de daha gerçek.

Çünkü hayat insanın süslerini alıyor zamanla.
Geriye yalnızca özü kalıyor.

Ve öz dediğimiz şey,
çoğu zaman biraz hüzündür.

Şimdi anlıyorsun neden bazı insanlar geceyi sever.
Karanlıkta herkes biraz birbirine benziyor çünkü.
Unvanlar kayboluyor.
Maskeler düşüyor.
İnsan sadece kalbiyle baş başa kalıyor.

Ve bazı geceler insan kendine şunu itiraf ediyor:
“Ben aslında sadece sevilmek istemiştim.”

Ne büyük başarılar.
Ne sonsuz paralar.
Ne de kalabalık alkışlar…

Sadece birinin yanında eksilmeden durabilmek istemiştin.

Ama hayat bazen bunu bile çok görüyor insana.

Yine de sabah oluyor.
İnsan uyanıyor.
Çay demleniyor.
Sokaklar doluyor.
Hayat, bütün kırıklara rağmen devam ediyor.

Belki mucize tam olarak budur:
İçinde onca enkaz varken hâlâ bir güne başlayabilmek.

I. Soruların Değiştiği Yaş

İnsan gençken hayatı düz bir yol sanıyor.
Seversen karşılık bulacağını,
iyi kalırsan kırılmayacağını,
sabredersen her şeyin düzeleceğini düşünüyor.

Sonra hayat geliyor.
Sessizce.
Acımasız ama öğretici bir öğretmen gibi.

Önce en güvendiğin yerden kırılıyorsun.
Sonra kimseye anlatamadığın bir sessizlik yerleşiyor içine.
Ve bir gün anlıyorsun:
İnsan yaş aldıkça cevap kazanmaz.
Sadece daha derin sorular edinir.

“Hayat nedir?” diye başlayan yolculuk,
“Ben neden bu kadar yoruldum?” sorusuna dönüşüyor zamanla.

Çünkü bazı yorgunluklar uyuyunca geçmiyor.

II. İçimizde Taşıdığımız Mezarlık

Herkes biraz ölü taşıyor içinde.

Bir çocukluk.
Bir eski ev.
Bir yarım kalmış aşk.
Bir daha dönemeyeceğin bir sokak.

İnsan bazen yaşadıklarından değil,
yaşayamadıklarından çürüyor.

Olmamış ihtimaller en ağır yük oluyor sonra.
“Ya öyle olsaydı?” sorusu, yıllarca zihnin duvarına çarpıyor.

Bir şehir değişiyor.
Bir insan gidiyor.
Bir telefon susuyor.

Ve bazı şeyler bir daha asla eskisi gibi olmuyor.

Çünkü hayatın kırdığı bazı yerler tamir edilmiyor.
Sadece kabuk bağlıyor.

III. Geceyle Konuşan İnsanlar

Geceyi seven insanların ortak bir sırrı vardır.

Onlar gündüz kendilerini saklayan insanlardır.

Kalabalığın içinde gülüp
eve dönünce sessizleşenler…
Kimseye yük olmamak için içini içine gömenler…
Bir mesaj gelirse mutlu olacak kadar yalnız kalanlar…

Gece olunca maskeler düşer.

İnsan karanlıkta daha dürüst olur çünkü.

Bir sigara dumanında geçmiş belirir bazen.
Bir şarkıda eski bir yüz.
Bir sessizlikte yıllardır konuşulmayan cümleler.

Ve insan bazı geceler kendi iç sesinden kaçamaz.

IV. Modern Çağın Yalnızlığı

Eskiden insanlar birbirine dokunurdu.
Şimdi birbirini kaydırıyor.

Bir ekranın içinde yaşıyoruz artık.
Herkes görünür ama kimse gerçekten tanınmıyor.

Bir fotoğrafın altına yüzlerce kalp bırakılıyor,
ama kimsenin omzunda ağlayacak bir yeri kalmıyor.

İnsanlar konuşuyor ama dinlemiyor.
Seviyor gibi yapıyor ama kalmıyor.

Ve çağ ilerledikçe insan ruhu geriliyor.

Çünkü teknoloji hızlandı ama kalpler yetişemedi buna.

Şimdi herkes çok yorgun.
Ama kimse nedenini tam bilmiyor.

V. Babaların Sessizliği, Annelerin Yorgunluğu

Bazı evlerde sevgi yüksek sesle söylenmez.

Baba sadece susar.
Anne sadece dayanır.

Çocuk ise yıllarca sevilip sevilmediğini anlamaya çalışır.

Sonra büyür o çocuk.
Bir ilişkiye tutunurken korkar.
Terk edilmekten korkar.
Fazla sevmekten korkar.

Çünkü insan çocukluğunu yanında taşır.
Yıllar geçse bile.

Ve bazı yaralar büyüdükçe değil,
sevildikçe iyileşir.

VI. Kaybetmenin Öğrettiği Şeyler

Kaybetmek kötü bir öğretmendir.
Ama en dürüst olanıdır.

Bir insanı kaybedince anlarsın değerini.
Bir evi kaybedince anlarsın huzuru.
Bir gençliği kaybedince anlarsın zamanı.

Hayat çoğu şeyi elinden aldıktan sonra öğretiyor.

Bu yüzden bazı insanlar erken yaşlanıyor.

Çünkü ruhun da bir yaşı var.
Ve bazı ruhlar çok erken çöküyor.

Ama yine de insan devam ediyor.

Çünkü yaşamak biraz da şudur:
Eksik hâlinle yürümeyi öğrenmek.

VII. Aynadaki Yabancı

Bir gün aynaya bakıyorsun.
Ve gördüğün kişi sana tanıdık gelmiyor.

Gözlerin değişmiş.
Bakışların ağırlaşmış.
İçindeki çocuk çok uzağa gitmiş.

Bir zamanlar kolay gülen biriymişsin sen.
Şimdi kahkahadan önce düşünüyorsun.

Çünkü hayat insanın neşesini azar azar alıyor.
Bir kayıpta biraz.
Bir vedada biraz daha.

Ve sonunda insan şunu fark ediyor:
En büyük değişim bir anda olmuyor.
Sessizce gerçekleşiyor.

Tıpkı çürümek gibi.

VIII. Sonunda Herkes Yorulur

Bir noktadan sonra insan savaşmak istemiyor artık.

Haklı çıkmak istemiyor.
Kendini açıklamak istemiyor.
Kimsenin onu anlaması için uğraşmak istemiyor.

Sadece huzur istiyor.

Sessiz bir masa.
Güven veren bir ses.
Gitmeyecek bir insan.

Çünkü insan büyüdükçe lüksleri değil,
sadeliği özlüyor.

Ve belki hayatın özü budur:
Koca bir karmaşanın içinde
kendine küçük bir sığınak bulabilmek.

IX. Son Söz Yerine

Bir gün hepimiz birilerinin hatırası olacağız.

Bir fotoğraf karesi.
Eski bir mesaj.
Yarım kalmış bir cümle.

Ama belki de önemli olan ne kadar yaşadığımız değil…
Birinin içinde ne kadar kaldığımızdır.

Çünkü bazı insanlar gider.
Ama sesi kalır.

Bazıları ölür.
Ama eksikliği yaşamaya devam eder.

Ve insan sonunda şunu anlar:

Hayat, bütün cevapları bulmak değil…
Kırılmış kalbinle hâlâ sevebilmektir.

Kasabanın en eski evi,

Uçuruma yakın olan değildi aslında.

En eski ev,
İçinde beklemekten yorulmuş bir kadın yaşayan evdi.

Duvarlarında tuz kokusu vardı.
Pencereleri rüzgârla konuşurdu geceleri.
Çatısı yağmuru içeri alır,
Sobası geç yanardı.

Ama kadın
Her sabah önce sandığı açardı.

Çünkü bazı insanlar
Güne kahvaltıyla değil,
Hatıralarla başlar.

Sandığın içinde;
Birkaç sararmış gömlek,
Eski bir çocuk ayakkabısı
Ve kimseye göstermediği mektuplar vardı.

Kocasından kalan değil…
Kocasına yazılmış mektuplar.

Çünkü adam giderken
Arkasında bir ölüm bırakmamıştı.

Bir ihtimal bırakmıştı.

Ve insan bazen
Ölüye değil,
İhtimale yas tutardı.

Yıllar önceydi.

Kasabanın balıkçıları
Henüz denize türkü söyleyerek açılırdı o zamanlar.

Kadının kocası da,
İki oğlunu yanına alıp
Şafaktan önce çıkmıştı limandan.

En küçüğü daha çocuktur aslında,
Uykusunu gözlerinden silmeden binmişti tekneye.

Kadın,
Arkalarından bakarken
Yalnızca üşümüştü biraz.

İnsan, felaket yaklaşırken
Önce içi üşür zaten.

Öğlene doğru
Rüzgâr sertleşmiş.

Akşamüstü
Deniz karar vermişti..

Kasabanın erkekleri,
Fenerlerle kıyıya koşmuş,
Kadınlar dua etmiş,
Çocuklar anlamadan ağlamıştı.

Ama deniz,
O gece hiçbirini geri vermedi.

Ne adamı.
Ne çocukları.

Sadece dalgaları bıraktı kıyıya.

Kadın o günden sonra,
Siyah giyinmeye başladı.

Ama bu bir yas değildi.

Bu,
Eve dönemeyen insanların gölgesiydi.

Yıllar geçti.

Kasabanın taş yolları değişti.
Balıkçılar yaşlandı.
Bazı evler yıkıldı.
Bazı çocuklar büyüdü.

Kadının kızı dul kaldı sonra.

İki torunla döndü annesinin evine.

Ev artık daha kalabalıktı
Ama daha yalnızdı nedense.

Çünkü fakir evlerde,
İnsan sayısı arttıkça,
Sessizlik de büyürdü.

Torunlardan biri,
Geceleri öksürürdü uzun uzun.

Diğeri,
Denizi merak ederdi sürekli.

“Dedem nasıl kayboldu?” diye sorardı.

Kadın cevap vermezdi.

Çünkü bazı acılar
Konuşulunca değil,
Susulunca yaşardı.

Akşamları,
Eski lambanın altında çorba içerlerdi.

Kaşık sesleri duyulurdu yalnızca.

Kadın bazen
Boş sandalyeye de tabak koyardı.

Kimse bir şey demezdi.

Yoksulluk,
İnsana birçok şeyi öğretir.

En çok da
Sormamayı.

Bir gece,
Yağmur başladı yine.

Çatı damlıyordu.
Rüzgâr kapıyı titretiyordu.

Torunlar uyumuştu.
Kızı dikiş dikiyordu köşede.

Kadın sessizce kalktı.

Yıllardır açmadığı sandığı çıkardı yatağın altından.

Parmakları titriyordu.

Yaşlılıktan değil.

İnsan bazı şeylere,
Elli yıl geçse de alışamıyordu çünkü.

Mektupları çıkardı tek tek.

Kırılmış zarflar.
Nem kokusu.
Solmuş mürekkep.

İlk mektubu açtı.

“Bugün küçük oğlan,
senin gibi yürümeye başladı.
Ayakkabısının burnu yine delinmiş.
Kızın seni sorup duruyor.
Ben iyiyim.
Yalan söyledim.
İyi değilim.”

Sonra başka bir mektup.

“Bu ev sensiz çok rüzgâr alıyor.
Kapıyı tamir etmeye çalıştım olmadı.
Galiba bazı şeyler
erkek eli olmayınca eksik kalıyor.”

Bir başkası.

“Bugün seni pazarda gördüğümü sandım.
Arkandan koştum.
Bir yabancı çıktı.
İnsan en çok da,
umutlarından utanıyor.”

Kadın okudukça
Odanın içi büyüyordu sanki.

Yağmur artıyordu.
Gece derinleşiyordu.

Kızı dikişi bırakıp baktı ona.

İlk kez o gece,
Annesini yaşlı gördü.

Çünkü insan,
Ağlarken değil,
Beklemekten yorulunca yaşlanırdı.

Kadın son mektubu eline aldı.

Açmadı hemen.

Uzun süre baktı yalnızca.

Sonra fısıltıyla konuştu:

“Ben sizi öldü diyemedim.”

Rüzgâr sustu.

Ev sustu.

Deniz uzakta karanlığa çekildi.

Kadın mektubu açtı.

İçinde yalnızca tek cümle vardı:

“Bir gün dönecek olursan
evi satmadım.”

O gece sabaha kadar uyumadı kadın.

Sobanın yanında oturdu.
Ellerini dizlerine koydu.

Sanki kapı çalacakmış gibi.

Sanki yıllar
yanlışlıkla geçmiş gibi.

Çünkü bazı kadınlar
Dul kalmaz aslında.

Yarım kalır.

Kaybetmenin İnsan Üzerindeki Gizli Gücü

Bugün size başarıdan bahsetmeyeceğim.
Nasıl güçlü olunur, onu da anlatmayacağım.

Çünkü bazen insanı büyüten şey…
Kazandıkları değildir.

Kaybettikleridir.

Ve bazı kayıplar vardır…
İnsanın içindeki bütün sesleri susturur.

Bir evladın odasına girip
orada artık kimsenin nefes almadığını görmek gibi…

Bir annenin sofraya hâlâ üç tabak koyup
sonra sessizce birini kaldırması gibi…

Bir babanın güçlü görünmek için başını çevirmesi gibi…

Bugün burada,
kaybetmenin insan üzerindeki etkisini konuşacağız.

Ama daha çok şunu konuşacağız:

İnsan, en büyük acıyla nasıl yaşamaya devam eder?

Çünkü toplum bize hep aynı şeyi öğretti:

“Güçlü ol.”
“Ağlama.”
“Hayat devam ediyor.”

Peki gerçekten ediyor mu?

Bir anne için zaman devam eder mi?
Evladının sesini kaybetmiş bir baba için sabah olur mu gerçekten?

Bazen insanlar yaşamaz.
Sadece hayatta kalır.

Bir aile tanıdım.

Çocuklarını kaybettikten sonra
aynı evin içinde yabancıya dönüşmüşlerdi.

Anne geceleri uyumuyordu.
Çünkü uyursa, oğlunun sesini unutacağından korkuyordu.

Baba ise sürekli çalışıyordu.
Çünkü durursa yıkılacağını biliyordu.

Ve en kötüsü neydi biliyor musunuz?

İnsanlar birkaç hafta sonra normale dönmelerini bekliyordu.

Çünkü toplum acıya bile süre koyuyor.

İlk gün herkes yanında olur.
İkinci hafta daha az insan arar.
Bir ay sonra herkes kendi hayatına döner.

Ama acı…

Acı olduğu yerde kalır.

Biz güçlü insanları yanlış tanıdık.

Güçlü insanlar ağlamayanlar değildir.

Güçlü insanlar,
parçalandığı hâlde başkalarına zarar vermemeye çalışan insanlardır.

Bazı anneler mezarlık dönüşü yemek yapar.

Bazı babalar çocuklarının fotoğrafına bakıp işe gider.

Bazı insanlar intihar etmez…
Sadece sevdikleri üzülmesin diye yaşamaya devam eder.

Ve buna biz çoğu zaman “iyi görünüyorsun” deriz.

İnsanların iç savaşlarını göremiyoruz.

Çünkü herkes yarasını saklamayı öğrendi.

Bir adam düşünün…

Kahkahalar atıyor.
Çalışıyor.
İnsanlara yardım ediyor.

Ama her gece aynı cümleyle uyuyor:

“Keşke ben ölseydim.”

Bazı insanlar mezara girmez.

Bazıları yaşayan bir enkaza dönüşür.

Ve burada çok önemli bir şey fark ettim:

Kaybetmek insanı ikiye ayırıyor.

Bir tarafı tamamen kararıyor.

Diğer tarafı ise ilk kez insan oluyor.

Çünkü acı yaşayan insanlar,
kimsenin görünmeyen yaralarını küçümsememeyi öğreniyor.

Bir anne evladını kaybettikten sonra
başka çocukların saçını daha yavaş okşuyor.

Bir baba acı gördükten sonra
başka insanların sessizliğini daha iyi duyuyor.

Çünkü kayıp…
İnsanın gözlerini değiştiriyor.

Ama toplum hâlâ şunu soruyor:

“Ne zaman toparlanacaksın?”

Belki de yanlış soru bu.

Belki bazı insanlar hiçbir zaman tamamen iyileşmez.

Ve bu normaldir.

Bazı acılar geçmez.
İnsan sadece o acıyla yaşamayı öğrenir.

Tıpkı kırılmış bir kemiğin
hava değişince yeniden sızlaması gibi…

İnsan bazen yıllar sonra bile
bir şarkıda parçalanabilir.

Bir kokuda…

Bir oyuncakta…

Bir boş odada…

Duygusal zirveye geldiğimizde şunu söylemek istiyorum:

Bazı insanlar yardım istemez.

Çünkü yıllarca kimse gelmemiştir.

Bazı babalar ağlamaz.

Çünkü çocukken onlara
“erkek adam ağlamaz” denmiştir.

Bazı anneler hâlâ dimdik görünür.

Çünkü dağılırsa
ailenin tamamen çökeceğini bilir.

Ve bazı çocuklar çok erken büyür.

Çünkü evde herkes sessizce ölüyordur.

İnsanları dışarıdan gördüğümüz gibi sanıyoruz.

Ama herkes içinde görünmeyen bir cenaze taşıyor olabilir.

Bir mesaj bekleyen insanlar var.

Bir özür bekleyen insanlar…

Bir sarılma…

Bir “seni anlıyorum” cümlesi…

Ve bazen bir insanı hayatta tutan şey
çok küçük bir merhamettir.

Bugün burada size umut satmayacağım.

Çünkü bazı acıların mutlu sonu yoktur.

Ama şuna inanıyorum:

İnsan, kaybettikten sonra bile sevmeye devam edebiliyorsa…
işte gerçek güç budur.

Kin tutmadan yaşayabiliyorsa…

Kırıldığı hâlde başkasını kırmamayı seçiyorsa…

İşte o zaman insan olur.

Belki de bu yüzden
en derin insanlar,
en çok acı çekenlerin arasından çıkıyor.

Çünkü hayat onları erken uyandırıyor.

Onlar artık insanların ses tonundan yorgunluğu anlayabiliyor.

Sessizlikten acıyı…

Gülüşten çaresizliği…

Ve şimdi salondaki herkese bir soru sormak istiyorum:

En son ne zaman bir insanı gerçekten gördünüz?

Sadece yüzüne değil…
içindeki savaşa baktınız?

Çünkü bazı insanlar sadece anlaşılmak ister.

Kurtarılmak değil.

Sadece görülmek…

Finalde size tek bir şey bırakmak istiyorum:

Bir insanı değiştirmek istiyorsanız…
önce onu gerçekten görün.

Çünkü bazen bir insanı hayata döndüren şey
büyük çözümler değildir.

Anlaşıldığını hissetmektir.

Ve unutmayın…

Bazı insanlar hâlâ hayatta değil,
sadece sevdikleri üzülmesin diye nefes alıyor.

Teşekkür ederim.

Gözleri mavi kadın,

Neredesin?

Hangi şehrin yağmurunda ıslanıyor saçların,
hangi pencerenin önünde
akşamı bekliyorsun?

Ben burada,
eski bir şarkının içinde kaldım.

Masanın üstünde yarım bir çay,
içimde yarım bir hayat var.

Seni tanımıyorum belki,
ama özlüyorum.

İnsan bazen hiç görmediği birini de özler.

Bir sesini,
bir gülüşünü,
bir gün karşılaşma ihtimalini...

Gözleri mavi kadın,

Belki sen de bir yerlerde
beni arıyorsundur.

Kalabalıkların arasından geçerken,
tanımadığın yüzlere bakıp
bir eksiklik hissediyorsundur.

Belki aynı aya bakıyoruz bu gece.

Belki aynı yalnızlığı
farklı pencerelerden seyrediyoruz.

Ve belki de kader,

Bunca yıl birbirine geç kalan
iki insanın hikâyesini yazıyordur.

Ben burada bekliyorum.

Bir şiirin son dizesinde,
bir sonbahar akşamında,
adını bilmediğim bir özlemin içinde.

Gözleri mavi kadın,

Eğer duyuyorsan beni,

Bir işaret bırak.

Çünkü bazı bekleyişler,
sevdaya dönüşmeden önce
şiir olur.

Beklemekten yoruldum demeyeceğim.

Çünkü bazı insanlar gelmeden önce
uzun bir sessizlik bırakır dünyaya.

Belki sen,
o sessizliğin kendisisin.

Bazen bir kafede otururken
kapı açılıyor.

Başımı kaldırıyorum.

Gelen sen değilsin.

Bir sokakta yürürken
uzaktan biri gülümsüyor.

Kalbim bir an hızlanıyor.

Yine sen değilsin.

Ama insan umudunu
kolay kaybetmiyor.

Çünkü kalbin bir köşesinde
hep aynı cümle duruyor:

"Belki bir gün..."

Gözleri mavi kadın,

Sana anlatacak çok şey biriktirdim.

Geçirdiğim kışları,
içimde büyüyen yalnızlığı,
kimseye göstermediğim yaraları...

Ve bütün bunların arasında
ölmeyen sevgiyi.

Bir gün gelirsen,

Sana kahramanlık hikâyeleri anlatmayacağım.

Nasıl düştüğümü anlatacağım.

Nasıl kırıldığımı.

Nasıl yeniden ayağa kalktığımı.

Çünkü insanı insan yapan
zaferleri değil,
yaralarıdır.

Ve sen,

Belki o yaralara dokunup
acıtmayan ilk kişi olacaksın.

O zaman gece biraz kısalacak.

Şehir biraz susacak.

Ve yıllardır içimde dolaşan
o yalnız adam,

İlk kez eve dönmüş gibi hissedecek.

Ama gelmezsen de...

Adını bilmediğim güzel kadın,

Sana yazdığım şiirler kalacak.

Gökyüzüne bıraktığım cümleler.

Ve bir adamın,
hiç görmediği bir çift mavi gözü
ömür boyu sevmiş olmasının
hüzünlü hikâyesi...

Ve şimdi...

Bu şiirin sonuna geldim.

Kelimeler yoruldu,
geceler eskidi,
mevsimler değişti.

Ama senin için ayrılan yer
hâlâ boş içimde.

Belki hiç gelmeyeceksin.

Belki bu dünyada
aynı sokağın taşlarına bile basmayacağız.

Belki sesini hiç duymayacağım,
ellerine hiç dokunamayacağım.

Ama yine de güzeldin.

Çünkü bazı insanlar
gerçek oldukları için değil,
umut oldukları için yaşar kalpte.

Gözleri mavi kadın,

Seni beklemekten değil,
seni hayal etmekten sevdim.

Bir sabahın ihtimali gibi,
uzak bir ışık gibi,
karanlıkta unutulmayan bir yıldız gibi...

Şimdi pencereyi kapatıyorum.

Gece uzun.

Şehir sessiz.

Ve içimdeki adam,
yıllardır taşıdığı özlemi
usulca masanın üzerine bırakıyor.

Artık seni aramıyorum.

Çünkü anladım ki;

Bazı insanlar hayatımıza gelmek için değil,
İçimizde bir şiir olmak için doğuyor.

Eğer bir gün karşılaşırsak,
gülümser geçeriz belki.

Ama karşılaşamazsak da
üzülmeyeceğim.

Çünkü sen,

gelmesen bile,

bir ömrün en güzel dizeleri arasında
yaşamayı başardın.

Hoşça kal gözleri mavi kadın.

Seni bulamadım.

Ama seni ararken,

önce yalnızlığı,
sonra sabrı,
en sonunda da kendimi buldum.

Ve artık biliyorum;

Bazı aşklar yaşanmaz.

Bazı aşklar kavuşmaz.

Bazı aşklar sadece gökyüzüne yazılır.

Yıllar geçer,
insanlar değişir,
şehirler eskir.

Ama bir şiirin içinde yaşayan
o mavi gözler,

hep genç kalır.

Ben giderim.

Bu masa dağılır.

Bu gece biter.

Fakat sana yazılmış bu dizeler,

rüzgârın taşıdığı bir ses gibi
uzun süre kalır dünyada.

Belki bir gün,
hiç tanımadığım bir kadın
bu şiiri okur.

Ve kalbinin bir yerinde
kendini bulur.

İşte o zaman,

bütün bekleyişler anlam kazanır.

Ve ben,

uzaktan da olsa,

sana kavuşmuş sayarım kendimi.

Son.

Herkes giderken kalan biriydi o.

Kalabalıkların dağıldığı,
ışıkların söndüğü,
telefonların sustuğu gecelerde bile
kapımı çalmayı unutmayan...

Ne en güçlü zamanımda alkışladı beni
ne de düştüğümde yüzünü çevirdi.

Bir çınar gibi durdu yanımda.

Bazen bir çaydı paylaştığımız,
bazen uzun bir sessizlik.

Ama insan bilirdi;
dünyanın bir yerinde
kendisi için endişelenen bir yürek vardı.

Vefa dediğimiz şey
aynı masada gülmek değilmiş meğer.

Zor günlerde de
aynı masada kalabilmekmiş.

Yıllar geçti.

Saçlarımıza aklar düştü,
yollarımız uzadı,
şehirler değişti.

Ama dostluğumuz,
eski bir fotoğrafın sararmayan köşesi gibi
yerinde kaldı.

Ve anladım ki;

Hayatta herkes tanıdık olabilir
ama çok az insan
gerçekten dost olur.

O yüzden bazı isimler
kalpte soyadıyla değil,

vefasıyla yaşar.

“Sanchez’e Sevgilerle”

Sanchez’e sevgilerle

böyle yazınca
her şey düzgün duruyor

oysa değildi

hatırlıyor musun
o geceyi

masanın kenarı
sesler yükseliyor
sen kapıya bakıyorsun
ben sana

— yine gidiyorsun

— kalırsam ne değişecek

— en azından kaçmamış olursun

— ben kaçmıyorum

— yalan

sonra sessizlik

o uzun, boğazı yakan sessizlik

sen ceketini alıyorsun
anahtarın sesi fazla geliyor

— dönmeyeceksin

— bilmiyorum

— biliyorsun

kapı kapanıyor

ben duvara bakıyorum
duvar bana bakmıyor

sonra günler

sen arıyorsun bazen
kısa cümleler

— nasılsın

— iyi

— yalan

— evet

yine susuyoruz

çünkü ne desek
eski kavgaya çıkıyor

ve biz
aynı cümleleri
farklı günlerde tekrar ediyoruz

şey…

ben de kaçtım sanma

ben kaldım

ama kalmak
her şeyi yüzüne çarpıyor

senin yokluğunu
senin sesini
senin gidişini

kaçamadım

sen kolayını seçtin

ben zorunu

şimdi bakıyorum

biz hiç barışmadık

sadece
yorulunca sustuk

ve en kötüsü şu

ben hâlâ buradayım

senin en son çıktığın yerde

kapıya bakıyorum

ama artık gelmeni değil

bir daha gitmemeni hatırlıyorum.

“Sanchez’e Sevgilerle”

Sanchez’e sevgilerle

böyle yazınca her şey düzgün duruyor

oysa değildi

hatırlıyor musun o geceyi

masanın kenarı

sesler yükseliyor

sen kapıya bakıyorsun

ben sana

— yine gidiyorsun

— kalırsam ne değişecek

— en azından kaçmamış olursun

— ben kaçmıyorum

— yalan

sonra sessizlik

o uzun, boğazı yakan sessizlik

sen ceketini alıyorsun

anahtarın sesi fazla geliyor

— dönmeyeceksin

— bilmiyorum

— biliyorsun

kapı kapanıyor

ben duvara bakıyorum

duvar bana bakmıyor

sonra günler

sen arıyorsun bazen

kısa cümleler

— nasılsın

— iyi

— yalan

— evet

yine susuyoruz

çünkü ne desek eski kavgaya çıkıyor

ve biz

aynı cümleleri

farklı günlerde tekrar ediyoruz

şey…

ben de kaçtım sanma

ben kaldım

ama kalmak

her şeyi yüzüne çarpıyor

senin yokluğunu

senin sesini

senin gidişini

kaçamadım

sen kolayını seçtin

ben zorunu

şimdi bakıyorum

biz hiç barışmadık

sadece yorulunca sustuk

ve en kötüsü şu

ben hâlâ buradayım

senin en son çıktığın yerde

kapıya bakıyorum

ama artık gelmeni değil

bir daha gitmemeni hatırlıyorum. 

Gece yağmuru vuruyordu kaldırımlara.

Şehir,
eski bir yaranın kabuğu gibi
sessizce çatlıyordu karanlıkta.

Ben,
ellerim cebimde,
adını içimden geçirerek yürüyordum.

Bir zamanlar birlikte geçtiğimiz
o dar sokaklardan.

Her köşe başında
senden bir iz arıyordum.

Bir kahkaha.

Bir bakış.

Bir unutulmuş hatıra.

Ama şehir acımasızdı.

Ne sesini saklamıştı benim için,
ne de yüzünü.

Sanki hiç yaşamamıştın.

Sanki o büyük aşk,
yalnızca benim kalbimde olmuştu.

Bir sokak lambasının altında durdum.

Yağmur omuzlarıma düşüyordu.

İçimde ise yıllardır dinmeyen
başka bir yağmur vardı.

Çünkü bazı ayrılıklar
bir günde olmaz.

İnsan sevdiğini
bir anda kaybetmez.

Her gün biraz daha eksilir.

Her gün biraz daha uzaklaşır.

Ve bir sabah uyandığında,
sevdiğin insanın artık
hatıradan başka bir şey olmadığını anlarsın.

İşte en çok o gün üşür insan.

Karanlık sokaklarda
adını fısıldadım.

Rüzgâr aldı götürdü.

Belki denize bıraktı.

Belki yıldızlara.

Belki de çoktan unutan
kalbine...

Şimdi yıllar geçti.

Şehir hâlâ aynı şehir.

Sokaklar aynı sokaklar.

Ama ben artık aynı adam değilim.

Saçlarıma düşen beyazlarda,
gözlerimin altındaki yorgunlukta,
biraz sen varsın.

Biraz da
senden geriye kalan sessizlik.

Ve biliyorum...

Bazı aşklar kavuşmak için değil,
insanın içinde ömür boyu sızlamak için gelir.

Bu yüzden ne sana kızabiliyorum,
ne de seni unutabiliyorum.

Çünkü sen,

karanlık sokaklarda kaybettiğim,

ama kalbimde gömmeye kıyamadığım
son aşksın.

Gece bitiyor.

Şehir yavaşça aydınlanıyor.

Ben yine yalnız yürüyorum.

Ama artık biliyorum;

Bazı insanlar gider.

Bazı aşklar biter.

Bazı yaralar kapanır.

Fakat bir zamanlar
gerçekten sevdiğin bir insan,

kalbinin en sessiz köşesinde

ömür boyu yaşamaya devam eder.

Tepenin ardında bir yerdesin şimdi,
ben hâlâ aynı yolda yürüyorum…
Ama ayaklarım değil,
yokluğun sürüklüyor beni.

Bir zamanlar sesin vardı bu evde,
Duvarlara çarpan bir neşe,
Şimdi her köşe başı
sessizliğinle dolu.

Oyuncakların duruyor olduğu yerde,
Dokunmaya korkuyorum…
Çünkü her şey seni hatırlatıyor,
ve ben,
Hatırladıkça eksiliyorum.

Bir baba…
Nasıl eksilir bilir misin?
Bir sabah uyanır
Ve dünyası yerinde değildir artık.

Adını söyleyemiyorum bazen,
Boğazım düğüm değil,
Sanki kopmuş bir yerim var.

İnsan ağlar derler…
Ben ağlayamıyorum bile,
Gözyaşım bile
seni bulamıyor artık.

Tepenin ardındasın…
Ben göremiyorum seni,
ama bil…

Her gün biraz daha
oraya yaklaşıyorum.

Çünkü bu hayat…
Sensiz bir bekleyiş artık.

Ve ben…

Yaşamak değil bu yaptığım,

Sadece

Sana doğru 

Yavaş yavaş

Geliyorum.

Bir zamanlar yalnızdım.

Öyle kalabalıkların ortasında değil,
gerçekten yalnız...

Geceleri konuşacak kimsem yoktu.
Pencereler karanlıktı.
Sokaklar sessiz.

Ve ben,
kendi içimde yankılanan
adımları dinliyordum.

Sonra sen geldin.

Bir bahar gibi değil.

Birdenbire açan güneş gibi de değil.

Sessizce...

Kimsenin fark etmediği bir rüzgâr gibi.

Önce sesin yerleşti içime.

Sonra gülüşün.

Sonra da senden habersiz kurduğum
küçük hayaller...

Ve fark etmeden
yalnızlığımı kaybettim.

Eskiden korkmadığım geceler
seni düşünmeden geçmez oldu.

Eskiden boş olan masamda
senin için ayrılmış bir sandalye vardı artık.

Çayımı iki kişilik demliyordum bazen.

Gelmediğini bile bile...

Sonra bir gün,

nasıl geldiysen öyle gittin.

Sessizce.

Arkana dönmeden.

Bir veda bırakmadan.

Ve ben anladım ki;

İnsan bazen sevdiği insanı değil,
onunla birlikte kaybettiği kendini özlüyormuş.

Şimdi ne sen varsın yanımda,
ne de eski yalnızlığım.

İkimizin arasında kalmışım sanki.

Bir tarafım seni arıyor.

Bir tarafım
senden önceki hâlime dönmek istiyor.

Ama ne mümkün...

Çünkü bazı insanlar gittikten sonra
hiçbir şey başladığı yere dönmüyor.

Ve şimdi geceleri
aynı pencerenin önünde oturuyorum.

Şehir yine sessiz.

Gökyüzü yine uzak.

Ama yalnızlık...

Eskisi gibi değil.

Çünkü sen gittikten sonra
yalnızlığım bile bana yabancılaştı.

Ben seni kaybettim.

Ama galiba en çok,

seninle birlikte kaybolan
yalnızlığımı özlüyorum.

Babam derdi ki:
“İnsan aç kalabilir oğlum…
ama karakterini satarsa bir daha doyamaz.”

O zamanlar anlamazdım.

Şimdi eski bir apartmanın üçüncü katında,
rutubet kokan bu küçük odada
babamın sesini daha iyi duyuyorum.

Cebimde üç bozukluk var.
Masada bayat ekmek.
Sobada yanacak son odun.

Ama yine de
kimsenin kapısında eğmedim başımı.

Çünkü yoksulluk başka şeydir,
onursuzluk başka.

Bu şehirde insanlar
bir tabak sıcak yemek için birbirini satıyor artık.
Dostluklarını,
vicdanlarını,
aşklarını…

Sonra gece olunca aynaya bakamıyorlar.

Ben aç kaldım bazen.
Günlerce aynı ceketi giydim.
Kışın ellerim morardı soğuktan.

Ama haram lokma koymadım ağzıma.

Çünkü insanı ayakta tutan şey
cebindeki para değil,
içindeki haysiyettir.

Geçen gün zengin bir adam gördüm.
Pahalı paltosu vardı.
Parmaklarında altın yüzükler.

Ama gözleri korkuyordu.

İşte o an anladım:
Bazı insanlar yoksul doğar,
bazıları ise ruhen dilenci yaşar.

Annem eski çorapları dikerdi geceleri.
Babam yorgun elleriyle ekmek taşırdı eve.
Biz fakirdik.

Ama sofraya oturduğumuzda
kimse kimseden utanmazdı.

Şimdi herkesin telefonu var,
parlak vitrinleri var,
yalan gülüşleri var.

Ama insanlıkları eksik.

Ben hâlâ eski bir masada oturup
ucuz çay içiyorum geceleri.
Sigaramı yavaşça yakıp
camdan şehre bakıyorum.

Ve içimden sadece şunu geçiriyorum:

Kaybettiklerim için üzgünüm belki…
ama kendimi satmadığım için huzurluyum.

Çünkü bazı insanlar
parayla büyür.

Bazıları ise
acıyla adam olur.

Bir akşam eve yürüyerek dönerken
vitrinlere baktım uzun uzun.

Pahalı elbiseler,
parfümler,
ışıltılı hayatlar…

Camların arkasında başka bir dünya vardı sanki.
Sıcak.
Temiz.
Gülümseyen insanlar dolu.

Sonra kendi ayakkabılarıma baktım.
Tabanı eskimişti.
Montumun cebinde küçük bir yırtık vardı.

Ama nedense
kendimden utanmadım.

Çünkü insanın fakir olması suç değildir.
Asıl utanç,
başkasının ekmeğine göz dikmektir.

Biz çocukken annem
çayı demli gösterip çok su koyardı içine.
Ekmek bayatlayınca kızartırdı.
Yokluğu oyun gibi saklamaya çalışırdı bizden.

Şimdi düşünüyorum da
en büyük zenginlik belki de buydu:

Kimseyi suçlamadan yaşamak.

Babam bazen gece geç gelirdi eve.
Yorgun olurdu.
Elleri çatlamış.
Omuzları çökmüş.

Ama sofraya oturduğunda
gözlerinde hâlâ bir adamın gururu vardı.

Çünkü alın teriyle yorulan insanlar
geceleri daha rahat uyur.

Bu şehirde çok şey gördüm ben.
Parasını büyütüp ruhunu küçülten adamlar…
Dostunu üç kuruşa satanlar…
Sevgiyi bile hesapla yaşayanlar…

Ve anladım:

Yoksulluk insanı kirletmez.
Açgözlülük kirletir.

Ben hâlâ aynı apartmanda yaşıyorum.
Duvarlar ince.
Kış sert.
Hayat yorucu.

Ama aynaya baktığımda
tanımadığım bir yüz görmüyorum.

İşte insanın elinde kalan son servet budur.

Bir gün hepimiz gideceğiz.
Ne para kalacak,
ne evler,
ne de gösterişli masalar.

Toprağın altında herkes aynı sessizliğe gömülecek.

O gün geldiğinde
cebimde para olmasa da olur.

Yeter ki
vicdanımın elleri temiz kalsın.

Şimdi gece yarısı.
Şehir yavaş yavaş susuyor.
Uzakta bir köpek havlıyor,
üst kattan musluk sesi geliyor.

Ben pencerenin önünde oturmuş
son sigaramı içiyorum.

Camda kendi yansımam var.
Yorgun bir adam.
Eskimiş eller.
Sessiz gözler.

Ama hâlâ dimdik duran bir gurur.

Hayat bana çok şey vermedi.
Bazen sofram boş kaldı.
Bazen sevdiğim insanlar gitti.
Bazen cebimde dönüş parası bile olmadı.

Yine de kimsenin önünde eğilmedim.

Çünkü insanın gerçek zenginliği
cebindekiler değil,
karanlıkta bile kaybetmediği karakteridir.

Bu dünya garip bir yer.
Kötüler çoğu zaman sıcak evlerde uyuyor.
İyi insanlar ise
soğuk odalarda direniyor hayata.

Ama ben şuna inanıyorum:

Tanrı bazen insanı parayla değil,
yoklukla sınar.

Ve bazı insanlar
o sınavdan sessizce geçer.

Babam öldüğünde eski bir ceket bırakmıştı bana.
Cebinde para yoktu.
Ama yıllarca alnının teri vardı üzerinde.

İşte ben o ceketi miras bildim kendime.

Şimdi gençler zengin olmayı hayal ediyor.
Ben ise sadece
adam kalabilmenin ne kadar zor olduğunu düşünüyorum.

Çünkü yoksulluk geçer bazen.
Ama insan bir kez şerefini kaybederse
bir daha kendine dönemiyor.

Belki yarın yine aynı ekmeği bölüşeceğim.
Belki yine üşüyeceğim.
Belki bu şehir beni hiç fark etmeyecek.

Olsun.

Ben hayatın karşısında
kirlenmeden yaşadım.

Ve insanın mezarına götürebileceği
tek servet budur zaten.

“Yoksul Adamın Gururu”

Babam derdi ki:
“İnsan aç kalabilir oğlum…
ama karakterini satarsa bir daha doyamaz.”

O zamanlar anlamazdım.

Şimdi eski bir apartmanın üçüncü katında,
rutubet kokan bu küçük odada
babamın sesini daha iyi duyuyorum.

Cebimde üç bozukluk var.
Masada bayat ekmek.
Sobada yanacak son odun.

Ama yine de
kimsenin kapısında eğmedim başımı.

Çünkü yoksulluk başka şeydir,
onursuzluk başka.

Bu şehirde insanlar
bir tabak sıcak yemek için birbirini satıyor artık.
Dostluklarını,
vicdanlarını,
aşklarını…

Sonra gece olunca aynaya bakamıyorlar.

Ben aç kaldım bazen.
Günlerce aynı ceketi giydim.
Kışın ellerim morardı soğuktan.

Ama haram lokma koymadım ağzıma.

Çünkü insanı ayakta tutan şey
cebindeki para değil,
içindeki haysiyettir.

Geçen gün zengin bir adam gördüm.
Pahalı paltosu vardı.
Parmaklarında altın yüzükler.

Ama gözleri korkuyordu.

İşte o an anladım:
Bazı insanlar yoksul doğar,
bazıları ise ruhen dilenci yaşar.

Annem eski çorapları dikerdi geceleri.
Babam yorgun elleriyle ekmek taşırdı eve.
Biz fakirdik.

Ama sofraya oturduğumuzda
kimse kimseden utanmazdı.

Şimdi herkesin telefonu var,
parlak vitrinleri var,
yalan gülüşleri var.

Ama insanlıkları eksik.

Ben hâlâ eski bir masada oturup
ucuz çay içiyorum geceleri.
Sigaramı yavaşça yakıp
camdan şehre bakıyorum.

Ve içimden sadece şunu geçiriyorum:

Kaybettiklerim için üzgünüm belki…
ama kendimi satmadığım için huzurluyum.

Çünkü bazı insanlar
parayla büyür.

Bazıları ise
acıyla adam olur.

Bir akşam eve yürüyerek dönerken
vitrinlere baktım uzun uzun.

Pahalı elbiseler,
parfümler,
ışıltılı hayatlar…

Camların arkasında başka bir dünya vardı sanki.
Sıcak.
Temiz.
Gülümseyen insanlar dolu.

Sonra kendi ayakkabılarıma baktım.
Tabanı eskimişti.
Montumun cebinde küçük bir yırtık vardı.

Ama nedense
kendimden utanmadım.

Çünkü insanın fakir olması suç değildir.
Asıl utanç,
başkasının ekmeğine göz dikmektir.

Biz çocukken annem
çayı demli gösterip çok su koyardı içine.
Ekmek bayatlayınca kızartırdı.
Yokluğu oyun gibi saklamaya çalışırdı bizden.

Şimdi düşünüyorum da
en büyük zenginlik belki de buydu:

Kimseyi suçlamadan yaşamak.

Babam bazen gece geç gelirdi eve.
Yorgun olurdu.
Elleri çatlamış.
Omuzları çökmüş.

Ama sofraya oturduğunda
gözlerinde hâlâ bir adamın gururu vardı.

Çünkü alın teriyle yorulan insanlar
geceleri daha rahat uyur.

Bu şehirde çok şey gördüm ben.
Parasını büyütüp ruhunu küçülten adamlar…
Dostunu üç kuruşa satanlar…
Sevgiyi bile hesapla yaşayanlar…

Ve anladım:

Yoksulluk insanı kirletmez.
Açgözlülük kirletir.

Ben hâlâ aynı apartmanda yaşıyorum.
Duvarlar ince.
Kış sert.
Hayat yorucu.

Ama aynaya baktığımda
tanımadığım bir yüz görmüyorum.

İşte insanın elinde kalan son servet budur.

Bir gün hepimiz gideceğiz.
Ne para kalacak,
ne evler,
ne de gösterişli masalar.

Toprağın altında herkes aynı sessizliğe gömülecek.

O gün geldiğinde
cebimde para olmasa da olur.

Yeter ki
vicdanımın elleri temiz kalsın.

Şimdi gece yarısı.
Şehir yavaş yavaş susuyor.
Uzakta bir köpek havlıyor,
üst kattan musluk sesi geliyor.

Ben pencerenin önünde oturmuş
son sigaramı içiyorum.

Camda kendi yansımam var.
Yorgun bir adam.
Eskimiş eller.
Sessiz gözler.

Ama hâlâ dimdik duran bir gurur.

Hayat bana çok şey vermedi.
Bazen sofram boş kaldı.
Bazen sevdiğim insanlar gitti.
Bazen cebimde dönüş parası bile olmadı.

Yine de kimsenin önünde eğilmedim.

Çünkü insanın gerçek zenginliği
cebindekiler değil,
karanlıkta bile kaybetmediği karakteridir.

Bu dünya garip bir yer.
Kötüler çoğu zaman sıcak evlerde uyuyor.
İyi insanlar ise
soğuk odalarda direniyor hayata.

Ama ben şuna inanıyorum:

Tanrı bazen insanı parayla değil,
yoklukla sınar.

Ve bazı insanlar
o sınavdan sessizce geçer.

Babam öldüğünde eski bir ceket bırakmıştı bana.
Cebinde para yoktu.
Ama yıllarca alnının teri vardı üzerinde.

İşte ben o ceketi miras bildim kendime.

Şimdi gençler zengin olmayı hayal ediyor.
Ben ise sadece
adam kalabilmenin ne kadar zor olduğunu düşünüyorum.

Çünkü yoksulluk geçer bazen.
Ama insan bir kez şerefini kaybederse
bir daha kendine dönemiyor.

Belki yarın yine aynı ekmeği bölüşeceğim.
Belki yine üşüyeceğim.
Belki bu şehir beni hiç fark etmeyecek.

Olsun.

Ben hayatın karşısında
kirlenmeden yaşadım.

Ve insanın mezarına götürebileceği
tek servet budur zaten.

“Yoksul Adamın Gururu”

Babam derdi ki:
“İnsan aç kalabilir oğlum…
ama karakterini satarsa bir daha doyamaz.”

O zamanlar anlamazdım.

Şimdi eski bir apartmanın üçüncü katında,
rutubet kokan bu küçük odada
babamın sesini daha iyi duyuyorum.

Cebimde üç bozukluk var.
Masada bayat ekmek.
Sobada yanacak son odun.

Ama yine de
kimsenin kapısında eğmedim başımı.

Çünkü yoksulluk başka şeydir,
onursuzluk başka.

Bu şehirde insanlar
bir tabak sıcak yemek için birbirini satıyor artık.
Dostluklarını,
vicdanlarını,
aşklarını…

Sonra gece olunca aynaya bakamıyorlar.

Ben aç kaldım bazen.
Günlerce aynı ceketi giydim.
Kışın ellerim morardı soğuktan.

Ama haram lokma koymadım ağzıma.

Çünkü insanı ayakta tutan şey
cebindeki para değil,
içindeki haysiyettir.

Geçen gün zengin bir adam gördüm.
Pahalı paltosu vardı.
Parmaklarında altın yüzükler.

Ama gözleri korkuyordu.

İşte o an anladım:
Bazı insanlar yoksul doğar,
bazıları ise ruhen dilenci yaşar.

Annem eski çorapları dikerdi geceleri.
Babam yorgun elleriyle ekmek taşırdı eve.
Biz fakirdik.

Ama sofraya oturduğumuzda
kimse kimseden utanmazdı.

Şimdi herkesin telefonu var,
parlak vitrinleri var,
yalan gülüşleri var.

Ama insanlıkları eksik.

Ben hâlâ eski bir masada oturup
ucuz çay içiyorum geceleri.
Sigaramı yavaşça yakıp
camdan şehre bakıyorum.

Ve içimden sadece şunu geçiriyorum:

Kaybettiklerim için üzgünüm belki…
ama kendimi satmadığım için huzurluyum.

Çünkü bazı insanlar
parayla büyür.

Bazıları ise
acıyla adam olur.

Bir akşam eve yürüyerek dönerken
vitrinlere baktım uzun uzun.

Pahalı elbiseler,
parfümler,
ışıltılı hayatlar…

Camların arkasında başka bir dünya vardı sanki.
Sıcak.
Temiz.
Gülümseyen insanlar dolu.

Sonra kendi ayakkabılarıma baktım.
Tabanı eskimişti.
Montumun cebinde küçük bir yırtık vardı.

Ama nedense
kendimden utanmadım.

Çünkü insanın fakir olması suç değildir.
Asıl utanç,
başkasının ekmeğine göz dikmektir.

Biz çocukken annem
çayı demli gösterip çok su koyardı içine.
Ekmek bayatlayınca kızartırdı.
Yokluğu oyun gibi saklamaya çalışırdı bizden.

Şimdi düşünüyorum da
en büyük zenginlik belki de buydu:

Kimseyi suçlamadan yaşamak.

Babam bazen gece geç gelirdi eve.
Yorgun olurdu.
Elleri çatlamış.
Omuzları çökmüş.

Ama sofraya oturduğunda
gözlerinde hâlâ bir adamın gururu vardı.

Çünkü alın teriyle yorulan insanlar
geceleri daha rahat uyur.

Bu şehirde çok şey gördüm ben.
Parasını büyütüp ruhunu küçülten adamlar…
Dostunu üç kuruşa satanlar…
Sevgiyi bile hesapla yaşayanlar…

Ve anladım:

Yoksulluk insanı kirletmez.
Açgözlülük kirletir.

Ben hâlâ aynı apartmanda yaşıyorum.
Duvarlar ince.
Kış sert.
Hayat yorucu.

Ama aynaya baktığımda
tanımadığım bir yüz görmüyorum.

İşte insanın elinde kalan son servet budur.

Bir gün hepimiz gideceğiz.
Ne para kalacak,
ne evler,
ne de gösterişli masalar.

Toprağın altında herkes aynı sessizliğe gömülecek.

O gün geldiğinde
cebimde para olmasa da olur.

Yeter ki
vicdanımın elleri temiz kalsın.

Şimdi gece yarısı.
Şehir yavaş yavaş susuyor.
Uzakta bir köpek havlıyor,
üst kattan musluk sesi geliyor.

Ben pencerenin önünde oturmuş
son sigaramı içiyorum.

Camda kendi yansımam var.
Yorgun bir adam.
Eskimiş eller.
Sessiz gözler.

Ama hâlâ dimdik duran bir gurur.

Hayat bana çok şey vermedi.
Bazen sofram boş kaldı.
Bazen sevdiğim insanlar gitti.
Bazen cebimde dönüş parası bile olmadı.

Yine de kimsenin önünde eğilmedim.

Çünkü insanın gerçek zenginliği
cebindekiler değil,
karanlıkta bile kaybetmediği karakteridir.

Bu dünya garip bir yer.
Kötüler çoğu zaman sıcak evlerde uyuyor.
İyi insanlar ise
soğuk odalarda direniyor hayata.

Ama ben şuna inanıyorum:

Tanrı bazen insanı parayla değil,
yoklukla sınar.

Ve bazı insanlar
o sınavdan sessizce geçer.

Babam öldüğünde eski bir ceket bırakmıştı bana.
Cebinde para yoktu.
Ama yıllarca alnının teri vardı üzerinde.

İşte ben o ceketi miras bildim kendime.

Şimdi gençler zengin olmayı hayal ediyor.
Ben ise sadece
adam kalabilmenin ne kadar zor olduğunu düşünüyorum.

Çünkü yoksulluk geçer bazen.
Ama insan bir kez şerefini kaybederse
bir daha kendine dönemiyor.

Belki yarın yine aynı ekmeği bölüşeceğim.
Belki yine üşüyeceğim.
Belki bu şehir beni hiç fark etmeyecek.

Olsun.

Ben hayatın karşısında
kirlenmeden yaşadım.

Ve insanın mezarına götürebileceği
tek servet budur zaten.

Kasabada kış erken başlardı.

Rüzgâr önce denizden gelir,
sonra insanların içine yerleşirdi.

Yaşlı kadın,
o sabah yine erkenden uyandı.

Çünkü yıllardır
uyku ona tam uğramıyordu artık.

Sobanın içinde dün geceden kalmış kül vardı.
Evin duvarları nem kokuyordu.
Pencerenin kenarında
yarısı kurumuş sardunyalar bekliyordu sessizce.

Kadın,
ellerini dizlerine koyup uzun süre oturdu.

Bazı sabahlar insan
güne başlamaz aslında.

Sadece devam eder.

Yan odada torunlarının nefesi duyuluyordu.
Kızı çoktan kalkmıştı.

Eski dikiş makinesinin sesi
evin içinden ağır ağır geçiyordu.

Tak…
tak…
tak…

Sanki ev değil de
yıllardır yorulan bir kalp çalışıyordu.

Kadın pencereye yürüdü sonra.

Deniz uzakta kararmıştı yine.

O denizi hiç affetmedi.

Ama terk de edemedi.

Çünkü insan
en büyük acısına bazen
alışmak zorunda kalırdı.

Kocasını düşündü.

Gençliğini.
Sesini.
Akşam eve girerken kapıyı iki kez vurmasını.

Sonra çocuklarını.

Birinin saçları güneşte sararırdı.
Diğeri hep üşürdü biraz.

İnsan yıllar geçince
yüzleri unutur sanırlar.

Oysa anne dediğin
ölmüş çocuğun kirpiklerini bile unutmaz.

Mutfaktaki rafta
çatlamış bir bardak duruyordu hâlâ.

Kimse atmamıştı.

Çünkü bu evde
kırık şeyler hemen çöpe gitmezdi.

Belki insanlar da ondandı;
ne kadar kırılırlarsa kırılsınlar
bir köşede tutuluyorlardı hâlâ.

Kadın ağır ağır sandığı çıkardı yatağın altından.

Sandık eskiydi.
Demiri pas tutmuştu.

Ama içindekiler
zamandan daha ağırdı.

Mektupları eline aldı.

Bazılarının mürekkebi akmıştı.
Bazıları deniz kokuyordu hâlâ.

İlk mektubu açtı.

“Bugün pazarda balık çok ucuzdu.
Sen olsan kızardın buna.
‘Deniz insanı doyurur ama küçültmez,’ derdin hep.”

Kadın gülümsedi biraz.

İnsan bazen
yalnızca bir cümleye sarılarak yaşardı.

Dışarıda yağmur başlamıştı.

Kasabanın sokakları çamura dönüyor,
eski tekneler kıyıda sallanıyordu.

Torunlardan küçüğü uyandı sonra.

Çıplak ayaklarla geldi mutfağa.

“Nine,” dedi,
“Dedem yüzmeyi biliyor muydu?”

Kadının elleri durdu.

İnsan bazı sorulara
elli yıl geçse de hazırlanamazdı.

Çocuk masumca bekledi cevabı.

Kadın başını denize çevirdi.

“Denizi herkesten iyi bilirdi,” dedi kısık sesle.

Sonra içinden ekledi:

“Bazı insanlar
tam da en iyi bildikleri yerde kaybolur.”

Akşam olduğunda
elektrikler kesildi yine.

Ev karanlığa gömüldü.

Kızı mum yaktı.
Torunlar birbirine sokuldu.

Kadın ise sessizce
kapıya baktı uzun uzun.

Sanki biri gelecekmiş gibi.

Sanki yıllar
yanlış anlaşılmış gibi.

Çünkü bazı bekleyişler
ölümden bile uzun sürerdi.

Gece ilerledi.

Rüzgâr çatıyı dövüyordu.
Deniz uzakta uğulduyordu.

Kadın son mektubu açtı.

Kâğıt titriyordu ellerinde.

Şöyle yazıyordu:

“Eğer bir gün dönemezsem
çocuklara denizi kötü anlatma.
İnsan bazen
ekmeğini sevdiği şeyde kaybeder.”

Kadın gözlerini kapadı.

Uzun süre konuşmadı kimse.

Sonra sobanın içindeki son köz söndü.

Ev karardı.

Ve yaşlı kadın
o gece bir kez daha anladı ki;

Bazı insanlar toprağa gömülmez.

Bazıları
bir ömür boyunca
dalgaların içinde eksik kalır.

Gece ilerledikçe
kasaba küçülüyordu sanki.

Sokak lambaları
yağmurun içinde titriyor,
köpek sesleri uzaktan gelip
denize karışıyordu.

Yaşlı kadın
sobanın başında unutulmuş bir gölge gibi oturuyordu.

Torunları uyumuştu.
Kızı pencerenin önünde sessizce örgü örüyordu.

İkisinin arasında
konuşulmayan yıllar vardı.

Çünkü aynı evde yaşayan insanlar bile
bazı acıları birbirinden saklardı.

Kadın ellerine baktı uzun uzun.

Parmakları incelmişti.
Damarları belirginleşmişti.

Bir zamanlar
çocuk saçlarını tarayan ellerdi onlar.
Balık ağı diken.
Ekmek yoğuran.
Kapı bekleyen eller.

Şimdi yalnızca
hatıraları taşımaya yarıyordu.

Dışarıda deniz kabarmıştı yine.

Kadın denizin sesini duyunca
hep aynı günü hatırlardı.

Limanın telaşını.
Koşan insanları.
Kırılan duaları.

Ve kıyıya dönmeyen tekneyi.

İnsan bazen
bir anın içinde yaşlanırdı.

Kızı sessizliği bozdu sonra.

“Anne,” dedi yavaşça,
“Artık onları öldü kabul etsen…”

Kadın başını kaldırmadı.

Çünkü bazı kadınlar
mezar taşı olmayan insanlara
ölü diyemezdi.

Uzun bir sessizlik oldu.

Sobadaki odun çöktü.

Ev hafifçe ürperdi.

Kadın kalktı sonra.
Eski pencereyi açtı.

Rüzgâr içeri doldu.
Perdeler savruldu.
Denizin tuzu eve yayıldı.

Kadın gözlerini karanlığa dikti.

Sanki dalgaların arasından
bir ses duyacakmış gibi.

Sonra çok yavaş konuştu:

“İnsan beklemekten vazgeçerse
geriye ne kalır?”

Kızı cevap veremedi.

Çünkü bazı soruların
cevabı yoktu.

Sadece ömrü vardı.

Yaşlı kadın
ceketini omzuna aldı.

Kapının önüne çıktı.

Kasaba uyuyordu.
Deniz uyumuyordu.

Ay ışığı
ıslak taş sokakların üzerine düşüyordu.

Kadın limana kadar yürüdü.

Her adımında
geçmiş biraz daha ağırlaşıyordu sanki.

Eski tekneler kıyıda sallanıyordu.
Halatlar rüzgârla geriliyordu.

Bir tekne gördü sonra.

Paslı.
Sessiz.
Yorgun.

Kocasının teknesine benziyordu biraz.

Elini uzatıp tahtasına dokundu.

Ve ilk kez
yıllardır içinde tuttuğu şeyi fısıldadı:

“Ben sizi beklemekten hiç vazgeçmedim.”

Deniz cevap vermedi.

Zaten deniz
aldığı şeyleri geri verirken bile konuşmazdı.

Kadın gözlerini kapadı.

Bir anlığına
çocuklarının sesini duyduğunu sandı.

Kahkahalarını.
Koşuşlarını.
“Anne!” diye bağırışlarını…

Sonra rüzgâr geçti.

Ve dünya yeniden sessizleşti.

İnsan bazı sesleri
yalnızca özlediğinde duyardı.

Kadın ağır ağır eve döndü.

Kapıyı açınca
kızı uyuyakalmıştı sandalyede.

Torunlardan küçüğü
annesinin dizine sarılmıştı.

Kadın onları uzun süre izledi.

Sonra battaniyeyi çocukların üzerine örttü.

Çünkü hayat
en kırılmış insanlara bile
birilerini sevmeye devam ettirirdi.

Sabaha karşı
ezan sesi duyuldu uzaktan.

Gökyüzü yavaşça ağardı.

Kadın pencerenin önünde
uyuyakaldı sonunda.

Avuçlarının içinde
yine o eski mektup vardı.

Ve deniz,
yıllardır yaptığı gibi,
uzakta sessizce yaşamaya devam ediyordu.

Seni görmek gibi bir derdim yok artık kadın.
Çünkü bu şehirde
insan sevdiğine kavuşmaktan çok
onu kaybetmeye hazırlanıyor.

Varşova sert bir şehir.
Aşkı bile yumruk gibi yaşıyor insanlar burada.

Bir fabrikanın önünde bekleyen işçileri gördüm geçen gün.
Yüzleri kül rengiydi.
Ceplerinde son sigara,
içlerinde yıllardır biriken öfke vardı.

Ve ben düşündüm:
Nasıl sevsin insan
bu kadar adaletsiz bir dünyada korkmadan?

Senin ellerini tutmak istedim bazen.
Ama aynı anda
bir çocuğun aç uyuduğunu düşündüm.
Bir işçinin makine altında ezildiğini.
Bir annenin oğlunu savaşa gönderdiğini.

İşte aşk tam orada kavga etmeye başladı içimde.

Çünkü bazı adamlar
yalnız bir kadına değil,
bütün çürümüş düzene öfkelenerek sever.

Sen bana gülümsüyordun mesela.
Ben ise senin gözlerinde
yalnız aşkı değil,
yenilmiş bir halkın yorgunluğunu görüyordum.

Varşova gecelerinde
tramvay sesleri bile sert gelir kulağa.
İnsanlar hızlı yürür.
Kimse kimsenin yüzüne uzun bakmaz.

Çünkü herkesin içinde
sakladığı bir savaş vardır.

Ben seni sevdim kadın.
Ama çiçekli şiirlerle değil.
Kavgayla sevdim.
Öfkeyle.
Yoksul bir işçinin ekmeğini savunur gibi.

Ve bazen düşündüm:
Eğer seni gerçekten görsem
belki sevgimden değil,
bu dünyanın kirine rağmen
hâlâ seni temiz tutmak istemekten ölürdüm.

Görmesem…
işte o daha kötü olurdu.

Çünkü insan
bazı yüzleri görmeden yaşayamıyor.
Tıpkı bazı halkların
adaletsizliğe alışamaması gibi.

Bir gece Vistül kıyısında yürüdüm yalnız.
Kar yağıyordu.
Ellerim ceplerimdeydi.
İçimde hem seni öpmek isteyen bir adam
hem de dünyayı yakmak isteyen bir öfke vardı.

Polonya şiiri biraz böyledir kadın.
Aşkı bile yaralıdır.
Sevdiği kadına sarılırken bile
uzakta siren sesi duyar.

Ve ben şimdi biliyorum:

Seni sevmek
yalnız bir kalp meselesi değildi.
Bu çürümüş dünyaya karşı
hâlâ güzel bir şeyin mümkün olduğuna inanma kavgasıydı.

Eğer bir gün yeniden karşılaşırsak
belki sana hiçbir şey söylemem.

Ama gözlerime dikkat et kadın.

Orada
hem seni delice seven bir adamı,
hem de bu dünyayla hâlâ kavga eden
yorgun bir ruhu göreceksin.

Sonra şehir daha da sertleşti kadın.

Gazeteler yalan bastı sabahları.
Patronlar daha zengin oldu.
İşçiler daha sessiz.
Ve insanlar
ekmek kuyruğunda bile birbirine yabancılaştı.

Ben ise
seni düşünürken bile öfkeleniyordum artık.

Çünkü aşk
yalnız iki insanın meselesi değil bazen.
İnsanın yaşadığı çağa ettiği bir isyandır aynı zamanda.

Bir gece eski bir meyhanede oturdum.
Duvarlarda nem vardı.
Masalarda ucuz votka şişeleri.
Bir adam ağlıyordu köşede sessizce.
Kimse dönüp bakmıyordu.

Çünkü bu çağ
başkasının acısına alışmış insanlarla dolu kadın.

Ve ben korkuyordum.
Bir gün bizim de
böyle taşlaşmış insanlara dönüşmemizden.

Sen bana “gitme” der gibi bakıyordun bazen.
Ben ise kalırsam
daha çok kırılacağını biliyordum.

Çünkü dünyayı değiştiremeyen adamlar
en çok sevdiği kadının yanında yoruluyor sonunda.

Varşova’nın arka sokaklarında yürüdük bir gece.
Kar kirlenmişti kaldırımlarda.
Sokak lambaları titriyordu.

Sen koluma girdin sessizce.
Ben içimden
“işte bütün devrimler bunun için olmalı” dedim.

İnsan sevdiği kadının
korkmadan yürüyebildiği bir dünya için savaşmalı.

Ama dünya kirliydi kadın.
Çok kirli.

Bir çocuğun üşüdüğü yerde
aşk bile eksik kalıyordu bazen.

Ve ben seni severken
aynı anda bütün insanlığa kırılıyordum.

Çünkü senin saçlarına dokunmak isterken bile
uzakta bir fabrikanın sireni giriyordu içime.
Bir annenin ağlayışı.
Bir işçinin nasırlı elleri.
Bir gencin vurulmuş bedeni.

Polonya şiiri tam burada kanar işte.
Aşkın tam ortasında
dünyanın acısı oturur.

Sen bana sarıldığında bile
ben içimde kavga etmeye devam ediyordum.

Bir yanım
seni alıp uzak bir kasabaya kaçmak istiyordu.
Diğer yanım
meydanlarda bağırmak,
duvarlara hakikati yazmak,
bu çürümüş düzenin boğazına yapışmak.

Ve şimdi anlıyorum kadın…

Ben seni
yalnız bir kadın olduğun için sevmedim.

Seni,
bu karanlık dünyada
hâlâ insan kalabildiğin için sevdim.

Çünkü bazı insanlar güzeldir.
Bazılarıysa
bütün çirkinliğe rağmen vicdanını koruduğu için unutulmaz olur.

Bir sabah uyandım kadın,
şehir griydi yine.
Fabrikaların bacası tüterken
işçiler aynı yorgunlukla yürüyordu sokaklarda.
Ve ben ilk kez
bu düzenin insanı yavaş yavaş öldürdüğünü açıkça gördüm.

Önce hayallerini alıyorlar elinden.
Sonra öfkeni.
En sonunda da
sevme biçimini değiştiriyorlar insanın.

Ben sana artık eskisi gibi bakamıyordum.
Çünkü gözlerinin içinde bile
bu çağın yorgunluğu vardı.

Bir akşam meydanda insanlar toplandı.
Polis barikatları.
Bağıran kalabalık.
Havada gaz kokusu.

Sen elimden tuttun sıkıca.
Korkuyordun belki.
Ama bırakmadın beni.

İşte o an anladım kadın:
Gerçek aşk
yalnız öpüşmek değildir.
Aynı korkunun içinde
birbirinin elini bırakmamaktır.

Bir taş düştü sonra yere.
Camlar kırıldı.
Bir genç vuruldu köşe başında.

Şehir yine sustu.

Çünkü dünya
adaletsizliğe alışınca
ölümler sıradanlaşıyor.

Ben öfkemden titriyordum.
Sen yüzüme baktın uzun uzun.

Ve sessizce şunu söyledin:
“İnsan yalnız nefret ederek yaşayamaz.”

O cümle
bir kurşun gibi kaldı içimde.

Çünkü haklıydın kadın.
Kavga gerekiyordu belki
ama insan yalnız öfkeyle ayakta kalamıyordu.
Bir yerlerde
hâlâ sevgi kalmalıydı.

Yoksa biz de
karşımızdakilere benzeyecektik sonunda.

Gece ilerledi.
Varşova’nın üstüne kar yağdı yeniden.
Meydan boşaldı.
Sokaklarda yalnız siren sesi kaldı.

Biz yürüdük sessizce.
Sen başını omzuma yasladın.
Ben ilk kez
bütün dünyanın yükünü birkaç saniyeliğine unuttum.

Ve düşündüm:

Belki devrim dediğimiz şey
yalnız rejimleri değiştirmek değildir.

Belki asıl devrim,
bu kadar kirli bir çağda
bir insanı hâlâ temiz sevebilmektir.

Şimdi yıllar geçse bile kadın,
hangi kalabalığa karışsam
senin o geceki gözlerin geliyor aklıma.

Hem kırılmış,
hem cesur,
hem de hâlâ inanmaktan vazgeçmemiş.

Ve ben o günden sonra
şunu öğrendim:

Bazı aşklar
yalnız kalpte başlamaz.
Bir halkın acısından,
bir şehrin öfkesinden,
bir adamın adalet arayışından doğar.

İşte ben seni
tam da böyle sevdim kadın.
Kavgayla.
Yarayla.
Ve dünyaya rağmen hâlâ insan kalmaya çalışan
son tarafımla.

Sonra kavga büyüdü içimde kadın.

Sokaklarda değil yalnız,
kendi ruhumun içinde de çatışıyordum artık.

Bir yanım
seni alıp uzak bir yere gitmek istiyordu.
Sessiz bir kasabaya.
Küçük bir eve.
Penceresinde sardunyalar olan bir hayata.

Diğer yanım ise
her sabah gazeteleri yumruklamak istiyordu.
Çünkü dünya hâlâ aynı pislikte dönüyordu.
Çocuklar açtı.
İşçiler eziliyordu.
Ve insanlar
alıştıkları için susuyordu.

Ben en çok buna öfkeleniyordum kadın:
İnsanların alışmasına.

Çünkü alışmak
bazen ihanetten daha ağır geliyor bana.

Gece olunca aynaya bakıyordum uzun uzun.
Gözlerimin altında karanlık büyüyordu.
Sigaralar çoğalmıştı.
Uykular azalmış.

Ve sen diyordun ki:
“Kendini bu kadar tüketme.”

Nasıl anlatılırdı sana…
Ben yalnız kendim için yorulmuyordum.
Bu çağın bütün çürümesi
omzuma yüklenmiş gibiydi.

Bir işçinin suskunluğu,
bir annenin kaybı,
bir çocuğun korkusu…
hepsi gelip içimde oturuyordu geceleri.

Sonra sana bakıyordum.
Sessizce kitap okurken mesela.
Saçların yüzüne düşüyordu.
Dışarıda kar yağıyordu.

Ve içimdeki bütün öfke
birkaç saniyeliğine duruyordu.

İşte en büyük kavga buydu belki kadın.

Bir insanın
hem dünyadan nefret edip
hem de bir insanı böylesine sevebilmesi.

Çünkü sen benim içimde
iki ayrı adam uyandırdın.

Biri meydanlarda bağırmak isteyen,
yumruğunu havaya kaldıran,
bu düzeni parçalamak isteyen adamdı.

Diğeri ise
yalnızca senin dizine başını koyup
bir gece olsun huzurla uyumak isteyen yorgun bir çocuk.

Ve ben hangisinin gerçek ben olduğuna
uzun süre karar veremedim.

Bazen korktum da.
Ya kavga eden tarafım
seni de kırarsa diye.
Ya bu dünyanın sertliği
beni sevgiyi taşıyamayacak kadar taşlaştırırsa diye.

Çünkü insan sürekli savaşınca kadın,
bir süre sonra
sarılmayı bile unutuyor.

Bir gece sana bağırdım hatırlıyor musun?
Sebepsiz yere.
Aslında sana değil,
hayata öfkeliydim.

Sen sustun sadece.
Gözlerin doldu.

İşte o an
kendimden utandım.

Çünkü insan
en çok sevdiği kişiyi yaralayınca
kendi karanlığını görüyor.

O gece Varşova’nın sokaklarında sabaha kadar yürüdüm.
Kar dizlerime kadar çıkıyordu.
Ellerim buz kesmişti.

Ve ilk kez şunu düşündüm:

Belki de en zor devrim
dünyayı değiştirmek değil,
kendi içindeki öfkeye yenilmeden insan kalabilmekti.

Sabaha karşı sana döndüm.
Kapıyı sessizce açtın.
Hiçbir şey sormadın.

Sadece sarıldın bana.

İşte o an kadın…
bütün kavgaların ortasında
insanı hayatta tutan tek şeyin
hâlâ sevilebilmek olduğunu anladım.

Sonra günler geçti kadın.
Ama insanın içindeki savaş
takvimle bitmiyor.

Sabahları yüzümü yıkıyordum,
kahve içiyordum,
insanların arasına karışıyordum.
Ama içimde hâlâ
iki ayrı dünya çarpışıyordu sessizce.

Bir tarafta sen vardın.
Saçlarına sinmiş kahve kokusu,
gözlerinde taşıdığın yorgun umut,
ellerinin sıcaklığı.

Diğer tarafta ise
bu kirli çağın hiç dinmeyen uğultusu.

Patronlar televizyonlarda gülümsüyordu.
Çocuklar sokakta üşüyordu.
İnsanlar birbirini ezerek yükseliyordu.

Ve ben her gün
biraz daha sertleşiyordum sanki.

Korkuyordum bundan kadın.

Çünkü insanın kalbi
çok fazla öfke taşıyınca
sevdiği şeyleri de kırmaya başlıyor.

Bir gece bana baktın uzun uzun.
“Sen artık hep düşünüyorsun,” dedin.

Haklıydın.

Ben yaşamıyordum artık.
Kendi zihnimde mahkûm gibiydim.
Her şeyi sorguluyordum.
Aşkı.
İnsanlığı.
Kendimi.

Ve en çok da şunu:
Bir insan hem iyi kalıp
hem bu dünyada nasıl ayakta durabilir?

Çünkü iyilik burada
ezilenlerin üstüne bırakılmış eski bir palto gibiydi.
Herkes sırtından çıkarıp atıyordu zamanı gelince.

Ama sen…
Sen hâlâ küçük şeylere inanıyordun kadın.

Bir çocuğun gülümsemesine.
Yağmurdan sonra açan gökyüzüne.
Bir insanın gerçekten değişebileceğine.

Ben ise her geçen gün
daha az inanıyordum her şeye.

Ve işte bu yüzden
kendimle kavga ediyordum geceleri.

Çünkü senin gözlerinde yaşamak isteyen adamla,
dünyadan nefret eden adam
aynı bedenin içinde boğuşuyordu.

Bir gece aynaya baktım uzun uzun.
Yüzüm sertleşmişti.
Babama benziyordum biraz.
Yorgun, suskun
ve yıllardır uyumamış gibi.

Sonra düşündüm:
Ya bir gün tamamen taşlaşırsam?
Ya seni severken bile
bir şey hissedemez hale gelirsem?

İnsan bazen
kendinden korkuyor kadın.

Özellikle de
içindeki karanlığın büyüdüğünü görünce.

O gece sen uyurken
yanına oturdum sessizce.
Yüzüne baktım uzun uzun.

Ve ilk kez
şunu itiraf ettim kendime:

Ben dünyayı kurtaramazdım belki.
Ama seni kırarsam
içimde kalan son insan tarafı da ölecekti.

İşte o an
kavgam değişti kadın.

Artık yalnız düzene değil,
kendi içimde büyüyen karanlığa karşı da savaşıyordum.

Çünkü insan bazen
bir ülkeye,
bir sisteme,
bir çağa değil…
en çok kendi ruhundaki çürümeye yeniliyor.

Bir süre sonra
uyumamaya başladım kadın.

Gece olunca
Varşova’nın sesi büyüyordu içimde.
Uzaktan geçen tramvaylar,
sirenler,
sarhoşların bağırışı,
ve duvar diplerinde sessizce çöken insanlar…

Hepsi gelip
yatağımın kenarına oturuyordu sanki.

Sen uyurken
ben tavana bakıyordum saatlerce.

Çünkü insan
dışarıdaki karanlıktan çok
içindekinden korkuyor bir yerden sonra.

Bir gece pencereyi açtım.
Kar yağıyordu yine.
Şehir beyaza bürünmüştü
ama hiçbir şey temiz görünmüyordu gözüme.

Ve düşündüm:

Belki sorun dünya değildi yalnızca.
Belki insan
bir süre sonra
kendi öfkesine bağımlı hale geliyordu.

Çünkü kavga etmek
bazen yaşamaktan daha kolay geliyor.

Birine sarılmak yerine bağırmak,
sevmek yerine küçümsemek,
umut etmek yerine nefret etmek…

Bunlar daha kolaydı kadın.
Daha güvenli.

Çünkü umut kırılırdı.
Aşk terk ederdi.
Ama öfke…
öfke insanı hiç yalnız bırakmazdı.

İşte tam burada kaybolmaya başladım ben.

Sen bir gün yüzüme bakıp
“Artık gözlerin değişti,” dedin.

Haklıydın.

İçimde sürekli konuşan bir adam vardı artık.
Her şeyi sorgulayan,
kimseye güvenmeyen,
hatta bazen seni bile kendinden uzaklaştırmak isteyen biri.

Çünkü insan
çok yara alınca
kendini sevilmeye layık görmemeye başlıyor.

Ben de seni iterken
aslında kendimden kaçıyordum kadın.

Bir akşam tartıştık yine.
Sen ağladın.
Ben sustum.

Çünkü bazı erkekler
üzgün olduğunu söyleyemez.
Öfkelenir sadece.

Ama o gece
sen kapıyı çarpıp gidince
evin içindeki sessizlik beni boğdu.

İlk kez
kendi sesimden korktum.

Aynaya baktım.
Yüzüm karanlıktı.
Babamın yıllarca taşıdığı o yenilmiş ifade
yavaş yavaş bana geçmişti.

Ve anladım:

İnsan bazen
dünyaya benzeye benzeye çürüyor.

Karşı çıktığı şeye dönüşüyor fark etmeden.

İşte o an
ellerim titredi kadın.

Çünkü seni kaybetmekten çok,
seni severken bile
insanlığımı kaybetmekten korkuyordum artık.

Sabaha kadar sokaklarda yürüdüm yine.
Kar ayakkabılarımın içine doldu.
Bir köprüde durup nehre baktım uzun uzun.

Vistül karanlıktı.
Tıpkı içim gibi.

Ve ilk kez
kendime şu soruyu sordum:

“Eğer bütün kavgaların sonunda
sevme yeteneğini kaybediyorsan…
gerçekten kazanmış sayılır mısın?”

Cebimde ucuz bir votka vardı kadın.
Ellerim soğuktan çatlamıştı.
Varşova sabaha karşı
yenilmiş bir boksör gibi sessizdi.

Ben köprünün üstünde durmuş
nehre bakıyordum uzun uzun.

İnsan bazen
ölmek istemiyor aslında.
Sadece içindeki gürültü dinsin istiyor.

Votkadan bir yudum aldım.
Boğazım yandı.
Ama içimdeki karanlık
hiç azalmadı.

Çünkü bazı acılar
alkolle uyuşmuyor.
Daha da büyüyor gecenin içinde.

Senin sesin geldi sonra aklıma.
“Bu kadar kendini tüketme,” deyişin.

Gülümsedim acı acı.

Nasıl anlatılırdı sana kadın…
Ben yalnız yaşadıklarımdan yorulmamıştım.
İnsanlardan yorulmuştum.
Yalanlardan.
Suskunluklardan.
Herkesin birbirinin üstüne basarak yükselmesinden.

Ve en çok da
kendi içimde büyüyen o sert adamdan.

Bir sigara yaktım sonra.
Rüzgâr yüzüme vuruyordu.
Şehir uzakta sarı ışıklarla titriyordu.

Ve o an
ilk kez kendime dürüst oldum:

Ben dünyayı değiştiremedim kadın.
Ama dünya da
beni tamamen kendine benzetemedi henüz.

Çünkü hâlâ seni düşününce
içimde bir yer sızlıyordu.

Hâlâ bir çocuğun ağlaması
gece uykumu kaçırıyordu.
Hâlâ bazı şarkılar
beni gençliğime götürüyordu.

Demek ki tamamen ölmemiştim.

Votka şişesini cebime geri koydum.
Gökyüzüne baktım.
Kar yeniden başlamıştı.

Ve ben o gece
şunu öğrendim kadın:

İnsan bazen
hayata tutunmayı büyük umutlarla değil,
içinde kalan küçücük bir merhamet kırıntısıyla başarıyor.

Belki devrim olmadı.
Belki dünya değişmedi.
Belki biz bile
birbirimizi tam kurtaramadık.

Ama bütün bu karanlığın içinde
birbirimize zarar vermemeye çalıştık ya…

İşte belki de
gerçek aşk buydu.

Sabah yaklaşırken
cebindeki votka ısınmıştı biraz.
Ama insanın içindeki kış
ceple taşınmıyordu kadın.

Köprüden yürüyüp aşağı indim.
Ayakkabılarım su çekmişti.
Sokak lambaları titriyordu hâlâ.
Bir evsiz adam kartonların üstünde uyuyordu.
Yanından geçerken
kendime baktım sanki.

Çünkü bazı insanlar
evsiz kalmadan önce
içinde yuvasını kaybediyor.

Bir büfeden sigara aldım sonra.
Kasadaki çocuk yorgundu.
Gözleri uykusuzdu.
Belki benim yaşımdaydı
ama yüzünde elli yıllık bir hayat vardı.

Varşova böyle yapıyor insana kadın.
İnsanları genç yaşta eskiltiyor.

Sigarayı yaktım.
Duman göğe yükseldi.
Ve ben yine seni düşündüm.

Çünkü insan
dünyadan ne kadar nefret ederse etsin
gece sonunda dönüp dolaşıp
sevdiği kişiye sığınıyor içinde.

Bir ara cebimdeki votkayı çıkarıp
nehre fırlatmayı düşündüm.
Sonra vazgeçtim.

Çünkü mesele şişe değildi zaten.
İnsan bazen
kendinden kaçmak için içiyor.
Ve insan
kendi içinden kaçamıyor.

O an senin o eski cümlen geldi aklıma:
“İçindeki karanlığı büyütme.”

Geç kalmış bir nasihat gibi çarptı yüzüme.

Çünkü ben yıllarca
öfkeyi güç sandım kadın.
Sert olmayı ayakta kalmak sandım.
Kimseye ihtiyaç duymamayı özgürlük sandım.

Oysa insan
yalnız kaldıkça çürüyormuş yavaş yavaş.

Ve şimdi burada,
kar altında yürürken
ilk kez kendime acıdım biraz.

Çünkü içimde hâlâ
sarılmak isteyen bir taraf vardı.
Hâlâ sevilmek isteyen.
Hâlâ çocuk kalmış küçücük bir yer.

Ama dünya
erkeklere bunu saklamayı öğretiyor.

“Güçlü ol,” diyor.
“Sus,” diyor.
“Yıkılma.”

Sonra herkes
kendi içinde sessizce dağılıyor.

Ben de dağılıyordum kadın.
Ama ilk kez
toparlanmak istedim o gece.

Senin için mi?
Belki biraz.

Ama en çok
kendimi tamamen kaybetmemek için.

Çünkü anladım ki;
bir insan
ne kadar haklı olursa olsun,
eğer sevgiyi kaybediyorsa
içindeki bütün devrimler anlamsızlaşıyor.

Sabah oldu sonra.
Gökyüzü griye döndü.
İlk tramvay geçti raylardan.

Ben cebimde votka,
gözlerimde uykusuzluk
ve içimde hâlâ bitmemiş bir kavga ile
şehrin içine karıştım yeniden.

Ama bu kez
yalnız dünyayla değil,
kendimi insan tutabilmek için de savaşıyordum.

Cebimde yarım votka,
üstümde gece kokusu,
içimde yıllardır dinmeyen bir kavga kaldı yalnızca.

Varşova sabahı ağır ağır doğuyor.
Kar kirlenmiş kaldırımlarda eriyor.
İşçiler yine otobüs duraklarında bekliyor.
Hayat,
sanki hiçbir şey olmamış gibi devam ediyor.

Ama ben biliyorum.

İnsan bazı gecelerden sonra
aynı biri olarak uyanmıyor.

O köprüde dururken
elimde sigara,
ceplerimde soğuk,
ilk kez kendimi açık açık gördüm kadın.

Öfkemi.
Kibirimi.
Yorgunluğumu.
Ve sevgiyi kaybetmekten duyduğum o büyük korkuyu.

Çünkü insan
dünyayla kavga ederken
bir gün dönüp aynada
kendi düşmanına dönüşebiliyor.

Ben tam oradaydım işte.
Karanlığın kıyısında.

Sonra seni düşündüm.
Bir kafede gülüşünü.
Sessizce kitap okuyuşunu.
Kavga ettiğimiz geceden sonra bile
beni sarılışını.

Ve anladım kadın…

Bu dünyada hâlâ sevgi gösterebilen insanlar varsa
her şey tamamen bitmemiş demektir.

Belki devrim olmadı.
Belki adalet gelmedi.
Belki biz bile
birbirimizi kurtaramadık.

Ama ben senin yanında
taşlaşmamayı öğrendim.

İşte bütün mesele buydu belki.

Çünkü bu çağ
insanı yavaş yavaş demire çeviriyor.
Sert.
Soğuk.
Duygusuz.

Ve sen
benim içimde kalan son insan tarafını korudun kadın.

Şimdi sabah tamamen oldu.
İlk tramvay geçti önümden.
Şehir yeniden insanlarla doluyor.

Ben ceketimin cebine ellerimi sokup
kalabalığın içine karışıyorum.

Ama bu kez
yalnız öfkemle değil,
içimde senden kalan küçücük bir ışıkla yürüyorum.

Ve eğer bir gün
bu şehir beni tamamen tüketirse bile,
son anda aklıma sen geleceksin.

Kar altında duran o kadın.
Gözlerinde hem aşkı
hem dünyanın bütün yorgunluğunu taşıyan o kadın.

Çünkü bazı insanlar
hayatımıza gelip gitmez sadece.

İçimizdeki karanlığa karşı
son direnişimiz olur.

Ve artık hiçbir şey söylemeyeceğim kadın.

Çünkü bazı hikâyeler
fazla konuşulunca eksiliyor.

Varşova çoktan sabaha karıştı.
Kar eridi.
Votka bitti.
Sigaralar kül oldu.

Ama insanın içinde
geçmeyen şeyler var.

Sen mesela…
Bir şehir gibi kaldın bende.
Soğuk ama unutulmayan.
Yorgun ama hâlâ yaşayan.

Ben artık eskisi kadar öfkeli değilim belki.
Sadece daha sessizim.

Çünkü insan
en büyük kavgalarını bağırarak değil,
susarak taşıyor zamanla.

Şimdi dönüp baktığımda
ne devrimler görüyorum ilk önce
ne kaybedilen savaşlar.

Seni görüyorum.

Kar altında yürüyen bir kadını.
Gözlerinde kırılmış bir çağın hüznüyle
yine de sevmekten vazgeçmeyen bir kadını.

Ve kendimi görüyorum sonra.
Cebinde ucuz votka taşıyan,
geceleri kendisiyle kavga eden
yorgun bir adamı.

Biz belki dünyayı değiştiremedik kadın.
Ama birbirimizin içinde
tamamen çürümemeyi başardık.

İnsan için bazen
en büyük zafer budur.

Şimdi şehir kalabalıklaşıyor.
Tramvaylar geçiyor.
İnsanlar birbirine çarpıp gidiyor yine.

Ve ben
o köprünün üstünde bıraktığım adamla
yavaş yavaş vedalaşıyorum.

Çünkü sonunda anladım:

Hayat insanı sertleştiriyor.
Dünya kirletiyor.
Acı yoruyor.

Ama bir insan
bütün bunlara rağmen
hâlâ birini içten sevebiliyorsa…

tam yenilmemiş oluyor.

Deniz bazı insanları sakladı o kıyıda,
Tuz kokan sessiz sokakların içinde.
Rüzgâr eski acıları dolaştırdı geceleri,
Ve lambalar korkuyla yandı evlerde.

Costa Perdida yorgun bir limandı.
Kırık kayıkların, suskun adamların limanı.
İnsanlar birbirine bakar ama konuşmazdı,
Çünkü bazı yaralar isim verilince kanardı.

Bir sabah deniz geri verdi kaybolanı.
Diego Vargas döndü yıllar sonra.
Arkasında karanlık, gözlerinde fırtına vardı,
Ve geçmiş, yeniden kıyıya vurdu onunla.

Mateo Alvarez sustu uzun süre.
Çünkü bazı insanlar acıyı konuşamazdı.
Bir çocuğun sesiyle hayata tutundu yalnızca,
Bir kızın gözlerinde yeniden insan kaldı.

Gece büyüdü.
Silah sesleri geçti denizlerden.
Korku dolaştı sokaklarda
aç bir hayvan gibi.

Ama sonra insanlar birbirine yaklaştı.
Bir çorba tenceresinin etrafında,
Bir yaralının başında,
Bir çocuğun ağlayışında.

Ve anladı kasaba:

İnsan bazen
silahla değil,
yalnız kalınca yenilirdi.

Lucia ışık yaktı karanlığa.
Rafael korkusunu saklayarak güldü.
Salazar geçmişinin ağırlığını taşıdı.
Ve deniz, hepsini aynı kıyıda topladı.

Çünkü bazı insanlar
en karanlık geceden geçse bile
birbirinin elini bırakmazdı.

Sonra fırtına geldi.

Dalgalar yükseldi.
Motor sesleri böldü sabahı.
Ve Esteban Rocha
korkunun yüzü gibi yürüdü kıyıya.

Ama bu kez kasaba kaçmadı.

Çocuklar sustu.
Kadınlar bekledi.
Balıkçılar denize karşı durdu.

Ve ilk kez korku,
karşısında eğilmeyen insanlar gördü.

O gece deniz başka vurdu kayalara.
Sanki yıllardır taşıdığı karanlığı bırakıyordu.
Çünkü umut küçük şeydi bazen:

Bir omza yaslanan çocuk,
Bir geri dönüş,
Bir “buradayım” sesi.

Yıllar geçti sonra.

Ama Costa Perdida unutmadı.
Deniz unutmadı.
İnsanlar unutmadı.

Çünkü bazı hikâyeler kitapta bitmezdi.

Dalga gibi yaşardı.

Ve hâlâ rüzgâr sert estiğinde
yaşlı balıkçılar aynı cümleyi fısıldar:

“Deniz kaybolanları sever…”

Sonra uzaklara bakıp eklerler:

“…ama bazen geri de verir.”

Gece iner eski limanlara,
ahşap kapılar yavaşça kapanırken
bir martı çığlığı kalır yalnız
karanlığın üstünde.

Ve deniz…

Hiç uyumaz.

Çünkü deniz her şeyi hatırlar.

Kaybolan tekneleri,
yarım kalan vedaları,
dönemeyen insanları.

Bir annenin kıyıda bekleyişini,
bir çocuğun pencereye yaslanan yüzünü,
bir adamın içinden hiç çıkmayan suçluluğu.

Hepsini taşır derinlerinde.

Diego Vargas bazen geceleri uyanırdı hâlâ.
Eski silah sesleri girerdi rüyalarına.
Pas kokusu, zincir sesleri, karanlık koridorlar…

Ama sonra küçük ayak sesi duyulurdu evin içinde.

Tomás.

Ve adam yeniden nefes alırdı.

Çünkü bazı insanlar
geçmişten değil,
sevilmekten korkardı en çok.

Mateo Alvarez ise
sabahları denize bakmayı sürdürdü.
Sanki ufkun ardında hâlâ eksik bir şey vardı.

Belki kaybettiği yıllar.
Belki affedemediği kendisi.

Ama zaman insana garip merhamet bırakır bazen.

Acıyı silmez.
Sadece taşınabilir hâle getirir.

Ve bir gün,
rüzgâr hafif eserken
Mateo gözlerini kapatıp şunu düşündü:

“İnsan bazen kurtulduğunu geç fark ediyor.”

O sırada El Faro’dan kahkaha yükseliyordu.

Lucia yine birine bağırıyordu.
Rafael kötü şarkı söylüyordu.
Çocuklar koşuyordu meydanda.

Hayat…

Sessizce devam ediyordu.

Ve belki mutluluk buydu.

Büyük,
kusursuz,
ışıltılı şey değil.

Korkudan sonra gelen huzur.

Bir masanın etrafında toplanmak.
Birinin geri dönmesi.
Bir ışığın sönmemesi.

Deniz kıyıya vururken
Costa Perdida’nın üstünde yıldızlar açıldı.

Yorgun kasaba uykuya daldı sonunda.

Ama dalgalar hâlâ aynı cümleyi fısıldıyordu geceye:

“Kaybolan herkes gitmiş sayılmaz.”

Çünkü bazı insanlar
yolunu şaşırsa bile
bir gün mutlaka eve dönerdi.

Şu karşıdaki çınar ağacını görüyor musun?
Gölgesi geniş…
Ama kimseyi koruyacak kadar değil!

Altında oturanlar var
konuşmuyorlar.
Çünkü söyledikleri hiçbir şeyi değiştirmedi artık.

Kimi birini kaybetmiş,
Kimi kendini çoktan bırakmış.

Yüzlerine dikkatli bak!
Hepsi yarım kalmış bir hayatın kanıtı.

Bir adam var…
Yere uzanmış,
Gökyüzüne bakıyor.

Sanki yukarıda bir çıkış varmış gibi,
Sanki biraz daha bakarsa,
Acı hafifleyecekmiş gibi

Ama gökyüzü de sessiz
Tanrı bile cevap vermiyor bugünlerde...

Rüzgâr geçiyor,
Çınarın yaprakları hışırdıyor.
Ama bu bir teselli değil,
Sadece boşluğun sesi.

Ve en kötüsü şu:
Aynı ağacın altında,
Kimse kimseyi kurtaramıyor

Çünkü herkes,
Kendi içinde çoktan batmış

Her şey bitmemeli hayatta…
Bazı şeyler hep yarım kalmalı,
tıpkı sana her baktığımda
yeniden başlayan içimdeki o ilk his gibi.

Tamamlarsak belki sıradanlaşırız,
oysa ben seni
her gün biraz daha keşfetmeyi seviyorum.
Eksik kalan her cümlede
adın var,
yarım kalan her hayalde
ellerin.

Birlikte sustuğumuz anlar bile
tam değil aslında…
çünkü kalbim
sana söyleyecek daha çok şey saklıyor.

Bitmesin hiçbir şey…
ne gözlerindeki o sıcaklık,
ne bana “biz” dediğin o an.

Bırakalım biraz eksik kalsın hayat,
çünkü ben seni
her gün yeniden tamamlamak istiyorum.

Bitmesin hiçbir şey…
oğluma ve sana olan sevgim hiç bitmesin.

Zaman geçsin, yıllar yorulsun,
ama kalbimdeki yeriniz
hep ilk günkü gibi kalsın.

Sen… hayatıma anlam katan,
karanlığıma ışık olan kadın,
oğlum… nefesimin en saf nedeni,
gözlerimde büyüyen en güzel mucize.

Biriniz kalbimin huzuru,
biriniz kalbimin devamı…
ben ikinizin arasında
kendimi tamamlanmış hissediyorum.

Eksilmesin hiçbir şey,
ne gülüşünüz
ne sesiniz
ne de bana “biz” oluşunuz…

Çünkü ben en çok
sizi sevmeyi seviyorum.

Eksilmesin hiçbir şey,
ne gözlerindeki o huzur,
ne evimizin içini dolduran o sıcaklık…

Eksilmesin hiçbir şey,
oğlumuzun gülüşü,
senin bana bakışın,
biz olmanın o tarifsiz hali…

Rüzgârlar geçsin, zaman aksın,
ama sevgimiz
hiçbir mevsime yenilmesin.

Eksilmesin hiçbir şey,
çünkü ben
sizi sevdikçe çoğalıyorum,
sizi düşündükçe tamamlanıyorum.

Ve ne olursa olsun…
biz,
hep biraz daha “biz” kalalım.

Hep biraz daha “biz” kalalım…
kalabalıklar içinde kaybolmadan,
hayatın gürültüsüne yenilmeden.

Sen elimi tuttuğunda
dünya biraz daha yavaşlasın,
oğlumuz güldüğünde
zaman bir anlığına dursun.

Hep biraz daha “biz” kalalım…
kırıldığımızda bile
birbirimize dönmeyi bilen,
suskunlukta bile
aynı duyguyu hisseden.

Eksik kalsın bazı şeyler,
ama biz eksilmeyelim…

Çünkü ben,
en çok seninle “biz”im,
en çok onunla “hayat”…

Ve ikinizle
tam anlamıyla varım.

Biliyorum…
bazı şeyler imkânsız artık,
bazı kapılar bir daha açılmıyor.

Ama sevgimiz…
hiçbir yere gitmedi.

Oğlumuz cennette,
belki dokunamıyoruz,
belki sesini duyamıyoruz…
ama o,
kalbimizin en derin yerinde
yaşamaya devam ediyor.

Senin gözlerinde onu görüyorum,
benim sessizliğimde o var…
ve biz,
onu sevdikçe
birbirimize daha sıkı tutunuyoruz.

Eksik değiliz aslında,
sadece
cennete uzanan bir parçamız var.

Ve bir gün…
zamanın bile anlamını yitirdiği yerde,
yine üç kişi olacağız.

O zamana kadar…
gel,
onun sevgisini aramızda yaşatalım.

Çünkü o,
bizim en güzel “biz”imizdi…

Yine üç kişi olacağız…
zamanın sustuğu bir yerde,
acının anlamını yitirdiği bir anda.

Yine üç kişi olacağız…
sen, ben ve kalbimizin
hiç eksilmeyen parçası.

Şimdi ayrı düşmüş gibi görünsek de,
sevgi hiçbir mesafeyi tanımaz…
o, bizimle nefes alır,
bizimle yaşar.

Bir gün…
özlemin yerini kavuşma aldığında,
gözyaşlarımız
yerini sonsuz bir gülüşe bırakacak.

Yine üç kişi olacağız…
bu kez
hiç ayrılmamak üzere.

Biliyorum…
bazı yollar yarım kalır,
bazı sesler bir daha duyulmaz.

Ama sevgi…
hiçbir zaman eksilmez.

Biz hâlâ 3 kişiyiz…
sen, ben
ve kalbimizin cennete uzanan parçası.

Gözlerinle bana baktığında
onu da görüyorum,
sessizliğimizde bile
onun sesi var.

Eksik değiliz biz…
sadece bir yanımız
gökyüzünde yaşıyor.

Ve bir gün…
özlemin bittiği yerde,
zamanın durduğu o anda
yine sarılacağız üçümüz.

O zamana kadar…
sen elimi bırakma,
ben de seni.

Çünkü biz…
acıyla değil,
sevgiyle bağlıyız birbirimize.

Ve ne olursa olsun…
biz hâlâ 3 kişiyiz. 🤍